Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 125069
تاریخ انتشار : 16 فروردین 1388 0:0
تعداد مشاهدات : 6

طنين انقلاب در جهان

ارسلان مرشدي
انقلاب پديده اي است مردمي و در بررسي انقلاب هاي دنيا يكي از اصلي ترين ريشه هاي انقلاب بررسي رفتارهاي مردم به عنوان ركن بنيادي هر انقلاب است. يكي از راه هاي رفتارشناسي مردم ايران در جريان انقلاب اسلامي 1357 ثبت و ضبط خاطرات و رويدادهاي اين خيزش عظيم مردمي در بايگاني هاي رسانه هاي آن زمان است. اگرچه نگاهي كوتاه به بافت رسانه اي سال هاي منتهي به انقلاب فوريه 1979 نشان از اين امر دارد كه رسانه هاي خارج از كشور طي يك تلاش دامنه دار و جهت يافته با انتشار و تفسير اخبار و گزارش هاي خود تلاش كردند تا بين مبارزان مسلمان انقلابي اختلاف ايجاد كرده و ارتش را عليه نيروهاي انقلابي تحريك كرده و با ترسيم نمايي ساختگي و غيرواقعي حاكميت مركزي را توانمند جلوه دهند؛ ردپاي اين رسالت خيزيافته رسانه اي كه در ادامه تز تزريق مشروعيت كاذب به پيكره رژيم از سويي و انشقاق و اختلاف در صف مبارزان انقلابي از سوي ديگر براي نيل به مطامع و مصالح حاميان حاكميت صورت مي گرفت از زمان رويدادهاي خرداد 1342 كه حركت رو به رشد مردم ايران شكلي سازمان يافته يافت، قابل مشاهده است چه اگر دكتر گري سيك، مشاور ارشد زيبگنيو برژينسكي، مشاور عالي امنيت ملي دولت جيمي كارتر بعدها از اين تحركات مردم ايران به «تمرين انقلاب» ياد كرد و بعدها هم فاش ساخت كه اراده روشن رسانه اي و اطلاع رساني سعي داشت كه حضور مبارزان انقلابي را براي شركت در تظاهرات و راهپيمايي ها كمرنگ ساخته و به شكلي اين تمرين هاي انقلاب را در حد يك هرج و مرج سياسي تنزل دهد. آنچه در اين ميان تحت نام رسانه و قدرت فزاينده آنها در سال هاي منتهي به 1979 در شكل دهي به رفرم ساماندهي و جهت دهي افكار عمومي در بايگاني تاريخ انقلاب ايران به يادگار مانده است، نقش رسانه هاي شنيداري و ديداري را به واسطه ساختار و كاركردهاي آنها پررنگ تر جلوه مي دهد. در ميان راديوهاي فرامرزي راديو بي .بي.سي بنگاه خبرپراكني انگليس كه در ادامه راهبرد دولت بريتانيا نه از مبارزان انقلابي دل خوشي داشت و نه هنوز هم واگذاري مستعمره قديمي خود به آمريكا را فراموش كرده بود از روزهاي بهار 1979 و پررنگ تر شدن زمزمه هاي ورود امام به ايران عملا ابزاري بودن خود در راستاي راهبردهاي نئواستعماري غربي بار ديگر به اثبات رساند و با شروع يك جنگ رواني همه جانبه سعي در وارونه جلوه دادن واقعيات و ايجاد اختلاف و تفرقه در جريان انقلاب كرد. انتخاب و اعلام تيترهاي رسانه هاي اپوزيسيون و مغرض در بخش هاي شبانگاهي بدون توجه به آنچه كه در بطن انقلاب هر روز رخ مي دهد همزمان با ورود امام به كشور با تكرار مكرر سرتيترهاي خود نظير؛ هرج و مرج در ايران حاكم شده، ايران مراحل ابتدايي يك جنگ داخلي را طي مي كند، ايران در حال سوق يافتن به سوي يك جنگ همه جانبه داخلي است، ظهور اين اتحاد و يگانگي در پشتيباني از طرح جمهوري اسلامي آيت الله خميني فريبنده است و نبايد اجازه داد تا روش حكومتي از سوي آيت الله خميني بر آنها تحميل شود، سعي در به انحراف كشيدن مجدد رسالت حرفه اي رسانه اي خود را داشت. راديو بي.بي.