Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 122547
تاریخ انتشار : 5 اسفند 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 7

وقف تلاشى براى خشنودى مردم و رضايت خداوند-بخش پاياني

ایرج نظافتی ایرج نظافتی وقف بهترین و مؤثرترین وسیله در راه تحقق عدالت اجتماعی و رسیدن به آرمان های مدینه فاضله است، در واقع وقف مقدار مالی است که فرد یا افراد به انتخاب خود از مالکیت مجازی شان خارج می کنند و به مالکیت حقیقی آن یعنی خداوند متعال برمی گردانند تا مورد استفاده عموم مردم که جانشین خداوند در اموال او هستند قرار بگیرد و منافع آن در راه تأمین نیازمندی های مردم و تحقق عدالت اجتماعی مصرف شود. با این حال باید اذعان داشت که جامعه اسلامیمان امروزه بیش از هر زمان دیگری به اشاعه فرهنگ وقف نیازمند است و همچنان که رهبر معظم انقلاب در دیدار اخیرشان با مسئولان سازمان اوقاف بر ترویج و گسترش فرهنگ وقف در جامعه تأکید فرمودند، این موضوع باید نه تنها در دستور کار سازمان اوقاف به عنوان متولی اصلی وقف و موقوفات در کشور قرار گیرد بلکه باید سایر نهادهای فرهنگی نیز در کنار این سازمان نقش فرهنگی خود را در ترویج و اشاعه وقف به عنوان یک عمل صالح به انجام برسانند که در این میان به نظر می رسد نقش رسانه های گروهی خصوصاً رادیو و تلویزیون بسیار مهم است. اما یکی از موانع پیش روی گسترش فرهنگ وقف ضعف اطلاع رسانی است، به بیان دیگر هنوز بسیاری از مردم با برکات وقف آشنا نیستند و باید رسانه ها از یک طرف به آگاهی بخشی در این باره بپردازند و از طرف دیگر با معرفی مکان های وقفی و افراد خیری که اقدام به وقف ملک و املاک خود می کنند، مردم را تشویق به انجام این عمل خیر و خداپسندانه نمایند. بدون شک جامعه ای که با برکات دنیوی و اخروی وقف آشنا باشد راه عدالت اجتماعی را بهتر طی خواهد کرد. 16 هزار زمین موقوفه تصرف شده بازگردانده شد در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی یکی از معضلاتی که در موضوع وقف با آن روبرو بودیم تصرف زمین ها و املاک وقفی توسط بسیاری از افراد وابسته به حکومت منحوس پهلوی بود که رفته رفته پرونده این موقوفه ها در مراجع قضایی باز شد و با درایت مسئولان بازگردانده شد. حجت الاسلام والمسلمین حیدر مصلحی، نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه درباره بازگرداندن موقوفات تصرفی می گوید: «در احیای موقوفات با همکاری دولت، استانداران، ائمه جمعه، جماعات و همکاری با دستگاه قضایی 16 هزار زمین موقوفه که از سوی موقوفه خواران تصرف شده بود به وقفیت و جایگاه اصلی خود برگردانده شد که البته حدود 13 هزار پرونده قضایی در این حوزه در دادسراهای کل کشور موجود است.» نماینده ولی فقیه در سازمان اوقاف که در خطبه های نماز جمعه این هفته تهران سخن می گفت، جمع آوری اطلاعات مربوط به موقوفات در سطح کشور را از جمله اقدامات صورت گرفته از سوی سازمان اوقاف و امور خیریه در این چند سال می داند و با اشاره به اینکه حفظ موقوفات در کشور امری بسیار مهم است، تصریح می کند: «در بررسی هایی که صورت دادیم 119 هزار موقوفه را شناسایی کرده ایم، امروز اقدامات خوب و مؤثری در ارتباط با مسئله وقف و ترویج فرهنگ آن در دانشگاه ها و حوزه های علمیه صورت گرفته است و با همتی که در دولت نهم در باب احیای سنت الهی وقف صورت گرفته بناست همراه با برنامه پنجم توسعه بسته ای به نام «بسته وقف» ارائه شود. مصلحی با اشاره به سابقه تاریخی سازماندهی وقف در کشورمان می گوید: «مجموعه اوقاف و حفظ موقوفات در کشورمان به حدود 1000 سال قبل برمی گردد.» سرپرست اداره اوقاف در ادامه می گوید: «در سال 1384 در آمد موقوفات 61 میلیارد تومان بود اما با تلاش صورت گرفته در حوزه احیای موقوفات