Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 103910
تاریخ انتشار : 14 فروردین 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 83

شاعران از شعر انقلاب می گویند

• سيمين دخت وحيدي: شعر انقلاب، شعر مبارزه با اجحاف، ستمگري و زشتيهاي جامعه است. من شعر انقلاب را امروز بسيار كمرنگ مي بينم و دليلش هم جز اين نيست كه در ذهنها، فكر و درد انقلابي و بسيجي گونه كم شده است. اكثر گروههاي هنري در دفاع از انقلاب و آرمانهاي آن سستي مي كنند. گاهي از يك سري نوشته هاي عاشقانه سطحي به نام شعر انقلاب، دفاع مي كنند، در اشعار انقلاب تنها كارهاي تقليدي ديده مي شود. تنها اسم بسيج كافي نيست؛ ما به تفكر بسيج گونه احتياج داريم كه به عمل بسيجي گونه تبديل مي شود. انقلاب كرديم كه به گفته امام (ره)؛ زشتيها از بين برود و زيباييها بيشتر شود. ما بايد دنبال او مي رفتيم؛ اما انگار راه را اشتباه طي كرده ايم. • بابك نيك طلب: نام و عنوان كلي حركتي است كه در ادبيات معاصر جلوه و سبك و سياق تازه و بديعي به وجود آورد. شايد منظور از شعر انقلاب در اينجا مربوط به اتفاق مهم سال 57 باشد كه درواقع يك نقطه كوچك از اين پهنه وسيع و حوزه گسترده را شامل مي شود. به هر حال فكر مي كنم ما هنوز در حال و هواي لحظه لحظه روزهاي انقلاب و سپس دفاع مقدس و پس از آن غوطه وريم و مانده است تا روزگار شعر انقلاب و شاعران اين عرصه سپري شود. البته ممكن است برخي از سرايندگان شاخص شعر انقلاب بر اوج قله هاي فتح شده خود نشسته باشند و نوآمدگان پا به چكادهاي بلندتر نهاده باشند تا تماشاگاههاي نوين را به روي مخاطبان شعر انقلاب بگشايند. ناگفته نماند برغم برخي تلاشهاي متمركز و پراكنده كه در آستانه بهمن هر سال انجام مي شود، هنوز آثار و آراي سرايندگان به طور كامل درباره شعر انقلاب گرد نيامده است. • عباسعلي مهدي: انقلاب اسلامي چون يك انقلاب فرهنگي / ارزشي بود، همه جوانب فرهنگ را مورد تأ ثير قرار داد، كه طبيعتاً چون شعر از جنبه هاي فرهنگ است، متأ ثر از آرمانهاي انقلاب شد. بخصوص جوانها به اين حوزه روي آوردند. در شعر انقلاب آزادي و اعتراض و انتظار اوج گرفت و اشعار پايداري هم بسيار سروده شد. بخصوص دفاع مقدس به اين قضيه دامن زد و شعر مقاومت در شعر انقلاب جلوه خاصّي يافت؛ كه شايد شامل هفتاد، هشتاد درصد شعر انقلاب باشد. با توجه به اينكه جوانهاي اين حوزه به صورت احساسي فعاليت مي كردند و تعداد كمي به صورت علمي و با مطالعه فعاليت داشتند؛ از اوج انقلاب و دفاع مقدس كه گذشت شعر انقلاب دچار افت شد. بدين ترتيب تعداد كمي پايدار ماندند. بسياري از كساني هم كه دم از ارزشها مي زدند پايدار نماندند، شايد به اين دليل كه آنها دچار نوعي سرخوردگي شدند. پس نخست به دليل كم رنگ شدن ارزشها در جامعه، دوم پايان جنگ و بعد تحقيق و تدبر اندك شعراي اين حوزه باعث افت شعر اين عرصه شد. البته از حق نگذريم كه اشعاري بخصوص در حوزه دفاع مقدس