Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 116052
تاریخ انتشار : 21 آبان 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 104

روابط عمومي در ايران پس از انقلاب اسلامي

دكتر عباس محمدي اصل
دكتر عباس محمدي اصل وزارت اطلاعات و جهانگردي طبق مصوبه مورخ ٧/٣/١٣٥٨شوراي انقلاب به وزارت ارشاد ملي و حدود يكسال و نيم بعد به وزارت ارشاد اسلامي تغيير نام يافت. فعاليت روابط عمومي در اين برهه تحت عنوان “روابط عمومي و ارشاد اسلامي” با هدف غالب بسيج نيروي انساني وزارتخانه ها و ادارات آغاز شد و خصوصا از سال 1359 شمسي براي اعزام رزمندگاني از ميان كاركنان دستگاه ها به جبهه هاي جنگ تحميلي عراق عليه جمهوري اسلامي ايران ايفاي وظيفه نمود. در اين دوران به منظور هماهنگي امر تبليغات دولت، شورايي در وزارت ارشاد اسلامي به نام شوراي هماهنگي تبليغات دولت تشكيل شد كه دبيرخانه آن كوشش هايي براي هماهنگي روابط عمومي دستگاه ها و موسسات دولتي نظير، سعي در تهيه و تدوين تشكيلات روابط عمومي ها و برپايي سمينار مديران و روابط عمومي كليه وزارتخانه ها و دستگاه ها و دستگاه هاي دولتي انجام داد. از آنجا كه روابط عمومي چونان هسته مركزي دستگاه هاي اجرايي براي تحقق وظايف اساسي دولت در اجراي قانون اساسي در زمينه هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، مذهبي و مواردي از اين دست به شمار آورد لذا اصول 3 و 8 قانون اساسي به عنوان بستر رشد وظايف و مسئوليت هاي روابط عمومي ها مورد توجه و رويه بندي قرار گرفت. اصل 3 قانون اساسي وظايف عمده دولت را شامل ايجاد محيط مساعد براي رشد فضايل براساس ايمان و تقوي و مبارزه با كليه مظاهر فساد و تباهي، بالا بردن سطح آگاهي هاي عمومي در همه زمينه ها با استفاده صحيح از مطبوعات و رسانه هاي گروهي و وسايل ديگر، تقويت روح بررسي و تتبع و ابتكار در تمام زمينه هاي علمي، فني، فرهنگي و اسلامي از طريق تاسيس مراكز تحقيق و تشويق محققان، مشاركت عامه مردم در تعيين سرنوشت سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي خويش ايجاد نظام اداري صحيح و حذف تشكيلات غير ضرور و توسعه و تحكيم برادري اسلامي و تعاون عمومي بين همه مردم ذكر مي كند. به علاوه اصل 8 قانون اساسي نيز تاكيد دارد در جمهوري اسلامي ايران دعوت به خير، امر به معروف و نهي از منكر وظيفه اي است همگاني و متقابل، بر عهده مردم نسبت به يكديگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت كه شرايط حدود و كيفيت آن را قانون تعيين مي كند. در سال 1361 شمسي آيين نامه راجع به همكاري روابط عمومي وزارتخانه ها و موسسات دولتي به تصويب هيئت وزيران رسيد. نظر به اينكه تا اين زمان شرح وظايف جامع و مناسبي براي روابط عمومي ها تدوين نشده بود مشكل انعكاس فعاليت هاي دستگاه ها به جامعه پيش آمد و لذا دبيرخانه شوراي هماهنگي تبليغات دولت مستقر در وزارت ارشاد اسلامي، دو سمينار در اسفند 1363 شمسي و ارديبهشت 1364 شمسي با حضور كليه مسئولان روابط عمومي ها برگزار كرد. حاصل زحمات و كوشش مستمر، منجر به تهيه گزارش توجيهي در خصوص ويژگي هاي روابط عمومي ها شد. از طرفي بخشنامه مورخ ١٦/٤/١٣٦٤ شمسي هيئت وزيران در زمينه جايگاه روابط عمومي ها در ايران به انتخاب مسئولان روابط عمومي ها از ميان افراد خلاق و آگاه، نظارت و ارتباط مستمر با روابط عمومي ها از طريق وزرا