Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 123684
تاریخ انتشار : 24 اسفند 1387 0:0
تعداد مشاهدات : 6

رباتيك و جايگاه آن در ايران

نويسنده: محسن جعفرزاده نويسنده: محسن جعفرزاده خبرگزاري فارس: رباتيك علمي است كه با هدف راحتي انسان و افزايش وقت مفيد او به وجود آمده است . متاسفانه در كشور ما آن طور كه شايسته است شناخته نشده است . در اين مقاله سعي مي كنيم به وضعيت ايران در علم رباتيك بپردازيم . مقدمه رباتيك علمي است كه با هدف راحتي انسان و افزايش وقت مفيد او به وجود آمده است . متاسفانه در كشور ما آن طور كه شايسته است شناخته نشده است . در اين مقاله سعي مي كنيم به وضعيت ايران در علم رباتيك بپردازيم . بدين منظور ابتدا تاريخچه و تعريف مختصري از ربات ارائه مي نماييم . سپس به و ضعيت رباتيك در كشور هاي صنعتي مي پردازيم و سرانجام و ضعيت ايران را بررسي مي نماييم و براي بهبود آن راهكاري را مشخص مي نمايييم . تاريخچه ي رباتيك در گذشته كشورهاي استعمارگر براي افزايش سرمايه وپيشرفت خود به كشور هاي ضعيف حمله مي كردند و با تصرف كشور قرباني ، مردم آنجا را به عنوان برده به خدمت مي گرفتند و از آنها به عنوان نيروي كار رايگان بهره مي بردند و آنها را در مزارع كارخانه ها آشپزخانه ها و... به كار مي گرفتند . اما اين برده ها چند عيب بزرگ داشتند . مهمترين عيب آن اسارت يك انسان و ظلم به او بود و ديگر عيب آن خستگي برده ها بود . برده ها نمي توانستند 24 ساعت شبانه روز كار كنند . بايد به آن ها وقت استراحت مي دادند . ديگر عيب آن ها اين بود كه ارباب بايد آن ها را مداوم كنترل مي كرد . در آن زمان آرزوي اربابان اين بود كه برده اي غير انساني داشته باشند كه بتواند 24 ساعته كاركند و دچار خستگي نشود و نياز به كنترل مداوم نداشته باشد . با توجه به علم آن زمان اين رويايي بيش نبود و فقط در تئاتر به نمايش در مي آمد و به اين برده هاي آسماني (( ربات )) مي گفتند . با پيشرفت علوم در طي گذشت زمان و انقلاب صنعتي اروپا ، نياز به برده هايي بيشتر با سرعت بالاتر دقت بيشتر و خستگي كمتر ، بيشتر احساس مي شد . بنابراين دانشمندان به فكرساخت ماشين هاي خود كار افتادند . (تا آن زمان علم در زمينه ي برق و مكانيك مقداري پيشرفت كرده بود . ) از آن به بعد در قسمت هايي از كارخانه ها از ماشين هاي الكترومكانيكي استفاده مي شد . بدين شكل مكانيزاسيون صنعتي آغاز شد . عيب بزرگ اين دستگاه ها تك منظوره بودن و عدم انعطاف پذيري آن ها بود . يعني با تغيير قسمتي از كارخانه يا محصول توليدي مي بايست كل دستگاه ها دوباره طراحي مي شدند . با پيشرفت هر چه بيشتر علم ، كامپيوتر ها اختراع شدند و گسترش يافتند . تا حدي كه در خانه ها نيز يافت مي شد . سپس صنعت گران به فكر تركيب ماشين ها ي الكترومكانيكي با كامپيوتر ها افتادند تا بتوان آن ها را برنامه نويسي كرد [ يكي از ويژگي هاي كامپيوتر قابل برنامه نويسي بودن آن است ] و بايك دستگاه بتوان چندين كار را انجام داد (مثلا دستگاهي كه يك نوع ماشين را رنگ مي زند بتواند با عوض شدن مدل و طرح آن ، آن ها را نيز رنگ بزند ) . بدين صورت ربات ها ساخته شدند تعريف ربات و رباتيك و مزاياي آن با توجه به توضيحاتي كه داده شد : ربات ماشيني هوشمند ، قابل برنامه نويسي و انعطاف پذير است كه براي بدست آوردن اطلاعاتي از محيط خود داراي حسگرهايي است . رباتيك علم طراحي ، ساخت ، نگهداري و تعمير ربات ها است مهندسي رباتيك علم هوشمند كردن و الكترونيكي كردن ماشين ها ي مكانيكي است ( در جهت مصارف صنعتي ) [مهندسي رباتيك = مهندسي برق + مهندسي مكانيك] مزاياي ربات عبارتند از : افزايش بهره ، افزايش توليد ، بهبود كيفيت كار ، افزايش دقت ، جلوگيري از اتلاف نيروي انساني ، افزايش سرعت ، كاهش هزينه ، كاهش ضايعات ، چند منظوره بودن ، هوشمند بودن ، عدم خستگي مثال هايي از ربات كلمه ربات مانند كلمه ي ماشين ، يك كلمه ي كلي است و به چند مورد خاص خلاصه نمي شود . به عنوان نمونه چند مورد را ذكر مي نماييم : بازو هاي ربات هاي صنعتي ، ربات كنترل چاه هاي نفت ، يخچال هاي خانگي ، آسانسور ها ، اسباب بازي كودكان ، هواپيما هاي بدون سرنشين ، سيستم هاي دفاع ضد موشكي ، پرينتر ها ، دستگاههاي تراش خودكار ، نوشابه پركن ها و ... اين ها فقط نمونه هايي از بي نهايت انواع ربات بود . ربات ها آنقدر گسترده اند كه امروزه نمي توان بدون آن