Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 120930
تاریخ انتشار : 16 بهمن 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 11

سيماي توسعه شهري در 30 سالگي انقلاب اسلامي

مجيد زندي
مجيد زندي بارها براي بسياري از ما اتفاق افتاده هنگامي كه پس از مدت ها دوباره به شهري مي رويم تغييرات نوسازي و توسعه شهري را آنقدر گسترده در عرض و ارتفاع مي بينيم كه هيچ سابقه اي در حافظه ذهني ما ندارد و تفاوت ها را بسيار غيرمنتظره مي يابيم . اين اغراق نيست مي پذيريد كه در سالهاي اخير تغييرات سريع و ساخت و ساز جديد از نشانه هاي ويژه شهرهاي كشور ما شده است . اين وضعيت به ويژه براي آن دسته از مردمي كه وارد شهرهاي بزرگي چون تهران , اصفهان , مشهد , تبريز , كرمان و.... مي شوند بيشتر قابل توجه است . اين وضعيت حتي براي مردم ساكن يك شهر هم پديدار مي شود كه با عبور از گوشه اي از شهر , گسترش بزرگراهها , خيابان ها , شهرسازي و شهرك سازي و احداث ساختمان هاي مرتفع آن ها را غافلگير مي كند و چه بسا در گوشه اي از يك شهر در ميان انبوهي از ساخت و سازهاي جديد گم مي شوند. همچنين است كه هر فرد منصفي مي پذيرد كه اگر پس از 30 سال دوري از وطن به كشور باز گردد , باور اين تغييرات برايش تقريبا غيرممكن مي شود و اقرار مي كند كه ذهنيت من درباره ايران نسبت به آنچه كه در گذشته ديده بودم تفاوت بسيار دارد و آنها نيز به اين حقيقت اقرار مي كنند كه فكر مي كردند هنوز آثاري از جنگ تحميلي در كشور وجود دارد و هنوز ايران كشوري جنگ زده و انقلاب كرده است ! در چنين شرايطي آن ها با ديدن صحنه هاي توسعه يافتگي در ايران درمي يابند كه انقلاب اسلامي نه تنها بيماري خود كم بيني را در جامعه استعمارزده سده هاي اخير درمان كرده كه حتي ريشه كن نيز ساخته است جامعه اي كه قبلا مجبور بوده براي انجام كوچكترين پروژه هاي شهرسازي , سدسازي و ساير فعاليت هاي توسعه اي دست نياز به سوي كشورهاي توسعه يافته دراز كند در حاليكه امروزه شعار همه مهندسان و محققان شعار « ما مي توانيم » است و نه تنها نيازهاي توسعه زيرساخت هاي ملي را خودشان انجام مي دهند كه نمونه هاي آن را براي مردم ساير كشورها در قالب صدور خدمات فني و مهندسي انجام مي دهند. شهري در زير زمين از شمارش پله ها خسته مي شوي هنگامي كه تعداد آنها از 80 هم مي گذرد , اما پس از اينكه 80 تا 100 پله را پشت سر مي گذاري و به اعماق زمين مي رسي , آنجا را شهري مي بيني كه هر روز حداقل يك ميليون نفر در آن تردد مي كنند شهري كه علاوه بر جمعيت , فروشگاههاي بزرگ هم دارد و مردم براي مسافرت و سياحت به آن وارد مي شوند . شهري در 50 ـ40 متر زير زمين تهران , جايي كه دهها متر از زير چاههاي آب نيز پائين بنا شده و آنجا هم زندگي ادامه دارد. اگرچه شركت راه آهن شهري تهران و حومه ـ مترو ـ در سال 1354 متولد شده , عملا تولد اصلي آن كه به منزله زندگي و حركت باشد به سال 1377 مربوط مي شود كه در آن سال قطار سريع السير تهران ـ كرج به بهره برداري رسيد و يكسال بعد با بهره برداري از بخش 2 مترو , راه آهن زيرزميني تهران هم فعال شد و مسافران را از ميدان امام خميني (ره ) تا ايستگاه صادقيه رساند . از آن سال متروي تهران جزوي جدا نشدني از زندگي شهروندان تهراني شده تا حدي كه بسياري از مسافران