يا مقامات ارشد اجرايي، حضور مسئول روابط عمومي در شوراي تصميم گيرنده دستگاه ها به منظور ارائه اطلاعات مورد نياز و در صورت امكان انجام مسئوليت سخنگويي دستگاه، همكاري با مراكز افكار سنجي، آموزش ضمن خدمت كاركنان روابط عمومي، تاسيس دوره هاي تحصيلي و تامين مواد درسي مناسب روابط عمومي در دانشگاه ها توسط وزارت فرهنگ و آموزش عالي و تعيين سهميه براي كاركنان روابط عمومي هاي موجود، بازآموزي كادرهاي موجود از طريق انتشار نشريه آموزشي و تشكيل كلاس هاي كوتاه مدت توسط دبيرخانه شوراي هماهنگي تبليغات دولت تاكيد دارد. مركز آموزش مديريت دولتي طي اين ساليان راه اندازي دوره هاي آموزشي كوتاه مدت روابط عمومي را برعهده داشت و رشته روابط عمومي نيز در سال 1368 شمسي در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي بازگشايي گرديد و سپس دانشگاه آزاد اسلامي به تاسيس اين رشته اقدام كرد و در ادامه دانشگاه جامع علمي - كاربردي در مقطع فوق ديپلم و سپس كارشناسي ناپيوسته در اين رشته در تهران و 9 شهر ديگر دانشجو پذيرفت. در دهه 1370 شمسي رشته هاي فرهنگ و ارتباطات در دانشگاه امام صادق، ارتباطات با گرايش روزنامه نگاري در دانشگاه تهران، خبرگزاري در دانشكده خبر وابسته به خبرگزاري جمهوري اسلامي، كارشناسي ارشد علوم ارتباطات در دانشگاه هاي علامه طباطبايي و تهران و آزاد اسلامي و دانشكده صدا و سيما و دوره آموزشي يكساله روزنامه نگاري و روابط عمومي براي شاغلان آنها در مركز مطالعات و تحقيقات رسانه ها و دوره هاي كوتاه مدت آموزش روابط عمومي توسط اداره كل تبليغات وزارت ارشاد اسلامي و مركز مديريت دولتي و جهاد دانشگاهي دانشگاه تهران شروع به كار نمودند و اينك به طور متوسط سالانه تعداد 400 نفر دانشجو براي دوره هاي كارشناسي و قريب 1000 نفر در دوره هاي كارداني و پودماني در 15 دانشگاه و مركز آموزش عالي ايران در رشته روابط عمومي پذيرش مي شوند و ضمنا تعداد دانشجويان شاغل به تحصيل در اين مراكز در كليه دوره ها به مرز 5000 نفر مي رسد كه سهم دانشگاه علامه طباطبايي در اين ميان فقط 200 نفر است. در سال 1370 شمسي اولين مراسم انتخاب روابط عمومي نمونه با حضور معاون رئيس جمهور و وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي وقت برگزار و به اين ترتيب روابط عمومي به بخش جدي وزارتخانه ها مبدل شد. در اين دوران ابلاغيه اداره كل تبليغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در مورد وظايف و چارت سازماني روابط عمومي و وزارتخانه ها و سازمان هاي دولتي، مشخصا جايگاه تشكيلاتي و ساخت سازماني و وظايف اساسي روابط عمومي را مورد اشاره قرار داد و بر دو سويگي و تعاملي بودن رابطه مردم و سازمان ها از طريق روابط عمومي با برجسته سازي روابط عمومي تاكيد شد. همچنين در اساسنامه انجمن روابط عمومي (مصوب ٢٧/٢/١٣٧٠ شمسي) كه در قالب 24 ماده و 8 تبصره به تصويب مجمع عمومي انجمن روابط عمومي رسيد، اركان انجمن روابط عمومي ايران، وظايف، فعاليت ها و نحوه عضويت در آن قيد گرديد تا اين انجمن به اتكاي 8 كميته، هدف شناساندن نقش روابط عمومي به مردم را با تلاش براي توسعه روش هاي علمي - عملي در چهارچوب اهداف نظام و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در مواردي چون ايجاد و تحكيم روابط اجتماعي - پژوهشي و آموزشي و تبادل نظر بين متخصصان و سازمان هاي