Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 116053
تاریخ انتشار : 22 آبان 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 116

بلنداي افتخار بر پهناي كارون

ب - قطبی
ب - قطبی باران ريز، نم نم بر آسفالت جاده پر پيچ و خم و درختان بلوط اطراف آن مي بارد و اتوبوس، به نرمي دل تاريكي شب را مي شكافد، تا ما را كه از فرودگاه اهواز گام در راه شهركرد نهاده ايم، به مقصد برساند. پس از يك هفته كار براي انتشار روزنامه، در بعدازظهر پنجشنبه گروهي از واحدهاي گوناگون موسسه اطلاعات گرد هم آمده اند تا به دعوت شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران، يكي از مرتفع ترين و پيچيده ترين سد و نيروگاههاي آبي كشور را كه در دل كوهپايه هاي زاگرس غربي به دست مهندسان و كارگران ايراني بنا شده است، ببينند و از كم و كيف آن، آگاه شوند. پس از سه ساعت عبور از جاده اهواز- شهركرد و رسيدن به كيلومتر 28 شهرستان ايذه در شمال شرق استان خوزستان، تاج بزرگ و زيباي سد در پرتو نور آبي رنگي كه به آن پاشيده مي شود، خودنمايي مي كند. اينجا، آب خروشان رودخانه كارون پشت سد جمع مي شود تا ضمن مهار سيلاب هاي فصلي، براي آبياري اراضي زيردستي كشاورزي و نيز كمك به شبكه سراسري برق، مورد بهره برداري قرار گيرد. پس از ساعتي استراحت، راهي ساختمان نمايشگاه عكس روند ساخت نيروگاه و سد كارون 3 مي شويم، كه با معماري زيبايي در يكي از ارتفاعات اطراف سد و نيروگاه، ساخته شده است و طبق برنامه مورد بازديد مهندسان، دانشجويان رشته هاي گوناگون مهندسي، دانش آموزان و درايامي از سال، گردشگران قرار مي گيرد. مرادويسي، مديرروابط عمومي شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران، در بازديد از بخش هاي گوناگون نمايشگاه، ما را همراهي مي كند و با نشان دادن عكس هايي از مراحل ساخت سد و نيروگاه كارون 3، توضيحات لازم را در اختيارمان مي گذارد: -پس از پايان جنگ تحميلي، بنابراين شد كه ضمن مهار منابع آبي، توليد برق در كشور هم افزايش يابد كه در اين زمينه شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران اجراي 20 طرح بزرگ ملي را دربرنامه هايش قرار داد و براي تحقق آن علاوه بر منابع مالي وزارت نيرو، از تعامل با بانك ها، سازمان محيط زيست براي رعايت نكات زيست محيطي در ساخت سدها و نيروگاهها، وزارت بازرگاني براي تامين سيمان مورد نياز و گمرك براي ورود قطعات و تجهيزات ضروري، بهره گرفت و در اين ارتباط ساخت سدهايي را مورد توجه قرار داد كه علاوه بر كنترل سيلاب هاي فصلي و تامين آب كشاورزي و شرب، از آن ها براي توليد برق هم استفاده شود. ويسي آن گاه به ساخت سد ونيروگاه كارون 3 اشاره مي كند و با بيان اين كه ظرفيت نيروگاه آن 2 هزار و 280 مگاوات برق است، مي افزايد: يكي از هدف هاي اجراي اين طرح، كنترل سيلاب هاي فصلي رودخانه كارون است. كما اين كه سد كارون 3 در سال 1384 با مهار سيلاب رودخانه كارون، توانست از ورود آن به ا هواز و وقوع حوادث تلخ و ناگوار، پيشگيري كند. ويسي اضافه مي كند: مركز فرماندهي برق كشور تشخيص مي دهد كه در چه زمان، كدام نيروگاه