Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 118529
تاریخ انتشار : 7 دی 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 10

ايران به تامين كننده انرژي كشورهاي عربي خليج فارس تبديل شده است

گزارش ميس از موانع اجراي پروژه هاي جمعي در جنوب خليج فارس
گزارش ميس از موانع اجراي پروژه هاي جمعي در جنوب خليج فارس نشريه اقتصادي ميس طي گزارشي تحليلي اعلام كرد ناكامي كشورهاي عربي خليج فارس در اجراي پروژه هاي جمعي انرژي باعث شده است تا اين كشورها براي تامين نياز خود به ايران روي بياورند. به گزارش خبرنگار اقتصادي فارس به نقل از هفته نامه ميس مدير شركت ملي نفت امارات مي گويد بدون شك كمبود تامين گاز طبيعي در كشورهاي حاشيه خليج فارس به يكي از معضلات جدي تبديل شده است. اين در حالي است كه تنها روزنه اميد اعراب براي ايجاد شبكه يكپارچه توزيع گاز طبيعي با سنگ اندازي و مخالفت عربستان سعودي به ناكامي انجاميد. در اوايل ماه جولاي سال 2006 پيمانكار خط لوله گازي دلفين پيامي عجيب و غيرمنتظره دريافت كرد. بانك ملي ابوظبي يكي از تامين كنندگان مالي خط لوله گازي 5/3 ميليارد دلاري قطرـ امارات بود. اين بانك در حالي كه مقدمات اجراي اين خط لوله را فراهم مي كرد به يكباره اخطاري را توسط نمابر از وزارت امور خارجه عربستان دريافت كرد. در اين نمابر عنوان شده بود كه خط لوله گازي دلفين از حريم دريايي كشور پادشاهي عربستان سعودي عبور مي كند و هرگونه اقدام براي اجراي اين پروژه بايد با موافقت عربستان سعودي انجام گيرد. در ادامه اين پيام تاكيد شده بود در صورتي كه اين پروژه بدون توافق عربستان انجام شود اين كشور حق هر گونه اقدام را براي دفاع از تماميت مرزهاي آبي خود محفوظ مي دارد. در واقع مخاطب اين پيام حاميان مالي اين پروژه بودند و همين اخطار عربستان سعودي باعث شد تا مجريان اين پروژه مسير عبوري اين خط لوله را از آبهاي امارات و قطر به نحوي عبور دهند. بر اساس اين گزارش با وجود آنكه در آگوست 2006 خط لوله دلفين به پايان رسيد و ابوظبي از تامين پايدار انرژي بهرمند شد اما امارات همواره از مداخله عربستان سعودي بيمناك بود. هشدار عربستان براي چند شب خواب را از مجريان اين پروژه و مسوولان امارات و قطر ربوده بود اما بالاخره نرمش سعودي ها باعث شد امارات متحده عربي از دو ميليارد فوت مكعب گاز قطري ها در هر روز، بي بهره نماند. اما چرا مقامات عربستان سعودي چنين نامه هشدار دهنده اي را براي مجريان ساخت اين پروژه ارسال كردند؟ عربستان سعودي و قطر هر دو عضو شوراي همكاري خليج فارس هستند و انتظار مي رود كه روابط بين اين دو كشور بسيار مستحكم باشد اما ماجرا از زماني آغاز شد كه شبكه الجزيره كه مقر اصلي آن در دوحه، پايتخت قطر است گزارشي ناخوشايند در مورد خاندان سلطنتي عربستاني سعودي منتشر كرد. اما اين تنها عامل مداخله عربستان در پروژه خط گازي دلفين نبود. امارات متحده عربي و عربستان سعودي سال هاست كه بر سر حاكميت منطقه الشيبه با يكديگر اختلاف دارند و امارات مدعي است كه اين منطقه متعلق به امارات است و عربستان الشيبه را به اشغال خود در آورده است. تاريخ اين اختلاف به زمان پيدايش امارات متحده عربي به سال 1974 ميلادي باز مي گردد. پس از آنكه شيخ زايد بن سلطان آل نهيان در سال 2004 فوت كرد، امير جديد اين شيخ نشين خليج فارس بر ادعاهاي خود درباره منطقه مورد مناقشه با عربستان تاكيد بيشتري كرد. شيخ زايد منطقه مورد مناقشه را زراره ناميد و در نقشه اي كه دولت اين كشور در سال 2006 منتشر كرد اين منطقه را تحت حاكميت امارات ترسيم كرد. روابط مستحكم و تاريخي امارات متحده عربي و عربستان سعودي كه به عنوان دو كشور بزرگ در جنوب خليج فارس به شمار مي آيند تنها به خاطر اتحاد و يكپارچگي شوراي همكاري خليج فارس حفظ شده است. در واقع كشورهاي عضو شواري همكاري خليج فارس مدت ها است كه تلاش مي كنند تا پروژه هاي اقتصادي مشترك را با يكديگر اجرا كنند. اما منازعه اي كه بين عربستان، قطر و امارات در پروژه خط گازي دلفين روي داد يكي از نمونه هاي وجود اختلاف بين اعضاي اين شورا است. بيشتر كشورهاي حاشيه اي خليج فارس به شدت به گاز طبيعي نيازمندند.اين كشورها براي تامين نياز روز افزون به انرژي و با توجه به توسعه صنايع و همچنين رشد سريع جمعيت به منابع انرژي پاكي همچون گاز طبيعي نيازدارند اما به نظر مي رسد روياي تشكيل شبكه تامين گاز سراسري در بين كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس امكان ناپذير است. عربستان سعودي كه به عنوان بزرگترين اقتصاد در منطقه به شمار مي آيد، هرگز از كار شكني درباره خط لوله گازي دلفين ابراز ناراحتي نكرده است. ضمنا اين كشور هرگز تصور نمي كند كه ممكن است قطر و امارات برداشتي انتقام جويانه از اين اقدام عربستان داشته باشند. از سوي ديگر سعودي ها مخالفت خود را با پروژه خط لوله انتقال نفت خام امارات متحده به بندر فجيره اعلام كرده اند. اين خط لوله كه 360 كيلومتر طول دارد از ميدان نفتي حبشان تا فجيره ادامه خواهد يافت و از زير تنگه هرمز روزانه تا 5/1 ميليون بشكه نفت را به اين بندر منتقل خواهد كرد. اما عربستان سعودي اعلام كرد اين پروژه را تعليق خواهد كرد چون ممكن است اين پروژه باعث تحريك ايران شود و احاطه خود را بر تنگه هرمز گسترش دهد. كشورهاي حاشيه خليج فارس تلاش كرده اند تا يخهاي روابط بين خودشان را ذوب كنند و به همين جهت در اجلاس دسامبر 2007 در دوحه، دو كشور قطر و عربستان سعي كردند تا اختلافات في ما بين را از ميان بردارند. در جولاي 2008 عربستان و قطر موافقت كردند تا مرزهاي دريايي خود را مشخص كنند و منازعه خور العديد را كه بين سه كشور امارات، عربستان سعودي و قطر، در مورد مرزهاي آبي است حل كنند. اين كشورها توافق كردند تا كميته اي مشترك براي گسترش توافقات دو جانبه را تشكيل دهند. مهمترين وظيفه اين كميته حل اختلافات كشورهاي عضو در مورد مرزهاي آبي است. همكاري بين طرف هايي كه در اين مورد اختلاف داشتند باعث افزايش توافقات دو جانبه شده است.بهبود روابط بين اين كشورها نه فقط با هدف حل مناقشات مرزي بين اين آنها انجام شده، بلكه به خاطر ابقاي سفير عربستان در قطر نيز بوده است. همچنين شبكه الجزيره با تغيير رويكرد خود نسبت به خاندان سلطنتي عربستان موجبات خوشنودي سران اين كشور را فراهم كرده است. از سوي ديگر با توجه به حل مناقشات بين كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس، عربستان سعودي خواستار ايفاي نقشي پر رنگ تر از سوي قطر در مناقشات بين المللي شده است. بعد از آنكه يخ روابط بين رياض و دوحه آب شد مسوولان سعودي از سنگ اندازي در مورد خط لوله گازي دلفين دست برداشتند. بر اساس اين گزارش بهبود روابط بين رياض و دوحه براي شوراي همكاري خليج فارس بسيار مثبت و اميدوار كننده است اما زمان در گذر است و فرصت ها در حال از بين رفتن هستند. پروژه انتقال گاز از ميادين شمالي قطر به كشورهاي حوزه خليج فارس از سال 2005 در دست اجرا بوده و طبق آخرين گزارش ها تا سال 2012 به طول مي انجامد. اما قطر هيچ تمايلي براي تسريع در روند اجرايي اين پروژه از خود نشان نمي دهد و بارها تاكيد كرده است كه هر گونه افزايش ظرفيت توليد گاز طبيعي را به مصارف داخلي خواهد رساند و كشورهاي همسايه عربي در اولويت هاي بعدي قرار دارند. همچنين در اجلاس اخير شوراي همكاري خليج فارس قطري ها در مورد شبكه تامين گاز كشورهاي عضو اين شورا با بي تفاوتي كامل برخورد كردند.