Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 100191
تاریخ انتشار : 14 دی 1386 0:0
تعداد مشاهدات : 61

نگاهی به عملکرد پژوهش و توسعه شرکت ملی مناطق جنوب

گفت و گو با مهندس احمد عطایی
اشاره: پژوهش و توسعه در مناطق نفت خیز جنوب بر اساس مصوبه 28 تیر 1378 شورای معاونان وزارت نفت، کار خود را از سال 1381 آغاز کرد که اهداف آن در چارچوب نظام پژوهشی صنعت نفت ترسیم و مشخص شده است. سیاست گذاری و ایجاد هماهنگی در فعالیت های پژوهشی نفت، ایجاد زمینه های رشد و فناوری و هدایت واحدهای پژوهشی شرکت های تابع صنعت نفت در جهت استفاده از آخرین دستاوردهای علمی و فناوری روزآمد جهان برای فعالیت های توسعه ای و جاری این صنعت به منظور کاهش ضایعات و هزینه ها، همچنین افزایش درآمدها و ارتقای بهره وری و بهره برداری بهینه از تاسیسات از اهداف ایجاد پژوهش و توسعه در مناطق نفت خیز جنوب بوده است. برای بررسی بیشتر عملکردهای پژوهش و توسعه در مناطق نفت خیز جنوب با مهندس احمد عطایی، رئیس این مجموعه، گفت و گو کرده ایم که در پی می آید. س : در باره اهداف کلی فعالیت پژوهش و توسعه در صنعت نفت و میزان دسترسی به این هدف توضیح دهید. ج : بر اساس نظام پژوهش وزارت نفت، مسئولیت اصلی این امور اجرای پروژه های تحقیقاتی در زمینه های زیر به منظور افزایش تولید، کاهش هزینه ها و شناسایی گلوگاه های عملیاتی و رفع آنها با استفاده از فناوری های کارآمد جهان است: 1- پژوهش در زمینه کشف منابع هیدروکربوری 2- پژوهش در زمینه مهندسی مخازن نفت و گاز و افزایش بازیافت ذخایر میدان های نفت و گاز 3- پژوهش در زمینه بهینه سازی عملیات و سیستم حفاری و تکمیل چاه ها 4- پژوهش در زمینه توسعه فناوری های کاربردی در استخراج، تولید و بهره برداری از منابع نفت و گاز 5- پژوهش در زمینه حفاظت محیط زیست و حفاظت صنعتی تأسیسات 6- پژوهش در زمینه مدیریت منابع انسانی و افزایش کارآیی کارکنان در همسویی با این اهداف در مجموع 128 پروژه تحقیقاتی به ارزش تقریبی 78 میلیارد ریال تعریف شده که از این تعداد 35 پروژه (27 درصد) پایان یافته و 32 پروژه (25 درصد) در مرحله اجرا و 61 پروژه (48 درصد) نیز در مرحله دریافت پیشنهاد، بررسی و داوری است. س : آیا در تعریف پروژ های تحقیقاتی مناطق نفت خیز از راهبرد مشخصی الگوبرداری شده است؟ ج : در شرایط کنونی صنعت، فعالیت های تحقیقاتی بر اساس نیازهای عملیاتی انجام می شوند و از الگوی خاصی در این رابطه استفاده نمی شود؛ البته پروژ ه های کاربردی در کوتاه مدت مفید به فایده بوده اما در آینده نیاز بخش تحقیقات به تولید علم است که در این زمینه باید استراتژی تحقیقات در کشور تعریف شود. برای کشورهای در حال توسعه که فاصله چشمگیری با صنعت نفت جهانی دارند، انتقال فناوری؛ به شرط آن که به صورت هوشمندانه و مؤثر صورت گیرد، می تواند راهی میانبر برای توسعه فناوری باشد و برای مرحله گذار، این انتقال فناوری به مثابه پل انتقال به سوی استراتژی تحقیقات است؛ هرچند که کشورهایی مانند چین، ونزوئلا و بنگلادش از انتقال فناوری برای ارتقای صنعت نفت خود بهره های فراوانی برده اند که نتایج