صبحانه , ناهار و شام خود را نيز در مترو مي خورند , مسافران عجولي كه تا قبل از نشستن بر صندلي قطار مترو مي دوند و مي دوند اما وقتي كه به صندلي قطار مترو مي رسند در تابستان به دليل خنكي دلارام و در زمستان به دليل گرماي دلپذير به خواب عميق هم فرو مي روند! متروي تهران اكنون سري در متروهاي معروف دنيا دارد و به تعبير مسافران دنيا ديده از متروهاي پاريس و مسكو هم زيباتر است قطاري روشن در دل سياه زمين كه پس از بهره برداري از خط غربي ـ شرقي كه از ايستگاه صادقيه در غرب به دانشگاه علم و صنعت در شرق تهران وصل شد , خط شمال و جنوب آن نيز از ايستگاه ميرداماد , مسافران را به جنوبي ترين نقطه تهران و بهشت زهرا و گلزار شهدا مي رساند. در سالهاي اخير هم عليرغم مشكلات مالي , متروي تهران سالانه دو ـ سه ايستگاه جديد را به بهره برداري رساند و طول خطوط خود را هم اضافه كرد و عنقريب خطوط ميدان انقلاب به ميدان شهداي تهران هم به بهره برداري برسد كه شهري جديد در دل شهر تهران خواهد شد و اگر روزي شنيديد يكي از دانشگاههاي معروف كشور واحدي از دانشگاه خود را در متروي تهران تاسيس و رشته هاي ويژه فيزيك كره زمين و زلزله شناسي و تونل سازي را به آنجا منتقل كرد , تعجب نكنيد زيرا اين شهري كه ما ديده ايم ظرفيت فعاليت هاي گسترده شهري را نيز دارد. شهركي در ارتفاع 315 متري آسمان اگر آدمي دنيا و مسايل مربوط به آن را با همت بلند از بالا ببيند , تمام جاذبه هاي دنيا برايش كوچك خواهد شد اين حس هنگامي در وجود آدمي اوج مي گيرد كه آسانسور برج ميلاد با سرعت 400 كيلومتر در ساعت شما را به ارتفاع 300 متري سطح زمين مي برد و آنجا نيز علاوه بر مركز ستاره شناسي و مخابراتي , چندين رستوران و امكانات شهري جا خوش كرده اند و براي خود شهركي در دل شهر بزرگ تهران شده اند. برج ميلاد اگرچه اكنون به نماد شهر تهران تبديل شده و برج آزادي را به يادگاري قديمي تبديل كرده اما هنگامي كه به پاي برج مي رسيد آن را نماد همت والاي ايرانياني مي يابيد كه با همت بلند خود فرياد « ما مي توانيم » را سر مي دهند. همچنانكه اين برج نام خود را از يكصدمين سالروز تولد بنيانگذار جمهوري اسلامي « ميلاد » گرفته است . حتي اگر نخواهيم هيچ يك از كاربردهاي فني برج ميلاد را به شمارش درآوريم , همين كه در مركز جمهوري اسلامي و در آستانه 30 سالگي پيروزي انقلاب صنعت مهندسي ومعماري ايران توانست چنين بناي رفيعي را در جهان عرضه كند , خود مولود مباركي خواهد بود. اكنون ساخت چنين برج بلندي نيز جلودار همت مردمان اين سرزمين نيست زيرا هم انتظارات مردم افزايش يافته و هم جايگاه علمي و اجرايي مهندسان ايراني مترقي تر شده است و امروزه صنعت سدسازي ايران حرفي در كل جهان دارد كه در كنار احداث نيروگاههاي توليد برق , احداث پالايشگاهها , پل ها و راه آهن , پيشرفت هاي علمي در زمينه فناوري هسته اي و نانو فناوري , پزشكي , و.... جايگاه در خور شان جمهوري اسلامي ايران در ميان ساير كشورهاي جهان و به ويژه كشورهاي اسلامي است . نهضت مصلاسازي اگر در 30 سال پيش ساخت مساجد معروفي نظير جامع اصفهان به خاطرات تاريخي ملت ايران در 300 سال پيش پيوسته بود , پس از پيروزي انقلاب اسلامي احداث مساجد معروف جديد در شهرها و روستاها از جمله آثاري شد كه براي سده هاي آينده , اين دوران را به دوران طلايي ساخت مسجد و نهضت مصلاسازي تبديل خواهد كرد معماري خاص ايراني ـ اسلامي ـ مدرن كه تاريخ ايران ماندگار خواهد شد. اين نهضت البته به انگيزه برگزاري مراسم عبادي ـ سياسي ـ اجتماعي نمازجمعه در سراسر كشور رونق گرفت اما چون مصلاها اكنون به مركزي براي تجمع هاي بزرگ تبديل شده تا اين دوران جاي خالي آن در فرهنگ شهري و معماري ايراني ـ اسلامي خالي بوده است . اكنون ديگر كسي نيست كه بگويد مصلاي بزرگ تهران فقط براي برگزاري نمازهاي فطر و قربان و... است , اين مصلا به كانون فرهنگي تبديل شده كه اقامه نماز تنها جز محدودي از فعاليت هاي سالانه آن , محسوب مي شود. يكبار ديگر تصوير نماز عيد فطر را كه در مصلا بزرگ تهران يا مصلاهاي بزرگ استانهاي ديگر را به ذهن بياوريد نهضتي كه علاوه بر ابعاد معماري , براي دسترسي آسان مردم , مهندسي شهري را نيز با خود همراه كرده است و از ويژگي هاي مختلف قابل بررسي و داراي ابعاد عبادي , سياسي , فرهنگي , اجتماعي , شهرسازي و كانوني مولد براي فرهنگ سازي تبديل شده اند. دنياي شيرين روزنامه خوان ها امروزه در جهان اگر هر فرد يا گروهي بخواهند خود را از رسانه ها از جمله راديو و تلويزيون و مطبوعات جدا كنند , عملا خود را از جهان جدا كرده اند و از حيات جمعي فاصله خواهند گرفت . در چنين فضايي است كه امروزه شبكه هاي اطلاع رساني از اينترنت گرفته تا شبكه هاي تلويزيوني , راديويي , مطبوعات سراسري جزوي از حركت رو به رشد يك جامعه محسوب مي شوند. درصد عمده جمعيت كشورمان به ياد دارند به دلايل مختلف اعتقادي , مذهبي و حتي سياسي مردم كشورمان پس از پيروزي انقلاب اسلامي به سمت رسانه ها گرايش پيدا كرده اند كه تا قبل از آن چندان در پي خواندن روزنامه و مجله نبودند و تا اين حد پيشرفت هاي مردم جهان را از طريق رسانه ها پي نمي گرفتند. قبل از پيروزي انقلاب اسلامي اگرچه جمعيت ايران هم نصف جمعيت فعلي بود. اما نمي توان انكار كرد كه روزنامه هاي آن دوران به تعداد انگشتان يك دست هم نمي رسيد و كل نشريات , ماهنامه ها , هفته نامه ها و فصلنامه هاي موجود نيز كمتر از 200 عنوان بوده است . اما اكنون چه كافي است حداقل هاي آن را امسال در نمايشگاه مطبوعات در مصلاي امام خميني (ره ) تهران مي ديديد. و اگر فرصت مي كرديد يك روز كامل را در راهروهاي نمايشگاه مي گشتيد , شك نداريم كه قادر نبوديد به همه غرفه ها كه نماينده يك روزنامه يا نشريه بود , برسيد! اكنون در ايران حداقل 150 عنوان روزنامه به صورت سراسري , استاني و محلي منتشر مي شود و بيش از 3500 عنوان روزنامه , نشريه و مجله در سراسر كشور درخواست فعاليت داده اند كه حدود 2900 مورد آن منتشر مي شود . در اين ميان توسعه نشريات تخصصي كه حقيقتا مبناي ثبت علم و تحقيقات علمي هم در كشور محسوب مي شوند , بسيار چشمگير است . مجلاتي كه به محفل انديشمندان و محققان تبديل شده اند و تحقيقات علمي , ادبي و تاريخي را براي ثبت در آن ارسال مي دارند. در چنين فضاي رسانه اي است كه مي توان مدعي شد ملت ايران در اين دوره يكي از سياسي ترين ملت هاي دنيا هستند كه از جزيي ترين اتفاقات سياسي كشور و دنيا با خبر مي شوند زيرا روزنامه ها و مجلات و اخيرا سايت هاي اينترنتي از احزاب و جمعيت هاي مختلف هر رخدادي را كه مربوط به خود يا