قطر تعهدات سنگيني را براي تامين گاز كشورهاي خارج از منطقه خليج فارس داده است. قطر در مرحله نخست به تامين نيازهاي داخلي خود فكر مي كند و در اولويت هاي بعدي به فكر صادرات گاز به ديگر كشورهاي آسيايي و اروپايي است. در ماه مي سال جاري عبدالحسين علي ميرزا، وزير نفت و گاز بحرين چشم انداز استراتژيكي براي شبكه تامين گاز كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس ترسيم كرد كه شبيه به شبكه سراسري تامين برق اين شورا است.وي اظهار كرد ايجاد همكاري در زمينه انرژي بين كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس باعث افزايش روحيه همكاري بين اين كشورها و هدايت اين مجموعه به جلو خواهد شد. خالد العوادي، مدير شركت ملي نفت امارات اظهار داشت هيچ شكي وجود ندارد كه كمبود تامين گاز طبيعي در كشورهاي حاشيه خليج فارس به يكي از معضلات جدي تبديل شده است. 10 سال پيش، هنگامي كه طرح هاي اوليه پروژه خط لوله گازي دلفين ارائه مي شد هيچ كس گمان نمي كرد كه نياز كشورهاي حاشيه خليج فارس به گاز طبيعي تا به اين اندازه افزايش يابد. اعراب مي پنداشتند پروژه دلفين اولين فاز توسعه شبكه گازي كشورهاي حاشيه اي خليج فارس خواهد بود اما گويا قطر هيچ گونه انگيزه اي براي توسعه اين پروژه مشترك ندارد. حتي بعد از حل اختلافات مرزي بين عربستان و قطر، روياي تشكيل اين شبكه بزرگ انرژي بسيار دور از دسترس به نظر مي رسد.در واقع قطر درصدد است با توسعه ميادين گاز شمالي خود علاوه بر تامين نياز داخلي به توسعه صادرات اين حامل انرژي بپردازد. در صورتي كه قطر بخواهد گاز مورد نياز همسايگان عرب خود را تامين كند مجبور خواهد بود تا آن را با قيمتي اندك به كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس بفروشد اما اگر اين كشور گاز خود را به خارج از اين منطقه صادر كند مي تواند علاوه بر دريافت بهاي گاز صادراتي به دلار، درآمد بيشتري از فروش اين سوخت پاك بدست آورد. هم اكنون قطر گاز خود را از طريق خط لوله دلفين به ابوظبي صادر مي كند.بهايي كه اين كشور بابت صادرات گاز به ابوظبي دريافت مي كند تقريبا 20 درصد مجموع قيمت گاز مايع فشرده اي است كه به بازارهاي آسيايي صادر مي كند. كشورهاي عربي حوزه خليج فارس درصدد هستند براي خريد گاز قطر به ازاي هر يك ميليون BTU تنها بين 4 تا 5 دلار پرداخت كنند كه به نظر مي رسد همين عامل، بي انگيزگي قطري ها را افزايش داده است.اما كم اعتنايي قطر باعث تكاپوي اين كشورها شده است و آنها را به فكر تامين نياز گاز طبيعي خود از كشورهاي ديگر انداخته است. به طور مثال بحرين در صدد امضاي قراردادي با تهران براي واردات گاز از اين كشور است. بحرين قصد دارد گاز وارداتي از ايران را براي پروژه هاي صنعتي خود نظير شركت صنعتي آلومينيوم بحرين و شركت پتروشيمي خليج استفاده كند. كويتي ها نيز در حال گفتگوي مستقيم با تهران هستند تا قرارداد واردات 300 ميليون فوت مكعب گاز در روز را نهايي كنند. عمان نيز در طرح هاي توسعه ميادين گازي ايران حضور يافته است.در ماه آوريل يك شركت عماني قراردادي را با تهران براي توسعه ميدان گازي كيش به امضا رساند.طبق برآوردها اين ميدان گازي يك ميليارد فوت مكعب گاز در روز توليد خواهد كرد كه مي تواند بخش عمده اي از نيازهاي سلطنت عمان به گاز طبيعي را تامين كند.طبق پيش بيني ها عمان در سال 2010 روزانه به 2/1 ميليارد فوت مكعب گاز طبيعي نياز دارد. ايران نيز تلاش مي كند تمامي اين يادداشت تفاهم ها را اجرايي كند. البته ذكر اين نكته نيز مهم است كه هم اكنون ايران در تامين نياز داخلي خود به گاز طبيعي با موانعي روبرو است. به هر حال طرح شبكه سراسري گاز كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس آزموني جدي براي همكاري بين اين كشورها است.در صورتي كه اين پروژه به سر انجام برسد مي توان به روابط تنگاتنگ بين اعضاي اين شورا پي برد. اما شواهد نشان از آن دارد كه اين پروژه در آينده اي نزديك به سر انجام نخواهد رسيد. * منبع : www.farsnews.net ، جمعه ٦ دی ١٣٨٧