Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 119907
تاریخ انتشار : 7 بهمن 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 172

سه دهه افتخارآفرينى در علم و دانش - پایانی

ایرج نظافتی
ایرج نظافتی «جمهوری اسلامی ایران درچند سال گذشته در زمینه علم و فناوری به دستاوردهای چشمگیری رسیده است، ایران در علوم جدید از جمله شبیه سازی، سلول های بنیادی و ساخت دارو به موفقیت های فراوانی دست یافته است.» این مطلب را اخیرا شبکه CNN آمریکا در گزارشی از وضعیت علمی ایران منتشر کرده و در ادامه تصریح می کند:« ایران پس از انقلاب با وجود تحریم ها توانسته است با تربیت نیروهای متخصص در صنعت هواپیماسازی، علوم بهداشتی و پزشکی به دستاوردها و موفقیت های مهمی دست یابد.» امروز با این واقعیت انکارناپذیر روبرو هستیم که ایران اسلامی قله های رفیع علم و فناوری و تکنولوژی های روز جهانی را در نوردیده و به موفقیت های قابل تاملی دست یافته است، به گونه ای که حتی دشمنان نیز با صراحت از پیشرفت های علمی ایرانیان سخن می گویند. با این حال افتخار بزرگی است که کشورمان با توجه به اینکه طی سی سال گذشته در بدترین فشارها و تحریم های دشمنان قرار داشته، اینک به نقطه ای رسیده که هیچ عرصه علمی و فناوری دور از دسترس دانشمندان ایرانی نیست. از پرتاب موشک ماهواره بر، علم شبیه سازی، ساخت نای مصنوعی تا موفقیت در المپیادهای علمی جهانی و چاپ مقالات در سطح بین المللی و شبکه ISI و حضور جدی در عرصه های جهانی، همه و همه حکایت از برگ های زرین افتخار و بالندگی علمی ایران و ایرانیان دارد، به گونه ای که پیشرفت های امروزی با دوران قبل از انقلاب به هیچ وجه قابل مقایسه نیست. *خودباوری علمی ایرانیان یکی از بارزترین دلایل پیشرفت های دانشمندان ایرانی در علوم پایه خودباوری و اتکا به داشته ها و دانش بومی و عدم وابستگی به بیگانگان است، که همین مسئله سبب گردیده تا پیشرفت های علمی و فناوری در کشورمان سرعت قابل ملاحظه ای داشته باشد. دکتر محمدرضا حیدری، جامعه شناس و استاد دانشگاه در این باره می گوید: «اعتماد به نفس و خودباوری دو عامل بسیار مهم در کسب موفقیت محسوب می شود با این حال باید اذعان داشت تحریم های دشمنان در سال های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نه تنها خللی در عزم و اراده ملی برای حرکت در مسیر توسعه علمی کشورمان ایجاد نکرده بلکه سبب گردیده تا امروزه به یک خودباوری و خوداتکایی برسیم.» این استاد دانشگاه می گوید: «اگر از این زاویه به مسئله تحریم ایران بنگریم خواهیم دید این موضوع نه تنها مانعی برای پیشرفت های علمی و فن آوری دانشمندان ما نشده بلکه برکاتی هم به همراه داشته که بارزترین آن رسیدن به اعتماد به نفس ملی است و اینک همین مسئله ما را به مرزهای استقلال علمی نزدیک تر کرده است.» *از بین رفتن مرجعیت علمی غرب بسیاری از تحلیل گران سیاسی می گویند که دنسای استکباری غرب از پیشرفت های قابل ملاحظه ایرانیان در عرصه علم و فن آوری بسیار نگران است و آن را تهدیدی جدی برای موقعیت علمی خود می دانند. «محمدعلی سنجابی» کارشناس مسائل سیاسی در این باره می گوید: «روند استعماری کشورهای غربی در طول تاریخ نشان می دهد که آنان از گسترش تولید علم در دنیای اسلامی و به ویژه در ایران بسیار ناخرسند و نگرانند چرا که تحقق این موضوع سبب گسستگی مرجعیت علمی آنان می شود و از همین بابت نه تنها نگران بلکه هراسان هستند و به دنبال راهکاری برای ایجاد مانع در پیشرفت های علمی ایرانیان و مسلمانان می باشند.» این تحلیل گر مسائل سیاسی می گوید: «غربی ها به خوبی می دانند که با از دست دادن مرجعیت تام علمی نگاه ها به بخش دیگری از جهان که واجد اخلاق و کرامت انسانی است معطوف خواهد شد و این امر نظام نوینی را که بر پایه فرهنگ آمریکایی و اروپایی طراحی شده است را به چالش خواهد