Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 117524
تاریخ انتشار : 21 آذر 1387 0:0
تعداد بازدید : 106

داوطلبان سلامت

ب . قطبي
ب . قطبي قريب به يكصد هزار زن خانه دار در سراسر كشور با آموزش هايي كه ديده اند، "شبكه داوطلبان سلامت" را تشكيل داده اند كه با هدايت و نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و با يادگيري مفاهيم و مهارت هاي بهداشتي و انتقال آن به خانواده هاي تحت پوشش، نقش پراهميتي در توانمندسازي و آگاهي بخشي به مردم براي رعايت نكات بهداشتي و كمك به تامين سلامت خود و اطرافيانشان، ايفا مي كنند. آنان علاوه بر انتقال پيامي هاي بهداشتي به مردم و جمع آوري آمار و اطلاعات حياتي مرتبط با بهداشت و تندرستي، به جلب مشاركت هاي مردمي با هدف حل مشكلات مرتبط با سلامت، مي پردازند. افزون بر "داوطلبان سلامت" وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، نهادهاي مردمي در شهرداري ها، پايگاه هاي مقاومت بسيج و آموزش و پرورش نيز به صورت داوطلبانه، به فعاليت هايشان در حوزه سلامت ادامه مي دهند. براي بزرگداشت 5 دسامبر (15 آذرماه) روز جهاني داوطلبان بهداشت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به تازگي با حضور رابطان بهداشت از سراسر كشور، مراسمي را در سالن همايش هاي رازي دانشگاه علوم پزشكي ايران برگزار كرده است كه يكي از هدف هاي آن، بازنگري نقش ارزشمند آنان در ارتقاي بهداشت عمومي است. فعاليت 100 هزار زن خانه دار به گفته دكتر امامي رضوي، معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، اعضاي شبكه داوطلبان سلامت كه به صورت رايگان به مردم كمك مي كنند، خانم هاي خانه داري هستند كه از 15 سال پيش فعاليت هايشان را در سطح كشور آغاز كرده اند و تعدادشان در حال حاضر به بيش از 100 هزار نفر رسيده است. آنان دوره هاي آموزشي را با خواندن كتاب هاي مدون مي گذرانند و از طريق شبكه هاي بهداشت و درمان، وارد خدمات بهداشتي به مردم مي شوند. او با يادآوري اين كه در شهرداري ها، آموزش و پرورش، حوزه هاي علميه و پايگاه هاي مقاومت بسيج هم نيروهاي داوطلب براي ارائه خدمات بهداشتي فعاليت دارند، مي افزايد: تلاش نيروهاي داوطلب و مشاركت هاي مردمي، نقش پراهميتي در ارتقاي سلامت هموطنان مان دارد و از اين نظر، پل ارتباطي آنان و پزشكان محسوب مي شود. 90 هزار تخت بيمارستاني در ايران دكتر كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كه براي چهارمين بار با داوطلبان بهداشت، ديدار كرده است، مي گويد: امروزه "سلامت" به موضوع خاصي محدود نمي شود، بلكه هر فعاليت فردي و اجتماعي بالقوه اي را كه به نفع سلامت باشد، در بر مي گيرد. بر اين اساس از راه رفتن و غذا خوردن گرفته تا اموري مانند واكسيناسيون و غربالگري پزشكي، در حوزه گسترده سلامت قرار دارد. دكتر لنكراني مي افزايد: بسياري از بيماري ها و مخاطرات پزشكي مربوط به رفتار انسان ها و نوع برخورد آدمي با همنوعان و محيط زيست است و اين موضوع ما را ملزم مي سازد به اكولوژي اجتماعي خود بيشتر توجه كنيم و متوجه ارزش هاي مشاركت هاي اجتماعي در مفهوم وسيع آن باشيم. در بحث سلامت، ذهن ما بلافاصله