سروده شد كه جزء ماندگارهاي اين عرصه محسوب مي شود و شعرايي ماندگار ماندند و آثار ماندگاري برجاي گذاشتند. كساني چون قيصر امين پور كه احساس و عاطفه را همراه با تحقيق و علم به ادبيات فارسي و اعتقاد به ارزشها به كار بردند. • اسماعيل اميني: شعر انقلاب اگر نوعي نامگذاري براي شناخت و دسته بندي تاريخي باشد، البته منحصر است به شعرهايي كه در سالهاي حوالي انقلاب سروده شدند و طبعاً حال و هواي آن سالها را دارند، اما اگر به تبع روشهاي نامگذاريهاي سياسي و تبليغاتي بخواهيم همه حوادث ريز و درشت سالهاي پس از انقلاب را نيز نوعي تداوم انقلاب محسوب كنيم، طبيعي ست كه شعر جنگ، شعر پس از جنگ و شعرهاي تأ ثيرگرفته از رخدادهاي مختلف سالهاي اخير نيز شعر انقلاب محسوب مي شود. اما من همان شيوه نخست را مي پسندم كه مبنايي علمي تر و منطقي تر دارد. يك منظر ديگر اين است كه تأ ثير انقلاب بر فرهنگ و هنر و البته بر شعر انكارناپذير است و روشن است كه اين تأ ثير مي تواند موضوع مطالعه و تأ مل باشد، البته در فضايي فارغ از اغراض غيرعلمي، در اين صورت يك نكته اساسي را بايد در نظر داشت و آن اينكه برخلاف تصور رايج، شعر سالهاي اخير بيش از شعر سالهاي اول انقلاب نشانه هاي تأ ثير انقلاب را در خود دارد. اما در اين ميان تفاوتي هست و آن اينكه شعر آن سالها، مثل آدمهاي آن سالها پرشور و خروش است و در صورت و سطح، تفاوت بارز خود را مي نماياند؛ اما شعر امروز مثل آدمهاي امروز اگرچه در همه جنبه ها، تحت تأ ثير انقلاب و تحولات آن است، اما اين تأ ثير نمود بيروني چنداني ندارد و در درون، پايدار و عميق شده است. شعر امروز ديگر كفش كتاني و اوركت سربازي و محاسن بلند و واكنشهاي آشكار عاطفي ندارد، اما خطوط چهره اش، شيوه سخن گفتن و نگاهش به هستي، نشان مي دهد كه چه راهي را پيموده و چه رهاوردي از آن سالهاي بي نظير و به يادماندني دارد. • دكتر منوّري: به نظر من شعر انقلاب شايد كمرنگ شود، اما موضوعي نيست كه تمام شود. چون هيچ وقت نمي توانيم تصور كنيم كه انقلاب تمام شده است. البته بايد توجه داشت كه هميشه هم نبايد انتظار داشت كه يك موضوع شعري در اوج قرار داشته باشد. گاهي شعر حماسي رواج داشت كه با كم رنگ شدنش شعر عرفاني جايگزين آن شد و به اين ترتيب، آنچه تاريخ براي جامعه اي تعيين مي كند، هنر به آن راه مي رود. انقلاب و آنچه در اوست شايد گاهي دچار جذر و مد شوند، جذر و مدي كه وارد شعر انقلاب نيز بشود. • ذكريا اخلاقي: طبيعت هر انقلابي اقتضا مي كند كه در آغاز همراه با شور و تحوّل باشد و پس از آن بتدريج از سطح به عمق حركت كند؛ با اين حساب شعر انقلاب هم به تبع تغيير مراحل انقلاب بايد تغيير كند و در مسيري تكاملي گام بردارد. در طليعه انقلاب، شعر انقلاب، شعر حركت و حماسه بود، اما با پشت سر گذاشتن شور و حال خاص آن ايام و مقطع دفاع مقدس، شعر انقلاب تعريف ديگري پيدا كرد. امروز شعري را بايد انقلابي خواند كه برخاسته از