Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 123568
تاریخ انتشار : 22 اسفند 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 8

با علم، تولید قدرت کنیم

گفت وگو: زهرا جهانشاهی
گفت وگو: زهرا جهانشاهی اشاره: غلامحسین صدیقیان، متولد 1350 متأهل و دارای 2 فرزند، مدرس دانشگاه در رشته مهندسی پلیمر، کارشناس ارشد در رشته مهندسی شیمی از دانشکده فنی دانشگاه تهران به سال 1376 و دکترا در رشته مهندسی پلیمر از دانشگاه تربیت مدرس است. وی دانشجوی نمونه کشور در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا – برگزیده جشنواره مخترعین و مبتکرین – عضو انجمن رئولوژی و انجمن فیزیک آمریکا – عضو انجمن مهندسی شیمی ایران و عضو انجمن پلیمر ایران هستند. دکتر صدیقیان دارای 30 مقاله علمی در مجلات معتبر داخلی و بین المللی و ثبت پنج اختراع طراحی و ساخت برای اندازه گیری ضریب نفوذ گازها – تدوین دروس انتقال جرم – مکانیک سیالات – موازنه انرژی و مواد خوردگی در صنایع شیمیایی می باشد. در کنفرانس های بین المللی رئولوژی آمریکا و کنفرانس بین المللی اروپا شرکت نموده و جانباز 25% جنگ تحمیلی است. س : در مورد اختراعاتتان توضیح بفرمایید؟ ج : طراحی و ساخت ماشین شیمیایی با رانش جت: توان ماشین مذکور از طریق انجام واکنش های شیمیایی فراهم می گردد. تفاوت این ماشین با ماشینی که دارای سیستم توربین، گیربکس و محور می باشد، در آن است که اولاً از پیچیدگی های نسبتاً کمتری برخوردار بوده و تنها به لحاظ عملیاتی دارای انعطاف پذیری منحصر به فردی است. ماشین مذکور به کمک واحد تأمین توان آن قادر است با سرعت و شتاب بالایی حرکت کند. در واقع، بخشی که وظیفه ی رانش ماشین را به عهده دارد، از یک راکتور شیمیایی نوع ناپیوسته تشکیل شده است. مواد واکنش گر در داخل راکتور واکنش داده و گازهای حاصل از واکنش در آنجا تجمع می کند چنانچه اجازه داده شود تا گازهای موجود در رآکتور به نحو کنترل شده ای خارج گردند، در این صورت در اثر خروج گازها نیروی رانش فراهم گردیده و بدین ترتیب ماشین براساس حرکت موشک به سمت جلو رانده می شود، ضمن اینکه تمامی اعمال ماشین توسط واکنش شیمیایی کنترل می شود. محصول واکنش گازهای مهم و اصلی اکسیژن و بخار آب است که نه تنها برای محیط زیست، بلکه برای موجودات زنده مورد نیاز و حیاتی محسوب می گردد، بنابراین، می توان ادعا کرد که سوخت مورد استفاده در این ماشین از نوع سوخت سبز به شمار رفته و با محیط زیست انطباق دارد. لذا می توان ماشین مذکور را برای کاربردهای متعددی مورد استفاده قرار داده و به عنوان محصولی کاربردی با ویژگی های ممتاز بهره برداری نمود. طراحی و ساخت رئومتر برای مواد پلیمری با نرخ هاب برشی بالا: در این اختراع، دستگاه رئومتری طراحی و ساخته شده است که برای اندازه گیری و مطالعه خواص رئولوژیکی مواد غیرنیوتنی کاملاً مناسب می باشد. خصوصیت منحصر به فرد و اصلی این دستگاه آن است که برای تولید تغییر شکل های سریع و در عین حال بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد. علت طراحی و ساخت این دستگاه ب ه دلیل وجود محدودیت ها در عملکرد دستگاه های قبلی می باشد. خاطر نشان می نماید رئومترهای صفحه لغزنده ای که تاکنون طراحی و ساخته شده است فقط نرخ های برشی تا میزان (s-1 ) 500 را اندازه گیری نموده