متوجه ساخت درمانگاه ها و بيمارستان ها مي شود. ضمن آن كه اين امور اهميت دارد و از وظايف دولت است، مهم تر از آن، مشاركت هاي اجتماعي و مردمي و فعال كردن آنها در قالب شبكه هاي بهداشتي است. وزير بهداشت و درمان با يادآوري اين كه در حال حاضر حدود 90 هزار تخت بيمارستاني در كشور فعال است و 19 هزار تخت نيز در دست ساخت يا مطالعه است، مي افزايد: بيشترين اثرگذاري شبكه داوطلبان بهداشت، زماني است كه بتوانند مفهوم سلامت را به فرهنگ عمومي تبديل كنند و از اين طريق ماندگاري و بهره وري سلامت را افزايش دهند. اين كه بيش از 100 هزار نفر خانم خانه دار به عنوان داوطلبان خدمات بهداشتي در ايران فعاليت مي كنند، به معناي در اختيار داشتن شبكه بزرگ اجتماعي است كه از آن بايد نهايت استفاده شود. دكتر لنكراني با بيان اين كه شمار "پيشگامان سلامت" در وزارت بهداشت و درمان از 12 هزار و 500 نفر در سال 1383 به حدود 200 هزار نفر در سال جاري رسيده است، مي گويد: بايد بكوشيم شبكه داوطلبان بهداشت را با توان بالاتر وآگاهي، دانش و انگيزه هاي بيشتر براي ارتقاي سلامت مردم فعالتر كنيم، كه در اين مورد مي توان مثال هايي زد كه از جمله بيماري هاي غيرواگير قابل ذكر است. امروزه 3 عامل خطرساز در زمينه بيماري هاي غيرواگير مانند سرطان و بيماري هاي قلب و عروق وجود دارند كه حاصل رفتار ما است و عبارتند از: مصرف دخانيات، كم تحركي و عادات ناپسند غذايي. عوامل يادشده را با اصلاح و تغيير رفتار افراد جامعه، از طريق شبكه هاي اجتماعي بهداشتي مي توان از ميان برد و به عنوان نمونه مردم را به مصرف روغن مايع به جاي جامد تشويق كرد و افراد سيگاري را در برابر مطالبات عمومي قرار داد، تا بپذيرند كه سيگار كشيدن در فضاهاي بسته، پايمال كردن حقوق ديگران است و يا سلامت انسان به 45 دقيقه ورزش در روز و يا لااقل 5/2 ساعت در هفته نياز دارد. همچنين براي آموزش پيشگيري از ابتلا به بيماري هاي نو پديد مانند ايدز، مي توان از شبكه داوطلبان بهداشت استفاده كرد. زيرا با توجه به اين كه آموزش مستقيم پيشگيري از ايدز به دليل باورهاي فرهنگي و ديني هموطنان ما بسيار مشكل است و حتي زيان هايش به مراتب بيشتر از فوايد آن است، داوطلبان بهداشت مي توانند اين آموزش را در خانواده ها ارائه دهند و به اين ترتيب از رفتارهاي ناهنجاري كه زمينه ساز ابتلا به ايدز مي شود، پيشگيري كنند. دكتر لنكراني سپس به اعضاي شبكه بزرگ داوطلبان بهداشت كشور نويد مي دهد كه براساس مصوبه اخير شوراي گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور، اين دانشگاه ها موظف شده اند براي داوطلبان بهداشت دوره هاي كارداني و پودماني برگزار كنند تا آنان بدون شركت در آزمون سراسري بتوانند ادامه تحصيل دهند. بسيج جامعه پزشكي كشور يكي از نهادهاي فعال در زمينه ارتقاي بهداشت عمومي، بسيج جامعه پزشكي است كه پشتوانه عظيم مردمي براي پيشبرد برنامه هاي بهداشت و درمان در كشور محسوب مي شود. دكتر خسرو جديدي، رئيس سازمان بسيج جامعه پزشكي كشور با بيان اين كه در حال حاضر 13ميليون نفر عضو بسيج هستند و حدود 7 هزار حوزه و 48 هزار پايگاه بسيج در كشور فعاليت دارند، مي گويد: بسيج