Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 257423
تاریخ انتشار : 9 تیر 1398 14:16
تعداد بازدید : 145

ایرانی هایی که به فضا رفتند! / امین رحیمی

سی وچند سال فاصله بود؛ از روزی که قرار شد با کمک دیگران ماهواره پرتاب کنیم تا روزی که خودمان ماهواره را ساختیم و پرتابش کردیم. راه طولانی بود ولی به افتخارش می ارزید؛ حالا فناوری انحصاری ماهواره ها را در اختیارداریم.
اولین ماهواره ای که به فضا پرتاب شد اسپوتنیک روسی بود؛ سال ۱۹۵۷ میلادی (۱۳۳۶ شمسی) بود و مسابقه فضایی شروع شد. سال ۱۹۵۸ نیز نخستین ماهواره آمریکا که اکسپلورر نام داشت به فضا پرتاب شد. در این مسابقه طولانی تابه حال بیش از ۶۵۰۰ ماهواره پرتاب شده که از میان آن ها حدود یک هزار ماهواره فعال مانده؛ باقی عمر مفیدشان پایان یافته یا از مدار خارج شده اند. ماهواره ها انواع مختلفی اعم از مخابراتی، نجومی، اکتشافی، زیست شناسی، زمین شناسی، هواشناسی، جاسوسی و... دارند و فناوری ساخت و پرتابشان به فضا نیز بسیار پیچیده است؛ پس ازاین همه سال فقط ۱۰ کشور جهان ازجمله ایران این فناوری را دارند. داستان ماهواره در ایران خیلی وقت است که شروع شده و همچنان ادامه دارد.

دهه ۴۰؛ اسدآباد همدان

سابقه استفاده از امکانات ماهواره ای در ایران به سال ۱۳۴۸ بازمی گردد؛ زمانی که اولین ایستگاه زمینی ماهواره ای در اسدآباد همدان با نصب آنتن ۳۰ متری افتتاح شد. این ایستگاه با ماهواره های سازمان بین المللی مخابرات ماهواره ای ارتباط داشت. چنین امکانی همان موقع هم ایران را در زمره کشورهای پیشرو در صنعت مخابرات ماهواره ای قرار داد.

ایستگاه فضایی ماهدشت نیز اولین ایستگاه دریافت تصاویر سنجش ازدور خاورمیانه بود؛ ایستگاهی که سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران طی قراردادی در سال ۵۵ با شرکت جنرال الکتریک آمریکا راه اندازی کرد و در سال ۵۷ نخستین فاز آن به بهره برداری رسید.

رؤیای دهه ۵۰!

ساخت و پرتاب ماهواره در دهه ۵۰ در دستور کار بود که البته به سرانجام نرسید. ماهواره های «ناهید» و «زهره» قرار بود با کمک آمریکا ساخته و به فضا فرستاده شوند و در سال ۵۶ نیز ایران ۳ نقطه مداری را برای پرتاب ماهواره ثبت کرد. پروژه ماهواره ناهید طی دهه های بعد نیز پیگیری شد و درواقع طولانی ترین پروژه ماهواره ای ایران است. حالا خبرها از تکمیل آن و آمادگی اش برای پرتاب حکایت دارد.

پیگیری هایی که به نتیجه نرسید

مصباح ۱ اولین پروژه ایران برای ساخت ماهواره پس از انقلاب اسلامی بود. عملیات پژوهشی و اجرایی این ماهواره از سال ۷۵ شروع شد و قرار بود سال ۸۴ پرتاب شود که نشد. این پروژه نیز بعدها پیگیری شد ولی به نتیجه نرسید. ماهواره مصباح ۲ نیز سال ۸۸ آماده بود و قرار بود سال ۸۹ پرتاب شود که نشد. درنهایت اعلام شد این پروژه به دلایلی نظیر قدیمی بودن فناوری آن به کلی متوقف شده است. یک اتفاق مهم دهه ۸۰ در عرصه فناوری فضایی ایران تشکیل شورای عالی فضایی بنا به مصوبه مجلس شورای اسلامی در سال ۸۲ بود. این شورا به ریاست رئیس جمهور تشکیل شد و بعدها به سازمان فضایی ایران ارتقا یافت. در سال ۸۹ نیز مصوبه دیگری از راه رسید و پژوهشکده های فعال در حوزه هوا و فضا را به سازمان فضایی ایران ملحق کرد.

ارتباط قطع شد!

سینا ۱ ماهواره نیمه ایرانی بود و مراحل ساخت آن از سال ۸۱ در شرکتی روسی آغاز و در سال ۸۴ توسط روسیه به فضا پرتاب شد. این ماهواره در حوزه زمین شناسی، تغییرات اقلیمی، اکتشاف نفت، رصد حرکت ابرها و... کاربرد داشت. البته پس از قرارگیری موفقیت آمیز سینا ۱ در مدار بعد از مدتی ارتباط با آن قطع شد.