جهان بيني خاص شاعر باشد؛ يعني شعري كه پيوند قلبي و اعتقادي با آرمانها و ارزشهاي انقلاب دارد. هرچند در نگاه اول، اصلاً وجه انقلابي آن به چشم نيايد. همانگونه كه در باب شعر فلسفي و ديني نيز صادق است. يعني اين اشعار هستند كه از جهان بيني خاص شاعر سرچشمه گرفته اند، گرچه هيچ اصطلاح ديني در آن مشاهده نشود. نمي شود با جزم حكم كرد كه شعر انقلاب كم رنگ شده چون شاعران انقلاب با همه اختلاف سليقه هايي كه دارند، به همه ارزشها و آرمانهاي انقلاب معتقدند. آنچه باعث اين گمان شده اين است كه شاعران نسل اول انقلاب امروز ديگر از اصل شعر فاصله گرفته اند. نسل جديد يعني ميدان داران، اغلب چندان دركي از آرمانهاي الهي انقلاب ندارند. درنتيجه آنچه امروز به عنوان شعر ارائه مي شود، از آنچه ما آن را شعر مي ناميم فاصله گرفته است و اين گسستگي ناشي از همين امر است. اما اين كمرنگ شدن اگر لزوماً يك تحول تازه را در محتوا و مضمون در پي داشته باشد نمي توان پيش بيني كرد در باب فرم و مسايل تكنيكي اين مسئله صادق باشد. اما در مسايل محتوايي اين طور نيست. در جريان كار شعر، همواره شاعراني موفقند كه در حوزه ساختار، ذهن و زبانشان همراه زمان به روز شود بي آنكه جاذبه هاي كاذب، آنها را به آن سوي بام بيندازد. اما در حوزه انديشه، بنياد فكري و فلسفي شان در عين پويايي حركت به سوي كمال و در عين نوانديشي، بر اساسي محكم و تغييرناپذير استوار باشد. در انتها بايد گفت در توفيق يك شاعر، تعادل ذهني و زباني و حركت آهسته به سوي كمال مهم است. • خليل عمراني: شعر انقلاب يك واقعيت است با دو وجه؛ اول، شعري كه انقلاب مولود آن است يعني در مقطعي موضوع آن مبارزات مردم به رهبري امام، شعارهاي مبارزه و تمجيد از امام، تجليل از شهيدان و تقبيح نظام حاكم بود. بخشي از اين وجه شعر انقلاب در دوره دفاع مقدس نيز ادامه يافت، اما حركتش از شعار به حماسه و از حماسه به شعر، وجه دوم را بنيان نهاد. دوم اينكه شعري مبتني بر ارزشهاي انقلاب، با نگاهي هنري در حوزه هاي تغزلي، اجتماعي و آييني نمود يافت. وجهي كه امروزه وجه غالب است و بخش قابل توجهي از شعر زمان را به خود اختصاص داده است. شعر انقلاب نه تنها كمرنگ نشده بلكه دوره تكاملي خود را بخوبي طي كرده و يا اينكه در چندين نحله زباني هنوز در حال نو به نو شدن در تجربه است، اما خود را بخوبي نمايانده است. بهترين شاعران انقلاب، شاعراني هستند كه مباني و ارزشهاي انقلاب را در زندگي و شعر خود حفظ كنند. تحت تأ ثير تحريك دشمنان دچار انفعال نشده و اصالت زبان، شعر و فرهنگ خودي را در آفرينش شعر رعايت كنند و در قالب مصالح اين سه عنصر حياتي جامعه خود، پويا باشند و جوانان را به پويايي رهنمون باشند. از صداقت آنان سوءاستفاده نكرده و راه درست را به آنان نشان دهند. اصل عزت، حرمت و عدالت را در مدار شعر و زندگي خود قرار داده و آخر اينكه يادشان نرود، ما تا آخرين نفس وامدار امام، شهيدان و ايثارگرانيم و