سي در جريان كودتاي ننگين 28 مرداد 1332 در نقش هماهنگ كننده نيروهاي منحرف كودتا با اعلام خبر تعجب برانگيز «اكنون واقعا ساعت 24 است» واسطه عمل نيروهاي كودتا شد و هيچ گاه كينه خود را از حركت هاي انقلابي مردم ايران پنهان نساخت و از آن هنگام هم مهر رسانه كودتا را بر پيشاني داشت. در بهمن 1357 و آگاهي مديران اين بنگاه بر پيروزي قريب الوقوع انقلاب اسلامي بر اختصاص مجال رسانه اي به گروهك هاي چپ و راست ضدمذهبي و اختصاص بخش وسيعي از زمان هاي برنامه هاي روي آنتن به مصاحبه و گفتگو با سران و فعاليت اين جريان ها تنها در تلاشي از سر اجبار به تحريك آنها در مقابل امام و جريان انقلاب با هدف سهم خواهي و واگرايي در بين نيروهاي انقلابي روي آورد. رسانه هاي مكتوب كه بيشتر در قالب همان ساز و كارهايتعريف شده مبادرت به انعكاس و بازتاب خبرهاي انقلاب مي كر دند نيز چيزي بيش از رسانه هاي ديداري و شنيداري براي گفتن و نوشتن نداشتند. اما در اين ميان روزنامه هاي فرانسوي به واسطه اقامت امام در دهكده نوفل لوشاتو و تبديل شدن اين منطقه به كانون خبري دنيا بيش از ديگر كشورها بر روي جريان انقلاب ايران تمركز كردند. نشريه ليبراسيون چاپ فرانسه در گزارشي از خبرنگار خود از تهران در روزهاي اعلام خبر ورود امام به ايران عنوان داشت كه انقلاب ها همواره برپايه خواست افراد زيادي به وجود مي آيند و شكل مي گيرند. وجود راهپيمايي هاي عظيم مردمي در تهران و شهرهاي ديگر بيانگر اين است كه انقلاب ايران خواستي عمومي است. اين نشريه با پيش بيني افزايش اعتراضات و تظاهرات مردمي به نقش رهبري امام اشاره كرده بود و نفوذ عاطفي رهبر قيام در بين مردم را نشاني از رهبري كاريزماتيك امام خميني دانسته بود. ليبراسيون با تيتر سخنان امام در ورود به ايران در 12 بهمن نوشته بود: من از عواطف طبقات مختلف ملت تشكر مي كنم. عواطف ملت ايران به دوش من بار گراني است كه نمي توانم جبران كنم. كلر بري ير، خبرنگار ليبراسيون در گزارشي نوشت كه جنبش انقلابي ايران داراي منطق خاص خود و منحصر به فرد است. من اين احساس را دارم كه اين جنبش در ايران با وجود جريان پرتب و تاب آن از آهنگي پيروي مي كند كه مي توان آن را به آهنگ يك انسان هدفمند و پرتلاش تشبيه كرد. ايرانيان همچون تني واحد راهپيمايي مي كنند، انسان هايي تلاشگر هستند كه خسته مي شوند، اما نفس تازه مي كنند و دوباره آغاز مي كنند. روزهاي منتهي به ورود امام به كشور و تاخير در بازگشت به ميهن، روزهاي پرالتهاب رسانه هايي بود كه همواره سعي داشتند با آخرين خبرها و گزارش ها از جريان انقلاب اسلامي مردم ايران همراه باشند. قبل از پرواز امام به مقصد تهران نوفل لوشاتو، اين دهكده كوچك خبر آغاز و پايان رسانه ها بود و در اين مدت هم رسانه هاي فرانسوي تمركز خبري خاصي بر نوفل لوشاتو داشتند. تلويزيون فرانسه در گزارشي عنوان كرد كه به واسطه اقامت آيت الله خميني در نوفل لوشاتو اين دهكده شهرت جهاني يافته است در حالي كه قبل از حضور او كسي اين دهكده را نمي شناخت. روزنامه ليبراسيون چاپ پاريس هم در خبري نوشت كه آيت الله خميني اعلام كرد كه اگر در ايران خوني ريخته شود من مي خواهم ميان افراد ملت خود باشم. روزنامه لوماتن چاپ پاريس هم قبل از حركت امام از قول وي نوشت كه با ورود آيت الله خميني به ايران شوراي انقلاب اسلامي تشكيل خواهد شد. سرانجام و پس از قطعي شدن حركت امام به سوي ميهن در 12 بهمن، خبرگزاري فرانسه در خبري كه به روي تلكس خود برد، مخابره كرد كه آيت الله خميني پيش از ترك دهكده نوفل لوشاتو از مهمان نوازي فرانسوي ها تشكر كرد. هواپيماي امام خميني بنزين اضافي زده است تا اگر نتواند در تهران به زمين بنشيند بتواند دوباره به پاريس برگردد. شبكه سي.