Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 102798
تاریخ انتشار : 18 اسفند 1386 0:0
تعداد مشاهدات : 115

بزرگترین مجمع حکمت اسلامی

گفت و گو با حجج الاسلام والمسلمین فیاضی، معلمی و پارسانیا
اشاره : جمعی از اعضای هیات مدیره مجمع عالی حکمت اسلامی در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار مرکز خبر حوزه به تشریح فعالیت های این مجمع و بیان دیدگاه های خود در خصوص بعضی مباحث علوم عقلی و حکمت اسلامی پرداختند؛ در این گفتگوی صمیمی حجج اسلام والمسلمین فیاضی رئیس هیات مدیره مجمع عالی حکمت اسلامی، معلمی دبیر این مجمع و پارسانیا معاون آموزش آن حضور داشتند. آنچه در پی می آید حاصل این گفتگو است: س : جناب آقای فیاضی! مجمع عالی حکمت اسلامی بر چه اساسی تشکیل شد؟ استاد فیاضی: این مجمع پس از دیدار اساتید علوم عقلی حوزه با مقام معظم رهبری در سال 1382 و تشویق های ایشان تشکیل شد تا بتواند مرجعی برای علوم کلام، فلسفه و عرفان باشد و علوم عقلی را در حوزه سامان دهد. س : علما و اساطین این علوم چه نقشی در شکل گیری مجمع عالی حکمت اسلامی داشته اند؟ استاد فیاضی: حضرات آیات جوادی آملی، سبحانی و مصباح یزدی بر این مجمع اشراف دارند و اساسنامه مجمع عالی حکمت اسلامی به تأیید این سه بزرگوار رسیده است. هجوم شبهات و شرایط فرهنگی موجود از یک سو و تأکیدات مقام معظم رهبری و بزرگان حوزه بر اهتمام بیشتر به مباحث علوم عقلی از سوی دیگر منجر به تشکیل مجمع عالی حکمت اسلامی شد همچنین دیدارهای جداگانه ای با برخی مراجع معظم تقلید همچون مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی (ره) ، آیت الله العظمی مکارم شیرازی و آیت الله العظمی سیستانی داشته ایم که ایشان در این دیدارها از تشکیل مجمع عالی حکمت اسلامی، ابراز خوشحالی و بر برگزاری کرسی های نظریه پردازی از سوی این مجمع تاکید کردند. س : هم اکنون برخی نهادهای حوزوی مانند مراکز تخصصی فلسفه و کلام در حوزه علوم عقلی فعالیت می کنند. لطفا بفرمایید تفاوت برنامه های مجمع عالی حکمت اسلامی با این مراکز چیست؟ استاد فیاضی: مباحثی در مجمع عالی حکمت اسلامی مطرح می شود که یا در مراکز تخصصی همچون کلام و فلسفه مطرح نمی شود یا احساس می کنیم فضای عمومی حوزه هم به آن مباحث نیاز دارد. در واقع کار مجمع ، برداشتن بارهای به زمین مانده است که ضرورت انجام آن، احساس می شود. س : آیا گردهم آیی اساتید علوم عقلی حوزه از پیشینه ای برخوردار بوده است؟ و این تجمع چه برکاتی می تواند داشته باشد؟ استاد فیاضی: شاید گردهم آمدن اساتید یک علم و نظارت عالیه استوانه های آن علم در طول تاریخ تشیع بی نظیر باشد و اتفاق این امر در مجمع عالی حکمت اسلامی، نتیجه ی نبود داعیه های غیرالهی در تشکیل این مجمع است. درباره برکات تشکیل این مجمع هم عرض می شود که وقتی بزرگان و اساتید علوم عقلی در مجمع گردهم می آیند، فکرها و نظریات به هم نزدیک می شود و به واسطه آشنایی با کارهای یکدیگر از انجام فعالیت های موازی و تکراری جلوگیری می شود. س : جناب آقای معلمی! مجمع عالی حکمت اسلامی در ابتدا با چند عضو آغاز به کار کرد؟ استاد معلمی: هجوم شبهات و شرایط فرهنگی موجود از یک سو و تأکیدات مقام معظم رهبری و بزرگان حوزه بر اهتمام بیشتر به مباحث علوم عقلی از سوی دیگر منجر به تشکیل مجمع عالی حکمت اسلامی شد که در آغاز حدود 50 نفر ، عضو این مجمع بودند و هم اکنون این تعداد به صدویک نفر رسیده است. مجمع عالی حکمت اسلامی دارای سه نوع عضو پیوسته، وابسته و افتخاری است و اعضای پیوسته عبارت از کسانی است که دارای مدرک سطح چهار حوزوی و یا دکترای دانشگاه و یا مشهور به تدریس و تألیف در زمینه علوم عقلی می باشند. همچنین افراد مذکور باید دارای گرایش تخصصی همخوان با زمینه فعالیت مجمع و یا دارای یک تألیف تخصصی یا سه مقاله تخصصی در زمینه علوم عقلی باشند. س : برای عضویت وابسته ویا افتخاری در مجمع چه شرایطی لازم است؟ استاد معلمی: اعضای وابسته از افراد دارای مدرک سطح سه حوزوی یا کارشناسی ارشد می باشند و مجمع عالی حکمت اسلامی می تواند شخصیت های ایرانی و غیرایرانی را که مقام علمی آنها در زمینه علوم عقلی حائز اهمیت است یا در پیشبرد اهداف مجمع عالی کمک های مؤثر و ارزنده ای نموده را به عضویت افتخاری مجمع در آورد. حضرات آیات جوادی آملی، سبحانی و مصباح یزدی بر این مجمع اشراف دارند و اساسنامه مجمع عالی حکمت اسلامی به تأیید این سه بزرگوار رسیده است. س : با توجه به اینکه این مجمع در نهاد حوزه شکل گرفته است، آیا تمهیداتی برای حفظ صبغه حوزوی آن اندیشیده اید؟ استاد معلمی: اکثریت مجمع را فضلای حوزه تشکیل می دهند و طبق اساسنامه ، دو سوم اعضای پیوسته بایستی از دارندگان مدارک و مراتب حوزوی باشند، اما از حضور فرهیختگان دانشگاهی نیز استقبال می کنیم و با مراکز و انجمن های علمی ارتباط داریم، زیرا معتقدیم این امر باعث شکوفایی علمی و استفاده از داده های علمی یکدیگر می شود. س : جناب آقای پارسانیا لطفا در خصوص فعالیت های آموزشی مجمع عالی حکمت اسلامی توضیحاتی بفرمایید. استاد پارسانیا : مسئولان مجمع در سه سال اخیر بیشتر به دنبال شکل گیری مجمع بوده اند، اما در عین حال، چشم اندازهای آموزشی و پژوهشی مناسبی نیز ترسیم و گام هایی در راستای آن برداشته شده است. در واقع هدف مجمع در عرصه آموزش این است که در کنار جریان آموزش کلام و فلسفه در حوزه، جریان های آموزشی دیگری را که نقش متمم دارد، دنبال کند. هدف مجمع در عرصه آموزش این است که در کنار جریان آموزش کلام و فلسفه در حوزه، جریان های آموزشی دیگری را که نقش متمم دارد، دنبال کند. همچنین تقویت بنیه های معرفتی حوزه نسبت به مسایل کلامی و فلسفی جدیدی که در جامعه پدید می آید و نیاز به آموزشی ویژه و فراتر از متن های آموزشی کلاسیک دارد جزو اهداف آموزشی این مجمع است. س : آیا برنامه ای برای تعمیق آموزش های موجود حوزوی دارید؟ استاد پارسانیا: بله، حتی ممکن است برخی از اساتید حکمت اسلامی، قصد القای نوآوری های خود به محیط علمی را داشته باشند و این مسیر نیازمند آموزش های کوتاه مدت باشد که مجمع در این زمینه نیز ایفای نقش خواهد کرد. س : جناب آقای فیاضی! یکی از فعالیت های مجمع عالی حکمت اسلامی پاسخگویی به سوالات است. لطفا بفرمایید این امر با چه هدفی و به چه شکلی انجام می پذیرد؟ استاد فیاضی: برخی به دلایل مختلف از جمله مطالعه کتاب های ناشایست به ویژه کتاب هایی که با هدف القای شبهه نوشته شده است، به بن بست های عقیدتی می رسند که اعضای هیأت مدیره مجمع به تناوب به صورت حضوری، پاسخگوی سئوالات مراجعین می باشند. س : علاقه مندان برای هماهنگی طرح سوالات خود چه اقدامی باید بکنند؟ استاد فیاضی : علاقمندان جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر می توانند به دفتر این مجمع واقع در خیابان 19 دی کوچه شماره 10 پلاک 5 مراجعه کنند و یا با شماره 11-7757610 0251 تماس بگیرند. س : جناب آقای پارسانیا محور های دوره های آموزشی کوتاه مدت که پیش از این خبر برگزاری آن از سوی مجمع عالی حکمت اسلامی اعلام شده بود، چیست؟ استاد پارسانیا: رابطه روح و نفس، بحث امامت، معرفت شناسی، امکان فلسفه سیاسی اسلام، روش شناسی علوم دینی، تفسیر و دانش های زبان، آشنایی با فلسفه های مضاف و آشنایی با جریان های معتزلیان جدید در کشورهای اسلامی ازجمله عناوین این دوره ها می باشد که هم اکنون در حال برگزاری است. س : این دوره ها چه تاثیری در فضای علمی حوزه خواهد داشت؟ استاد پارسانیا: این آموزش ها، نشاط علمی حوزه را بیش از پیش خواهد کرد، زیرا هم به آموزش های قبلی عمق می دهد و هم فرصت هایی را برای گفتگوهای علمی جدید فراهم می کند. به هر حال امیدواریم این آموزش ها بتواند طلاب را در برابر نیازهای کلامی که جامعه اسلامی دارد، پاسخگو کند. س : جناب آقای معلمی یکی از فعالیت های این مجمع برگزاری کرسی های نظریه پردازی بوده است. در این باره توضیح دهید. استاد معلمی : تاکنون نشست های نظریه پردازی با موضوعاتی چون حرکت در مجردات، تحلیل الزامات اخلاقی و عقلی، تشکیک وجود و ضرورت وجود امام معصوم از نگاه قرآن برگزار شده و در آن اساتیدی چون آقایان صادق لاریجانی، فیاضی و واعظی به طرح دیدگاه های خود پرداخته اند که این نظریات از سوی هیأت نقد، مورد بررسی قرار گرفته است. از سوی دیگر این کرسی ها، یک موج علمی برای بررسی در جلسات گروه های علمی ایجاد می کند و با راه اندازی نشریه یا نشریات مجمع، محتوای این نشست ها ارائه خواهد شد. س : چند گروه علمی در این مجمع فعالیت می کنند؟ استاد معلمی: 5 گروه علمی فلسفه/منطق و معرفت شناسی/ کلام/ عرفان و فلسفه های مضاف در این مجمع فعالیت می کنند که تعمیق و توسعه علوم عقلی در حوزه و سایر مراکز حوزوی، عمده ترین وظیفه این گروه هاست 5گروه علمی فلسفه/منطق و معرفت شناسی/ کلام/ عرفان و فلسفه های مضاف در این مجمع فعالیت می کنند که تعمیق و توسعه علوم عقلی در حوزه و سایر مراکز حوزوی، عمده ترین وظیفه این گروه هاست و به تدریج زیر گروه های آن تشکیل و توسعه خواهد یافت. س : این گروه ها چه نقشی در شکل گیری نشست های نظریه پردازی دارد؟ استاد معلمی : طراحی کرسی های نظریه پردازی در جلسات گروه های علمی انجام می شود که تا کنون بیش از 40 جلسه در گروه های علمی برگزار شده و فعالترین گروه ها، گروه فلسفه های مضاف با بیشترین جلسات و تعداد عضو بوده است. س : جناب آقای پارسانیا آیا برنامه های پژوهشی نیز در حیطه کاری معاونت آموزش است؟ استاد پارسانیا : در اولین دوره فعالیتی مجمع ، معاونت آموزشی و پژوهشی برعهده یک نفر بود که در دوره اخیر تفکیک و مسئولیت معاونت پژوهشی به جناب حجت الاسلام والمسلمین عباسی واگذار شد و بنده در غیاب ایشان مطالبی را در این خصوص عنوان می کنم. ظرفیت های پژوهشی در مجمع، گسترده و عالی است و می تواند نیازهای پژوهشی فلسفی، کلامی و عرفانی دنیای اسلام را در سطوح مختلف پاسخ دهد، ظرفیت های پژوهشی در مجمع، گسترده و عالی است و می تواند نیازهای پژوهشی فلسفی، کلامی و عرفانی دنیای اسلام را در سطوح