مسئول صيانت از آنچه اين عزيزان جان خود را براي برپايي و استواري آن هديه كردند، يعني؛ استقلال، آزادي و جمهوري اسلامي، كه تماميت آن در اصل اصيل پيروي از ولايت متجلي ست، زيرا آن را حل بزرگ فرمود: • سيداكبر ميرجعفري: انقلاب اسلامي حركتي اجتماعي بود كه از فرهنگ ايراني / اسلامي نشأ ت گرفته بود، اما اين حركت در مسير خود بايدها و نبايدهايي را نيز به اين فرهنگ افزود. شعر و به صورت عام تر ادبياتي كه از اين فرهنگ برآمده باشد نام دارد. روشن است كه با اين نگاه، شعر انقلاب هرگز قبل از وقوع انقلاب اتفاق نيفتاده است. در تقسيم بنديهاي ادبي بايد هر دوره با دوره هاي پيشين و پسين خود، وجه تمايزي داشته باشد. چنانكه به فرض دوره سبك هندي به طور كلي با سبك عراقي يا بازگشت، تفاوتهايي عمده دارد، به نظر مي رسد شعر انقلاب چنين وجوه تمايزي را داراست و بسادگي مي توان آن را از دوره هاي قبل و بعد تميز داد. تحقيق در يك موضوع ادبي، زماني نتيجه بخش تر و به حقيقت نزديك تر است كه محقق، همه اطلاعات مربوط به آن دوره را در اختيار داشته باشد. با اين وصف، نشان دادن همه ويژگيهاي شعر انقلاب زماني ميسّر خواهد بود كه اين شعر، همه فراز و فرودهايش را به نمايش گذاشته باشد. بنابراين زماني يك محقق مي تواند از همه ويژگيهاي يك دوره ادبي سخن بگويد كه آن دوره پايان يافته باشد و دوره جديدي آغاز شده باشد. شعر انقلاب اگر نگوييم در همه قالبهاي شعري، دست كم در يكي، دو قالب (چون غزل و رباعي) به فرازهايي دست يافته كه اينك در فرودهايي كه به اميد فرازي ديگر است تاحدودي تغيير جهت داده و به سمت فضايي جديد اوج گرفته است. امروزه غزلهايي كه جوانهاي شاعر مي سرايند، هم از جهت فضا و هم از جهت زبان قابل قياس با غزل قيصر امين پور و يا حتّي سهيل محمودي نيست. از اين جهت مي توان گفت غزل اين دوره يك دوره فراز و فرود را تجربه كرده است و وارد دوره اي كمابيش جديد شده است. پس براحتي مي توان اين غزل را بررسي و نقد كرد و زيباييهاي آن را به تماشا نشست. با همه اين اوصاف، هيچ كس نمي تواند نقاد يا محقق را از تحقيق در مقوله اي ادبي منع كند، به اميد اينكه يك دوره ادبي يا شعري به پايان برسد. اي بسا تحقيقات ادبي كه به زمان خلق اثر نزديك تر باشد مستندتر و مفيدتر باشد. ذكر اين نكته ضروري ست كه اگرچه شعر انقلاب برآمده از فرهنگ انقلاب است اما در گذر تاريخ، فرهنگ انقلاب را از همين شعر و به طور عام هنر و ادبيات آن بايد شناخت. بهترين شاعر انقلاب نيز كسي است كه از فرهنگ انقلاب برآمده باشد و شعر خوب بگويد. • ياور همداني: مطلع الانوار آفاق، انقلاب / مشرق عرفان و اشراق، انقلاب عشق و آزادي و ايمان و اميد / آيت ايثار و انفاق، انقلاب انقلاب انفجار نور عشق و آزادي، و شكفتن غنچه عرفان و ايمان و طلوع خورشيد اميد انسانهاست. به طور كلي شعر، شعور و شور زندگي است و شعر انقلاب آميخته با شعر مقاومت، آميزه اي از تحول تاريخ و روزگاران رهايي