در انجام فعاليت ها و ماموريت هاي بزرگ و حساس، سابقه درخشاني در درون و برون از ايران دارد كه از جمله به اجراي برنامه واكسيناسيون عليه فلج اطفال در سطح كشور و كمك رساني به زلزله زدگان پاكستان و اندونزي مي توان اشاره كرد. او مي افزايد: بسيج، راهگشاي مسيرهاي به بن بست رسيده و گشاينده گره هاي كور است و بسيج جامعه پزشكي نيز با داشتن حدود 40 هزار عضو، شبكه گسترده و نظام مندي براي ارائه خدمات بهداشتي و درماني در اقصي نقاط كشور محسوب مي شود. دكتر جديدي با بيان اين كه بسيج جامعه پزشكي براي ارتقاي سلامت عمومي، كتابي تحت عنوان "بسيجي، الگوي زندگي سالم" را منتشر كرده است، اظهار مي دارد: در اين كتاب، روش هاي پيشگيري از رفتارهاي مخاطره آميز، از كم تحركي تا اعتياد معرفي شده است و از طريق حوزه و پايگاه هاي بسيج، آموزش داده مي شود. براي اين منظور در سطح اول به 82 مربي آموزش داده مي شود و در سطوح دوم و سوم 20 هزار نفر تحت آموزش قرار مي گيرند و در سطح چهارم، به حدود 800 هزار نفر از طريق حوزه و پايگاه هاي مقاومت بسيج، پيشگيري از رفتارهاي پرخطر آموزش داده مي شود. يكي ديگر از طرح هاي بسيج جامعه پزشكي، طرح ملي مبارزه با مواد مخدر است كه با توجه به توليد انبوه اين مواد در همسايگي كشور ما، اهميت دارد. بسيج جامعه پزشكي اين توانايي را دارد كه در سطح گسترده وارد مبارزه با مصرف مواد مخدر شود و آموزش هاي پيشگيري از آن را به نحو مطلوب ارائه دهد. فعاليت در مناطق محروم به گفته دكتر جديدي، يكي ديگر از فعاليت هاي بسيج جامعه پزشكي فعاليت در مناطق محروم كشور است، كه در اين رابطه در نيمه اول امسال 4 هزار و 500 گروه با عضويت 21 هزار پزشك و پيراپزشك به مناطق يادشده اعزام شده اند و 155 هزار نفر نيز در كلاس هاي آموزش بسيج جامعه پزشكي، شركت كرده اند. علاوه بر آن براي مقابله با بيماري هاي خاص شايع در يك منطقه، اقدام هايي مانند آموزش اهالي آن منطقه در مساجد از طريق بسيج طلاب، صورت گرفته است و آمادگي براي حضور در طرح هاي بزرگ و ملي بهداشتي و درماني، همچنان وجود دارد. توانمند سازي افراد جامعه دكتر حسين ملك افضلي، رئيس انستيتو تحقيقات بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي تهران با تاكيد بر اين كه توانمندساختن افراد جامعه با مشاركت شبكه داوطلبان بهداست امكان پذير است، مي گويد: رفتار انسان ها در تامين سلامت آنان نقش فوق العاده پر اهميتي دارد و در اين زمينه هموطنان ما با شركت در برنامه هاي فراگير بهداشتي، عملكرد بسيار خوبي داشته اند. ضمن آن كه رابطين بهداشت بسيجيان با آماده سازي 400 هزار نفر توانستند تنها در يك روز برنامه واكسيناسيون 9 ميليون كودك ايراني عليه بيماري فلج اطفال را اجرا كنند. او با يادآوري وظايف رابطان و داوطلبان بهداشت و سطوح گوناگون مشاركت مردم با اين شبكه اظهار مي دارد: داوطلبان بهداشت ضمن انتقال پيام هاي بهداشتي به خانواده ها، آمارهاي بهداشتي را هم از خانه ها جمع آوري مي كنند و به آگاهي برنامه ريزان و سياستگذاران بهداشت و درمان كشور مي رسانند، تا در تصميم هايشان استفاده شود. حتي بعضي از داوطلبان بهداشت، روش هاي تحقيق را نيز آموخته