این درآمد به 131 میلیارد تومان در سال 1386 رسید که امیدواریم با برنامه ریزی صورت گرفته در سال 1387 به این درآمدها اضافه شود، چرا که معتقدم هنوز درآمدهای موقوفات در جایگاه اصلی خود قرار ندارد.» نماینده ولی فقیه در سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به اقدامات صورت گرفته در این سازمان برای احیای ترویج فرهنگ وقف می گوید: «در این راستا ارتباط خوبی با روحانیت، ائمه جمعه و جماعات داشته ایم، چرا که معتقدیم ترویج این سنت حسنه در مرحله اول باید توسط روحانیت صورت گیرد، همچنین با رسانه های جمعی، نوشتاری و صدا و سیما در این حوزه ارتباط خوبی برقرار کرده ایم.» البته در اینجا لازم است نکته ای را به عرض ریاست محترم سازمان اوقاف برسانیم که سرویس گزارش روز کیهان به مدت بیش از یک هفته درصدد برقراری ارتباط با این سازمان جهت تهیه گزارش های پیش رو بود که متأسفانه نه تنها هیچیک از مسئولان این سازمان حاضر به گفت وگو با گزارشگر کیهان نبودند بلکه حتی از ارائه هر نوع آمار و ارقام و اطلاعاتی جامع در این باره خودداری کرده و تنها جناب آقای حجت الاسلام قبادی به توضیحاتی دراین باره پرداخت که البته گفت وگوی آقای قبادی هم با ما به دلیل آشنایی قبلی ایشان با سرویس گزارش کیهان و شناخت عمیق این مقام مسئول در اوقاف با امر خطیر اطلاع رسانی بود. تأکید قرآن بر انجام وقف وقف فقط مختص به دین مبین اسلام نیست بلکه در تمامی ادیان آسمانی نیز وجود دارد اما در اسلام این موضوع به بهترین شکل ممکن به منصه ظهور رسیده است. حجت الاسلام والمسلمین محمد مهدی مرادی، کارشناس ارشد تبلیغ امور دینی در گفت وگو با سرویس گزارش روز کیهان درباره نقش و اهمیت وقف می گوید: «درباره انجام وقف و پرداختن به آن در قرآن کریم بعد از نماز بیشترین تاکید و توصیه را داشته ایم، یعنی بعد از مسئله نماز در قرآن به مصادیق وقف از جمله احسان، انفاق، صدقه، زکات و مجاهدت در راه خدا و کمک به همنوعان و یتیمان و بخشش قسمت هایی از مال و املاک می توان اشاره کرد.» مرادی وقف را نوعی مجاهدت در راه خدا می داند و در ادامه می گوید: «حرکت در مسیر وقف و انجام این عمل صالح مجاهدت بزرگی است، چرا که این عمل خیر و خداپسندانه در جامعه کارکردهای مختلفی می تواند داشته باشد که در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی قابل تجزیه و تحلیل است.» این کارشناس ارشد تبلیغ در ادامه می گوید: «امروز به خوبی شاهدیم که وقف در کارکرد فرهنگی به ساخت فرهنگسراها و حوزه های علمیه و مراکز دینی و قرآنی پرداخته و به خوبی وارد مقوله فرهنگ شده، در ابعاد اجتماعی به نوعی در کمک به همنوعان و ایتام به خوبی عمل کرده، در فاز اقتصادی هم برخی مراکز تجاری و کارخانجات را می بینیم که موقوفه ای هستند و درآمد حاصله از آنان در راه کمک به محرومان و مستمندان جامعه خرج می شود و در ابعاد سیاسی هم حتی در تصمیم گیری های خرد و کلان کشور موثر است.» حجت الاسلام مرادی به حل مشکلات اجتماعی توسط وقف اشاره می کند و می گوید: «امروز اگر از مسئله وقف به درستی استفاده شود می تواند حلال بخشی از مشکلات اجتماعی از جمله مشکل اشتغال و مسکن باشد، یعنی اگر در این مقوله به خوبی اطلاع رسانی شود و افراد خیر را در این زمینه تشویق کرد تا برای رفع مشکل ازدواج جوانان و اشتغال و مسکن آنان سرمایه گذاری کنند قطعا می توان در این باره توفیقات مهمی را کسب کرد فقط در این زمینه به برنامه های راهبردی عمیق و کارشناسانه ای نیازمندیم تا بتوانیم راهکارهای این موضوع را ترسیم نماییم.» نقش وقف در توسعه اقتصادی نقش وقف در توسعه اقتصادی، نقشی کارساز و موثر و سازنده است. کارشناسان مسایل اقتصادی معتقدند که در وقف ثروت های جامعه از طبقه ای به طبقات دیگر