از اسارت و حمايت از حيثيت و حقيقت ملتي بزرگ است. شعر انقلاب، ثبت و ضبط لحظه لحظه شجاعت و شهامت، در برابر خصم است و شهادت در راه قرب الهي. شعر رهايي ملّت و مردمي از خود گذشته است كه با طلوع آفتاب انقلاب اسلامي، رها و آزاد از قيد بندهاي مستكبران جهان است. شعر انقلاب، زنده و پويا و جاودانه است. چون شعر مي بايستي آئينه تمام نماي افكار و كردار و پندار انسانهاي اين سرزمين كهنسال باشد و همچنين تأ ثيرگذار؛ لذا شعر به طور كلي و بويژه شعر انقلاب از جهت مباني و مفاهيم، تغييرناپذير است. اين افراد هستند كه بزغم و ظنّ خود، هر اثر را تعبير و تفسير مي كنند و به بيان ساده تر؛ آن كس كه جان و دل در گرو انقلاب و آزادي و انسانيت دارد، همواره آثار مؤ ثر بزرگان شعر و ادب انقلاب را كه بخش عظيمي از تاريخ ادبيات ايران را شامل مي شود، پويا و پايا مي داند. بهترين شاعران انقلاب شعرايي هستند كه در آثار خود، سرود لحظه لحظه تاريخ ادبيات انقلاب را به بهترين وجه ممكن مفيد و مؤ ثر سر داده اند و نغمه و نواهاي ارزشمندي براي عبرت و آموزش آيندگان به وديعه گذاشته اند. هدف آنها جلوه بخشيدن به جلال انسانهاييست كه براي زندگي بهتر و تقرب به حريم حرم حضرت حق دست از جان شسته و به جانان پيوسته اند. از ويژگيهاي شعر انقلاب، پيدايش مباني اعتقادي و ادبيات مقاومت است كه ريشه در اعماق جان شاعران متعهد بخصوص شعراي جوان دوره انقلاب دارد. اين شيوه در شعر انقلاب بايد با احساس بيشتر و دقت نظر جدي تر پيگيري شود تا براي ساليان سال در تاريخ و فرهنگ مردم اين سرزمين، جاودانه بماند. شاعر انقلاب خودمحور نيست> • عباس براتي پور: شعر انقلاب شعري است كه در راستاي اهداف و دستاوردهاي انقلاب باشد. بديهي است شعر انقلاب اسلامي بايستي موافق با اهداف اسلام و دربرگيرندهِ آرمانهاي آن باشد. شعري كه بر موازين اسلام استوار باشد، نه بر آنچه كه شاعرش به آن علاقه دارد و خود را محور قرار بدهد. لذا شاعر انقلاب اسلامي ابتدا بايستي با اسلام آشنا باشد و سيره پيامبر(ص) و معصومين(ع) را بداند سپس شعر بگويد. شاعر انقلاب اسلامي بايستي در شعرش اميد به آينده و پيروزي نهايي در سايه تعاليم اسلام را به كار برد. استقامت و پايداري و دفاع از مظلوم و مخالفت با ظلم و ستم را سرلوحه كار خود قرار دهد و خود هم عامل به آنچه مي گويد باشد. چنانچه شاعر انقلاب اسلامي از اطلاعات و معلومات اسلامي برخوردار باشد و ايمان قلبي راسخي به اسلام داشته باشد اگر بند از بندش جدا كنند دست از عقيده خود برنخواهد داشت. دعبل يك نمونه از شاعر اسلامي است. همينطور فرزدق و امثال آن. به همين خاطر است كه پيامبر به حسان بن ثابت فرمود تا زماني كه در دفاع از حق و در راه حق، شعر مي سرايي، مؤ يد به تأ ييد روح القدس خواهي بود. شاعر تا زماني كه در راه اعتلاي كلمه حق شعر مي سرايد شاعري الهي است و چنانچه برخلاف آن باشد شيطاني خواهد بود. بهترين شاعران انقلاب اسلامي