اند، در حالی که نرخ های برشی که دستگاه مورد ادعا قادر است آنها را اندازه گیری نماید حدود(sl-1 ) 1000 است. این نشان می دهد که دستگاه توانایی آن را دارد تا نرخ های برشی دو برابر میزان اندازه گیری شده توسط دستگاه های قبلی را اندازه گیری نماید. مهمترین نکته قابل ذکر آن است که این محدوده نرخ های برشی عملاً در کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. بدین ترتیب، مهمترین جنبه برتری این دستگاه رئومتر، کارایی آن در بخش های صنعتی است که از این دستگاه برای مطالعه و اندازه گیری خواص ویسکوالاستیک غیرخطی مواد پلیمری نظیر پلاستیک و لاستیک ها نیز می توان استفاده نمود. همچنین از جمله ویژگی مهم دستگاه مذکور تولید فرکانس های بالا می باشد که در اینجا فرکانس هایی تا 500 هرتز تولید می گردد که در رئومترهای قبلی حداکثر فرکانس تولیدی 100 هرتز است. طراحی و ساخت ماشین با نیروی محرکه حاصل از واکنش های شیمیایی: نیروهای محرکه آن توسط واکنش های شیمیایی تأمین می گردد. واکنش شیمیایی انجام شده میان اسید سیتریک و بی کربنات سدیم می تواند به عنوان نیروی محرکه این ماشین مورد استفاده قرار گیرد. ماشین مذکور کنترل پذیر بوده و با استفاده از مقادیر مشخصی مواد واکنش گر می توان آن را در نقطه مورد نظر متوقف یا کنترل کرد. هیچ گونه ابزار کنترلی از نوع الکترونیکی یا مکانیکی و یا ابزار کنترل از راه دور در آن به کار نرفته است. مواد واکنش گر سوخت غیر فسیلی، مورد استفاده و محصولات تولیدی در این ماشین با محیط زیست دوستدار آن محسوب می گردند. با توجه به خلاقیت به کار رفته در طراحی و ساخت ماشین مذکور، سعی شده است تا بیشترین بازدهی انرژی حاصل از واکنش شیمیایی با کمترین اتلاف بدست آید. مجموع خصوصیات دیگر، نظیر استفاده از مواد ضایعاتی (از سی دی خش دار به عنوان چرخ های ماشین استفاده گردیده است) و نیز مواد ارزان قیمت در ساخت ماشین و نیز سبکی آن سبب شده است که این اختراع در نوع خود منحصر به فرد باشد. طراحی و ساخت دستگاه اندازه گیری ضریب انتقال جرم گازها: ضریب نفوذ(coefficient diffusion ) از جمله پارامترهای فیزیکی بسیار مهمی است که در دانش پدیده های انتقال، به منظور محاسبه مقدار جرم انتقال یافته، مورد استفاده قرار می گیرد. عموم مواد نظیر گازها و مایعات با شدتی متفاوت در یکدیگر نفوذ می کنند و میزان نفوذ آنها با پارامتری به نام ضریب نفوذ سنجیده می شود. به عنوان مثال، گازهایی همانند اکسیژه، نیتروژن، دی اکسید و مونو اکسیدکربن، و بخارات مواد فرار نظیر استن با شدتی مختلف در همدیگر حرکت و نفوذ می یابند که لازم است به طور دقیق مقدار آنها اندازه گیری شود. از طرفی، برای طراحی و نیز محاسبات مربوط به انتقال جرم (mass transfer ) مواد، ضروری است ضریب نفوذ از قبل موجود باشد. ضریب نفوذ برای یک سیستم شیمیایی خاص را می توان به صورت تجربی بدست آورد و به طور کلی، ضریب نفوذ یک جزء دیگر به شرایط عملیاتی، اجزاء سازنده و طبیعت اجزاء بستگی دارد. این اختراع، شامل طراحی و ساخت دستگاهی است که به کمک آن می توان ضریب نفوذ مواد مختلف را به صورت تجربی اندازه گیری نمود. دستگاه مذکور دارای قابلیت های بسیاری است که مهمترین آن، تعیین ضریب نفوذ در حالت ناپدار (unsteady state ) اندازه گیری کند. امکان اندازه گیری و بررسی تأثیر درجه