وارد شبكه سراسري برق شود و كداميك از شبكه بيرون برود كه در اين خصوص، نيروگاههاي برق آبي كه در مدت كوتاهي قادرند وارد شبكه شوندو به كمك پيشگيري از قطع برق بشتابند، نسبت به نيروگاههايي كه سوخت گاز مصرف مي كنند، اهميت بيشتري دارند. ويسي ادامه مي دهد: زمستان سال گذشته كه بحران كمبود گاز در كشور پيش آمد و نيروگاههاي گازي نتوانستند با ظرفيت كامل فعاليت كنند، نيروگاههاي برق آبي به كمك آن ها رفتند و اين امكان را فراهم آوردند كه در برخي نقاط كشور، مردمي كه با قطع جريان گاز رو به رو شده بودند، از وسايل گرمازاي برقي بيشتري استفاده كنند. توليد برق از آب رودخانه سدهايي كه بر روي رودخانه كارون بسته شده اند، هر يك به سهم خود پس از استفاده از آب پشت سد براي توليد برق، آن را به سوي سد بعدي در فاصله 60 تا 80 كيلومتري از يكديگر مي فرستند، كه اين موضوع موجب مي شود از آب رودخانه كارون در چند مرحله براي توليد برق، استفاده شود. مهندس محمد رضا زاده مقدم، مدير قراردادهاي سد و نيروگاه كارون 3 با بيان مطلب بالا، در پاسخ اين سئوال كه آيا تمامي حجم آب ذخيره شده در پشت سدها قابل بهره برداري براي توليد برق است مي گويد: از عمق 180 متري آب پشت سد كارون 3 حدود 45 متر براي استفاده در نيروگاه برق قابل استفاده است و مابقي آن، حجم مرده درياچه محسوب مي شود كه براي توليد برق، كارآيي ندارد. او با تاكيد بر اين كه در صورت مساعد بودن شرايط، عمر مفيد سد كارون 3 مي تواند به بيش از 100 سال هم برسد، مي افزايد: حجم رسوبات درياچه سد كارون 3 بالا نيست و علاوه بر آن، تدابير لازم براي جلوگيري از ورود زباله و رسوبات به درياچه سد، اتخاذ شده است. ايجاد اشتغال در منطقه مدير روابط عمومي شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران با ارائه توضيحات لازم در مورد مراحل ساخت سد و نيروگاه كارون3، مي گويد: هنگامي كه موضوع ساخت سد و نيروگاه كارون 3 مطرح شد، عليرغم تمامي حساسيت ها و پيچيدگي هاي اين طرح، مهندس زنگنه وزير وقت نيرو جسارت كرد واجراي آن را به پيمانكاران ايراني سپرد. در نتيجه تنها از يك مشاور خارجي استفاده به عمل آمد و پروژه اي كه خارجي ها براي اجرايش 3 ميليارد دلار طلب مي كردند، حدود يك - سوم آن يعني 800 ميليارد تومان توسط مهندسان ايراني به اجرا در آمد. ويسي با بيان اين كه سد كارون 3 بلندترين سد كشور است و پس از بهره برداري كامل از 8 واحد 250 مگاواتي آن، بزرگ ترين نيروگاه برق آبي كشور هم خواهد بود، مي افزايد: - نيروگاه كارون 3 نيز با ابعاد 48 در 25 در 250 متر مربع، در دل كوه ساخته شده است و بزرگ ترين نيروگاه زيرزميني در ايران محسوب مي شود. طول جاده هاي ساخته شده در طرح حدود 33 كيلومتر و طول تونل هاي افقي و قائم آن 22 كيلومتر است، كه در شرايط سخت كوهستاني و با برش و انتقال تخته سنگ هاي عظيم، اجرا شده است. در نمايشگاه عكس روند ساخت سد كارون 3 همچنين به اين نكته بر مي خوريم كه ارزش توليد برق اين نيروگاه به قيمت جهاني حدود 200 ميليون دلار در سال است و نيز براي 7 هزار نفر به صورت مستقيم و 15 هزار نفر به صورت غيرمستقيم، اشتغال