شاعراني هستند كه بحق و در راه حق و براي حق شعر مي سرايند و شعري كه برخوردار از آن باشد جزو بهترين اشعار خواهد بود و لاغير. خداوند ما را به راه راست هدايت فرمايد. شعر انقلابي حزبي نيست> • جواد محقق: سالها پيش در مصاحبه اي گفته بودم كه شعر انقلاب، با توجه به پيشينهِ عظيم فرهنگ ملي و مذهبي ما، در قيام توفندهِ مردم مسلمان ايران در خرداد 1342 نطفه بست، با ورود امام در بهمن 1357 متولد شد و در جنگ و جهاد، زبان باز كرد و سخن سراي شهادت شد. امروز هم تقريباً بر همان عقيده ام. البته رود خروشان شعر انقلاب هم، همپاي اوضاع و احوال كشور به درياي آرامش رسيده و كاملاً هم طبيعي است. اما اگر منظورمان از شعر انقلاب، وجود و حضور جريان تازه و خاصي در شعر امروز ايران باشد كه متولي دفاع از آرمانهاي عدالت خواهانهِ امام و اهداف عالي انقلاب اسلامي است، نه تنها كمرنگ تر نشده، كه اتفاقاً عمق و گسترش بيشتري پيدا كرده و بالاتر از آن موفق شده است خودش را تثبيت كند. اگر در دههِ اول انقلاب، عده اي از مدعيان اين عرصه مي توانستند جريان ادبي انقلاب را ناديده بگيرند، امروز ديگر ناچارند به آن اقرار كنند و انكارشان جز به حقه و حسد و بي انصافي و كارنشناسي تعبير نمي شود. البته شعر انقلاب، شعر يك حزب و گروه سياسي نيست و خواسته هاي آنان را طرح نمي كند، چنان كه آثار شبه روشنفكران دار و دستهِ حزب توده بود و به قول بزرگ علوي نيّات تجزيه طلبانهِ قارداش كبير، روسيهِ استالين را به عهده داشت. شعر انقلاب، شعر همهِ شاعران ايرانيِ ايران دوستِ وطن پرست است، بدون وابستگي به جريانهاي سياسي برون مرزي كه در راه آزادي و آبادي كشور، همسو با ايمان و آرمان مردم سروده اند و مي سرايند. بهترين شاعران انقلاب هم كساني هستند كه به توليد چنين شعرهايي همت گماشته اند. بويژه در دفاع مقدس كه محك، مردي و نامردي بود و مرز ميهن دوستان واقعي و وطن فروشان مدعي را از هم تفكيك مي كرد. ت دكتر صابر امامي: اگر قرار باشد، شعر در ميان تعريفهاي گوناگونش انعكاس تأ ثرها و هيجانات عاطفي و حسي شاعر، در پاسخ به متحرك هاي بيروني (جامعهِ شاعر) و دروني (روح شاعر) باشد، شعر انقلاب شعري است كه هيجانات، عواطف، درك و شعور شاعري را كه در جامعهِ دستخوش انقلاب قرار دارد، باز مي تاباند. بخصوص شاعري كه همسو با مردم و ملت خودش باشد و نسبت به اهداف و ارزشهاي انقلاب متعهد و پيروزي و شكست انقلابش حساس و دلسوز باشد. پس به اين ترتيب، شعر انقلاب، به نسبت زنده و تپنده بودن آن با همه ابعاد وجوديش حيات خواهد داشت. كمرنگ شدن يا نشدن آن، طبيعي است روحيه و نگاه و موضع گيري مردم ما از سال 57 تاكنون، دستخوش تغييرات بسيار شده است، و متأ سفانه طيف وسيعي از مردم به روزمرگيهاي رايج دچار شده اند... همينطور قشر روشنفكر، كتابخوان و قلم به دست نيز از اين تغييرات دور نبوده است و به همين دليل، به موازات كمتر شدن نبض ارزشهاي انقلاب و پاسداري از آنها و... شعر