بي.اس ايالات متحده در گزارشي مستقيم از تهران در صبح پنجشنبه 12 بهمن در ساعت 9 و 27 دقيقه و 30 ثانيه از ورود تاريخي امام به ميهن اسلامي خبر داد و گفت كه آيت الله خميني پس از 15 سال دوري و تبعيد اجباري به ايران بازگشتند. رويتر هم به نقل از فرماندار نظامي تهران نوشت كه فرمانداري نظامي تهران بر اثر فشار مردم، راهپيمايي و تظاهرات عمومي را براي 3 روز آزاد اعلام كرد. همزمان با حركت امام به سوي ايران، زمزمه هاي انجام كودتا به عنوان تنها راه باقي مانده بخش عظيمي از خبرهاي مرتبط با جريان انقلاب در رسانه ها را به خود اختصاص مي داد و بر تپش ضربان انقلاب اسلامي مي افزود. شبكه تلويزيوني سي.بي.اس در خبر بخش شبانگاهي خود از قول محمدرضا پهلوي گفت كه شاه ايران از روساي نظامي خواسته است جنگ داخلي به راه بيندازند و به سود وي كنترل اوضاع را به دست بگيرند. راديو مسكو هم از اين كه شاه براي كودتا در ايران از مصر و مراكش كمك خواسته است خبر داده بود. اما اين زمزمه ها با تدبير امام امت خيلي زود فرونشست به نحوي كه ديگر حتي رسانه ها هم توجه خاصي به اين اخبار نداشتند و همراه رود خروشان انقلاب به پيش مي رفتند. خبرگزاري آسوشيتدپرس در خبري فوق العاده گزارش داد كه راديو مسكو عصر ديروز برنامه عادي خود را قطع كرد تا خبر انتخاب مهدي بازرگان به سمت نخست وزيري از سوي آيت الله خميني را اعلام كند. راديو لندن هم انتصاب مهندس بازرگان از طرف آيت الله خميني به نخست وزيري را مرحله جديد و حساسي در دوران ايران عنوان كرد و گفت آيت الله خميني خواستار حمايت همه جانبه مردم از دولت اسلامي شد. هفته نامه الكفاح العربي چاپ انگليس هم از قول سرهنگ معمر قذافي، رهبر ليبي نوشت كه انقلاب اسلامي ايران يك آتشفشان واقعي است. اراده روشن رسانه اي و اطلاع رساني خارجي سعي داشت كه حضور مبارزان انقلابي را براي شركت در تظاهرات و راهپيمايي ها كمرنگ ساخته و به شكلي اين تمرين هاي انقلاب را در حد يك هرج و مرج سياسي تنزل دهد خبرگزاري آسوشيتدپرس با ارسال خبر انقلاب اسلامي ايران مي تواند در تمام منطقه تاثيرگذار باشد اما هنوز خيلي زود است كه نوع و ميزان اين تاثير را ارزيابي كرد، پيروزي انقلاب اسلامي را قطعي دانست اما خبرگزاري رويتر به نقل از هنري كيسينجر، وزير خارجه وقت آمريكا گفت كه تحولات ايران نشان مي دهد كه كمتر از 2 سال آينده اين كشور ديگر طرفدار غرب نخواهد بود. روزنامه مسكو ويتز چاپ مسكو با پوشش كامل خبري ورود امام خميني به ايران در 12 بهمن تيتر «يا مرگ يا خميني» را با عكس هزاران مبارز انقلابي كه با مشت هاي گره كرده شعار مي دادند، مورد توجه قرار داده بود و از پيوستن بدنه اصلي نظاميان حكومت مركزي به انقلابيون خبر داده بود. اين روزنامه بخش هايي از سخنان امام را كه گفته بودند صف هاي خود را محكم كنيد و اراده ها را مصمم و وحدت كلمه را حفظ نماييد و با همه جناح هاي مسلمان خصوصا ارتشي ها ائتلاف كنيد و سلام