فعالیت آنها می تواند الگو برداری شود. س : عنوان پروژه های مهم پایان یافته را بفرمایید. ج : عناوین پروژ ه های مهم که در افزایش میزان تولید به طور مستقیم و غیر مستقیم تأثیر داشته اند، به شرح زیر است: 1- مطالعه ژئوشیمی سنگ های منشأ مخازن میدان پازنان فاز یک 2- شناسایی شیل های مشکل ساز (شیل و مارن میدان اهواز) 3- بررسی علل نبود نفت درسازند های گروه بنگستان میدان نفتی پازنـــان و مقایسه وبررسی ارتباط احتمالی مخازن آسماری، خامی و سروک و تطابق ژئوشیمی آنها در میدان پازنان 4- مطالعه ژئوشیمی مخزن بنگستان، مشخص کردن سنگ های منشأ، همچنین عامل تشکیل و توسعه آسفالتین در حوضه نفتی کوپال و بررسی تطابق ژئوشیمی دو مخزن سروک و آسماری 5- بررسی شرایط امتزاج گاز خامی مارون در نفت مخزن آسماری مارون 6- بررسی و انتخاب دوغاب سیمان سبک و فوق سبک برای سیمانکاری آستری های مخزن میدان مارون 7- بررسی علل و عوامل آلوده شدن نفت تولیدی بخشی از مخزن آسماری میدان نفتی مارون به گاز هیدروژن سولفوره 8- شناسایی کانی های رسی موجود در شیل و مارن های سازندهای آسماری، پابده و گورپی میدان نفتی مارون با استفاده از نمودار NGS 9- تهیه نرم افزار FIELD PRO برای طراحی عملیات لایه شکافی از طریق شبیه سازی و مدل کردن چاه است که چکیده مربوط به هر یک از این پروژه ها در پایگاه اینترنتی پژوهش مناطق نفت خیز به آدرس www.nisoc.ir قابل دسترسی است و متقاضیان برای آگاهی بیشتر می توانند با این امور تماس حاصل کنند. س : به چه موفقیت هایی در سال 86 دست یافته اید؟ ج : انجام پروژه های مانند «لجن زادیی میکروبیولوژیک مخازن نفت خام» این پروژه با هدف بررسی و امکان سنجی و تعیین شرایط بهینه کاربرد میکروارگانیسم ها به منظور ایجاد تغییر در شکل فیزیکی لجن مخازن نفت خام با همکاری پژوهشگاه صنعت نفت تعریف و اجرا شد. امروزه استفاده از ابزار بیولوژیک با هدف کاهش هزینه و ممانعت از مخاطرات زیست محیطی نسبت به روش های فیزیکی و شیمیایی مقرون به صرفه تر است و در زمان کوتاه تری نسبت به سایر روش ها قابل اجراست. موفقیت دیگر این امور در زمینه دستیابی به دانش فنی سیمان سبک حفاری است که این پروژه با همکاری پژوهشگاه صنعت نفت اجرا و خوشبختانه نتایج قابل قبول و موفقیت آمیز آن در چاه شماره 341 مارون محرز شد. با توجه به نتایج حاصل قرار است عملیات سیمانکاری هفت حلقه چاه دیگر در همین منطقه با استفاده از دانش فنی به دست آمده از این پروژه به زودی انجام شود. از دیگر موارد قابل ذکر در این بخش، انجام مراحل نهایی پروژه «بررسی نتایج اسیدکاری چاه های نفتی (مخزن بنگستان میدان اهواز) و ارائه مناسب ترین شیوه اسیدکاری» و امید است با برگزاری جلسات کارشناسی نتایج حاصل از این پروژه نیز عملیاتی شود. از دیگر دستاوردهای قابل توجه، تهیه نرم افزار مناسب عملیات لایه شکافی در مخزن بنگستان میدان های اهواز، آب تیمور و منصوری است که خوشبختانه نرم افزار مورد نظر در مرحله آزمایش نهایی است و انتظار می رود با استفاده از این نرم افزار، تحول چشمگیری در ازدیاد برداشت از مخزن بنگستانی میدان های یادشده صورت گیرد. انجام پروژه های مربوط به روش های فرازآوری مصنوعی در چاه های بنگستان میدان اهواز که به روش ابداعی دانشگاه صنعتی امیرکبیر منجر شد که در صورت استفاده از این روش جدید انتظار می رود روزانه 15 هزار بشکه به تولید مخزن بنگستان میدان اهواز اضافه شود. از موارد قابل ذکر دیگر انجام موفقیت آمیز نتایج آزمایشگاهی تزریق گاز مارون خامی در نفت مخزن آسماری میدان مارون با احتمال تشکیل نیافتن رسوب آسفالتین و تعیین حداقل فشار امتزاج است. پروژه های دیگر همانند «بررسی مشکل تولید شن و ارائه روش مؤثر کنترل آن در چاه های آسماری میدان اهواز و منصوری، همچنین بررسی پدیده های مخروطی شدن و انگشتی شدن آب در چاه های تولیدی نفت و تهیه مدل مربوط» است که مراحلی از این پروژه ها به وسیله دانشگاه شیراز پایان یافته و در آینده نزدیک نتایج نهایی آنها اعلام خواهد شد. پروژه های دیگری نیز مربوط به زمین شناسی، محیط زیست، حفاظت صنعتی، منابع انسانی به پایان رسیده اند. س : با توجه به اهمیت مسائل زیست محیطی پژوهش و توسعه چه پروژ ه هایی را تعریف کرده و به اتمام رسانده است؟ ج : در ارتباط با پروژه های محیط زیست تا کنون بیش از 13 پروژه دانشجویی در باره تأثیر پساب های شهری بر کیفیت آب کارون، بررسی اثرهای تخلیه پساب های کارخانجات نمکزدایی بر خاک، بررسی اثر کودهای شیمیایی و آلی در زیست پالایی خاک های آلوده به نفت خام، بررسی کیفیت پسماند گل پایه آبی در حفاری چاه های نفت، بررسی کیفیت پسماند گل پایه روغنی در حفاری چاه های نفت و مدیریت زیست محیطی پسماندهای صنعتی تعریف و اجرا شده است. همچنین پروژه تحقیقاتی بررسی اثرهای زیست محیطی ناشی از پسماندهای جامد و مایع حفاری با همکاری دانشگاه علم و صنعت خاتمه یافت که در این پروژه برای اولین بار وجود عنصر سمی جیوه در پسماندها تشخیص داده شد. س : آیا افزایش دستمزد انجام پروژه های تحقیقاتی- دانشجویی تحقق یافته است؟ ج : در تاریخ 31 تیر 1386 مصوبه شماره 1581 هیئت مدیره محترم شرکت ملی نفت ایران در باره افزایش دستمزد مربوط به پروژه های تحقیقاتی دانشجویی صادر و بر آن اساس حق الزحمه پروژه های دانشجویی در مقطع فوق لیسانس از 8 میلیون و 500 هزار ریال به 30 میلیون ریال و در مقطع دکترا از مبلغ 15 میلیون ریال به 50 میلیون ریال افزایش یافت که پس از این تغییرات درصد کمی پروژه های دانشجویی روند صعودی داشته و مورد استقبال دانشجویان و استادان دانشگاه ها برای رفع معضل های عملیات صنعت نفت در قالب پروژه های تحقیقاتی قرار گرفته است و در اینجا از دکتر منصور معظمی، معاون منابع انسانی و مدیریت وزیر نفت، همچنین هیئت مدیره محترم شرکت ملی نفت ایران قدردانی می شود. س : برای دریافت دانش فنی از سایر کشورها و ورود آن به داخل کشور اقدامی صورت داده اید؟ ج : در زمینه موضوع انتقال فناوری از کشورهای دیگر مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران با تشکیل کنسرسیومی متشکل از چند شرکت خارجی مطرح در صنعت نفت و گاز نسبت به انتقال دانش فنی از آن شرکت ها از طریق تشکیل تیم های کارشناسی در مناطق نفت خیز اقدام کرد. برای مثال موضوع هایی از قبیل بهینه سازی تولید مخازن بنگستانی، همچنین پدیده مچالگی لوله های جداری در میدان مارون از جمله مواردی بودند که مورد بررسی و کارشناسی قرار گرفتند و به دلیل مشکلات مالی ادامه مراحل متوقف شده است. از سوی دیگر، برای تحقق این مهم قرار است کارشناسان مناطق نفت خیز برای آشنایی با فناوری های روز دنیا به کشورهای پیشرفته صنعتی اعزام و همچنین از صاحب نظران و استادان دانشگاه های خارجی برای برگزاری همایش در داخل کشور دعوت شد. س : چه برنامه و کارهایی برای ارائه در هفته پژوهش تدارک دیده شده است؟ ج : طبق معمول همه ساله نتایج فعالیت های تحقیقاتی و پژوهشی در زمینه بالادستی و میان دستی و همچنین فعالیت های مربوط به محیط زیست و علوم انسانی که در قالب پروژه های تحقیقاتی و پروژه های دانشجویی (تحصیلات تکمیلی) انجام شده در معرض دید و آگاهی علاقه مندان به فعالیت های پژوهشی قرار گرفت. کتاب مربوط به عملکرد سالیانه، همچنین خلاصه پروژه های تحقیقاتی در قالب پوستر و تابلوهای اطلاعاتی ارائه خواهد شد تا مورد استفاده شرکت ها، مؤسسه ها و افراد علاقه مند به موضوع های پژوهشی قرار گیرد. س : غرفه پژوهش و توسعه در نمایشگاه تهران از چه قسمت هایی تشکیل خواهد شد؟ ج : در نمایشگاه سالیانه پژوهش و توسعه همه واحدهای پژوهش و توسعه شرکت های تابع شرکت ملی نفت ایران شرکت خواهند کرد و تمام دستاوردها و نتایج فعالیت های تحقیقاتی خود را در معرض دید علاقه مندان قرار خواهند داد، ضمن این که در کنار نمایشگاه به طور معمول همایش پژوهشی با ایراد سخنرانی های راهبردی مسئولان شرکت ملی نفت ایران، استادان دانشگاه و پژوهشگران برگزار می شود و در خاتمه همایش برنامه پرسش و پاسخ نیز در نظر گرفته می شود. س : میزان تاثیر گذاری فعالیت های پژوهشی در مناطق نفت خیز چقدر است؟ ج : برای اندازه گیری میزان اثر بخشی فعالیت های پژوهشی یا نتایج پروژه های تحقیقاتی شاخص و یا معیار مشخصی از نظر کمی وجود ندارد و به اعتقاد من فعالیت های تحقیقاتی یک موضوع فرآیندی است که در پروسه عملیات قابل ارزیابی است و نه در محدوده یک پروژه خاص. برای مثال تعداد چشمگیری از پروژه هایی که به وسیله امور پژوهش و توسعه شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب انجام شده به منظور کاهش هزینه عملیات تولید مانند پروژه تهیه سیمان سبک حفاری و یا سیال سبک حفاری یا بهبود فرآیند تولید یا با هدف رضایت مندی کارکنان و مطالعه سبک های سرپرستی (علوم انسانی) و به طور عمده مربوط به فعالیت های زیست محیطی و تعدادی از آنها نیز به طور مستقیم در حفظ و افزایش سطح تولید تأثیر داشته است مانند پروژه فرازآوری مصنوعی گاز و یا پروژه تزریق گاز امتزاجی مارون خامی و تعدادی دیگر نیز به بهبود روند مطالعات مخازن (پروژه های نرم افزاری) ارتباط داشته که می توان نتیجه گرفت بهترین شاخص برای موفقیت پروژه های تحقیقاتی کاهش هزینه های تولید، رضایت مندی کارکنان، بهبود فرآیند تولید، اصلاح رویه های تولید و در نهایت حفظ و افزایش سطح تولید در بلند مدت که بهترین شاخص اندازه گیری و اثرگذاری پروژه های تحقیقاتی است. منبع : www.shana.ir