ها زندگي كرد . ولي در مهندسي منظور از ربات ، ربات هاي صنعتي مي باشد . رباتيك و كشور هاي صنعتي كشور ها صنعتي به اين حقيقت رسيده اند ، كه كشوري پيشرفت نمي كند مگر اين كه در تمام علوم پيشرفت كند . بنابراين ، با توجه به اين كه رباتيك يكي از علوم اصلي سرنوشت ساز قرن است و به آن احساس نياز مي كنند . در اين راستا فعاليت هاي بسياري را انجام داده اند. آن ها آن قدر پيشرفت كرده اند كه هدف خود را اينگونه ذكر مي كنند " در سال 2050 ربات هايي خواهيم ساخت شبيه انسان كه بتواند با قوي ترين تيم فوتبال انسان ها بازي كند و بدون انجام خطا ، انسان ها را شكست دهد . " آن ها هر ساله مسابقات رباتيك جهت كسب علم و استفاده نمودن از آن در صنعت برگزار مي نمايند . همچنين در راستاي تربيت نيروي انساني جهت گسترش اين علم ، رشته ي مهندسي رباتيك را ايجاد نمودند . مهندسي رباتيك در واقع تلفيقي از رشته ي مهندسي برق و مهندسي مكانيك است كه هدف آن تربيت نيرويي كه بتواند به تنهايي ربات هاي صنعتي را طراحي كند و آن را بسازد . اين رشته در اكثر دانشگاه هاي كشور هاي صنعتي تدريس مي شود . كارخانه هاي خصوصي آن ها علاوه بر رباتيكي كردن فرايند توليد ، مقداري از درآمد هاي ناخالص خود را جهت تحقيق و گسترش رباتيك صرف مي نمايند . وضعيت رباتيك در ايران رباتيك در ايران هنوز شناخته شده نيست . اين وضعيت در حالي است كه ايران يكي از بزرگترين وارد كنندگان ربات هاي صنعتي است . هر ساله ارز زيادي بابت خريد ربات ، از كشور خارج مي شود . در بيشتر كارخانه هاي ما از رباتها استفاده مي شود . كارخانه هايي مانند فولاد ، خودروسازي ، مواد غذايي و ... را مي توان تقريبا تمام رباتيك دانست . اما متاسفانه تمام ربات هاي آن وارداتي است و حتي نصب و كنترل و تعمير آن بر عهده ي خارجي ها مي باشد به منظور عقب نماندن كشور در علم رباتيك ، رشته ي مهندسي رباتيك در سال 1381تاسيس شد و متاسفانه تا امسال (1387 ) تنها دانشگاه ارائه كننده ي آن دانشگاه صنعتي شاهرود بود . اكنون اين رشته در دانشگاه صنعتي همدان نيز تدريس مي شود . اما آيا دو دانشگاه كافي است ؟ پاسخ روشن است با توجه به اهداف كشور و سند چشم انداز 20 ساله هم اكنون بايد در تمام دانشگاه هاي صنعتي ، تدريس شود . يكي از مشكلات دانش آموختگان اين رشته در كشور اين است كه كسي اين رشته را نمي شناسد و اصلا نمي داند ربات چيست . وقتي از ربات صحبت مي شود به ياد اسباب بازي آدم آهني كودكان و فيلم هاي سينمايي مي افتند . ديگر مشكل دانش آموختگان عدم اعتماد صنعت كشور به آن ها است . صنعت گران حاضرند چندين برابر آن هزينه كنند ولي از نيروي خارجي استفاده نمايند .ديگر مشكل اين رشته كمبود امكانات دانشگاهي و قديمي بودن امكانات فعلي آن ها است . بعضي از افراد در ايران استفاده از ربات را مساوي اخراج نيرو كار مي دانند و با توسعه ي آن مخالفت مي كنند . اما آنها از اين غافل هستند كه گماردن نيروي انساني به كار هاي روزمره و تكراري ، اتلاف نيروي انساني است . به جاي انجام كار بيهوده مي توان آن ها را در جايي ديگر به خدمت گرفت . هر ساله چندين مسابقات رباتيك در سطح كشور برگزار مي شود كه مي توان گفت همه ي آن ها داراي قوانين ثابت و يك شكل و تكراري است و هيچ كدام قوانين بومي ندارند . متاسفانه در ايران به اين مسابقات به چشم هدف نگريسته مي شود . (بر عكس كشور هاي صنعتي كه مسابقات را ، وسيله اي براي ارتقاء صنعت خويش مي دانند . ) و تمام وقت دانشجويان را مي گيرند كه رباتي با هدف پوچ ( مانند مسيرياب كه در اين مسابقات ربات بايد مسير خط سياه را دنبال كند ) بسازند . متاسفانه هيچ يك از ما ، هيچ روز يا هفته اي در سال را به عنوان هفته ي رباتيك ، حداقل براي يادآوري اهميت آن بر نگزيده ايم . و براي بهبود وضعيت آن كوششي نكرديم و نمي كنيم . نتيجه گيري اگر مي خواهيم ايران به پيشرفت شايسته ي خود برسد . بايد موانع را از جلو آن برداريم . در اولين قدم بهتر است در موارد زير گامي محكم برداريم . 1- آشنايي مردم با علم رباتيك و مزيت استفاده از ربات ها 2- تاسيس رشته ي مهندسي رباتيك در تمامي دانشگاه هاي صنعتي كشور 3- برگزاري هدفمند مسابقات رباتيك در رشته هاي بومي در راستاي توليد ثروت از راه علم 4- جلب اعتماد صنعت به نيرو هاي داخلي 5- مشخص كردن هفته اي خاص به نام هفته ي رباتيك 6- و ... . * منبع : www.farsnews.com، شنبه ٢٤ اسفند ١٣٨٧