Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 140244
تاریخ انتشار : 8 دی 1388 0:0
تعداد مشاهدات : 69

يزد؛ خاستگاه صنعت نساجي سنتي

يزد ـ خبرنگار اطلاعات: صنعت نساجي يكي از هنرهاي اصيل و سنتي ايراني است و شايد نامدارترين شهر در زمينه صنعت نساجي در ايران شهر يزد باشد. از گذشته هاي دور بافت هاي ترمه و پارچه و دستمال هاي زيباي اين شهر از راه جاده ابريشم به تمامي جهان فرستاده مي شد. اين بافته هاي زيبا در ياد و خاطره ما و شايد تمامي ايران جايگاه ويژه اي دارد. نساجي سنتي در يزد به صورت عاميانه «شعربافي» گفته مي شود. به مجموع مشاغل نساجي سنتي يزد از قبيل دارايي بافي، احرامي بافي، ترمه بافي، بافت دستمال هاي سنتي و شال كه به وسيله دستگاه سنتي بافندگي بافته مي شود، در يزد شعر بافي اطلاق مي شود. اگر ما امروز شهر يزد را به خاطر خانه هاي گلي و بادگيرهاي زيبايش مي شناسيم قطعاً در گذشته اين شهر را به خاطر پارچه هاي زيبا و فاخرش مي شناختند شهري كه از شرق تا غرب همه آوازه اين را داشتند از هند گرفته تا شمالي ترين شهرهاي درياي كاسپين از ترمه هايي بسيار زيبايي كه براي مردم كشمير بافته مي شد تا كارخانه هاي نساجي كه در شمال ايران ساخته شدند همه وامدار هنر صنعتگران يزديند. شعربافي سنتي كه با دستگاه سنتي پارچه بافي صورت مي گيرد اكنون در يزد منسوخ شده است و اكثر صنعتگران با ماشين صنعتي مشغول كار هستند. شغل اكثر مردم يزد يا شعربافي بوده يا مشاغلي در رابطه با آن مثل نخريسي و رنگرزي و تهيه ابريشم. در مورد انواع پارچه هاي توليدي توسط اين شعربافان اطلاعات ما بسيار كم است و احتمالاً در گذشته تعداد زيادي از انواع توليدات شعربافي وجود داشته است. زري بافي: زري، نفيس ترين و افسانه اي ترين دست بافته منسوخ شده ايراني است كه هم اكنون نمونه هايي از آن زينت بخش موزه ها و ساير مراكز هنري ايران و ديگر كشورهاي جهان است. پرده بافي بر اساس تحقيقات انجام شده متاسفانه كارگاه پرده بافي فعالي در سطح استان وجود ندارد و چند سال پيش بافت پارچه پرده اي انجام مي گرفته است. بافت پارچه پرده اي منحصراً در شهرستان يزد معمول بوده است. اين رشته هم اكنون در يزد منسوخ شده و هيچ صنعتگري در اين رشته فعاليت نمي كند. رولحاف بافي رويه لحاف كلاً به وسيله دستگاه چهاروردي بافته مي شود ولي در سال هاي اخير استفاده از نوعي دستگاه هفت ورودي كه قادر به تهيه پارچه هايي با عرض 3/5 متر است بين بافندگان رواج يافته و به وسيله آن منسوجاتي توليد مي كنند كه در نوع خود منحصر به فرد است. شمدبافي شمد نوعي پارچه ابريشمي يا پنبه اي است كه معمولاً به عنوان روانداز در فصل تابستان استفاده مي شود. چادرشب بافي چارشب بافي يا كاربافي نوعي صنعت خانگي است كه بيشتر در شهرهاي يزد و اردكان و بخش زارچ تهيه مي شود.مردان و زنان در كنار كار كشاورزي به بافت چادرشب مشغول هستند. بافت دستمال تنها صنعتگر شناخته شده رشته سنتي دستمال عشايري، دستمال ابريشمي، دستمال مرسربزه در حال حاضر فاطمه جان كريم فخري است. اين رشته جزو فهرست رشته هاي ثبت شده صنايع دستي است. احرامي بافي بافت پارچه اي به نام احرامي با تار و پود پنبه اي معمولاً در اندازه هاي 70×100 سانتي متر و ديگري 90×120 سانتيمتر تهيه مي شود. اين نوع پارچه ها بيشتر مورد مصرف حجاج قرار مي گيرد. ترمه بافي پارچه ترمه به پارچه ظريف و لطيفي اطلاق مي شود كه از دو سري نخ تار و پود كه با دست بافته شده باشد.نخستين مرحله بافت ترمه تهيه كردن مواد اوليه آن است. معمولاً ترمه را از پشم و ابريشم مي بافند اما پشم سفيد رايج ترين پشمي است كه در بافت ترمه مورد استفاده قرار مي گيرد زيرا مي توان آن را با هر رنگي كه دلخواه است رنگ آميزي كرد. پشمه ترمه بايد مرغوب باشد و الياف بلندي داشته باشد كه گوسفندان ايران داراي پشم هاي نرم و محكم خوبي بوده و تا حدود زيادي براق و سفيد است معمولاً از پشم ها براي بافت ترمه استفاده مي شود. دوره شاه عباس صفوي را مي توان دوران اوج و شكوفايي صنعت ترمه بافي اعلام كرد.