Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 118782
تاریخ انتشار : 12 دی 1387 0:0
تعداد بازدید : 126

تنگه هرمز، شاهراه انرژی

تنگه هرمز بدلیل برخورداری از موقعیت استراتژیك جغرافیائی، سیاسی و منطقه ای یكی از مهم ترین آبرا هها و معابر انرژی جهان محسوب می شود كه تهدید امنیت آن، گلوی بسیاری از كشورهای مصرف كننده انرژی بویژه نفت را خواهد فشرد. به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، استان هرمزگان با وسعت 8/68475 كیلومتر مربع، درجنوب ایران مابین مختصات جغرافیایی 25 درجه و23 دقیقه تا 28 درجه و57 دقیقه عرض شمالی ، و 52 درجه و41دقیقه تا 59 درجه و 15 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان از شمال وشمال شرقی با استان كرمان، از جنوب با خلیج فارس و دریای عمان، ازجنوب شرقی با استان سیستان وبلوچستان و از غرب با استانهای فارس و بوشهر همسایه است. بنابراین گزارش، تنگه هرمز، یكی از حساسترین وحیاتی ترین گذرگاههای آبی عصر حاضر، در قلمرو سیاسی این استان قرار دارد. این تنگه هلالی شكل187 كیلومتر طول دارد. عمق تنگه هرمز به دلیل شیب تند كف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است به طوری كه عمق آن نزدیك جزیره لارك ، درحدود 36 متر و در ساحل جنوبی نزدیك شبه جزیره مسندام 180 متر است. همچنین 14 جزیره كوچك و بزرگ به نامهای ابوموسی ، بنی فرور، تنب كوچك و بزرگ، سیری، شتور، فرور، كیش، لاوان، قشم، لارك، هرمز، هندورابی و هنگام در محدوده آبهای ساحلی این استان قرار دارند. تنگه هرمز آبراهی است كه دریای عمان را به خلیج فارس می پیوندد. نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده كه در گویش بومی لارستانی به معنای نخل است. براساس این گزارش، تنگه هرمز یكی از مهمترین تنگه های جهان می باشد و قوس آن رو به شمال و بطرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای كرانه های ایران قرار گرفته است. این معبر، خلیج فارس را به دریای عمان وصل می كند. عرض تنگه هرمز 55 تا 95 كیلومتر كه ایران را در شمال از شبه جزیره عربستان در جنوب جدا می كند. جزایر قشم و هرمز در این تنگه قرار دارند و از آنجا كه نفتكش های عزیمت كرده از بندرهای مختلف در خلیج فارس از آن می گذرند، دارای اهمیت عظیم استراتژیك و اقتصادی است. عمده انرژی دنیا و بالغ بر 40 درصد صادرات نفت جهان از منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز می گذرد. به گفته آمار، سالانه 13 هزار واحد شناور از طریق تنگه هرمز به خلیج فارس وارد می شود. تنگه هرمز محل عبور 40 درصد از صادرات نفتی است. به گزارش فارس، چین و هند كه در محور شتابان توسعه قرار دارند، مهمترین وارد كنندگان نفت از 8 كشور سواحل خلیج فارس هستند كه با افزودن ژاپن و چند كشور دیگر، مسیر حركت بیشتر نفتكش ها از خلیج فارس رو به شرق دیده می شود. به شهادت آمار، روزانه 16 میلیون بشكه نفت، تنها صادرات شش كشور عربستان، كویت، قطر، امارات عربی متحده، عمان و بحرین در مجموعه شورای همكاری است كه نفت عراق و بخش زیادی از نفت صادراتی ایران را باید به این رقم افزود. در سال 2005 ، بالغ بر 117 میلیارد یورو از مبادلات تجاری اتحادیه اروپا از طریق تنگه هرمز انجام شده است. آمار نشان می دهد بیش از پنج درصد كل مبادلات تجاری اتحادیه اروپا در سال 2005 از طریق خلیج فارس و تنگه هرمز صورت گرفته است. بنابراین گزارش، حجم كل مبادلات 25 كشور عضو اتحادیه اروپا با كشورهای مختلف جهان در سال 2005 بیش از 243/2 تریلیون یورو بوده كه از این رقم، حدود 174/1 تریلیون یورو مربوط به واردات و 069/1تریلیون یورو به صادرات این اتحادیه مربوط می باشد. بر اساس این گزارش هشت كشور واقع در حاشیه خلیج فارس 2/5 درصد از كل مبادلات تجاری اتحادیه اروپا در سال 2005 را به خود اختصاص دادند. این رقم معادل 117 میلیارد یورو برآورد شده است كه از این رقم 8/64 میلیارد یورو مربوط به صادرات اتحادیه به كشورهای مذكور و 2/52 میلیارد یورو مربوط به واردات این اتحادیه از كشورهای مذكور بوده است. صادرات اتحادیه اروپا به هشت كشور واقع در حاشیه خلیج فارس طی سال 2005 عبارت است از: ایران 939/12 میلیارد یورو، عربستان 412/15 ، كویت 691/3، بحرین 145/1، قطر 076/3، امارات 269/25، عمان 749/1 و عراق 591/1. واردات این اتحادیه از هشت كشور مذكور نیز به شرح زیر است: ایران 319/11 میلیارد یورو، عربستان 22، كویت 177/3، بحرین 505/0، قطر 311/1، امارات 855/9، عمان 42/0و عراق 571/3 میلیارد یورو. بنابراین گزارش، ایران هم اكنون 4 درصد نفت مورد نیاز چین ، 7 درصد نفت فرانسه ، 9 درصد نفت كره جنوبی ، 10 درصد نفت ژاپن ، 11 درصد نفت ایتالیا ، 14 درصد نفت بلژیك ، 22 درصد نفت تركیه و 24 درصد نفت مورد نیاز یونان را تامین می كند. به گزارش فارس، صادرات جهانی نفت خام در سال 2005 به 906/49میلیون بشكه در روز رسید كه از این رقم 5/19 میلیون بشكه در روز از منطقه خاورمیانه به مناطق دیگر صادر شد. صادرات نفت خام توسط خاورمیانه در این سال معادل 6/39 درصد از كل صادرات جهانی نفت خام دراین سال بوده است. بر اساس این گزارش آسیا- اقیانوسیه بزرگترین وارد كننده نفت خام صادراتی خاورمیانه در سال 2005 بوده است . ژاپن 269/4 میلیون بشكه در روز، چین 36/1 میلیون بشكه در روز و سایر كشورهای آسیا- اقیانوسیه 466/7 میلیون بشكه در روز از نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه تامین كردند. این منطقه همچنین 345/2 میلیون بشكه در روز از نفت مورد نیاز امریكا را دراین سال تامین كرد . واردات اروپا از خاورمیانه نیز در این سال به 144/3 میلیون بشكه در روز، آفریقا 752 هزار بشكه در روز، امریكای لاتین 157 هزار بشكه در روز، كانادا 143 هزار بشكه در روز، مكزیك 10 هزار بشكه در روز، استرالیا 113 هزار بشكه در روز، و سایر جهان 63 هزاربشكه در روز رسید. مجموع ذخایر تثبیت شده نفت جهان با 025/0 درصد افزایش هم اكنون حدود 6/1188 میلیارد بشكه می باشد. در این میان منطقه خاورمیانه با دارا بودن 9/733 میلیارد بشكه ذخایر معادل 7/61 درصد از كل ذخایر تثبیت شده نفت جهان، مقام اول را به خود اختصاص داده است. مناطق اروپا و اورآسیا، آفریقا، آمریكا مركزی و لاتین، آمریكای شمالی و آسیا و اقیانوسیه نیز به ترتیب با دارا بودن 7/11 ، 4/9 ، 5/8، 1/5 و 5/3 درصد از ذخایر تثبیت شده نفت جهان در رتبه های بعد قرار گرفتند. به گفته یكی از اعضای مجلس نمایندگان آمریكا با توجه به آنكه 40 درصد از نفت دنیا از این شاهراه حیاتی می گذرد، اگر این تنگه برای مدت طولانی بسته شود اقتصاد جهانی سقوط خواهد كرد. كارشناسان عقیده دارند هرگونه مقابله نظامی با ایران سبب بسته شدن تنگه هرمز می شود و این امر آثار فوری و مخربی بر اقتصاد جهانی به دنبال خواهد داشت. بنابراین گزارش، تردید نمی توان كرد كه بستن تنگه هرمز تبعات گسترده ای در معادلات استراتژیك در برخواهد داشت و می تواند زندگی سیاسی كشورهای منطقه و وارد كنندگان نفت را مختل كند و بحرانی را به وجود آورد كه غرب ناگزیر از پذیرایی از این بحران در خاك خود باشد. بسته شدن تنگه هرمز به عنوان گذرگاه اصلی نفت ، قیمت این فرآورده برای مصرف كنندگان شرقی وغربی به مراتب بالا خواهد برد. بنابراین گزارش، به گفته سفیرعربستان، از آنجا كه تمامی تولیدكنندگان نفت در خاورمیانه برای رساندن نفت خود به بازارهای جهانی به تنگه هرمز وابسته هستند، اقدام نظامی علیه ایران كل جریان نفت در منطقه را متوقف خواهد كرد. به گفته وی، دو پنجم كل جریان جهانی نفت معادل 17 میلیون بشكه در روز از تنگه هرمز عبور می كند و در صورت اقدام نظامی علیه ایران كشتی های نفت كش تمامی كشورهای خلیج فارس در معرض خطر قرار خواهند گرفت. با توجه به اینكه اقتصاد دنیا واقعا محتاج انرژی و به خصوص انرژی های فسیلی است، طبیعتا اگر كوچكترین مشكلی در این تنگه به وجود بیاید اولین كسانی كه ضربه خواهند دید همان مجموعه اقتصادی اروپا و آمریكا است. از آنجا كه هر انسان یا مجموعه انسانی با قرار گرفتن در شرایط انتخاب بین "بد"و" بدتر" ناگزیر از انتخاب گزینه" بد" است، به نظر می رسد بسیاری از مصرف كنندگان نفت در صورت بسته شدن تنگه هرمز ناچار به خرید نفت گران خواهند بود. گمان می رود تحلیل دولتمردان و استراتژهای منطقه ای و جهانی از قیمت نفت در صورت تهدید امنیت این منطقه بر این پایه استوار است، كه گران خریدن نفت به مراتب به صرفه تر از نخریدن آن است. تاسیس انبارهای مدرن نفت در برخی كشورهای حوزه خلیج فارس، خط لوله نفتی عربستان سعودی كه از مناطق مركزی این كشور آغاز و تا سواحل دریای سرخ امتداد دارد، تلاش های شركت نفتی "آرامكو" عربستان سعودی و دیگر شركت های نفتی كشورهای منطقه برای تعریف مسیر جدید حركت انرژی كه از سال ها پیش آغاز شده حاكی از نگرانی مزمن صادركنندگان نفت و نداشتن اعتماد به تنگه هرمز است. زندگی سیاسی و اجتماعی تمام كشورهای حوزه خلیج فارس به نفت و در یك كلام به امنیت تنگه هرمز وابسته است. تردید نمی توان كرد كه بستن تنگه هرمز تبعات گسترده ای در معادلات استراتژیك در برخواهد داشت و می تواند زندگی سیاسی كشورهای منطقه و وارد كنندگان نفت را مختل كند و بحرانی را به وجود آورد كه غرب ناگزیر از پذیرایی از این بحران در خاك خود باشد. * منبع : www.petroleumtimes.com، ٣٠/٥/١٣٨٥