Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 132530
تاریخ انتشار : 2 شهریور 1388 0:0
تعداد مشاهدات : 19

طب ايراني مادر مكاتب پزشكي جهان

خبرگزاري فارس: مكتب پزشكي- ايراني كه نام اصلي اش «مكتب طب اخلاطي» است، براساس تفكر عناصر و اخلاط به وجود آمده است.اين مكتب در واقع «مادر» مكاتب پزشكي جهان است و متفرعات زيادي هم دارد و تنها مكتبي است كه قابليت علمي-پژوهشي و آموزشي آن طي قرون و اعصار بر سراسر جهان پزشكي سيطره داشته است. طب سنتي ايران، شايد پس از يك دوره فترت يكصد ساله و با وجود تاكيد رهبر فقيد انقلاب، حضرت آيت الله خميني (ره) و مقام معظم رهبري مبني بر احيا و گسترش آن، اخيرا مورد توجه مسئولان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قرار گرفته و پس از طي مراحل قانوني به صورت يك رشته دانشگاهي به تصويب شوراي عالي برنامه ريزي كشور رسيده است. اگر چه به نظر نمي رسد تاسيس مراكز درماني طب سنتي به شيوه مراكز مشابه (همانند هندوستان) بتواند زيان هاي ناشي از اين بي توجهي و فترت طولاني مدت را جبران كند اما جاي اميدواري است كه درصورت تحقق اين امر، وقوع تحولي اساسي در اين زمينه، امكان بهره مندي عموم مردم از اين ميراث غني ايرانيان را از مجراي رسمي و قانوني ميسر سازد. با استاد محمد عبادياني، مدرس دانشكده طب سنتي دانشگاه علوم پزشكي تهران پيرامون وضعيت طب سنتي در كشور، جايگاه و روند رو به رشد آن در دانشگاه ها به گفت وگو نشستيم. از سابقه طب سنتي در كشورمان و روند رشد آن شروع كنيم. در دنيا مكاتب پزشكي بسيار محدود بودند و هنوز هم هستند، اما روش ها و شيوه هاي درماني بسيار متعدد و متكثر بوده و هست. يك مكتب پزشكي همواره براساس يك تفكر منطقي يا فلسفي شكل گرفته. مثلا مكتب طب چيني براساس تفكر تائو (دائو) و مكتب طب هندي يا آيورودا براساس تفكر «ودا» صورت گرفته كه هر يك از اينها يك مكتب فلسفي هستند. آنچه امروز از آن به عنوان طب سنتي ياد مي شود 3بخش دارد. يك بخش آن «طب فولكلوريك» است و در واقع طب بومي در ميان اقوام مختلف ايراني برگرفته از تجربيات يا تعليمات صاحبان تجربه است. بخش ديگر با عملكرد عطاري ها، شكسته بند ها و... مرتبط است. فعاليت طب سنتي كه در قرن اخير مطرح بوده، منسوب به اين 2 گروه است. بخش سوم كه در واقع مكتب پزشكي- ايراني است و نام اصلي اش «مكتب طب اخلاطي» است، براساس تفكر عناصر و اخلاط به وجود آمده است.اين مكتب در واقع «مادر» مكاتب پزشكي جهان است و متفرعات زيادي هم دارد و تنها مكتبي است كه قابليت علمي-پژوهشي و آموزشي آن طي قرون و اعصار بر سراسر جهان پزشكي سيطره داشته است. پس از تحولاتي كه در نظام سياسي و حكومتي ايران رخ داد به خصوص در دوران ورود حكومت هاي استعمارگر فعاليت حكما محدود و محدودتر شد و آموزش اين مكتب پزشكي متوقف شد و رفته رفته حكماي قديم از صحنه خارج شدند، بعد هم در ايران از مكتب طب اخلاطي، نام و نشاني نماند تا اينكه در اثر مرور زمان عده اي در جاي جاي كشورمان به خاطر علقه ها و نيازهايشان اقدام به جمع آوري تجربه و آموزش سينه به سينه كردند و تا كنون چراغ اين مكتب را هر قدر كم سو ولي روشن نگه داشتند. اما از حدود 10 سال قبل تا امروز شور و نشاطي در ميان طبقه پزشكان و داروسازان پديد آمد كه منجر به تصويب دوره كارشناسي ارشد طب سنتي شد. احياي طب سنتي و آكادميك شدن آن مرهون تلاش بي وقفه عزيزان گمنامي است كه تمام هستي شان را در اين راه خالصانه فدا كردند. مكتب طب اخلاطي در كنار طب رايج قرار مي گيرد يا در تقابل با آن؟ مكتب طب اخلاطي كه تسامحا طب سنتي ناميده مي شود داراي پتانسيل هايي است كه اگر به كار گرفته شود قادر است در بسياري از موارد كه اصولي و زيربنايي هستند نه تنها طب رايج، بلكه ساير مكاتب پزشكي جهان را ياري رساند. اين مكتب سبب ارتقاي دانش نوين خواهد شد زيرا پنجره اي جديد به روي جهان علم خواهد گشود. امروزه اگر حرف نويي بخواهيم به ميدان بياوريم، بايد ريشه هاي آن علم را در اين مكتب بجوييم. اين مكتب چه بيماري هايي را درمان مي كند و تحت پوشش قرار مي دهد؟ هر مكتب پزشكي به واسطه تعريف و نگرشي كه از انسان، صحت، مرض، درمان، دارو و... دارد مسلما داراي امتيازات، موفقيت ها و همچنين ضعف ها يا بن بست هاي علمي است. اما نكته مهم آن است كه يك مكتب پزشكي بايد داراي پويايي باشد؛ يعني داراي مباني اجتهادي علمي باشد و چون مكتب طب اخلاطي داراي اين ويژگي هاست لذا ما نمي توانيم آن را محدود به حدود كنيم. بنابراين ما به هر ميزان كه امكانات، تجهيزات، نيروي انساني تعليم يافته و مجرب و مراكز پژوهشي متناسب تامين كنيم، امكان دخالت در درمان انواع بيماري ها براي اين مكتب بيشتر و بيشتر مي شود. پس همانگونه كه طب رايج بدون پژوهش و آموزش، توسعه نمي يابد مكتب طب اخلاطي نيز نيازمند اين زمينه هاست تا به كمال خود برسد. حتي اگر در اين مقطع كه فاقد نيروي انساني آموزش ديده براي مراكز درماني، فاقد سيستم داروسازي مورد نياز اين مكتب و فاقد ابزار و ادوات كلينيكي و پاراكلينيكي مورد نياز اين مكتب هستيم، بخواهم در مورد قابليت درماني اين مكتب حرفي بزنم، بايد بگويم حتي در اين شرايط و با دست خالي هم قادريم بسياري از بيماري هايي كه به عنوان معضل پزشكي رايج شناخته شده را درمان يا حداقل كنترل كنيم. در طب سنتي در بخش درمان مسئله اي به نام وحدت جسم و روح وجود دارد كه در طب رايج كمتر به آن پرداخته مي شود. در مورد جايگاه وحدت جسم و روح در طب سنتي توضيح مي دهيد؟ تعريفي كه مكتب طب اخلاطي از انسان ارائه مي كند بسيار جامع تر و كامل تر از تعريفي است كه طب آلوپاتي از انسان دارد. از آنجا كه انسان داراي 2 بعد جسماني و روحاني است، مكتب طب اخلاطي نيز داراي 2 شاخه طب جسماني و طب روحاني است. هر طبيب مكتب طب اخلاطي در آموزش ها مي بايست اين دو موضوع را به طور موازي در كنار هم بياموزد، زيرا توجه به يكي و غفلت از ديگري موجب كاهش تاثير درمان يا ناقص ماندن آن و يا موفق نبودن در درمان بيماران خواهد شد. در اين مكتب حتي براي تدابير حفظ الصحي اشخاص سالم نيز هر دو بعد را در نظر مي گيريم و به آن توجه مي كنيم. شيوه هاي درماني اين مكتب چه شباهت هايي با طب رايج دارد؟ به قول مرحوم استاد دكتر سيد جلال الدين مصطفوي كاشاني كه بيش از 60 سال از عمر گرانمايه اش را در رابطه با تحقيق و پژوهش در مكتب طب اخلاطي گذرانده بود و اعتقاد به طب التقاطي داشت و شعارش «خوب هاي قديم و خوب هاي جديد در اختيار سلامت انسان» بود، تا امروز يك سوم از مطالب مكتب طب اخلاطي در كتب و آموزش هاي طب رايج عينا دست نخورده باقي مانده است و يك سوم ديگر آن از نظر طب رايج غيرقابل استفاده است و يك سوم باقي مانده، نه اثبات و نه رد شده است. در حالي كه پاسخ بسياري از معضلات و بن بست هاي دانش پزشكي رايج در آن وجود دارد و اين مهم در گرو فراگيري زبان فني مكتب طب اخلاطي است و تا زماني كه ترمينولوژي مكتب طب اخلاطي فراگير نشود متخصصان و دست اندر كاران حرفه پزشكي قادر به كشف و درك اين معاني نخواهند شد. جايگاه طب سنتي و روند رشد آن در ايران در مقايسه با جايگاه طب سنتي در كشورهاي ديگر چگونه است؟ البته روند رشد اين دانش در كشورمان به خاطر نبود امكانات كافي و به كار نگرفتن نيروهاي مجرب و علاقه مند و نبود قوانين لازم، روند بسيار كند است، اما چنانچه دولتمردان و دست اندركاران توسعه اين علم قادر باشند قوانين لازم و ابزار و ادوات مورد نياز را فراهم كنند در آينده مي توان شاهد جهش اين علم و پرچمداري آن و سيادت جهاني آن ميان ساير كشورها باشيم، زيرا مكتب طب ايراني (طب اخلاطي) كه مثل گنجي پنهان است، داراي استعداد و توانايي هاي بالقوه زيادي در حيطه درمان است، در حالي كه مكتب طب آلوپاتي با وجود شاخ و برگ هاي زيادي كه دارد از ضعف ها و كاستي هاي بسياري برخوردار است. به عنوان مدرس دانشكده طب سنتي دانشگاه علوم پزشكي تهران اولين دوره برگزاري رشته طب سنتي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟ صرف نظر از كاستي هايي كه قبلا عرض شد هم به لحاظ علاقه و انگيزه دانشجويان و هم به لحاظ علاقه مندي و پشتكار دست اندركاران اين دوره، آينده اي پر از موفقيت و روشني و كاميابي را انتظار داريم. در كنار بخش آكادميك كه سامان گرفته است آيا براي جمع آوري آموزه هاي طب بومي كه نزد مردم در نقاط مختلف كشور وجود دارد، برنامه ريزي شده؟ وقتي اين رشته در سطح دانشگاه هاي كشور گسترش پيدا كند قدر مسلم براي هر يك از اين مقولات راه چاره، روش تحقيق- بررسي و انتقال آن به اشخاصي كه متناسب با پتانسيل هاي طب بومي و ... هستند راهكارهايي بررسي و ارائه مي شود. چرا با وجود اينكه ضرورت توجه به طب سنتي در بخش درماني احساس مي شود و با وجود آكادميك شدن اين رشته، برخي از پزشكان نسبت به اين شيوه هاي درماني بي اعتنا هستند؟ 2 علت عمده وجود دارد؛ يكي جهل است و ديگري خودباختگي. انسان نسبت به چيزي كه آگاهي ندارد عناد مي ورزد به خصوص كه اين عنادورزي با نبود تعهد اخلاقي نيز همراه باشد، زيرا كسي كه تعهد اخلاقي دارد در مورد دانشي كه نسبت به آن اشراف ندارد، اظهار نظر نمي كند چه برسد به اين كه آن علم را تخطئه كند. اين نهايت تعهد نداشتن فرد نسبت به جهان دانش است. علت دوم خودباختگي افراد در برابر غرب است. اينگونه افراد ارزش هاي ميهني خودشان را در ذهن تبديل به ضدارزش كرده اند و امروز كه از طب ايراني ويژگي ها، توانايي ها و قابليت هايش سخن به ميان مي آيد، احساس مي كنند كه به شخصيت شان توهين مي شود و درصدد دفاع از محفوظات خود برمي آيند. محفوظاتي كه به صورت فرهنگ و باور دروني شان در آمده است. البته گروه ديگري هم وجود دارد كه بهتر است راجع به اين گروه صحبت نكنيم، چرا كه اين گروه افرادي هستند كه آيه « في قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا» در موردشان صادق است.