گرم مرا به آنان برسانيد و بگوييد اينان كه با مسلسل شما و يا اجانب كشته مي شوند برادران و خواهران شما هستند، براي ارضاي شهوات شاه، خود را پيش خالق و خلق رسوا نكنيد و در آغوش ملت بياييد كه آغوش ما براي شما باز است را نيز به چاپ رسانده بود. هفته نامه نشنال در كوران روزهاي داغ و قلب تپنده مردمي در بهمن 57 با توجه به بعد رسانه اي انقلاب و معرفي و گسترش آن در افكار عمومي كه وقتي حكومتي سقوط مي كند كه جايي در دل مردمانش نداشته باشد، وابستگي به قدرت هاي خارجي به جاي داشتن پشتوانه اي مردمي و اين كه من خادم شما و مملكت هستم، آمده ام كه بزرگواري شما را حفظ كنم، به انعكاس سخنان امام امت در صفحات خود پرداخته بود. ديلي ميل چاپ انگليس هم اين بخش از سخنان امام خميني را كه مردم هيچ گاه با هيچ دسته و گروهي پيمان نبسته اند و هرچند به ظاهر به مسائل روزمره زندگي شان مي پردازند اما هميشه رفتارهاي حاكمان را به قضاوت مي نشينند، جمهوري اسلامي اولين حكومت برخاسته از اراده عمومي مردم ايران بوده، ولي واي به حال روزي كه از آرمان هاي مردم و فلسفه وجودي اش فاصله بگيرد را مورد توجه قرار داده بود. گذر روزهاي انقلاب در پس هم و به شماره افتادن حيات رژيم پهلوي از بدو ورود امام به كشور به گزارش راديو مسكو در بسياري از نقاط ايران منجر به اين شده بود كه سازمان هاي سيا و ساواك به مانند روزهاي مرداد 1332 دار و دسته هايي به وجود تا شركت كنندگان در تظاهرات را كتك بزنند، خانه ها، اتومبيل ها و مغازه ها را آتش بزنند و غارتگري كنند. راديو مسكو اعلام كرد كه سيا و ساواك مي خواهند همان نقشي را در ايران بازي كنند كه سازمان جاسوسي آمريكا بارها در كشورهاي ديگر بازي كرده است. ديلي تلگراف با اشاره به سخنان روزهاي اخير امام نوشت كه آيت الله خميني به مقابله با دولت بختيار برخاسته است و مطمئن است كه بختيار را از صفحه خارج مي كند. خبرگزاري آسوشيتد پرس به نقل از سخنگوي وزارت خارجه آمريكا گفت دولت واشنگتن همچنان از شاپور بختيار حمايت مي كند. نماينده آمريكا در سازمان ملل هم با ابراز تاسف گفت كه دولت كارتر نتوانست مشكلات محمدرضاشاه را پيش بيني كند زيرا نمي خواست چنين كاري را انجام دهد. روزنامه پراودا چاپ شوروي كه بعد از روزنامه هاي فرانسوي حجم زيادي از خبرهاي خود را به روي انقلاب همسايه جنوبي خود متمركز كرده بود، انقلاب مردم ايران را سازش ناپذير خوانده بود و نوشت كه هدف آيت الله خميني كه از پشتيباني مردم برخوردار است تقويت استقلال ملي و طرد نفوذ نظامي، سياسي و اقتصادي آمريكاست. بازخواني بايگاني هاي رسانه هاي فوريه 1979 و نگاهي چندباره بر پستوي خبري روزنامه ها و خبرگزاري هاي وقت به گفته نوام چامسكي حكايت از بيان ناگزير واقعيات و اعتراف به خيز بلند انقلاب اسلامي ايران براي اولين عبور از خطوط قرمز استعماري آمريكايي بود؛ خيزي كه مبارزان انقلابي مردم ايران در سال 1979 با آن خطوط قرمزها گذشتند و تسليم نشدند و به آزادي، استقلال و جمهوري اسلامي رسيدند. منابع: 1- مركز اسناد انقلاب اسلامي 2- خبرگزاري ها و روزنامه ها و شبكه هاي راديويي و تلويزيوني فوق الذكر 3- بررسي نقش راديوهاي بيگانه، راديو بي. بي. سي در انقلاب اسلامي ايران. *منبع : www.jamejamonline.ir (ویژه نامۀ سی بهار) دوشنبه 21 بهمن 1387