گروههاي رقيب باشد منتشر مي كنند و به اصطلاح هيچ خبري پشت ابرها باقي نمي ماند. البته طرح اين سخن به منزله رضايت از ساختار مطبوعاتي و رسانه اي كشور نيست و علاوه بر ظاهر به باطن مطالب مورد اشاره در روزنامه ها هم بايد پرداخت , چه اينكه هم محدوديت ها و هم معذوراتي وجود دارد كه جاي آن در اين ويژه نامه نيست همچنانكه بارها به طور مفصل از طريق روزنامه اعلام شده است , اما فضاي مطبوعاتي وسيع كشور ما هيچ دوره اي همانند پس از پيروزي انقلاب اسلامي نبود. كه هر گروه , جريان و دسته اي براي خود روزنامه يا نشريه مستقلي دارد. راديو و تلويزيون ايراني , يگانه در خاورميانه دنياي پرهياهوي راديو و تلويزيون در دنيا يقينا نيازي به توصيف ندارد , دنيايي كه نبض اطلاع رساني جهاني را در دست دارد و هيچ نقطه اي از كره زمين نيست كه امواج راديو و تلويزيوني به آن نرسد. اين دو فناوري قرن بيستمي به دليل جاذبه هايي كه دارد روي ساختار شخصيتي , عقيدتي , رفتاري , فرهنگي , اجتماعي , سياسي , اقتصادي و... هر موضوعي كه در ذهن بپرورانيم اثر گذاشته است و براي خود مشتري خاصي دارد. اكنون عمر اولين فرستنده راديويي در ايران كه در چهارم ارديبهشت 1319 با فرستنده اي با قدرت 20 كيلووات و پخش روزانه فقط 5 ساعت متولد شده , حدود 68 سال است ; اما اكنون 30 سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي گستره فعاليت شبكه راديويي ايران از مرزها عبور كرده و به زبانهاي انگليسي , آلماني , فرانسوي , عربي , روسي , اسپانيايي , آلباني , سواحيلي , ارمني , هندي , ژاپني , اردو , چيني و... اخبار و برنامه هاي مختلف و متنوعي را حتي به وقت كشورهاي آمريكايي , اروپايي , آسيايي پخش مي كنند. آنهايي كه تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي شنونده برنامه هاي راديو بودند , مي دانند كه تا آن زمان راديو تقريبا داراي يك يا دو شبكه بود اما اكنون 20 شبكه و كانال راديويي در كشور فعال مي باشد كه حتي انتخاب شنوندگان راديو هم رقابتي شده است . اكنون علاوه بر راديو سراسري راديو سلامت , راديو قرآن , راديو صداي آشنا (سه كانال براي ايرانيان خارج از كشور) , راديو ورزش , راديو البرز , راديو معارف , راديو معارف انگليسي , راديو پيام , راديو گفت وگو , راديو تهران , راديو جوان , راديو فرهنگ , راديو تجارت , راديو آوا , راديو نوا , راديو خانواده , راديو اينترنتي ايران صدرا و راديوهاي برون مرزي 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 و ... كه شرح آن خارج از خواسته اين مقاله است . شبكه تلويزيوني يك و دو نيز در خاطره ها مانده كه در ساعت هاي محدود اخبار و فيلم پخش مي كرد , اما پس از پيروزي انقلاب اسلامي هم اكنون اين شبكه ها به 8 كانال رسيده كه شبكه اول اصلي , دوم (علمي و فرهنگي ) سوم (جوانان و ورزش ) , چهارم (فرهنگي ) پنجم (ويژه استان ) خبر (ويژه اخبار روزانه ) , قرآن و معارف (نداي توحيد) و آموزش در سطح ملي افزايش يافته است . علاوه بر آن سيماي برون مرزي كشور شبكه جام جم , جام جم 2 و جام جم 3 براي فارسي زبانان , شبكه الكوثر , شبكه سحر , شبكه العالم , شبكه قرآن , شبكه اينترنتي لبيك و در يك سال اخير شبكه پرس تي وي مخاطبان خاص خود را به زبان هاي مختلف دنيا جذب كرده اند. اكنون در حوزه استاني