ذيربط، افزايش دانش و اطلاعات متخصصان با شعب علوم ارتباطات، همكاري با وزارتين فرهنگ و ارشاد اسلامي و فرهنگ و آموزش عالي و دبيرخانه شوراي هماهنگي تبليغات دولت، ايجاد روابط علمي - فرهنگي با سازمان هاي دولتي و خصوصي و نيز مجامع بين المللي در امر ارتباطات، برگزاري سمينارهاي مورد نياز داخلي و خارجي، تشكيل كلاس ها و دوره هاي تخصصي، جمع آوري اطلاعات و مدارك علمي و انتشار نشريات مرتبط و همكاري با دستگاه هاي ذيربط در اين امر و اعزام هيئت هاي كارشناسي به خارج در موارد ضروري برآورد. اضافه بر اين مصوبه مورخ ٢٣/٣/١٣٧٤ شمسي شوراي عالي سياستگذاري دولت درباره روابط عمومي، بر اداره روابط عمومي دستگاه ها زير نظر مستقيم بالاترين مقام آن دستگاه ها، شركت مديران روابط عمومي در شوراي معاونان دستگاه ها و انجام برنامه ريزي و تهيه طرح هاي تبليغاتي در رابطه با رسانه ها و حسب شناسايي افكار عمومي با بهره گيري از متخصصان ارتباط جمعي توسط اين واحد تاكيد داشت. بدين منوال طرح تكريم ارباب رجوع نيز در تاريخ ٢٥/١/١٣٨١ به تصويب رسيد. به علاوه در اساسنامه مجمع مديران كل روابط عمومي وزارتخانه ها، نهادها و سازمان هاي جمهوري اسلامي متشكل از مديران كل روابط عمومي وزارتخانه ها، نهادها و سازمان هاي دولتي به رياست سخنگو و دبير شوراي اطلاع رساني دولت و دبيري مديركل تبليغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (مصوب ٢٦/١٢/١٣٨٣ شمسي) كه به تائيد وزير فرهنگ و ارشاد و اسلامي رسيد اهداف، وظايف، فعاليت ها، اركان و نحوه عضويت در آن قيد گرديد تا اين مجمع در حوزه فعاليتش مشتمل بر روابط عمومي وزارتخانه ها و نهادها و سازمان هاي مستقل دولتي، هدف افزايش دانش و اطلاعات و آشناسازي مديران و كارشناسان روابط عمومي هاي سراسر كشور با تازه ترين روش هاي توسعه و پيشرفت ارتباطات، ارتقاي كارآمدي روابط عمومي سازمان هاي دولتي در راستاي تحكيم ارتباط دولت و مردم و نيز كمك به تحقق اهداف توسعه ملي از طريق جلب مشاركت و فرهنگ سازي، تبيين و تثبيت جايگاه حقيقي روابط عمومي در سازمان ها و تقويت اركان اطلاع رساني دولت را از طريق انجام وظايفي چون ايجاد ارتباط و هماهنگي و همكاري ميان روابط عمومي هاي دولتي، برقراري ارتباط با مراكز علمي روابط عمومي در داخل و خارج كشور، ايجاد ارتباط مستقيم و منظم بين روابط عمومي دستگاه ها و دولت و شوراي اطلاع رساني دولت، تجليل از فعالان عرصه روابط عمومي، بررسي مشكلات روابط عمومي دستگاه هاي دولتي و تلاش براي برطرف كردن آنها، ايجاد ارتباط با مراكز تصميم ساز در حوزه روابط عمومي براي بهينه سازي وضعيت روابط عمومي ها، تلاش براي ارتقاي دانش و مهارت و فعاليت هاي تخصصي روابط عمومي ها، همكاري با نشريات تخصصي روابط عمومي در سطح كشور جهت آگاهي بخشي به مردم و تقويت ارتباط علمي و افزايش سطح آگاهي هاي كاركنان و روابط عمومي دستگاه هاي دولتي، انعكاس و اطلاع رساني فعاليت ها و اقدامات، خدمات و دستاوردهاي جمهوري اسلامي، معرفي توانمندي هاي روابط عمومي سازمان ها به منظور همكاري متقابل، تدوين چهارچوب روش هاي اطلاع رساني و نظرسنجي و ارتباطات مردمي و تبليغات با تاكيد بر شيوه هاي نوين و حمايت از اجراي پروژه هاي پژوهشي در حوزه روابط عمومي و ارتباطات در كشور برآورد. از سوي ديگر در اساسنامه شوراي هماهنگي روابط عمومي هاي استان متشكل از مديران روابط عمومي