کشاند.» این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به دلهره های کشورهای غربی در برابر پیشرفت های علمی ایران می گوید: «یکی از مهم ترین دغدغه ها و دل نگرانی های مهم دنیای استکباری غرب ناشی از تجهیز کشورهای جهان سوم به فناوری های برتر علمی و تکنولوژیکی و شتاب غیرقابل باور آن در جمهوری اسلامی است که می تواند در کوتاه مدت علاوه بر شکستن انحصارگرایی علمی، رعب کشورها و برخی ملت ها را نسبت به قدرت و نفوذ آمریکا و طرفداران غربی آن کاهش دهد و حتی به تدریج به افول بکشاند، که در آن صورت خیزش استقلال خواهی ملت ها و توجه به داشته های خویش و بالا رفتن سطح خودباوری ملی و هوشیاری نسبت به اصالت های بومی موجب می گردد که تبارسازی دروغین غرب به مخاطره بیفتد، یعنی به عبارت بهتر باید گفت که غربی ها از افول آقایی خویش بر جهان کنونی و سلطه بر کشورهای جهان سوم نگران هستند.» محمدسعید سلامتی، کارشناس ارشد رشته علوم اجتماعی نیز در تحلیل خود در این باره می گوید: «با توجه به موفقیت های چشمگیری که در علوم مختلف کسب کرده ایم اینک در مرحله ای قرار داریم که باید بین استقلال واقعی و حرکت به سوی تمدن سازی خویش از سویی و وادادگی و تن دادن به انحصارگرایی علمی غرب ازسوی دیگر یکی را انتخاب کنیم که البته با افتخار می توان گفت کشور ما مدت هاست که راه اول را با اطمینان کامل انتخاب نموده و از هیچ تهدیدی نهراسیده است.» این کارشناس ارشد علوم اجتماعی معتقد است که ایران اسلامی با توجه به پیشرفت های محسوسی که در علوم مختلف داشته در آینده ای نزدیک به عنوان یک قطب غیرقابل انکار علمی و فناوری خواهد درخشید. وی می گوید: «بدون شک راهی که ما برای کسب موقعیت های مهم علمی پیموده ایم به عنوان الگویی مؤثر و کارآمد برای سایر کشورهای جهان به ثبت خواهد رسید و این مهم از برکات انقلاب اسلامی در ایران محسوب می شود.» *آمار تولید علم در ایران تا سال 8200 شواهد و قرائن موجود نشان می دهد که ایران اسلامی یکی از کشورهای نخبه پرور جهان محسوب می شود و تاکنون نیز در عرصه های مختلف علمی و فناوری در سطح دنیا درخشیده است. دکتر جعفر مهرداد، رئیس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری چندی پیش در گفتگو با مهر به تشریح پیشرفت های علمی ایران تا سال 8200 پرداخته و می گوید: «برای سنجش تولیدات علمی هر کشوری معمولاً از ثبت تعداد مقالات آن کشور در نظام های استنادی مانند ISC، scopus و ISI استفاده می شود، گرچه این روش مورد انتقاد و ایراد برخی از فرهیختگان است اما باید بپذیریم که در حال حاضر این روش تنها روش سنجش و اندازه گیری کمیت و کیفیت تولید علم محسوب می شوند.» وی می گوید: «تولید علم ایران در سال های اخیر روزافزون و چشمگیر بوده، به طوری که در هر هفته تعداد قابل توجهی از مقالات دانشمندان ایرانی در ISI به ثبت می رسد، ردیابی تولید علم در دهه اول هزاره سوم میلادی نوید دهنده افزایش سریع سهم ایران در تولید علم جهانی است.» رئیس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری به آمار تولیدات علمی در ایران اشاره می کند و می گوید: «سال 1200 کل تولیدات علمی ثبت شده ایران یک هزار و 573 مورد بود که حمایت های بعدی از پژوهش های علمی موجب شد با وجود کمبود در امکانات تحقیقاتی در دانشگاه ها و مراکز پژوهشی در سال های بعد چاپ مقالات علمی در نشریات معتبر بین المللی به سرعت افزایش یابد، بدین ترتیب در سال 2200 میلادی رشد علم ایران به 2 هزار و 422 مورد افزایش یافت، از این سال به بعد نیز همواره شاهد رشد تولیدات علمی ایران هستیم به طوری که در فاصله زمانی سال های 3200 تا 7200 به ترتیب رشد علم ایران 3 هزار و 428، 3 هزار و 990، 5 هزار و 474، 6 هزار و 080 و 9 هزار و 26 مورد بوده است.» دکتر مهرداد می گوید: «زمانی که رشد تولید علم ایران را با سایر کشورهای اسلامی در منطقه مقایسه می کنیم مشاهده می نماییم که بیشتر کشورهای اسلامی