نيز تقريبا تمامي مراكز استانها حداقل داراي يك شبكه تلويزيوني و يك شبكه راديويي هستند و در بعضي مراكز راديوهاي شهري نيز فعال است . توسعه اينترنت اگر اين دوران را دوره اوج گيري شبكه هاي اطلاع رساني نامگذاري نمائيم حتما شبكه اينترنتي در راس اين هرم قرار داد زيرا اكنون ديگر هيچ فناوري جديدي بدون گذر از شبكه اينترنت امكان رشد و نمو ندارد زيرا اگر اين شبكه جهاني روزي به عنوان ابزاري فانتزي مطرح مي شد , اكنون به يكي از لوازم اوليه زندگي بشر تبديل شده كه حتي در كشور ما كارت سوخت خودروها نيز با كمك از اين ابزار اطلاع رساني در اختيار متقاضيان قرار مي گيرد. اكنون بزرگراه ارتباطات فردي و جمعي و ملي و بين المللي از مسير اينترنت مي گذرد و حتي آنهايي كه از اين علم بي بهره هستند افرادي عامي و بي سواد خوانده مي شوند كه در مواقعي مجبور مي شوند كارهاي اداري خود را با كسي در ميان بگذارند كه اهل شبكه ارتباطي اينترنت است . اگر چه عمر اينترنت در جهان به حدود 40 سال هم مي رسد اما در ايران , اولين قدمهاي شكل گيري شبكه اينترنت به سال 1372 بازمي گردد كه در برخي از دانشگاههاي معروف كشور برقرار شد اما سرعت گسترش اينترنت در جهان و اكنون ايران به سرعت برق همانند مي شود كه امروزه بسياري از كشورهاي دنيا به صورت آني , اطلاعات را در اختيار مردم قرار مي دهند. اين فناوري يقينا يكي از فناوريهاي نوين است كه مهمترين عامل توسعه آن برخورداري از پهناي باند ارتباطي بالا و قابل دسترس عموم بودن است كه خوشبختانه با توجه به توانايي نيروي انساني با سواد در كشور ما و قابليت هاي علمي موجود. مي توان در اين عرصه نيز پيشگام كشورهاي منطقه شد. هر تازه واردي كه پس از سالها دوري از وطن به كشور باز مي گردد با ديدن تغييرات گسترده فضاهاي شهري در ايران , در مي يابد كه انقلاب اسلامي نه تنها بيماري « خود كم بيني » را در جامعه استعمار زده سده هاي اخير درمان كرده كه حتي آن را « ريشه كن » نيز ساخته است امروزه نه تنها طراحي بسياري از زيرساخت هاي توسعه شهري توسط مهندسان ايراني انجام مي شود; بلكه اين فعاليت ها در قالب خدمات فني و مهندسي به بسياري از كشورها نيز صادر مي شود متروي تهران اكنون در زيرزمين به شهري تبديل شده است , شهري كه روزانه يك ميليون نفر به آن مسافرت و سياحت مي كنند فعاليت رسمي برج ميلاد در آستانه 30 سالگي انقلاب اسلامي , نماد همت بلند ملت ايران شده است كه بر فراز آن فرياد مي زنند : « ما مي توانيم » اگر تا 30 سال پيش معماري ايراني صرفا به مساجد معروف دوران صفويه و پيش از آن ختم مي شد , نهضت مصلاسازي بعد از پيروزي انقلاب , اين دوران را به دوران طلايي معماري « اسلامي ـ ايراني ـ مدرن » تبديل ساخته است تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي تعداد روزنامه هاي سراسر كشور به انگشتان يك دست هم نمي رسيد; اما اكنون حداقل 150 روزنامه به صورت سراسري , استاني و محلي منتشر و 2900 نشريه چاپ مي شود هم اكنون بالغ بر 20 كانال راديويي و 15 كانال تلويزيوني جمهوري اسلامي به زبانهاي فارسي و ديگر زبانهاي زنده دنيا , اخبار و رويدادهاي ايران را به جهان مخابره مي كنند * منبع : روزنامه جمهوری اسلامی ، ويژه سی امین سال پیروزی انقلاب اسلام ، دستاورد، چهارشنبه ١٦بهمن ١٣٨٧، ص ١٥