ادارات كل، نهادها و سازمان هاي دولتي، شهرداري و شوراي شهر به رياست استاندار يا مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان در غياب وي و سخنگو و دبيري مسئول روابط عمومي اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان اهداف، وظايف، فعاليت ها، اركان و نحوه عضويت در آن قيد گرديد تا اين مجمع، هدف تبادل اطلاعات و آگاهي ها و ارتقاي كيفي واحدهاي روابط عمومي و ايجاد هماهنگي جامع و گسترده فعاليت ها ي روابط عمومي هاي دستگاه هاي اداري در سطح استان ها را با تاكيد بر اموري چون افزايش دانش و اطلاعات مديران روابط عمومي هاي سطح استان، آشناسازي آنان با تازه ترين روش هاي توسعه ارتباطات، ارتقاي كارآمدي روابط عمومي دستگاه ها در راستاي تحكيم ارتباط دولت و مردم و نيز كمك به تحقق اهداف توسعه ملي از طريق جلب مشاركت و فرهنگ سازي، تبيين و تثبيت جايگاه روابط عمومي در سازمان ها و تقويت اركان اطلاع رساني دولت را از طريق انجام وظايفي چون ارتقاي دانش و اطلاعات مديران روابط عمومي ها و آشناسازي آنها با تازه ترين پيشرفت ها در حوزه ارتباطات، ايجاد ارتباط با دبيرخانه مركزي شوراهاي روابط عمومي هاي و آشنا سازي آنها با تازه ترين پيشرفت ها در حوزه ارتباطات، ايجاد ارتباط با دبيرخانه مركزي شوراهاي روابط عمومي استان ها جهت كسب اطلاع از آخرين وضعيت روابط عمومي ها و ارائه گزارش هاي لازم به اين دبيرخانه، برقراري ارتباط با مراكز علمي و فرهنگي استان و تشكل هاي روابط عمومي در سطح كشور، ارتباط با شوراي روابط عمومي در ساير استان ها و برگزاري نشست هاي منطقه اي، انتخاب و تجليل از فعالان عرصه روابط عمومي استان، بررسي مشكلات روابط عمومي هاي استان و تلاش براي برطرف كردن آنها، همكاري با نشريات تخصصي روابط عمومي در سطح كشور جهت آگاهي بخشي به مردم و تقويت ارتباط علمي و افزايش سطح آگاهي هاي كاركنان روابط عمومي هاي استان، انعكاس و اطلاع رساني فعاليت ها و اقدامات، خدمات و دستاوردهاي جمهوري اسلامي، معرفي توانمندي هاي روابط عمومي سازمان ها به منظور همكاري متقابل، تدوين چهارچوب روش هاي اطلاع رساني و نظرسنجي و ارتباطات مردمي و تبليغات با تاكيد بر شيوه هاي نوين، برگزاري دوره هاي آموزشي روابط عمومي با همكاري دستگاه هاي ذيربط، برگزاري همايش هاي تخصصي روابط عمومي در سطوح مختلف، جمع آوري اطلاعات و منابع علمي و تشكيل كتابخانه تخصصي روابط عمومي استان، انتشار نشريه خبري و علمي واطلاع رساني پيرامون روابط عمومي به منظور ارتباط منسجم تر ميان روابط عمومي هاي استان، تلاش به منظور شناسايي و معرفي متخصصان و فارغ التحصيلان علوم ارتباطات به روابط عمومي هاي استان جهت تقويت بدنه كارشناسي روابط عمومي هاي مزبور و اخذ گزارش عملكرد سازمان ها و موسسات عضو از طريق روابط عمومي ها براي درج در نشريه شورا بر آورد. بالاخره آيين نامه نحوه فعاليت، وظايف و اختيارات روابط عمومي دستگاه هاي اجرايي در تاريخ ٢٣/٢/١٣٨٦ به تصويب هيئت وزيران رسيد. شايان توجه است كه اساسنامه شماره ٣٣٣٢/١ مورخ ١٥/٢/١٣٨٤ مجمع مديران كل ادواري روابط عمومي نيز به تصويب وزير وقت فرهنگ و ارشاد اسلامي رسيد. منبعث از :محكي، علي اصغر، صداقت، نامدار (1386) پژوهشنامه روابط عمومي ايران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي. * منبع : روزنامه رسالت، سه شنبه ٢١ آبان ١٣٨٧، ص ٢٠