Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 135047
تاریخ انتشار : 8 مهر 1388 0:0
تعداد مشاهدات : 11

پرورش در قفس؛ راهكاري موثر براي توليد بيشتر ماهي در گيلان

سرويس شهرستانها: پرورش در قفس يکي از روش هاي متداول در پرورش ماهي است که در سال هاي اخير با توجه به مزاياي خاص خود مورد توجه بيشتر کشور هاي دنيا به ويژه ايران قرار گرفته است. به گزارش خبرنگار مهر در رشت، سالانه در دنيا بيش از يک ميليون تن انواع ماهي توليد مي شود که ميزان قابل توجهي از آن از طريق قفس هاي دريايي است. در ايران، مطالعات امکان سنجي و پتانسيل يابي پرورش ماهي در قفس در سال 1380 توسط شرکت خارجي «رفا نروژ» در استان هاي جنوبي کشور و در آب هاي خليج فارس و درياي عمان انجام گرفت و طبق اين مطالعات کل پتانسيل و امکان توليد از اين طريق بيش از 100 هزار تن بوده است. بي شک بسياري از گونه هاي ماهيان از جمله قزل آلا و کپور ماهيان براي پرورش ماهي در قفس مناسب هستند. همچنين پرورش ماهي در قفس مي تواند فعاليتي بسيار دل انگيز و مفرح نيزباشد. در اين روش از قفس هاي با اشکال و جنس هاي مختلف [بنا به شرايط محيطي و منطقه اي و گونه هاي مد نظر] استفاده مي شود. منظور از قفس يا کيج بخشي از آب دريا، سراب و آب پشت سد است که از اطراف و کف توسط ابزارهاي مختلفي مثل توري با چشمه هاي مختلف محصور است و در آن محيط ماهي پرورش مي يابد. اولين بار ماهيگران از قفس براي نگهداري موقت ماهي (تا زمان آماده شدن براي فروش) استفاده مي کردند. در حال حاضر تنوع زيادي در اندازه ها و طرح هاي قفس ديده مي شود. قفس ها با شرايط مختلف محيطي تطابق پذيري زيادي دارند واز آنها به طرق مختلف استفاده مي شود. قفس ها در مقايسه با انواع اوليه آن توسعه زيادي يافته و امروزه انواع طرح هاي متنوعي از آنها وجود دارد که مي توان به قفس هاي ثابت، شناور، قابل غوطه وري وغوطه ور اشاره کرد البته استفاده از دو مدل ثابت و شناور رايج تر است. همچنين براي انتخاب محل قفس سه دسته معيار ازقبيل بررسي مقدماتي شرايط فيزيکي و شيميايي محيط، بررسي مسائل مربوط به ساخت و سود دهي مجتمع پرورشي و کيفيت آب محل استقرار قفس وجود دارد که بايد رعايت شود. شرايط محل قفس شرايط محل استقرار قفس که شامل عمق، بستر و جريان آب است، بايد به صورت جدي مد نظرقرار گيرد چرا که قفس هاي ثابت در مناطق کم عمق درياچه ها و مخازن يا رودخانه ها ودر عمق هاي کمتراز هشت متر مستقر مي شوند. همچنين عمق آب براي قفس هاي شناور چندان مهم نيست، اما با افزايش عمق، هزينه ها ومشکلات مهار کردن بالا مي رود. براي بيشتر انواع پرورش در قفس، قفس ها بايد در عمق کافي مستقر شوند تا تبادل آب حداکثر باشد و کف قفس به اندازه کافي با بستر فاصله داشته باشد. بر اثر رسوب مواد زائد در زير قفس، کيفيت آب اطراف قفس نامساعد مي شود بنابراين بهتر است ماهي هاي درون قفس را چهار تا پنج متر بالاتر از رسوبات نگهداري کرد. عمق مناسب را مي توان با ابزارهاي ساده مثل نخ و شاقول تعيين کرد. قفس هاي شناور اين مزيت را دارند که مي توان آنها را به آبهاي عميق تر منتقل کرد. وضع بستر، روي انتخاب طرح قفس تاثير مي گذارد. درآبهاي شيرين فرو کردن پايه هاي قفس ثابت مشکل است واز قفس هاي شناور استفاده مي شود. تبادل خوب آب هم از لحاظ تامين اکسيژن وهم از لحاظ برطرف کردن مواد زائد حاصل از سوخت و ساز اهميت دارد. سرعت آب بين 1/0تا 5/0 متر در ثانيه مناسب است و سرعت هاي متوسط بين 2/0 تا 3/0 نيز نتايج رضايت بخشي نشان داده اند. با افزايش سرعت جريان آب، هزينه هاي مهار و ساختمان قفس افزايش مي يابد. بدين ترتيب، مواد مناسب براي ساخت کيسه قفس بايد قوي، سبک، مقاوم در برابر پوسيدگي، ساييدگي و هوازدگي، مقاوم در برابر مواد چسبيده به تور، راحتي کار و قابل تعمير بودن، خاصيت کشيدگي زياد، بافت صاف