Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 113229
تاریخ انتشار : 23 شهریور 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 206

خودباوری فرهنگی

یکی از دستاوردهای گرانقدر انقلاب اسلامی ایران در حوزة فکر و اندیشه، از بین بردن خودباختگی و ایجاد خودباوری فرهنگی است. همچنان که قبلاً گفته شد، اصلاحات فکری و تحولات اندیشه ای از مسائل مهم و ریشه ای در هر دگرگونی بنیادی و انقلاب می باشد. تا تفکر و اندیشه اصلاح نشود، هیچ گونه حرکت و تحول اساسی صورت نمی گیرد. اولین گام برای هر اصلاح و حرکت سازنده ای اصلاح بینش و اعتقادات می باشد. یکی از دردها و رنج های اساسی اجتماعی، طی سال های طولانی در رژیم پهلوی درد خودباختگی فرهنگی بود. فضایی به وجود آورده بودند که مردم می پنداشتند خود از نظر فرهنگی حقیر و بی محتوا هستند و برعکس، غرب دارای فرهنگ شایسته و مترقی و برتر است و مردم ضرورتاً باید پیرو آن فرهنگ باشند. این خودباختگی فرهنگی و غربزدگی در همه جای کشور اعم از دانشگاه ها، مدارس، ادارات، اجتماع، خانواده، کارخانه ها، مؤسسات و سازمان ها حاکم بود. بسیاری از مردم باور کرده بودند که باید مثل غربیها فکر کرد، مثل آن ها لباس پوشید و سخن گفت، اخلاق و رفتار آن ها را تقلید کرد و مانند آن ها روابط خانوادگی و فردی را تنظیم کرد. باید در سخن گفتن، اصطلاحات غربی را به کار گرفت و حتی نام فرزندان و کالاها باید غربی باشد. زندگی بی بندوبار و خلاف عفت غربی باید ملاک عمل باشد و نگرش به مذهب و دین باید همانند نگرش غربی ها باشد. سفر به غرب و اقامت در محیط فاسد آن، ارزشمند و سفر به مکه و مدینه و اماکن مقدس و کشورهای اسلامی، ارتجاع و عقب ماندگی تلقی می شد. رژیم پهلوی همراه با استکبار غرب در جهت القاء این تفکر در ذهن مردم ایران برنامه ریزی می کرد و متأسفانه تا حد بسیار زیادی نیز این تلقین اثر کرده بود. «غرب زدگی» ره آورد همدستی رژیم پهلوی و غرب بود. علت آن هم روشن است. آن ها از تفکر و فرهنگ اسلامی ترس و واهمه داشتند و آن را خلاف منافع نامشروع خود تلقی می کردند. فرهنگ مردم ایران، فرهنگ اسلامی و دینی بود و اگر این فرهنگ تحقیر نمی شد و مردم شیفتة فرهنگ غرب نمی شدند، استکبار به اهداف شوم خود نمی رسید. از سوی دیگر خودباختگی فرهنگی مردم به غرب، موجب می شد که همیشه با ذلت و حقارت دست نیاز به سوی غربی ها دراز کند و نوکری و سرسپردگی آن ها را بپذیرند. رژیم محمدرضا پهلوی نیز به علت وابستگی پایه های قدرتش به ارادة غرب، ناگزیر بود دستورات فرهنگی غرب را مو به مو اجرا کند و مردم را شیفته فرهنگ غرب سازد. در این راه فعالیت های گسترده ای در داخل کشور صورت می گرفت و موجبات خشنودی غرب از محمدرضا را فراهم می ساخت. در مورد خودباختگی فرهنگی مردم در رژیم پهلوی، حضرت امام(ره) در وصیت نامه خویش با تلخی شدیدی از این موضوع یاد کرده و می فرمایند:«از جمله نقشه ها که مع الأسف تأثیر بزرگی در کشورها و کشور عزیز ما گذاشت و آثار آن باز تا حد زیادی به جا مانده، بیگانه نمودن کشورهای استعمارزده از خویش و غرب زده و شرق زده نمودن آنان است. به طوری که خود را و فرهنگ و قدرت خود را به هیچ گرفتند و غرب و شرق، دو قطب قدرتمند را نژاد برتر و فرهنگ آنان را والاتر و آن دو قدرت را قبله گاه عالم دانستند و وابستگی به یکی از دو قطب را از فرایض غیرقابل اجتناب معرفی نمودند. و قصه این امر غم انگیز، طولانی و ضربه هایی که از آنان خورده و اکنون نیز می خوریم، کشنده و کوبنده است... نویشندگان و گویندگان غرب و شرق زدة بی فرهنگ ... رسوم و آداب اجنبی را هر چند مبتذل و مفتضح باشد با عمل و گفتار و نوشتار ترویج کرده و با مداحی و