انقلاب نيز كمرنگ شده است. بهترين شاعرها هم در اين عرصه آن دسته اي هستند كه در صحنه هاي انقلاب از انديشه تا عمل، از مسجد تا خيابان و خانه و كوچه، لحظه به لحظه حضور داشته اند، تلاش كرده اند، همپاي مردم دويده اند، فرياد زده اند، شكسته اند و شكسته شده اند و در اين ميدان نيز از قدرت زبان، كلام و استعداد شاعري خود براي اثبات اين لحظه هاي مقدس بهره برده اند. با چنين نگاهي بيشتر اساتيد به نامي كه در همان روزها و و بويژه سالهاي جنگ شعر سروده اند، بي آنكه نامي از آنها ببرم و عده اي را نخواسته فراموش كنم، هر كدام به نوعي، بهترين هستند. • شهرام مقدسي: انقلاب آئينه حقيقت بود و شاعران انقلاب در مكتب كمال و حقيقت با تكيه بر عناصر معني، عاطفه، خيال و خلاقيت درصدد انتقال لطافتها بودند، چراكه دقيقاً در ارتباط با آرماني مشخص و مقدس حركت مي كردند و بي جهت نيست اگر از لطافت در مباحث زيباشناختي به تعادل در ارتباط با سوژه تعبير مي شود. بي ترديد همه ابعاد وجودي يك انقلاب در يك مرحله انتقالي شكل مي گيرد و مجالي براي تقليد شيوه ها يا الگوهاي از پيش تعيين شده نيست. كساني كه آگاهانه پاي به ميدان تحولات اجتماعي مي گذارند و درواقع از وضع موجود خسته شده اند و به دنبال ايجاد فضايي مطلوب هستند. از اين رهگذر شاعران نيز به دنبال فضاهاي جديد، افقهاي تازه اي را (كه نشأ ت گرفته از احساسات پاك و عميقشان به آرمانهاي انساني بود) فراخورِ استعدادشان تجربه كردند و صدالبته بسياري موفق ظاهر شدند. علاوه بر هماهنگي شاعران با انديشه توده هاي عظيم مردم در صحنه اجتماع، حتي شعارهاي مردم عادي نيز، از آنجا كه جوشيده از عمق ضميرشان بود، در بسياري از موارد به ساحت شعر نزديك مي شد و تأ ثير بسزايي در روند حركتي انقلاب داشت و به نوعي تجلي زيبايي و حقيقت بود. اينگونه تفاهم بين شاعر و مردم در هيچ دوره اي از ادوار تاريخ سابقه نداشت و ندارد، حتي با نگاهي به دوران مشروطه نيز مي توان براحتي دريافت كه اگرچه شاعران آن دوره كوشيدند به زبان مردم نزديك شوند، ولي حرف دل خود را زدند و هيچگاه بازتاب درست تب و تاب مردم نبودند! مضافاً اينكه هميشه رابطه اي بين انقلاب و كساني كه آن انقلاب را روايت مي كنند وجود دارد. بديهي است تضعيف اين رابطه تنگاتنگ، از هر طرف، كه صورت پذيرد، به تضعيف منجر مي شود، بنابراين بايد ديد دليل كمرنگ شدن اقتضائات يا روايات چيست و از كجاها سرچشمه مي گيرد. بخشي البته طبيعي ست، چراكه چرخه زمان، به طور خودكار، در كار فرسايش است، و بخشي البته نه: بايد ديد و درست ديد... • ياسر هدايتي: اول بايد منظورمان را از اين تركيب مشخص كنيم كه از به كار بردن اين تركيب چه منظوري را مي توانيم مورد نظر خود قرار دهيم، پس اينگونه مي پرسم كه: و نه گذشته از فوجي از اشعار احساساتي و هيجان زده سوار بر موجهاي انقلاب مي پذيريم كه شعر از زمان رويداد انقلاب، از اساس و درونمايه تغيير ماهوي پيدا كرد. اين