وغير خشن براي ماهي و ارزان باشد. از قفس مي توان در پرورش متراکم، نيمه متراکم و گسترده استفاده کرد. در پرورش گسترده، ماهي ها متکي به غذاهاي طبيعي و قابل دسترس به آب هستند، ولي در روش هاي متراکم ونيمه متراکم، غذاي دستي کاربرد دارد. در پرورش گسترده و نيمه متراکم در قفس، از گونه ماهي هاي علفخوار و همه چيزخوار و در پرورش متراکم از گونه هاي گوشتخوار استفاده مي شود. در دنيا بيش از 130 گونه ماهي و 12 گونه ميگو، خرچنگ دريايي و خرچنگ معمولي در قفس پرورش داده مي شوند. قزل آلا گونه انتخابي گونه انتخابي پرورش تجاري در ايران ماهي قزل آلاي رنگين کمان است. ماهي قزل آلا به راحتي به غذاي دستي عادت کرده و ارزش اقتصادي بالايي دارد. همچنين تهيه بچه ماهي به مقدار مورد نياز به راحتي امکان پذير است. در کشور ما با توجه به دماي آب، پرورش دهندگان ماهي در قفس بين چهار تا هشت ماه فرصت دارند ماهيان مزارع خود را به وزن مطلوب بازار برسانند. غذا دهي ماهي 24 تا 48 ساعت قبل از حمل و نقل بچه ماهي ها قطع مي شود و با يك وسيله مناسب، بچه ماهي ها به محل استقرار قفس منتقل مي شوند. پس از رسيدن وسيله حمل و نقل ماهي، منبع آب يا قفس را به ساحل نزديک و ماهي ها را توسط لوله هاي پلاستيکي يا برزنتي به داخل قفس تخليه مي کنند يا اينکه ماهي ها را توسط قايق به محل مورد نظر مي برند. پيش از رها سازي بايد دماي آب ماهي با دماي محيط جديد تقريباً برابر باشد. بلافاصله پس از انتقال ماهي در قفس نبايد به آنها غذا داد. بر مبناي توليد نهايي هر قفس و محاسبه تعداد تلفات، ماهي ها را در قفس رها سازي مي کنند. از غذا دهي هنگام سرما يا گرماي شديد وهنگام طوفان بايدخودداري شود، زيرا ماهي ها در اين مواقع اشت هاي مناسبي ندارند. ماهي هاي قفس را بايد به زمان هاي مشخص غذا دهي عادت داد. متناسب بامتوسط طولي و وزني هر ماهي غذا با سايز مشخصي استفاده مي شود. از دادن غذا در مواقع تاريکي يا هنگام كدربودن آب بايد خود داري شود. صيد ماهي هاي قفس بر اساس چرخه توليد يا به صورت يکجا يا به صورت مرحله اي انجام مي شود. اگر ماهي ها در زمان رها سازي يک وزن باشند، يکجا برداشت وبه بازار ارسال مي شوند اما اگر ماهي ها هنگام رها سازي اختلاف وزن داشته باشند يا در دوره هاي مختلف رها سازي شده باشند ودر دوره هاي مختلف به وزن بازاري برسند، مرحله اي صيد مي شوند. همچنين 24 ساعت قبل از صيد بايد غذا دهي قطع شود. براي صيد ماهي از قفس، تور را بالا مي کشند تا حدي که ماهي ها در يک حجم کوچک از آب جمع شوند. سپس با يک «ساچوک »ماهي ها را از داخل تور خارج مي کنند. در قفس هاي بزرگ از جرثقيل براي بالا کشيدن تور استفاده مي شود. عمليات بعدي، ريختن قطعات خرد شده يخ لابلاي ماهي ها وفرستادن آنها به بازار مصرف است.دراين ارتباط يک کارشناس مسائل شيلاتي گفت: پرورش در قفس پديده نويني است که در سال هاي اخير در نواحي ساحلي انجام مي شود. علي محمدي همچنين به مزايا و معايب پرورش ماهي در قفس اشاره کرد و افزود: نياز به فضاي کم، توليد زياد در هر واحد سطح، امکان حرکت دادن و جابه جا کردن در موقع وجود آلودگي، حفظ و نگهداري در برابر شکارچيان، شرايط مناسب براي پرورش انواع گونه ها، امکان استفاده از نواحي مربوط به بستر دريا در صورتي که براي کشاروزي مناسب نباشد، سادگي و راحتي در صيد، از مزاياي اين سيستم پرورش است. وي گفت: کاهش شديد اکسيژن محلول در آب، وابستگي به غذاهاي مصنوعي، اتلاف غذا، آلودگي، تکرار در شيوع بيماري ها، خطر سرقت ماهي، اختلاف و توافق نداشتن در استفاده از آب هاي طبيعي از معايب اين سيستم پرورشي است. دهكده پرورش ماهي روح الله قهرماني چابک همچنين از ايجاد دهکده پرورش ماهي در قفس دراستان گيلان خبرداد و افزود: هدف از اين اقدام، استفاده بهينه از منابع آب موجود دراستان براي توسعه پرورش ماهي است.