ثناجویی، آن ها را به خورد ملت ها داده و می دهند. فی المثل اگر در کتاب یا نوشته یا گفتاری چند واژة فرنگی باشد، بدون توجه به محتوای آن با اعجاب پذیرفته و گوینده و نویسنده آن را دانشمند و روشنفکر به حساب می آورند و از گهواره تا قبر به هرچه بنگریم اگر با واژة غربی و شرقی اسم گذاری شود، مرغوب و مورد توجه و از مظاهر تمدن و پیشرفتگی محسوب و اگر واژه های بومی خودی به کار رود، مطرود و کهنه و واپس زده خواهد بود. کودکان ما اگر نام غربی داشته باشند، مفتخر و اگر نام خودی دارند، سر به زیر و عقب افتاده اند. خیابان ها، کوچه ها، مغازه ها، شرکت ها، داروخانه ها، پارچه ها و دیگر متاع ها هر چند در داخل تهیه شده باید نام خارجی داشته باشد تا مردم از آن راضی و به آن اقبال کنند. فرنگی مآبی از سر تا پا و در تمام نشست و برخاست ها و در معاشرت ها و تمام شؤون زندگی موجب افتخار و سربلندی و تمدن و پیشرفت، و در مقابل، آداب و رسوم خودی کهنه پرستی و عقب افتادگی است... رفتن به انگلستان و فرانسه و آمریکا و مسکو افتخاری پرارزش و رفتن به حج و سایر اماکن متبرک کهنه پرستی و عقب افتادگی است. بی اعتنایی به آن چه مربوط به مذهب و معنویات است از نشانه های روشنفکری و تمدن و در مقابل، تعهد به این امور نشانة عقب ماندگی و کهنه پرستی است. »(١) و در جای دیگری می فرمایند: «تا این غرب زدگی و شرق زدگی در ملت ما است، هیچ امیدی به اصلاحات نیست، ما باید تمام همتمان را صرف کنیم که خودمان را از این وابستگی فکری بیرون بیاوریم. »(٢) پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، به این دوران حقارت بار و خودباختگی فرهنگی پایان داد و مردم رشید ایران با رهبری ها و هدایت های روشنگرانة امام امت، به خودباوری فرهنگی رسیدند. ملت ایران به این رشد و آگاهی رسیدند که خودباختگی فرهنگی، زمینه و ریشة بسیاری از وابستگی ها و مفاسد می باشد و لذا تکیه به فرهنگ خودی و اسلامی را عمیقاً باور کردند. رهبر معظم انقلاب در مورد این دستاورد می فرمایند: «یکی از بت هایی که استعمار در طول دوران های متوالی روی آن در همة ملت های عقب افتاده کار کرده بود، بت برتری نژاد سفید و نژاد اروپایی و آمریکایی بر نژادهای آسیایی و آفریقایی و آمریکای لاتین است. احساس حقارت در ملت ها را زنده کرده بودند. امروز در بسیاری از ملت ها متأسفانه هنوز بقایای آن هست. در مقابل آمریکایی ها احساس حقارت می کنند. »(٣) خودباوری فرهنگی به عنوان یکی از دستاوردهای مهم محسوب شده و دارای اهمیت بسیار می باشد. خودباوری فرهنگی، زمینة از بین رفتن وابستگی فرهنگی را فراهم کرده و موجب استقلال فرهنگی می شود. خودباوری فرهنگی با مسائل فکری، عقیدتی، اخلاقی و باورهای دینی و مذهبی مردم سر و کار دارد. همچنین موجب عدم احساس حقارت و خودکم بینی در برابر غرب و در نتیجه عدم وابستگی و سرسپردگی به غرب می شود. متأسفانه در سال های اخیر مجدداً عده ای به دنبال زنده کردن خودباختگی در برابر غرب هستند. اینان با مطرح کردن هرچه بیشتر غرب و تعریف و تمجید از آن و متقابلاً به زیر سؤال بردن فرهنگ و ارزش های خودی و مبانی اسلامی، تلاش می کنند تا بار دیگر حلقة ذلت و خواری خودکم بینی و خودباختگی فرهنگی را بر گردن ملت ستمدیده ایران بیندازند. بر دلسوزان و مسؤولان انقلاب است که حساسیت لازم را نسبت به این تحرکات موذیانه نشان داده و اجازه ندهند این دستاورد ارزشمند انقلاب، تضعیف گردد. پی نوشت: ١-وصیت نامه سیاسی - الهی امام خمینی (ره)، ص ٢٦. ٢- در جستجوی راه از کلام امام، دفتر دهم، ص ٢٤٤. ٣- خطبه نماز جمعهف روزنامه جمهوری اسلامی، مورخ ١٨/١١/١٣٦٥. * منبع : کتاب ٩٢ دستاورد انقلاب اسلامی ایران، ص ١٥٤