تغيير ماهوي در تضاد و تقابل ميان سنت و مدرنيسم رخ داد. انقلاب حركتي بود كه از اساس جريان لجام گسيخته مدرنيسم را لجام زد، يعني با وجود آنكه در باطن خود مي تواند متعهد به تحول باشد، حركتي بود سنتي. اين انقلاب سنتي، در همهِ آحاد و ابعاد خويش به پيدايي سنن انجاميد كه يكي از آنها شعر سنتي است كه بعضي به آن مي گويند. من مي پندارم كه دوام اين رويكرد حداقل تا پايان دفاع مقدس پايدار ماند و پس از آن باز و در گردشي مقدر به نفع مدرنيسم كنار زده شد و حتي شاعران سنت گرا نيز سعي بليغ داشتند كه به آنچه آن را نشانه هاي مدرنيسم مي ناميم تعلق خاطر نشان دهند. شايد آنچه گفتم جواب سئوال شما نباشد اما در مجموع مي توانم بگويم كه نمي بايست را در محدوده اي مشخص كرد. آنچه به واسطهِ انقلاب بر حوزهِ گستردهِ ادبي ايران تحميل شد، نوزايي سنن ادبي در پي تغيير انقلابي در ماهيت جامعهِ ايران بوده است كه البته امروزه كمرنگ شده و در مواردي آشكارا انكار مي شود. اين انكار، انكار اعتقاد نيست بلكه انكاري ست كه در مسير محتوم و طبيعي جامعهِ ايراني در برگيرندهِ حركت از سنت به سوي مدرنيسم و مظاهر آن است، هرچند در ظاهر باشد و ناپخته، به هر حال حركت است. • محمدحسين جعفريان: شعر انقلاب اسلامي با انقلاب رشد و نمو كرده با اوج گرفتن انقلاب، شعر انقلاب اسلامي نيز اوج گرفت و در روزهاي پيروزي، تنور آن داغ داغ است. بعد خط و ربطها پديد مي آيد. عده اي مي روند و عده اي مي آيند. اما جريان شعر انقلاب به حياتش ادامه مي دهد. با هر حادثه و اتفاقي كه در جريان و روند انقلاب پيش مي آيد، با هر فراز و فرود، اين شعر نيز خودش را تطبيق مي دهد و با آن همراهي مي كند. جنگ، سوژه و راهكار جديدي را بر روي شعر انقلاب اسلامي گشود، چنان كه بر انقلاب و انقلابيون نيز. به همين ترتيب تا امروز جلو آمده است. جالب آنكه، هر چه ارزشهاي انقلاب و باورمندان به آن كمرنگ تر و كمتر شده اند، تأ ثير مستقيم آن بر اين شعر نيز مشهود است. به هر حال، اين جريان شعري، گذشته از ضعف و قوتهايش، بخشي از تاريخ ادبيات اين سرزمين است و بدون ملاحظه آن، بي ترديد قسمتي از تاريخ ادبيات معاصر ايران زمين و حتي ادبيات فارسي ناقص خواهد بود. اين را هم بگويم و بدبختانه، اغراض سياسي سبب شد تا طي سالها، هنر شاعران اين عرصه عمدتاً پوشيده بماند و چندان كه بايد جلوه نكنند و جدي گرفته نشوند. البته جداي از بعضي كه اصولاً شاعر نبودند و انقلاب و ارزشهايش را سپر ناتواني خويش ساخته بودند. در مورد كمرنگ شدن اين جريان نيز، چنان كه گفتم، مسئله با خود انقلاب و ارزشهاي آن ارتباط مستقيم دارد. هر چه جريان انقلاب و انقلابي گري بيشتر منزوي و حذف مي شود، شعر انقلاب نيز محدودتر و كمرنگ تر مي شود. مي بينيم كه اين روزها چنين شده است. هر چند كه اين به معني مرگ اين جريان شعري نيست. شايد باز به گونه اي ديگر سربركند و باز همراه با مردم نمود يابد. * منبع : www.rahpouyan.com