Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 100141
تاریخ انتشار : 25 آذر 1386 17:47
تعداد مشاهدات : 256

مصباح، پرتاب آرزوهاي فضايي / شهرام شريف

نمايش نخستين ماهواره ايران با عنوان مصباح و اعلام زمان پرتاب آن به نوعي مي تواند نمادي از بلند پروازي هاي علمي و فني ايران از يك سو و حركت به سمت تكميل زيرساخت هاي مخابراتي از سوي ديگر باشد.
نمايش نخستين ماهواره ايران با عنوان مصباح و اعلام زمان پرتاب آن در اواخر مهر ماه 1384 به نوعي مي تواند نمادي از بلند پروازي هاي علمي و فني ايران از يك سو و حركت به سمت تكميل زيرساخت هاي مخابراتي از سوي ديگر باشد. جعبه مكعبي شكل سياهي كه در يك محفظه شيشه اي در محل مركز تحقيقات مخابرات به نمايش در آمد، تحقق يكي از آرزوهاي 30 سال اخير مقامات ايراني براي حضور در فضاي بالاي جو و استفاده از تكنولوژي ماهواره در موقعيتي است كه اين پرنده هاي دور پرواز، آسمان پيرامون زمين را پر كرده اند و سرويس هاي مختلفي را ارائه مي كنند.

ماهواره 75 كيلوگرمي مصباح كه در انگليسي به Lantern ترجمه شده است، تا كنون بيش از 10 ميليارد تومان هزينه به همراه داشته و تا مهر ماه پس از حمل به پايگاهي در شمال مسكو به فضا پرتاب و در فاصله 560 مايلي زمين مستقر خواهد شد. اين ماهواره براي پيش بيني وضعيت آب و هوا، كنترل شبكه هاي انرژي - نفت، گاز و برق- و هم چنين مديريت بحران و حوادث طبيعي و نيز برخي سرويس هاي مخابراتي به كار خواهد رفت. هر چند كاركردهاي اين ماهواره در مقايسه با يك ماهواره معمولي و هم چنين به نسبت هزينه انجام شده در مقايسه با اجارهِ چنين سرويس هايي روي ماهواره هاي خارجي، بسيار اندك به نظر مي رسد؛ اما از اين نظر كه در انتقال تكنولوژي ساخت ماهواره و تربيت نيروي متخصص در داخل كشور نقش بسزايي دارد، مي تواند در آينده و براي پروژه عظيم تري كه با نام ماهواره زهره در دستور كار است، بسيار مهم باشد.

 در واقع شايد بتوان گفت آن چه همگان از يك ماهواره با كاربردهاي متعدد انتظار دارند، در پروژه ماهواره 130 ميليون دلاري «زهره» تجلي خواهد يافت؛ ماهواره اي كه قرار است تا سال 1386 در مدار 34 درجه قرار گيرد كه يكي از سه نقطه مداري است كه سال ها است در اجاره ايران بوده و هزينه گزافي براي حفظ آن پرداخت شده است. قرارداد ماهواره «زهره» به گفته وزير ارتباطات نهايي شده و ساخت آن نيز تا دو سال آينده به پايان مي رسد و در مصارفي گسترده تر سرويس هاي متعدد مخابراتي و تلويزيوني را ارائه خواهد داد. به نظر مي رسد كه تكميل پروژه مصباح و زهره در ماه هاي پاياني سال 84 سرعت گرفت؛ اما در واقع نخستين تلاش هاي جدي براي حضور ايران در فضا به سال 1356 باز مي گردد كه در اين سال كشورمان سه نقطه مداري را در فضا درخواست كرد كه سال 1365 به تصويب رسيد اما تا سال 1375 به علت مخالفت جدي دستگاه هاي اقتصادي كشور به دليل گران بودن هزينه خريد ماهواره و عدم توجيه اقتصادي، تصميم گيري در مورد خريد يا ساخت ماهواره به تعويق افتاد. در سال 1375 با ابلاغ مصوبه شوراي عالي امنيت ملي، وزارت ارتباطات ملزم به حفظ نقاط مداري و خريد اولين ماهواره شد و در ادامه، تلاش هاي زيادي براي خريد ماهواره صورت گرفت؛ ولي محدود بودن سازندگان و پيچيدگي نوع قراردادها و هم چنين تحريم هاي موجود باعث شد كه اين پروژه به يكي از پرتأخيرترين پروژه هاي مخابراتي كشور تبديل شود.

به جز اين، در قانون وظايف و اختيارات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات نيز موضوع توسعه فناوري فضايي در كشور مورد توجه قرار گرفته و در ماده 8 و 9 اين قانون، ايجاد سازمان فضايي كشور و توسعه و تكميل طرح هاي فضايي، پيشبيني شده است. به رغم چنين فعاليت هاي فني و تأكيدات قانوني، موضوع دستيابي به تكنولوژي ماهواره مخالفاني نيز در داخل و خارج دارد. هزينه سنگين، فراهم نبودن تكنولوژي هاي جايگزين، غير ملي بودن - با توجه به مشاركت شركت هاي خارجي - انعقاد قراردادهاي يك طرفه با شركت هاي روسي و هم چنين كاهش سرمايه گذاري كشورها در زمينه ماهواره طي سال هاي اخير در اين عرصه، از جمله انتقادهايي است كه به پروژه هاي فضايي ايران از داخل وارد مي آيد. پاسخ مقامات مخابراتي و فضايي به اين انتقادها عمدتاً اشاره به دستيابي به تكنولوژي اين دانش و فراهم كردن امكان ارتباطي مستقل و امن براي كشور است. بر اين اساس، ارزيابي موافقان ، بيش تر بر اين نكته استوار است كه با توليد ماهواره هاي متعدد، هم هزينه ساخت ماهواره كاهش مي يابد و هم روش هاي درآمدزايي آن براي كشور گشوده خواهد شد.

از سوي ديگر، اعلام خبر حركت ايران به سمت پروژه هاي فضايي تا اندازه اي حساسيت هاي برخي كشورهاي مخالف جمهوري اسلامي - از جمله رژيم صهيونسيتي - را نيز برانگيخته است. مقامات اين كشور يك سال قبل اعلام كرده بودند كه ايران پروژه هاي فضايي و موشكي خود را به شكل آشكار پيش مي برد و در اين راه اهداف صلح آميز را دنبال نمي كند. هم چنين اعلام خبر ايجاد يك سازمان فضايي مشترك بين ايران و چين براي تأسيس بزرگ ترين مركز فضايي پس از مركز فضايي اروپا نيز نگراني هاي اقتصادي و سياسي برخي كشورها را به همراه داشته است. به نظر مي رسد طرح چنين مطالبي با هدف جلوگيري از دسترسي ايران به اين تكنولوژي صورت مي گيرد، اين در حالي است كه مقامات ايراني بارها بر استفاده هاي صلح آميز از تكنولوژي ماهواره تأكيد كرده اند. به هر حال، وجود چنين معادلاتي نشان مي دهد دسترسي به تكنولوژي ماهواره براي ايران ساده تر از دستيابي به تكنولوژي هاي انحصاري ديگر نخواهد بود و مسايل مهم و رخدادهاي پيش بيني نشده اي نيز مي تواند در اين مسير پر هزينه قرار گيرد؛ اما اين موضوع نيز بديهي است كه اگر ايران بتواند به تكنولوژي ساخت ماهواره دست پيدا كند در واقع نخستين كشور منطقه و شانزدهمين كشور جهان خواهد بود كه راه هاي ورود و استفاده از فضا براي سهولت در ارتباطات را آموخته است.



* وبسایت آی تی ایران


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :