Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 119582
تاریخ انتشار : 1 بهمن 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 96

هويت بخشى انقلاب اسلامى به نقش زن در جامعه - ١

گالیا توانگر
گالیا توانگر *فرصت سازى براى نقش آفرينى اگر تاریخ حضور زنان را در عرصه های مختلف اجتماعی، فرهنگی، علمی و سیاسی جهان ورق بزنیم، به جرئت می توان گفت حضور کنونی زن ایرانی در عرصه های مختلف کشورش نه تنها موفقیت شگرف در برابر تیرگی های دنیای امروز است، بلکه به نحوی این حضور درخشان برای تمامی کشورها به تدریج به یک الگو تبدیل می شود. این تنها مرهون پدیده قرن معاصر یعنی ظهور و بروز انقلاب اسلامی است. چنانچه به تنهایی میزان رشد علمی بانوان را پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی مورد ارزیابی قرار دهیم، به نرخ 50درصدی موفقیت و رشد تصاعدی آنها پی خواهیم برد. این در حالی است که نرخ باسوادی زنان قبل از انقلاب اسلامی حدود 35 درصد و پس از آن به بیش از 80درصد رسیده است. علاوه بر آن هم اکنون در رشته های فوق تخصصی در دانشگاه های علوم پزشکی کشور حدود 180 نفر از اعضای هیات علمی را زنان تشکیل می دهند که این آمار قبل از انقلاب به ده نفر هم نمی رسید. بدون تردید رهنمودهای روشنگرانه امام راحل(ره) جایگاه زن ایرانی را آنچنان ارتقا بخشید که امروز زنان ایرانی در ردیف صبورترین، متعهدترین و متخصص ترین زنان دنیا قرار گرفته اند. زنان و نقش اثرگذار آنان در دیدگاه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری جایگاه خاصی یافته اند و این به خاطر جایگاه رفیع و ارزش هایی است که در اسلام برای زنان اختصاص داده شده، بنابراین حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی همواره امتیازات ویژه ای برای زنان قائل بوده و هستند، لذا با تعابیر زیبا و ارزشمند از زن با ایمان یاد شده است. امام خمینی(ره) زنان را در انقلاب اسلامی جلوتر از مردان و مشوق آنها در ایجاد و تداوم نهضت خوانده اند. بنابراین فرصت های برابر رشد علمی، آموزشی، خدمات عمومی، مشارکت انتخاباتی، تامین اجتماعی و مسائل فرهنگی و... همگی گواه وجود توجه خاص به حضور فعال و موثر زن ایرانی در عرصه های مختلف پس از پیروزی انقلاب اسلامی است. *زن در آیینه انقلاب حضرت امام(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران همواره بر جایگاه ارزشی و معرفتی زنان در جامعه تاکید کرده اند. نگاه ویژه به نقش زنان در واقع مبین فلسفه وجودی زن در نظام آفرینش و جایگاه او در اسلام و نظام جمهوری اسلامی است. کسانی که روزهای اول شکل گیری نهضت جمهوری اسلامی و سال های پرشور انقلاب را به یاد دارند قطعا اذعان می کنند که شکل گیری انقلاب اسلامی بدون حضور و مجاهدت زنان تقریبا ناممکن بود به طوری که پررنگ شدن نقش و حضور زنان در جنبش های انقلابی سبب شد تا ناظران با هر تفکری نتوانند منکر نقش زنان و تاثیر حضور آنان در شکل گیری بزرگ ترین حرکت سیاسی و انقلاب قرن شوند. توجه گروه های سیاسی به این قشر و نیز نیاز زنان به ایجاد فضایی برابر برای حضور در جامعه آنان را بر آن داشت تا از طرق مختلف از حرکت های انقلابی حمایت کنند. منیره غلامی توکلی یک فرهنگی و روزنامه نگار توضیح می دهد: «در واقع می توان این گونه گفت که در آن دوران گروهی از زنان مذهبی با نگاه ویژه به مسائل سیاسی و اجتماعی نیز وارد میدان شده و موجودیت خود را فریاد و البته اثبات کردند. این موفقیت در دورانی که از هر چهار زن ایرانی، یک نفر باسواد بودند، موقعیت بزرگی به حساب می آمد. این موفقیت مقدمه ای بود تا زن ایرانی از حضور ویترینی و رشد گلخانه ای در 18 NGO تحت نظر اشرف پهلوی با عنوان سازمان زنان ایران، به سوی بالندگی و حضور مستمر و موثر گام بردارد. دراین راستا تفکر تشکیل مدارس دخترانه اسلامی و تشویق خانواده های مذهبی به اعزام دخترانشان به دانشگاه ها و تاسیس انجمن های اسلامی دانشجویی و ایجاد مراکز مذهبی و وجود مبلغین مذهبی زن منجر به ایجاد یک جریان روشنفکری مذهبی در دانشگاه ها شد. جریانی که زن را در تمامی شئونات اجتماعی و سیاسی کشور حائز نقش و جایگاه می داند. وی تاکید می کند: «این نگرش برگرفته از مکتب اسلام است. نگرشی که تعریف زن را تنها در واژه های زیبا و مطیع امر مرد نمی داند، بلکه زن را موجودی ناطق و انسان ساز می داند که از احترام و ارزش خاصی برخوردار است.» توکلی با استناد به آمار می گوید: «80 درصد زنان امروز باسواد هستند و در مراکز علمی و دانشگاهی بیشترین آمار قبولی از جنس زنان است. مشارکت عمومی زنان دراین دوره به حدی رسیده است که بیشترین آمار (قریب 60درصد) شرکت در انتخابات مختلف کشور را نیز زنان تشکیل می دهند.» وی در ادامه می گوید: «اگر دوران انقلاب را به دو بخش قبل و بعد از دفاع مقدس تقسیم کنیم این روند بخصوص روند حضور زنان نخبه سیاسی سرعت بیشتری دارد که اینها همه و همه به دلیل کسب روحیه خودباوری و اعتماد به نفس در زنان، افزایش آگاهی و بلوغ فکری جامعه در پذیرش استعدادها و توانمندیهای آنان است که این خود دستاورد بزرگ زنان بعد از پیروزی جمهوری اسلامی به مدد هویت بخشی انقلاب و دیدگاه های رهبر کبیر آن به این قشر عظیم است. وی تاکید می کند: «یکی دیگر از دستاوردهای انقلاب اسلامی برای زنان بازیافتن مقام انسانی(شان) و خارج شدن از منظر توجهات جنسی است. انقلاب اسلامی شیوه جدید ارزشی و نماد ارزشمندی از حیات زنان درجامعه را ارائه می کند. الگویی که هویت اسلامی متناسب با جایگاه زن را به نمایش گذاشت. زنی که نه تنها مستقل است، بلکه دارای مسئولیت در ساختمان حکومت اسلامی نیز هست.» *ضرورت فعالیت زن ایرانی با حفظ شئونات پیرامون حضور زن در صحنه های مختلف بویژه عرصه اجتماعی دیدگاه های مختلفی مطرح شده که می توان این نظرات را در سه بخش خلاصه کرد. الهه وکیلی عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س) و استاد دانشکده الهیات الزهرا(س) توضیح می دهد: «در دیدگاه سنتی زن محکوم به خانه نشینی بود. امروزه دیدگاه به اصطلاح مدرن دیگری مبنی بر عقاید فمینیستی مطرح شده که ظاهر پررنگ و لعابی دارد، اما از درون پوسیده است. معتقدان این نظریه می خواهند زن را از همسر و فرزندانش جدا کرده و صرفا در فعالیت های برابر با مردان غرق کنند. دیدگاه سوم که از منظر امام راحل(ره) مطرح شد این است که زن و مرد در محیط خانواده آنچنان مشارکتی داشته باشند که بتوانند حضور موفق خود را درعرصه های مختلف پشتیبانی کنند. این گونه است که پشت هر مرد موفقی یک زن موفق وجود دارد.» وکیلی با اشاره به این که وقار و متانت زن ایرانی مثال زدنی است، توضیح می دهد: «ایجاد فرصت های برابر مطالعاتی و تحقیقاتی برای زنان درعرصه پژوهش، حضور فعال زنان در هیئت های دانشگاه ها، اشتغال در امنیت کامل اخلاقی با حفظ وقار و متانت اسلامی و ده ها مورد دیگر همه گواه این است که با پیروزی انقلاب اسلامی فرصت های بالقوه زن ایرانی زمینه ظهور پیدا کرد.» این استاد دانشگاه با اشاره به واقعه عاشورا و حضور موثر و رهایی بخش بزرگ بانویی چون حضرت زینب کبری(س) توضیح می دهد: «زنان انقلابی ما با داشتن الگویی چون بانوی نمونه اسلام فاطمه زهرا(س) و حضرت زینب(س) توانستند درعرصه های مختلف انقلاب حماسه سازی کنند. در صدر اسلام و در غزوات مختلف پیامبر(ص) زنان حماسه ساز بسیاری دوشادوش مردان مشارکت داشتند. به عنوان مثال نسیبه در جنگ وظیفه اش پرستاری از افراد بود. در زمان دفاع مقدس نیز مادران بسیاری داشتیم که چند فرزند خود را راهی جبهه های نبرد حق علیه باطل کرده و چندین شهید تقدیم انقلاب کردند. این روحیه سلحشوری بانوان ایرانی که به برکت رهنمودهای امام خمینی(ره) بیدار شد و به شکوفایی رسید و به یک خصیصه بارز زن ایرانی مبدل گشت.» وی در ادامه می گوید: «اگر در شرایط فعلی نیز این اسوه ها پر رنگ تر شوند، می توانیم با موفقیت نقش زن مسلمان ایرانی را درعرصه های مختلف تبیین کنیم.» *زن عنصر مهم فرهنگ ساز سروناز حر دانشجو و عضو فعال نشریات دانشجویی با اشاره به این که تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی دو نگاه تیره ابزار واقع شدن زن و یا نادیده گرفتن فعالیت اجتماعی زنان سرلوحه برنامه ها قرار داشت، توضیح می دهد:«به برکت نگاه امام (ره) زن با ایفای نقش مادری به معنای واقعی توانست به مقام انسان سازی برسد. همه مردان بزرگ تاریخ و شهدای دفاع مقدس با پشتیبانی عاطفی زنان و مادرانشان توانستند حماسه ساز شوند.» این دانشجو به الگوی زن ایرانی برای بیداری زنان دنیا تاکید کرده و می گوید:«همین ویژگی سلحشوری زن ایرانی و صبر بی پایانش باعث شده که زنان غزه ای از مادران و همسران شهدای ایران الگوی مقاومت و پایداری بگیرند.» وی با محور دانستن زن در خانواده به نقش کلیدی مادر در تربیت نسل آینده اشاره کرده و می گوید:«بزرگ مردی که فریاد زد:«هیهات من الذله» این کفرستیزی و آزادی خواهی را از مادر بزرگوارش آموخته بود. در سطح جامعه خیلی بزه ها رخ می دهد که برنامه ریزان نمی دانند چطور حل و فصل کنند؟ به نظر می رسد اگر درباره زنان یک جامعه سرمایه گذاری شود، خود به خود با تربیت نسل سالم خیلی از مشکلات مرتفع خواهد شد. وقتی نقش اصلی زن در برنامه ریزی ها کمرنگ شود، مشکلات گسترش پیدا می کنند. ما نمی خواهیم به بهانه های فیمینیستی ارزش ها را از خود جدا کنیم. این ها تهاجماتی است که نقش اصلی زن مسلمان ایرانی را تهدید می کند. ما می خواهیم زن به موازات ایفای نقش مادری به رسالت اجتماعی خود نیز بپردازد. همه این ها به این برمی گردد که مسئولان زن را یک عنصر فرهنگ ساز تلقی کنند.» *سلحشوری ویژگی زن انقلابی و ایرانی مریم کاظم زاده نویسنده و یکی از زنان فعال در عرصه دفاع مقدس با ورق زدن خاطرات جنگ تاکید می کند:«در عرصه دفاع مقدس نقش زنان نه تنها کمتر از مردان نبود، بلکه امنیت امروز را مدیون عشق و ایثارگری مادران و همسرانی می دانیم که عزیزترین افراد خود را در راه خدا و انقلاب تقدیم کردند. اگر حمایت این ها نبود، مردان با چه دلگرمی روانه خط مقدم می شدند و آنچنان حماسه هایی می آفریدند.» کاظم زاده با گله مندی می گوید:«در تعجبم که هیچ کس به طور جدی نقش تخصصی زن را در عرصه دفاع مقدس آن طور که شایسته است تبیین نکرده و همگان از یک منظر کلیشه ای به موضوع نگاه می کنند. در زمان جنگ خواهران پرستاری بودند که 48 ساعت یا بیشتر پلک بر هم نمی گذاشتند و دائماً علائم حیاتی مجروحان را کنترل می کردند. آن زمان ها دستگاهی نبود که برای کنترل علائم حیاتی به بیمار وصل کنند. به راستی کدام فیلم ساز بوده که همین واقعیت کوچک و در عین حال بزرگ را به تصویر کشیده باشد؟» وی حتی حضور زنان پزشک در خط مقدم را که از نزدیک شاهد بوده توصیف می کند و می گوید:«دکترهایی چون خانم ها کیهانی و زرین تاج از جمله زنانی بودند که به این نتیجه رسیدند اگر خودشان مستقیماً در خط مقدم حضور پیدا کنند، می شود تعداد زیادی از مجروحان را با مهار خونریزی به موقع نجات داد. چه کسی از حضور مستقیم و سازنده این خواهران باخبر است؟ این ها شخصیت هایی نبوده اند که بگویند ما چنین و چنان کرده ایم، ما هم اگرچه به دنبال الگوسازی برای دختران جوان هستیم، اما منابع ارزشمند را گم کرده ایم. دختری چون مینو فردی 17 ساله که در سرپل ذهاب امدادگری می کرد و آخرین نفری بود که از قصر شیرین خارج شد، آیا یک الگو قابل لمس و فوق العاده نیست؟ سرانجام همین دختر در 19 سالگی به شهادت رسید.» کاظم زاده به اعلامیه ها و بیانیه هایی که امام (ره) در اوج مبارزات صادر می کردند اشاره کرده و می گوید:«خود امام (ره) بارها متذکر شدند بسیاری از بیانیه ها را به لحاظ پیشرو بودن خانم ها در مبارزات انقلاب صادر می کردند. با یک چنین زمینه ای بی انصافی ست که برخی برنامه ریزان نقش فعال زن مسلمان را در عرصه های مختلف نادیده گرفته و موانع شغلی این قشر را مرتفع نکنند.» *منبع : روزنامه کیهان، سه شنبه ۱ بهمن ۱۳۸۷● شماره ۱۹۲۸۲