ايجاد كرده است. علاوه بر آن، سيمان مصرفي و بخش اعظم آهن آلات و تجهيزات سد از منابع داخلي تامين شده است. آب وسنگ، موجودات زنده اند! مدير روابط عمومي شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران با يادآوري اين كه محل احداث سد كارون 3 در شهريورماه 1373 جانمايي و تعيين شده و 3 سال بعد عمليات انحراف آب رودخانه كارون براي احداث سد انجام گرفته است، اظهار مي دارد: از نظر سد سازان، آب و سنگ موجودات زنده اند و رفتار و قوانين خاصي دارند كه بايد مورد توجه قرار گيرند. از اينرو اگرآب براثر بي توجهي، به خشم آيد و يا قوانين ساخت و مصرف بتن درست به اجرا نيايد، تمامي محاسبات سدسازان خراب مي شود. براين اساس، ميزان ورود و خروج آب به سدها بايد به دقت محاسبه و جنس سنگ و خاك محل احداث آن ها بررسي شود، تا سدسازان بتوانند تصميم بگيرند كه يك سد بايد بتوني، خاكي، آسفالتي وحتي لاستيكي ساخته شود. به طور كلي در محل هايي كه جنس بتن سد با طبيعت موافقت ندارد، با استفاده از نوع خاصي از سيمان، تاج سد به ديوارهاي كوه به اصطلاح دوخته مي شود و در صورت نياز، حتي قطعه اي سنگ از كوه جدا و به جاي آن، سيمان تزريق مي شود. همچنين به هنگام ساخت يك سد، به كف آن سيمان تزريق مي شود تا آب پشت سد، نتواند فراركند. علاوه بر آن، ميليون ها مترمكعب آب پشت سد، به آن ها فشار زيادي وارد مي كند كه با اتخاذ تدابيري، اين فشارمتعادل مي شود و آب خروجي سد نيز كه با قدرت و فشار زيادي بيرون مي ريزد، به آرامش رسانده مي شود تا در مسير رودخانه بتواند به حركت طبيعي اش ادامه دهد. افتتاح سد توسط دكترخاتمي بررسي پرونده ساخت سد كارون 3 نشان مي دهد كه اين سد در 12 آبان ماه 1383 در مراسمي توسط دكتر خاتمي، رئيس جمهوري وقت، افتتاح واولين واحد توليد برق آن نيز راه اندازي شده است. برخي از ويژگي هاي بدنه سد كارون3 و درياچه آن از اين قرار است: ارتفاع سد از پي 205 متر، عرض سد در پي 5/29 متر، عرض تاج سد 5/5 متر، حجم كل مخزن 3 ميليارد و 600 ميليون مترمكعب، مساحت درياچه 48 كيلومترمربع، طول درياچه 60 كيلومتر، سرريز سد 3نوع اوجي، روزنه اي و آزاد با مجموع ظرفيت تخليه حدود 13 هزارو300 مترمكعب در ثانيه. نيروگاه سد كارون3 انتقال آب پشت سد كارون 3 به نيروگاه آن، به وسيله 2 تونل بتني با قطر 5/9 مترانجام مي گيرد، كه هر يك از تونل هاي يادشده نيز به 2 تونل ديگر با پوشش فلزي و قطر 5/5 مترمنشعب مي شود كه انتقال آب به 8 واحد نيروگاه را برعهده دارند. ارتفاع تونل هاي يادشده 120 متراست و وقتي از پايين به سازه عظيم آن نگاه مي كني، نوعي ترس بر تو غلبه مي كند! اين تونل ها فشارآب را آنقدر افزايش مي دهد، تا بتواند توربين هاي توليد برق را بچرخاند وانرژي حاصله را به خط سراسري برق كشور، تزريق كند. از سوي ديگر، ساختمان نيروگاه زميني سد كارون3، حدود 500 متراز محور سد و در تكيه گاه راست رودخانه كارون ساخته شده است و نيز هدايت وانتقال آب خروجي از نيروگاه به رودخانه، از طريق 2 تونل به قطر 14 متر صورت مي گيرد. پيامدهاي زيست محيطي هرگاه كه سدي ساخته مي شود، شماري از روستاها، مزرعه ها