مختلف پاسخ دهد اما راه اندازی بخش پژوهش نیازمند شکل گیری زیر ساخت های تشکیلاتی متناسب است و ما در اولین گام به این سو پیش خواهیم رفت. هم اکنون در چشم اندازکار، راه اندازی نشریه یا نشریاتی را در نظر گرفته ایم تا ارگان رسمی مجمع باشد و این موارد به تناسب گروه ها و شاخه های معرفتی مجمع، راه اندازی خواهد شد تا فرهنگ مکتوب خوبی را در حوزه علوم عقلی شیعه به وجود بیاورد و در توسعه آن سهیم باشد. س : آیا در خصوص تالیف کتاب هم فعالیت خواهید کرد؟ استاد پارسانیا : بله، تألیف کتاب های مورد نیاز برای بخش های مختلف آموزشی و انجام تحقیقات ناظر بر نیازهای فکری دنیای اسلام در مواجهه با جریانات فکری نیز از جمله فعالیت های این معاونت است. س : به نظر شما این پژوهش ها از چه ویژگی هایی باید برخوردار باشد؟ استاد پارسانیا : این پژوهش ها باید بتواند وضعیت فکری دنیای اسلام و نیازهای آنرا رصد کند و نیازهای آتی را پیش بینی نماید. طراحی و راه اندازی پایگاه اطلاع رسانی مجمع، تجهیز کتابخانه تخصصی علوم عقلی و تدوین برنامه بلند مدت بیست ساله از برنامه های بعدی این مجمع به شمار می آید. س : همانطور که جناب آقای معلمی اشاره کردند گروه فلسفه های مضاف، فعالترین گروه مجمع بوده است؛ آیا بسط فلسفه اسلامی به حوزه فلسفه های مضاف و علوم انسانی نیز جزو اهداف و برنامه های این مجمع است؟ استاد پارسانیا : بله و اساسا به طور طبیعی وقتی جامعه علمی، غنای فلسفی را افزایش دهد با تولید نظریات متناسب در فلسفه های مضاف مواجه خواهد شد. س : جناب آقای معلمی در خصوص برنامه های بعدی مجمع عالی حکمت اسلامی توضیح بفرمایید. استاد معلمی : طراحی و راه اندازی پایگاه اطلاع رسانی مجمع، تجهیز کتابخانه تخصصی علوم عقلی و تدوین برنامه بلند مدت بیست ساله از برنامه های بعدی این مجمع به شمار می آید. س : جناب آقای فیاضی علوم عقلی از چه جایگاهی در علوم اسلامی برخوردار است؟ استاد فیاضی : فلسفه وجودی حوزه های علمیه ، پرورش متفقهان در دین است و تفقه یعنی فهم ریشه ای، دقیق و درست از دین که این امر دارای سه بخش اساسی عقاید، اخلاقیات و احکام است، اما در این بین اصول دین از درجه اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا افراد در صورتی به دنبال وظایف دینی خود در یک مکتب می روند که به آن مکتب اعتقاد داشته باشند و اگر در جامعه، اعتقاد نباشد، احکام از جایگاه خاصی برخوردار نخواهد بود. س : آیا اهمیتی که درباره عقاید فرمودید، در حوزه های علمیه شیعی مورد توجه بوده است؟ استاد فیاضی : از زمان مرحوم شیخ طوسی که حوزه های شیعی، رسما تشکیل شد، در حوزه ها به هر سه بخش عقاید، اخلاقیات و احکام پرداخته می شده است اما حوزه های علمیه به طور وسیع و مشهود در بخش احکام، فعالیت کرده اند.البته در تمام دوران ها در حوزه های شیعی در خصوص عقاید و اصول دین هم کار علمی صورت گرفته، اما از گستردگی درس و بحث پیرامون فقه برخوردار نبوده است. س : علت این امر چه بوده است؟ استاد فیاضی : تمام آگاهان به مسایل شیعه و دلسوزان مکتب بر وجود مرزبانان اعتقادی و مدافعان بنیان های عقیدتی تأکید دارند، اما همواره شاگردان این رشته با دقت خاصی انتخاب می شده اند. و بزرگان فلسفه همچون ملاصدرا از اینکه همگان وارد این مباحث شوند، منع می کردند و علت این امر حساسیت و صعوبت مباحث علوم عقلی است. بزرگان فلسفه همچون ملاصدرا از اینکه همگان وارد این مباحث شوند، منع می کردند و علت این امر حساسیت و صعوبت مباحث علوم عقلی است. س : متخصصان مباحث عقیدتی چه نقشی در پاسخگویی به شبهات دارند؟ استاد فیاضی : مصداق روشن مرزبانان مکتب که در لسان اهل بیت(ع) آمده است، کسانی اند که از عقیده دفاع می کنند، زیرا یکی از کارهای دشمنان برای ضربه زدن به مسلمانان، القای شبهات است که معمولا در خصوص عقاید می باشد؛ حتی اگر شبهه ای در خصوص احکام باشد معمولا پیرامون فلسفه احکام است. اگر یک فقیه برجسته داشته باشیم می تواند پاسخگوی تمام مسایل فقهی جامعه اسلامی باشد اما در مسایل معرفتی، شیطان هر روز، لباس جدیدی بر شبهه می پوشاند. س : جناب آقای معلمی به نظر شما فلسفه اسلامی از چه جایگاهی در پیشبرد اهداف نظام اسلامی برخوردار است؟ استاد معلمی : اگر مبانی نظری، درست پایه ریزی و در حوزه مسایل اجتماعی، سیاسی و حکومتی به خوبی تعریف شود، جایگاه فلسفه بیش از پیش روشن خواهد شد، زیرا از این مبانی نظری در فلسفه بحث می شود و چنانچه در بخش فلسفه های مضاف، قوی تر عمل کنیم، اثر آن در تمام بدنه نظام مؤثر خواهد بود. اگر به این سمت برویم که برای دانش آموزان مقاطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان، فلسفه بنویسیم و مبانی صحیح را هر چند در قالب داستان به اینها منتقل کنیم، در عرصه های مختلف موفق تر خواهیم بود. اگر به این سمت برویم که برای دانش آموزان مقاطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان، فلسفه بنویسیم و مبانی صحیح را هر چند در قالب داستان به اینها منتقل کنیم، در عرصه های مختلف موفق تر خواهیم بود. هم اکنون در غرب، حتی ریزترین مسایل اجتماعی و کاربردی دارای پشتوانه جهان بینی است که اگر طراحی این امر در مجمع عالی حکمت اسلامی انجام و به وزارت خانه های آموزش و پرورش و علوم ارائه شود، می توانیم از طریق این دو وزارتخانه، بر کل کشور تأثیر بگذاریم. س : آیا تاکنون اقدامی در این زمینه انجام داده اید؟ استاد معلمی : خیر، اما اگر شروع کنیم و با انگیزه الهی و طراحی های علمی ادامه دهیم، به نتیجه خواهیم رسید. س : جناب آقای پارسانیا وضعیت فلسفه اسلامی در محیط های آموزشی کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟ استاد پارسانیا : متاسفانه مفاهیمی که در دوران دبستان ودبیرستان آموزش داده می شود، با مفاهیم عقلی که در فلسفه اسلامی وجود دارد، بیگانه است و کار جدی برای پرکردن این خلأ انجام نشده است. در حال حاضر فصل های اولیه کتاب های بدایه و نهایه از تعیین کننده ترین فصل های فلسفه است و انتقال آن به دانشجویانی که می خواهند آشنایی های اولیه ای با فلسفه داشته باشند، دشوار است . س : آیا می توان وضعیت فلسفه اسلامی در دانشگاه ها را یک وضعیت حاشیه ای بدانیم؟ استاد پارسانیا : دقیقا همین طور است؛ به طوری که بیگانگی دانشجویان با مبانی فلسفه اسلامی هم در سطح ترویجی و عمومی مثل دروس مبانی نظری اسلامی مشهود است و هم در سطح تخصصی. س : حضور فلسفه اسلامی در مجامع دانشگاهی ما تا چه میزان ضروری است؟ استاد پارسانیا : حکمت اسلامی ریشه در فرهنگ عمومی ما دارد و برای اینکه یک علم متناسب با حوزه فرهنگ داشته باشیم، حضور جدی تر فلسفه اسلامی با یک برنامه ریزی و مدیریت علمی و هوشمندانه در محیط دانشگاهی، ضروری است. حکمت اسلامی ریشه در فرهنگ عمومی ما دارد و برای اینکه یک علم متناسب با حوزه فرهنگ داشته باشیم، حضور جدی تر فلسفه اسلامی با یک برنامه ریزی و مدیریت علمی و هوشمندانه در محیط دانشگاهی، ضروری است. هم اکنون اگر چه فرهنگ عمومی ما، دینی است، اما فرهنگ آموزشی ما به هیچ وجه مبتنی بر فرهنگ دینی نبوده و مفاهیم آن از دنیای دیگری آمده است. س : برای رفع این مشکل چه باید کرد؟ استاد پارسانیا : چیزی که می تواند تاحدی، این مشکل را کاهش دهد، تدبیر جدی برای تدوین متون آموزشی برای آنهاست و تا هنگامی که فلسفه اسلامی، حضور همدلانه با علوم مختلف نداشته باشد ، شاهد گسل معرفتی جدی و عظیمی در محیط دانشگاهی هستیم و آنگاه این گسل، تأثیرات بعدی خود را در عرصه های فرهنگ و رفتار اجتماعی و سیاسی نشان خواهد داد. س : حاج آقای فیاضی! وضعیت متون آموزشی فلسفه در حوزه را چگونه ارزیابی می کنید؟ استاد فیاضی : به نظر من روز آمد کردن متون آموزشی در این زمینه ضروری است. علامه طباطبایی با نوشتن دو کتاب بدایه الحکمه و نهایه الحکمه، خدمت بزرگی به حوزه ها کردند، زیرا این کتاب ها نسبت به شرح منظومه که سابقا متن درسی حوزه ها بود، تفاوت بسیار زیادی دارد، اما کسانی که با متون درسی ارتباط دارند می دانند که تألیف این کتاب ها به عنوان متون آموزشی، آخرین و بهترین کار نخواهد بود. کتاب آموزشی علاوه بر دارا بودن تمرین، چکیده و هدف درسی، باید روز آمد باشد. همانطور که یک زمان معالم و قوانین، کتاب درسی حوزه ها بود و بعد از آن کتاب های مناسب تری آمد، امروز هم باید بازنگری متون آموزشی و روز آمدن کردن آنها صورت بگیرد. س : اساتید فلسفه اسلامی در حوزه ها از چه وی‍‍ژگی هایی باید برخوردار باشند؟ استاد فیاضی : متخصص بودن اساتید فلسفه حوزه علمیه ، یک اصل است. صرف اینکه کسی یک رشته ای را دوست دارد و چند متن از آن خوانده است دلیل بر توانایی تدریس او نیست. کسانی باید تدریس را برعهده بگیرند که خودشان را برای این رشته وقف کرده اند و ممحض در آن باشند، زیرا برای این فرد، زوایای مختلف آن علم باز می شود که استاد در این صورت هم بهتر و روانتر، مباحث را تدریس می کند و هم می تواند به سئوال های دقیق شاگردان به خوبی پاسخ دهد. س : تشکیل دروس خارج فقه و اصول در حوزه ها رایج است؛ به نظر شما جای دروس خارج علوم عقلی در حوزه، خالی نیست؟ استاد فیاضی : راه اندازی درس خارج که آزاد از متن است و در آن بالاترین سطح علمی آن رشته، ارائه می شود در علوم عقلی ضروری است و موجب پیشرفت این علوم و حیات مجدد آن خواهد شد. راه اندازی درس خارج که آزاد از متن است و در آن بالاترین سطح علمی آن رشته، ارائه می شود در علوم عقلی ضروری است و موجب پیشرفت این علوم و حیات مجدد آن خواهد شد. س : راه اندازی مراکز تخصصی و توسعه آن در حوزه، زمینه گرایش طلاب به فهم موضوعی و عمیق موضوعات دینی را فراهم کرده است.نظر شما در خصوص استعدادیابی طلاب برای انتخاب رشته ها و گرایش های تخصصی چیست؟ استاد فیاضی : متاسفانه بسیارند کسانی که به دلیل الگوگیری از یک شخصیت بزرگی در حوزه به دنبال رشته ای می روند که آن شخصیت در آن ممحض است در حالی که استعداد کافی برای آن رشته ندارند و لذا باید در فضای عمومی حوزه، مرکزی شامل افراد خبره شکل بگیرد که استعداد سنجی کنند. * منبع : www.hawzahnews.com،