انتقال می یابد و از حالتی خصوصی به نوع عام المنفعه تغییر می یابد و تبدیل به ثروت عمومی جامعه می شود. فردی که همه ملک و مال و دارایی ها یا بخشی از اموال خود را وقف می کند این نیت را دارد که به جز خود و خانواده اش دیگر افراد جامعه نیز از آن بهره مند شوند، یعنی دارایی وی از ثروتی خصوصی تبدیل به ثروتی عمومی می شود که از مزایای آن در عرصه هایی که نیت واقف بر آن استوار است، جامعه نیز بهره مند می شود که این بهره عمومی بسترساز دستیابی به توسعه اقتصادی است. حجت الاسلام والمسلمین ابراهیم مظهری، از پژوهشگران علوم و فرهنگ اسلامی می گوید: «وقتی سخن از تاثیر وقف بر استقلال اقتصادی و رشد و توسعه مطرح می شود منظور این است که وقف به عنوان یک سرمایه عظیم مالی می تواند در این سمت و سو دارای نقش سازنده و قابل توجه باشد.» وی می گوید: «واقعیت این است که می توان سرمایه های عظیم وقف را نیز همانند دیگر سرمایه ها با رعایت همه جوانب وقف، موازین شرعی و اهداف واقفان در جریان فعالیت های تولیدی و خدماتی قرار داد و آنها را از حالت رکود به حالت تحرک و پویایی هدایت کرد تا به این وسیله به رشد و توسعه و استقلال اقتصادی و سیاسی کشور کمک شایان و قابل توجه باشد و همچنین بر سرمایه های اوقاف افزوده شود که این امر یقینا در راستای اهداف واقفان است.» اثرات اقتصادی وقف دکتر «عطیه عبدالعلیم» استاد مالیات عمومی دانشکده اسلامی قاهره در مصر اثرات اقتصادی وقف را اینچنین بیان می کند: «بارزترین امتیاز اقتصادی وقف این است که نمی گذارد مالی و دارایی که مفاد از آن به دست می آید پراکنده و توزیع شود، چون مفاد وقف به ما می فهماند که در اصل مال تصرفی صورت نمی گیرد، چون ملکیت آن منوط به خداوند متعال می باشد، لذا وقف بهترین وسیله نگهداری مال و ثروت بوده و نمی گذارد کیان ها و بنیان های اقتصادی از هم بپاشد و تلف گردد.» به اعتقاد وی وقف در توزیع عادلانه ثروت در بین افراد جامعه نقش اساسی دارد و از ایجاد نظام طبقاتی در جامعه جلوگیری می کند، وقتی که ثروت به صورت عادلانه بین افراد تقسیم شود و ثروتمندان با وقف برخی از اموالشان به کمک نیازمندان بشتابند، خود به خود طبقات جامعه به هم نزدیک شده، روح اخوت و همدردی بین افراد جامعه به وجود می آید. به اعتقاد این استاد مالیات عمومی دانشکده اسلامی قاهره، وقف در بالاترین سطح تولید هم می تواند سهم موثری داشته باشد. کارشناسان و صاحب نظران اقتصادی معتقدند تراکم ثروت در جامعه ای رشد می کند که فرهنگ وقف در آن جامعه گسترش نیافته باشد اما در جامعه ای که این فرهنگ رواج داشته باشد هرگز دچار تراکم ثروت نخواهد شد، زیرا انحصار ثروت توسط طبقه خاص باعث محرومیت بقیه اقشار جامعه می شود، جامعه ای که اکثریت اعضای آن از امکانات مادی و رفاهی محروم باشند جامعه ای است که عدالت اجتماعی در آن تحقق نیافته است چرا که فقدان عدالت اجتماعی در یک جامعه باعث کند شدن روند تکامل ارزش های الهی و انسانی می شود، اما گسترش فرهنگ وقف می تواند آن جامعه را از چنگال انحطاط برهاند و در عین حال جامعه را در ابعاد مادی و معنوی به سعادت برساند، چون وقف، ثروت و دارایی مادی را از انحصار طبقه مرفه و اقلیت جامعه بیرون آورده و به طبقه محروم و اکثریت منتقل می سازد. با این حال می توان گفت که نهادینه شدن فرهنگ وقف در کشورمان می تواند بسیاری از مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را التیام بخشد و سبب ایجاد وفاق ملی و وحدت و یکپارچگی گردد که در این میان اصحاب رسانه و مهندسان و متولیان فرهنگی در احیا و نهادینه کردن این فرهنگ نقش حساس و تعیین کننده ای را برعهده دارند. * منبع: روزنامه كيهان، دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۸۷، شماره ۱۹۳۰۹