و باغ هاي اطراف آن تا كيلومترها زير آب مي رود كه براي جبران خسارت هاي وارده، بايد تدابيري انديشيده شود. اين موضوع در مورد سد كارون3 هم صادق بوده است. چرا كه با آبگيري اين سد، اعيان و عرصه 39 پارچه آبادي درمخزن سد واقع شدند، ساكنان 23 آبادي بخش هايي از اراضي شان را از دست دادند و اهالي30 روستا هم از نظر ارتباط زميني با يكديگر، دچار مشكلاتي شدند كه براي مقابله با وضعيت جديد، حدود 2 هزار و 80 هكتار اراضي (عرصه) و يك هزارو300 واحد اعياني (مسكوني و غيرمسكوني) با حدود 110 ميليارد ريال اعتبار، به تملك دولت درآمد و همچنين براي جمعيت منطقه كه براثر آبگيري سد كارون3 جابه جا شده بودند، شغل هايي در درون و بيرون حوزه درياچه سد، ايجاد شد. علاوه برآن، برخي از آثار تاريخي و باستاني كه در حوزه درياچه سد كارون3 قرار داشتند، درسال 1383 ازسوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و با همكاري وپشتيباني فني و مالي طرح كارون3، شناسايي، مستندسازي وجابه جا شدند. شاهكار مهندسي پل! كساني كه از جاده اهواز - شهركرد عبور مي كنند، هنگامي كه به 2 پل عظيم با دهانه هاي قوسي شكل مي رسند و از تونل هاي آن ها مي گذرند، نمي دانند كه از يكي از شاهكارهاي مهندسي در ايران عبوركرده اند. هنگامي كه درياچه سد كارون3 ساخته مي شد، لاجرم بخشي از جاده اهواز - شهركرد در نزديكي ايذه، به زير آب مي رفت و رفت و آمد از آن، متوقف مي شد. از اينرو طرح راه جايگزين ايذه - شهركرد به طول 3/7 كيلومتر به اجرا در آمد و بر اين اساس 2 پل، اولي با طول عرشه 336 متر و دهانه قوس 264 متر و دومي با طول عرشه 214 متر و دهانه قوس 162 متر در مجموع، به وزن 4 هزارتن ساخته و نصب شد، كه عرض پل اول 5 برابر پل معروف در استان مازندران است و بزرگ ترين پل ايران محسوب مي شود. همچنين 3 تونل با طول هاي 114،113 و139 متر، جاده دوسوي پل هاي زيباي قوسي را بر روي درياچه سد كارون 3 به هم وصل مي كنند و جاذبه جديد گردشگري درمنطقه محسوب مي شوند. ضمن آن كه ناوگان جديد حمل و نقل آبي براي جابه جايي مسافر و بار، جايگزين راههاي روستايي صعب العبورگذشته شده است. بازگشت... شب از نيمه گذشته است كه جاده پرپيچ و خم سد كارون 3 را پشت سر مي گذاريم و وارد نيروگاه برق سد مي شويم، كه در كنار آن، با تلاش هاي شبانه روزي گروهي از مهندسان و كارگران ايثارگرايراني، در دل كوهستان ساخته شده است. كاري سترگ و به يادماندني، و اين كه 61 نفر در جريان اجراي طرح كارون3، براثر حوادث ناشي از كار و يا رفت و آمد به محل اجراي پروژه، جان به جان آفرين تسليم كردند. پس از بازديد از تاج و تاسيسات سد كارون3 و سپس نيروگاه آن، حوالي 3 بامداد به ميهمانسراي اين مجموعه مي رويم و سپس ساعت 6 صبح، برقايق مسافربري مجموعه مي نشينيم و با گردش در درياچه پشت سد، از زير پل هاي قوسي عظيمي كه وصف آن گذشت، مي گذريم و آن گاه درحالي كه باران لطيف و پربركت برمنطقه كوهپايه هاي بختياري مي بارد، به سوي اهواز باز مي گرديم تا بعدازظهرجمعه، خبرها را براي روزنامه شنبه آماده كنيم. * منبع : روزنامه اطلاعات، چهارشنبه ٢٢ آبان ١٣٨٧، ص ٥