به جز ترکیه با فقدان رشد مواجهند.» رئیس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری با تأکید بر اینکه رشد تولیدات علمی حتی در کشورهای پیشرفته جهان تقریباً ثابت است، می گوید: «اگر بپذیریم که بیش از 08 الی 09 درصد دانشمندان جهان در کشورهای پیشرفته کار می کنند، می توانیم مورد ایران را موردی کاملاً استثنایی تلقی کنیم.» وی معتقد است پیشرفت ایران در زمینه های مختلف به توسعه علمی احتیاج دارد و توسعه علمی نیز مستلزم توجه خاص برنامه ریزان و سیاستگذاران در حیطه آموزش عالی است. *پیوستن ایران به جمع کشورهای دارای مرکز ثبت کارآزمایی بالینی تلاش برای رفع فاصله بین پیشرفت های علمی جهان سوم و کشورهای توسعه یافته موضوعی است که رهبر معظم انقلاب همواره بر آن تأکید کرده اند. اما سیر صعودی پیشرفت های علمی دانشمندان ایرانی هر روز ابعاد تازه تری به خود می گیرد، به گونه ای که هر چند وقت یکبار شاهد اختراع علوم جدید و دستیابی به علم نوینی در کشورمان هستیم. تازه ترین خبر در این زمینه که در روزهای اخیر منتشر شد پیوستن ایران به جمع کشورهای دارای مرکز ثبت کارآزمایی بالینی است. دکتر مسعود سلیمانی، رئیس مرکز ثبت کارآزمایی بالینی وزارت بهداشت در این باره می گوید: «کارآزمایی بالینی مطالعه ای است که بر روی انسان اتفاق می افتد که به طور معمول یک دارو و روش جراحی خاص و یا روش تشخیص جدید بر روی انسان آزمایش می شود تا تفاوت آن نسبت به دارو و یا روش جراحی و تشخیصی قبلی بررسی شود.» وی با اشاره به تلاش های بین المللی برای ثبت کارآزمایی بالینی می گوید: «این موضوع در سال 4200 به صورت علنی مطرح شد و گروهی از ناشران مجلات علمی پزشکی معروف دنیا اعلام کردند که مقالات را بدون به ثبت رسیدن کارآزمایی بالینی چاپ نمی کنند، از همین رو کمیته بین المللی ناشران مجلات علوم پزشکی این تصمیم را به اطلاع محققان رساند و پس از آن این موضوع در نشست وزرای بهداشت عضو سازمان جهانی بهداشت به تصویب رسید و این سازمان مأموریت پیدا کرد تا استاندارد مراکز ثبت کارآزمایی بالینی را تهیه کند.» سلیمانی می گوید: «در حال حاضر یک نقشه واحد برای دفاتر ثبت ایجاد شده و مراکز ثبت کارآزمایی بالینی در کشورهای آلمان، هند، هلند، انگلیس، سریلانکا، استرالیا، چین، ژاپن و ایران مورد تأیید سازمان بهداشت جهانی است.» *ثبت بیش از 060 هزار رکورد علمی در ایران پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران، اولین مرکز اطلاع رسانی علمی ایران است که از سال 2134 تأسیس شده و در آستانه دهه فجر امسال چهلمین سال فعالیتش را جشن می گیرد. دکتر سیدامید فاطمی، رئیس این پژوهشگاه می گوید: «پایگاه های اطلاعاتی پژوهشگاه به عنوان فعالیت اصلی مرکز محسوب می شوند که در حال حاضر با برخورداری از بیش از 060 هزار رکورد علمی شامل مقالات نشریات علمی، مقالات همایش ها، پایان نامه های دانشجویان ایرانی خارج از کشور محل رجوع محققان برای یافتن موضوعات تحقیقاتی است.» با این حال باید اذعان داشت که امروزه ایران اسلامی به عنوان یکی از وزنه های مهم و مؤثر در علم و تکنولوژی و فناوری در منطقه خاورمیانه حرف اول را می زند و در عرصه جهانی نیز میدان دار بسیاری از المپیادهای علمی و نوآوری های پزشکی است. اگر نگاهی گذرا به آمارهای موجود در زمینه پیشرفت های علمی ایرانیان بیندازیم و آن را با آمارهای قبل از انقلاب مقایسه کنیم به خوبی خواهیم دید که دانشمندان ایرانی در طول 03 سال پس از انقلاب و با توجه به شرایط جنگ تحمیلی و پس از آن تهدید و تحریم دشمنان با سرعت و شتابی غیرقابل باور به سمت توسعه همه جانبه علوم پیش رفته و با اتکا به تفکر و دانش ایرانی و بدون وابستگی به شرق و غرب و با طمأنینه کامل به سمت استقلال علمی در حرکت است. * منبع : روزنامه کیهان، دوشنبه ۷ بهمن ۱۳۸۷، شماره ۱۹۲۸۷


دیدگاه

تازه ها

آخرین اخبار

پربازدیدترین ها

تبلیغات