حرارت بر روی ضریب نفوذ از جمله قابلیت دیگر این دستگاه است. با استفاده از اطلاعات و داده های حاصل از این دستگاه، می توان به طراحی صحیح و دقیق فرآیندهای ( industrial process design )، بویژه در صنایع شیمیایی مبادرت نمود. طراحی و ساخت دستگاه تصفیه گاز طبیعی با طولهای متغیر دفع ناخالصی های گاز طبیعی(natural gas ) نظیر هیدروژن سولفوره h2s و دی اکسید کربن co2 از جریان گاز ترش از جمله عملیات مهمی است که در فرآیندهای تصفیه گاز طبیعی مورد استفاده قرار می گیرد. در این اختراع، به کمک دو عدد برج با طول های متغیر می توان درصد ناخالصی های موجود درگاز طبیعی را تا حد مطلوب و مجاز(زیر یک درصد) کاهش داد. این عمل در قالب عملیات جذب و دفع توسط مواد الکانو آمین صورت می گیرد. سیستم طراحی شده قادر است به صورت یک سیکل پیوسته(continuous cycle ) عملیات تصفیه گاز طبیعی را انجام دهد. از آنجاییکه طول برج و ارتفاع آن به هنگام عملیات جذب و دفع گاز تأثیر بسزایی در میزان دفع ناخالصی ها و در نتیجه افزایش راندمان جداسازی دارد، لذا این دستگاه با طول های متغیر، طراحی و ساخته شده است و به راحتی قادر است با طول های مختلف، عملیات مورد نظر را انجام داد، همچنین قطرهای مختلف هسته مرکزی دستگاه نیز، قابل تغییر است. خاطر نشان می نماید اگر فقط یک جنبه طول های متغیر دستگاه را در نظر بگیریم این خصوصیت دستگاه مذکور را منحصر به فرد می سازد. بعلاوه، شرایط عملیاتی را می توان طوری تنظیم نمود که حلال یا مایع در روی سطح درونی برج حرکت نموده و این امر، امکان بررسی میزان جرم انتقال یافته در شرایط متغیر را فراهم می نماید و از طرفی، محدوده های مختلف رفتار جریان آرام و متلاطم در درون دستگاه قابل مشاهده است. یکی از کاربردهای این دستگاه، اندازه گیری ضریب انتقال جرم (mass transfer coefficient) یک گاز در مایع و یا بلعکس می باشد و شکی نیست که در صنعت به منظور دستیابی به طراحی مطمئن و دقیق، نیازمند داشتن ضرایب انتقال جرم می باشیم که خوشبختانه این ضریب بسیار مهم، با استفاده از این دستگاه قابل حصول است. متأسفانه تمام اختراعاتم ثبت داخلی است و برای ثبت اختراع خارجی هزینه سنگینی می طلبد که برایم مقدور نیست. س : چه سالی دانشجوی نمونه شناخته شدید؟ ج : سال 73 در مقطع کارشناسی از سوی وزارت علوم دانشجو نمونه شناخته شدم، سال 76 در مقطع کارشناسی ارشد، سال 82 در مقطع دکترا از سوی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری و دانشجوی نمونه در قسمت اختراعات. س : تاکنون کتابی منتشر نموده اید؟ ج : بله، کتاب های «اصول خوردگی در صنایع شیمیایی» و «حفاظت کاتدی در صنایع صنعت» را به چاپ رسانده ام و کتاب«ارتباط رئولوژی و توزیع وزن مولکولی را زیر چاپ دارم. س : از مسوولیت ها و فعالیت های علمی خودتان بگویید؟ ج : مسوولیت ها - رئیس مرکز کارآفرینی دانشگاه کاشان - عضو شورای پژوهش و فناوری دانشگاه کاشان - عضو شورای هماهنگی نخبگان شاهد و ایثارگر استان اصفهان - عضو شورای مرکزی بسیج اساتید دانشگاه کاشان - عضو هیأت علمی دانشگاه کاشان – دانشکده فنی و مهندسی – رشته مهندسی شیمی با مرتبه استادیاری از سال 1383 تاکنون. فعالیت علمی - انجام طرح ملی با عنوان «طراحی و ساخت دستگاه و یسکوالاستومتر برای مواد مذاب پلیمری - انجام پروژه صنعتی با عنوان «کاربرد تکنیک های رئولوژیکی برای اندازه گیری توزیع وزن مولکولی پلیمرها» - تأسیس و راه اندازی آزمایشگاه پیشرفته رئولوژی و رئومتری در دانشگاه تربیت مدرس - تدریس در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد - داوری مقالات در همایش های علمی مهندسی شیمی و مهندسی پلیمر - عضو هیأت تحریریه مجله مهندسی شیمی ایران - عضو انجمن فیزیک (asp) و انجمن رئولوژی آمریکا(asr). س : انجمن فیزیک آمریکا، چه جایگاهی درجهان دارد؟ ج : جزو معتبرترین انجمن های علمی دنیاست. مجله ی رئولوژی نیز جزو قویترین ژورنال هاست. س : با اساتید، مهندسین و مدرسان دانشگاه های معتبر در ارتباط هستید؟ ج : بله، از طریق ایمیل و کنفرانس هایی که شرکت می کنم. با افرادی همچون «جان دایلی john dialy» هم ارتباط دارم. س : دانشگاه های ایران نسبت به دانشگاه های دیگر کشورها در چه سطحی است؟ س : منابع درسی ما همانند منابع درسی خارجی است. از نظر تئوری مشکلی نداریم اما با کمبود امکانات تجربی در سیستم آموزشی مشکلی دانشجویان رو به روییم و به همین دلیل دانشجویان ما کار آزمایشی و آزمایشگاهی کمتری انجام می دهند. در کشور ما، سیستم آموزشی، تئوری محور است. س : عمده مشکل مدرسین کشور چیست؟ ج : کمبود امکانات پژوهشی برای اساتید داریم: مثلاً بنده مشکل بودجه دارم و دانشگاه نمی تواند آن را تأمین کند. سه سال پیش دستگاهی را برای دانشجویان درخواست داده ایم که هنوز برای ما خریداری نکرده اند. دانشگاه های ما در کل با کمبود فضا و امکانات برای آزمایشگاه تحقیقاتی و آموزشی مواجه هستند – قابل ذکر است که بحث تحریم هم مطرح می باشد. س : آیا پیشنهادهایی از کمپانی های خارجی برای استفاده از اختراعاتتان شده است؟ ج : برای تولید انبوه دستگاه رئومتر پیشنهاد خارج از کشور داشتم ولی به خاطر تدریس و اختراعات جدید پیگیر پیشنهاد نشدم امّا در کشور خودمان چند اختراع را به تولید انبوه رسانده ام. س : به نظر شما چگونه می توان از طریق علم فیزیک به شناخت خدا و جهان آفرینش رسید؟ س : خداوند در قرآن کریم می فرماید« کوه ها در حال روانی هستند» و علم می گوید تمام مواد خاصیت حرکتی دارند. هر چند به ظاهر چنین نیستند. به عنوان یک دانشمند رئولوژی می گویم خدایی بوده و نشانه هایش طبیعت می باشد. علم رئولوژی مطالعه و بررسی نیرو و تغییر شکل میان مواد است که در طبیعت به عینه دیده می شود و قرآن نیز به آن اشاره دارد. س : چه صحبتی برای دانشجویانی که به دنبال اختراع و تحقیق و تحصیل هستند؛ دارید؟ ج : دانشجویان به دنبال نام آوری القاب ظاهری و اختراع صرف نباشند باید به دنبال اختراعات کاربردی باشند. دانشجو باید عمیق درس را بخواند و به گرفتن مدرک مهندسی اکتفا نکند، بلکه باید آمار به دست بگیرد و آموخته های علمی را اجرایی کند. متأسفانه از دهه هفتاد محققین فقط به ارایه مقاله توجه دارند و کاربردی بودن مقالات برایشان مهم نیست. کشور ما باید تولید کننده علم باشد، لذا مطالبی که به درد مردم جامعه می خورد باید به چاپ برسانیم. و این مقالات را نباید در نشریات خارجی به چاپ برسانیم که سودش را آنها ببرند. دانشگاه های ما باید به سمت دانشگاه کارآفرین پیش برود، نه مدرک گرایی، تا بتوانیم از علم تولید قدرت کنیم. * منبع : اطلاعات علمی، سال بیست وسوم، شماره 5، پی در پی 354، ماهنامه اسفند 1387