اند و در كنار پژوهشگران دانشگاه هاي علوم پزشكي فعاليت مي كنند. آنان نيازهاي بهداشتي جوامعي را كه در آن زندگي مي كنند، مي شناسند و از اينرو بهترين و عملي ترين راهكارها را كه منطبق با ساختارهاي ذهني و فرهنگي جامعه است، براي حل مشكلات بهداشتي مردم، به مسئولان ارائه مي دهند. دكتر ملك افضلي سپس به بيان ويژگي هاي مشاركت هاي مردمي در حوزه بهداشت مي پردازد و مي گويد: يكي از اين ويژگي ها، سازمان يافته بودن مشاركت ها است. زيرا تا شبكه و سازماني براي فعاليت داوطلبان بهداشت وجود نداشته باشد، فعاليت آنان به نتايج دلخواه نمي رسد. او ديگر خصيصه خدمات داوطلبانه پزشكي و بهداشتي را پويايي آن مي داند و با اشاره به اين كه رابطين بهداشت پيوسته درصدد آموختن مطالب جديد هستند، مي افزايد: زماني آنان فقط در فكر كارهايي مانند بهداشت مادر و كودك و يا واكسيناسيون اطفال بودند، اما امروزه به سراغ عمران محله هايشان هم مي روند، زيرا به اين باور رسيده اند كه به عنوان مثال آسفالت كوچه و خيابان ها نيز به سهم خود مي تواند به تامين بهداشت عمومي كمك كند. دكتر ملك افضلي همچنين مي گويد: مردم را بايد توانمند كرد، تا خودشان بدانند مشكلات بهداشتي شان چيست و راه حل هايشان كدامند. او با تشريح ويژگي هاي اخلاقي و معنوي كه در داوطلبان خدمات پزشكي و بهداشتي به چشم مي خورد؛ اظهار مي دارد: داوطلبان بهداشت، خدماتشان را براي رضاي خدا و خدمت به مخلوق انجام مي دهند و از اينرو هيچ گاه از تلاش و فعاليت هايشان خسته نمي شوند. دكتر ملك افضلي با تاكيد بر اين كه عملكرد داوطلبان بهداشت در كشور فراگير است، مي گويد: كارهاي بزرگ در كشور ما متاسفانه كمتر مستندسازي و مكتوب مي شود و ما از اين بابت همواره در مجامع بين المللي احساس ضعف مي كنيم. از اينرو لازم است در شبكه داوطلبان بهداشت، يك گروه براي مستندسازي فعاليت هاي اين شبكه بسيج شوند و آن را در اختيار نسل هاي حاضر و آينده بگذارند. ارائه مشاوره هاي حقوقي و روان شناسي به گفته خانم دكتر ساساني، مديركل دفتر امور بانوان وزارت كشور، صلاح و فساد جوامع بشري به عواملي مانند اقتدار يا اضمحلال نظامي، قدرت يا ضعف اقتصادي و امثال آنها وابسته نيست. بلكه سلامت اجتماعي در گروي سلامت جامعه زنان است كه براي تحقق آن 3 گام عملياتي در وزارت كشور برداشته شده است. اول، آن كه دفتر امور زنان در 30 استان كشور به اداره كل امور زنان ارتقاء يافته است تا ميزان اعتبارات و نيروي انساني آنها هم اصلاح شود. دوم، با هدف ارتقاي سلامت اجتماعي زنان در استان ها به اجرا درآمده است و تاكنون حدود 600 مربي براي ارائه آموزش هاي غيررسمي در اين زمينه، آماده شده اند. سوم اين كه براي بهره برداري بيشتر و بهتر از ظرفيت ها و امكانات مردمي، تاكنون 491 تشكل غيردولتي بانوان تحت عنوان در سراسر كشور تحت نظر وزارت كشور تاسيس شده است تا خدمات مشاوره حقوقي و روان شناسي را به صورت آسان و ارزان، در اختيار مردم بگذارند، و اميدواريم با مساعدت بسيج جامعه پزشكي كشور بتوانيم خدمات بهداشتي و پزشكي را هم به فعاليت هاي كانون هاي ياد شده اضافه كنيم. * منبع : روزنامه اطلاعات، پنج شنبه ٢١ آذر ١٣٨٧، ص ٥