امید موفق شد

سال ۸۷ بالاخره تلاش های طولانی نتیجه داد و فنّاوری فضایی ایران برگ برنده اش را رو کرد؛ موفقیتی چشمگیر که بازتاب جهانی داشت و تا مدتی جزو اخبار رسانه های دنیا بود. ساخت «امید»، نخستین ماهواره کاملاً ایرانی از سال ۸۴ تا ۸۶ طول کشید و سرانجام ۱۴ بهمن سال ۸۷ با ماهواره بر «سفیر امید» پرتاب شد و با موفقیت در مدار قرار گرفت. ناسا(سازمان فضایی آمریکا) و رصدگران نجومی برخی کشورها نیز گردش امید در مدار را تایید کردند تا ناباوران نیز توانمندی ایرانی را باور کنند. به مناسبت همین موفقیت چشمگیر روز ۱۴ بهمن شد روز ملی فناوری فضایی ایران. عملکرد ماهواره بر ایرانی سفیر امید نیز با شگفتی رسانه ها و کارشناسان مواجه شد و همگان دانستند عصر جدیدی برای دانش فضایی ایرانیان آغازشده است. نکته غرورانگیز اینکه ایران نهمین کشور جهان شد که توانست به طور مستقل ماهواره به فضا پرتاب کند. کره جنوبی هم طی این سال ها به جمع کشورهای پیشرو فضایی پیوست تا باشگاه ماهواره ای های جهان ۱۰ عضوی باشد.

پایش زیست محیطی

«طلوع»، نخستین ماهواره سنجش ازدور ایران است که سال ۸۸ رونمایی شد. این ماهواره قابلیت تصویربرداری و همچنین ذخیره و انتقال اطلاعات را دارد و برای پایش زیست محیطی، اکتشاف معادن و... به کار گرفته می شود. برای پرتاب آن نیز ماهواره بر سیمرغ در نظر گرفته شده است؛ یکی از پیشرفته ترین ماهواره برهای ایرانی.

دومین افتخارآفرین

«رصد» نخستین ماهواره تصویربرداری و دومین ماهواره ای بود که با ماهواره بر ایرانی در خردادماه سال ۹۰ به فضا رفت. موفقیت پرتاب این ماهواره نیز مانند ماهواره امید خبرساز شد.

این هم سومی!

«نوید» سومین ماهواره کاملاً ایرانی بود که در مدار قرار گرفت. نخستین ماهواره ساخت مرکز تحقیقات ماهواره ای دانشگاه علم و صنعت سال ۸۸ رونمایی شد؛ ماهواره ای ۵۰ کیلوگرمی و دارای صفحات خورشیدی با قابلیت تصویربرداری دقیق. این ماهواره بهمن ماه سال ۹۰ از پایگاه فضایی سمنان پرتاب شد و پرتاب موفقیت آمیزش دوباره کام ایرانی ها را شیرین کرد. سال ۹۰ سال خوبی بود برای صنعت فضایی ایران.

این هم چهارمی!

«فجر» با سیستم پیشرانه متفاوت در سال ۹۳ پرتاب شد و با موفقیت در مدار قرار گرفت. چهارمین ماهواره کاملاً ایرانی با یک ماهواره بر از نوع سفیر به فضا رفت. ماهواره برهای ایرانی نیز طی این سال ها تکامل یافته اند. ماهواره برهایی که ابتدا «کاوشگر» نام داشتند و بعدها پیشرفته تر شدند و «سفیر» و «سیمرغ» و «قائم» شدند. سیمرغ و قائم ماهواره برهای قدرتمندی هستند و متناسب با پیشرفت های فضایی ایران برای آینده طراحی شده اند. برای مثال هدف ماهواره بر قائم انتقال ماهواره های حداقل ۱۰۰ کیلویی به مدار ۱۰۰۰ کیلومتری زمین است.

۶ دقیقه با پیام!

«پیام» ماهواره ای ساخت دانشگاه امیرکبیر بود که طراحی آن از سال ۸۴ آغاز شد. این ماهواره امکانات پیشرفته ای برای تصویربرداری، بررسی پوشش گیاهی و پایش گردوغبار و... داشت. دی ماه سال ۹۷ این ماهواره به فضا رفت ولی به دلیل نرسیدن ماهواره به سرعت اولیه کافی، یعنی ۸ کیلومتر بر ثانیه! پیام تنها ۶ دقیقه در مدار باقی ماند. خوشبختانه قرار شد پیام ۲ طی یک سال ساخته شود؛ دانشی که به دست آید دیگر از دست نمی رود.

ایرانی هایی که می آیند

ماهواره های ایران یکی پس از دیگری می آیند و تکه ای از پازل دانش فضایی ایرانیان را تکمیل می کنند. ماهواره «دوستی» که توسط متخصصان دانشگاه صنعتی شریف ساخته شده بود بهمن ماه سال ۹۷ به فضا پرتاب شد و حالا فهرستی از ماهواره ها در صف انتظارند برای مدار نشینی. ماهواره «مصباح ۲» هست برای خدمات مخابراتی و ماهواره «طلوع» که برای تصویربرداری پیشرفته است و سال ها در انتظار پرتاب مانده و «ظفر» که اولین ماهواره ایرانی با مدار دایره ای خواهد بود و انتظار می رود تحولی در حوزه ارتباطات و فناوری پدید آورد و «پارس ۱» که حاصل کار گروهی ۴ دانشگاه کشور زیر نظر سازمان فضایی ایران است و رؤیاهای بزرگی با خودش همراه آورده است و «سها» که به دلیل قدرت تصویربرداری با دقت بالا قرار است عملیاتی ترین ماهواره ایران باشد. و بازهم هستند؛ «تدبیر» و «خلیج فارس» و «آت ست» و...


ماهواره های ایرانی


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :