Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 140253
تاریخ انتشار : 8 دی 1388 0:0
تعداد مشاهدات : 441

گذري بر فناوري نانو در ايران از 1379 تا 1388

ستاد توسعه فناوری نانو
  *خلاصه : در اين گزارش سعي شده است سير تاريخي توسعه فناوري نانو در ايران از اسفند 1379 تا آبان 1388 به صورت خلاصه ارائه شود. در ضمن اين تاريخچه، رويکردهاي اصلي ستاد ويژه توسعه فناوري نانو و اقدامات اصلي در حوزه هاي مختلف ترويج، توسعه منابع انساني، زيرساختهاي توسعه فناوري، تجاري سازي و روابط بين الملل بيان شده است. *امروز آبان 1388 • ايران پانزدهمين کشور دنيا در توليد علم در زمينه فناوري نانو و رتبه اول بلامنازع در منطقه و کشورهاي اسلامي است.• بيش از 1600 عضو هيئت علمي و حدود 2000 محقق کارشناس ارشد و دکتري در زمينه فناوري نانو در دانشگاه هاي کشور مشغول به تحقيق و پژوهش هستند و بيش از 3500 پايان نامه تحصيلات تکميلي در اين زمينه انجام شده است. • حدود 30 شرکت بزرگ و کوچک به توليد محصولات مبتني بر فناوري نانو مشغول هستند و برخي از محصولات آنها به بازارهاي خارجي صادر مي شود. • بيش از 70 شرکت کوچک و متوسط در حال توسعه فناوري براي ورود به بازار هستند • ايران متولي شبکه فناوري نانو در ميان کشورهاي عضو اکو است. • ايران عضو فعال کميته بين ا لمللي استانداردسازي فناوري نانو و عضو گروه مشاوران رئيس اين کميته است. • يونيدو (سازمان توسعه ي صنعتي سازمان ملل متحد) مرکز تحقيقات فناوري نانو در ايران را ايجاد کرده و ماموريت به کار گيري فناوري نانو در آب و پساب را به آن واگذار کرده است. • در طول هشت سال، زنجيره هاي علم و فناوري نانو در ايران يک به يک شکل مي گيرد و همه به نوعي براي توليد ثروت از اين فناوري گام برمي دارند. *سير فناوري نانو در ايران سال 1379 اولين جرقه هاي توجه خاص کشورها و دولت ها به فناوري نانو در جهان زده مي شود. تا قبل از اين فقط در برخي مراکز تحقيقاتي و دانشگاهي، آن هم به صورت پراکنده، تحقيقات در زمينه فناوري نانو انجام مي شد.آرام آرام با شناخته شدن اهميت و بزرگي اين فناوري، و نقشي که درآينده ي فني و اقتصادي دنيا دارد، کشورهاي بزرگ و پيشرفته براي بهره گيري از فرصت اين فناوري براي بيشتر کردن فاصله خود با دنيا، وارد ميدان مسابقه مي شوند. هرچند موج هاي علمي و فني معمولاً با يک فاصله زماني چند ده ساله به ايران مي رسد، اما فناوري نانو در ايران، مسيري غير از ديگر فناوري ها را در پيش مي گيرد. روز اول اسفند 1379 مرحوم دکتر ابتکار، مشاور رئيس جمهور وقت، در نامه اي به رئيس جمهور، مطرح شدن موضوعي جديد با عنوان فناوري نانو را به ايشان اطلاع مي دهند و مي خواهند که اين موضوع بررسي شود. نامه به دفتر همکاري هاي فناوري رياست جمهوري ارجاع مي شود و يک تيم از کارشناسان اين دفتر، مسئول مطالعه و بررسي کم و کيف اين موضوع مي شوند. *سال 1380 اين تيم مطالعاتي با عنوان کميته مطالعات سياست فناوري نانو تحقيقات خود را ادامه مي دهد. با تشکيل اين کميته، سايت فارسي فناوري نانو و چاپ يک خبرنامه آغاز مي شود و فعاليت ترويجي براي مخاطبان مختلف کليد مي خورد. اين کميته، اولين همايش ملي فناوري نانو را روزهاي 14 و 15 اسفند 1380 برگزار مي کند. اين برنامه، زمينه اي مي شود براي شناخت و برقراري ارتباط با محققان فناوري نانو و به خصوص چند نفر از ايرانياني که خارج از کشور در زمينه نانو سابقه ي تحقيقاتي خوبي دارند و بعداً همکاري هاي علمي با دانشگاه هاي ايران را ادامه مي دهند. *سال 1382- تشکيل ستاد در تاريخ 16/6/1382 ستاد ويژه توسعه فناوري نانو به رياست معاون رئيس جمهور و عضويت وزارت خانه هاي امور اقتصاد و دارايي، بهداشت درمان وآموزش پزشکي، جهاد کشاورزي، صنايع و معادن، علوم تحقيقات و فناوري، رئيس سازمان وقت مديريت و برنامه ريزي کشور، رئيس دفتر همکاري هاي فناوري رياست جمهوري و تعدادي از مديران و محققان تشکيل مي شود. وظايفي که براي ستاد تعيين مي شود از اين قرار است: 1.       تصويب اهداف، راهبردها و سياست هاي کلان و برنامه ملي توسعه فناوري نانو 2.       تقسيم وظايف کلّي دستگاه ها و تعيين ماموريت هاي بخشي و هماهنگي آنها در قالب برنامه بلند مدت ده ساله 3.       نظارت عالي بر تحقق اهداف و برنامه ها دبيرخانه ستاد در دفتر همکاري هاي فناوري رياست جمهوري قرار مي گيرد و مهندس سجادي، رئيس وقت اين دفتر و سفير فعلي جمهوري اسلامي ايران در روسيه، به عنوان دبير ستاد انتخاب مي شود. از همان ابتداي تشکيل ستاد، تدوين برنامه ده ساله براي توسعه فناوري نانو در دستور کار قرار مي گيرد.جلسات ستاد فناوري نانو با رياست معاون اول رئيس جمهور و بعضاً با حضور رئيس جمهور هر شش ماه يک بار تشکيل مي شود و نمايندگان تام الاختيار اعضاي ستاد، هر ماه يک بار جلسه اي با عنوان شوراي هماهنگي تشکيل مي دهند. *سال 1383 – تدوين سند در دي 1383 وزير علوم در ديدار رهبر معظم انقلاب با رؤساي دانشگاه ها، به فعاليت هاي ستاد فناوري نانو براي برنامه ريزي و توسعه اين فناوري اشاره مي کنند و مقام معظم رهبري با تأکيد بر لزوم اهميت پيشگامي در اين زمينه مي فرمايند: "موضوع را زود فهميده ايم. يعني نگذاشتيم بعد از چهل سال بفهميم که چنين چيزي در دنيا پديد آمده است. در اوايل کار اين موضوع را فهميده ايم و الان هم دنبالش هستيم. اگر... بودجه داده شود، تشويق بشود و افرادي براي پيگيري اين کار گماشته شوند، خواهيد ديد ديري نخواهد گذشت که در سطح اول دنيا قرار خواهيم گرفت." همزمان با شروع کار تدوين برنامه ده ساله، اجراي برنامه هاي کوتاه مدت در چهار حوزه ي ترويج، توسعه منابع انساني، زيرساخت آزمايشگاهي و طرح هاي کوتاه مدت آغاز مي شود. *سال 1384 – تصويب سند راهبرد آينده تلاش هاي کارشناسي براي تدوين سند بلندمدت توسعه فناوري نانو در مرداد 1384 به نتيجه مي رسد و هيئت دولت در جلسه 2/5/1384 اين سند را تصويب و در تاريخ 10/5/84 آن را ابلاغ مي کند . طبق سند ده ساله ي راهبرد آينده، ايران بايد تا سال 1393، به رتبه پانزدهم دنيا در فناوري نانو دست يابد و مسير توسعه بايد به گونه اي باشد که: توسعه فناوري نانو موجب توليد ثروت و ارتقاي کيفيت زندگي مردم شود. ارائه گزارش فناوري نانو به مقام معظم رهبري در روز 25 بهمن 1384 دبير و تعدادي از اعضاي ستاد در حضور مقام معظم رهبري گزارشي از فعاليت هاي اين ستاد و برنامه هاي آن در آينده را به ايشان ارائه مي کنند. ايشان ضمن ابراز خرسندي از فعاليت هاي صورت گرفته، براي تسريع در روند توسعه ي اين فناوري، مي فرمايند: ما قله فناوري نانو را زود شناخته ايم؛ حال دو چيز مهم است: يکي همت شماست که حتما در اين مساله کوتاه نياييد و از همه همت و توانايي هايتان استفاده کنيد. منظورم از همه همت و توانايي، همان دايره وسيعي است که شما در برنامه فناوري نانو در نظر گرفته ايد؛ يعني دانشمندان سرتاسر کشور، شبکه آزمايشگاهي سرتاسر کشور و حتي دانشجو، دانشگاهي و دانش آموز. از همه اينها استفاده کنيد. و دوم کمک هايي که بايد بشود و پشتيباني مالي لازم که با توجه به سرمايه گذاري دولت هاي جهان و هدف گذاري کسب يک تا دو درصد بازار جهاني، براي رسيدن به آن بايد بودجه اي معادل دو درصد سرمايه گذاري دولت هاي جهان به اين برنامه اختصاص داده شود... جايگاهي هم که براي اين کار در نظر گرفته شده است بايد همين ستاد رياست جمهوري باشد. براي شما همين نقش ستادي خوبست ولي در ابتداي کار ناچار هستيد در بعضي بخش ها در اجرا هم وارد شويد تا حرکت شکل بگيرد." *ترويج و آموزش فناوري نانو بسترسازي فکري و آماده کردن ذهن افراد و نهادها براي پذيرش فناوري نانو، لازمه ي توسعه ي پايدار آن است. به اين منظور، ترويج نانو براي گروه هاي مخاطب خاص و آموزش مباني علمي و فني اين عرصه به دانش آموزان در دستور کار کميته مطالعاتي و سپس ستاد فناوري نانو قرار مي گيرد.راه اندازي سايت فناوري نانو براي دانش آموزان، برگزاري و حمايت از بيش 250 همايش ترويجي و آموزشي براي دانش آموزان و دبيران، انتشار مجلات و بولتن هاي آموزشي، تدوين و انتشار کتاب هاي و CDهاي آموزشي، از جمله کارهايي است که هر کدام با هدفي خاص و براي مخاطبان خاص طراحي و اجرا مي شود. *توسعه منابع انساني از ابتداي سال 1383 برنامه اي براي توسعه منابع انساني با عنوان برنامه حمايت تشويقي آغاز مي شود، که هدف اصلي آن، ايجاد انگيزه در بين پژوهشگران کشور براي جهت دادن تحقيقات آنها به سوي فناوري نانو است. در برنامه حمايت تشويقي، به محققاني که فعاليت پژوهشي در زمينه فناوري نانو انجام مي دهند مبالغي به عنوان تشويقي پرداخت مي شود. با شروع برنامه حمايت تشويقي، گردآوري اطلاعات پژوهشي و تشکيل بانک هاي اطلاعاتي جامع فناوري نانو نيز آغاز مي شود، که هم اکنون کارنامه کليه ي افراد و مراکز و مؤسسات کشور را در خود دارد. برنامه حمايت تشويقي، پس از گذشت پنج سال، البته با تغييرات اندکي، هنوز در حال اجراست. *شبکه آزمايشگاهي با آغاز تحقيقات فناوري نانو، نياز به تجهيزات پيشرفته و دقيق براي ساخت و اندازه گيري مواد در مقياس نانومتري رو به افزايش مي گذارد. با ارزيابي تجهيزات موجود و نيازمندي هاي کشور، راهکار شبکه سازي براي آزمايشگاه هاي نانو پيشنهاد مي شود و شبکه آزمايشگاه هاي فناوري نانو تشکيل مي شود.آموزش تکنسين ها، تعمير و کاليبراسيون دستگاه ها، ارائه حمايت مالي براي ارتقاء و خريد تجهيزات جديد، ارائه مشاوره براي خريد تجهيزات و کمک به اخذ استانداردهاي بين المللي، از خدماتي است که شبکه به آزمايشگاه هاي عضو ارائه مي کند. *سال 1385 – تداوم فعاليت ها در دولت نهم روز 12 ارديبهشت 1385، شوراي عالي انقلاب فرهنگي در پانصد و هشتاد و دومين جلسه خود، ضمن تأکيد بر اجراي دقيق "سند راهبرد آينده" به عنوان برنامه 10 ساله توسعه فناوري نانو، سياست ها و راهبردهاي توسعه و ارتقاي اين فناوري در کشور را تصويب مي کند. در 16 بهمن 1385 با تشکيل معاونت علمي رياست جمهوري، ستاد به عنوان زيرمجموعه اين معاونت ادامه فعاليت مي دهد. *مشارکت ايران در تلاش بين المللي براي استانداردسازي نانو اواخر سال 83 حرکت بين المللي براي استانداردسازي فناوري نانو آغاز مي شود. پيشنهاد تشکيل يک کميته براي استانداردسازي فناوري نانو در سازمان بين المللي استاندارد (ISO) مطرح و تصويب مي شود. اين کميته با عنوان ISO/TC229 با حضور 23 عضو فعال و 7 عضو ناظر تشکيل مي شود. ايران از ابتدا به عنوان عضو اصلي اين کميته پذيرفته مي شود و گارگروهي را با مديريت مشترک ستاد و سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران، به صورت متناظر با کميته بين المللي تشکيل مي دهد. کميته استاندارد سازي فناوري نانوي ايران به صورت مستمر و فعال در نشست هاي شش ماهه ي کميته بين المللي حضور مي يابد. *نشست هايي که با حضور ايران برگزار مي شود.     تاريخ نشست کشور سوم 12تا17/9/1385 کره جنوبي چهارم 13 تا 18/3/1386 آلمان پنجم 12تا16/6/1386 سنگاپور ششم 6تا10/3/1387 فرانسه هفتم 27تا31/8/1387 چين هشتم 18تا22/3/1388 آمريکا اجلاس  ششم در فرانسه، ميزباني دوازدهمين اجلاس اين کميته که در سال   2011 برگزار خواهد شد،  به ايران داده مي شود. در اجلاس هشتم درآمريکا نيز، ايران به عضويت گروه مشاوران رئيس اين کميته درمي آيد.يکي از اولين پيشنهادها براي تدوين استادندارد بين المللي فناوري نانو از سوي ايران ارائه مي شود. پيشنهاد ايران مبني بر روش استاندارد دسته بندي نانومواد بعداً مورد تاييد ايزو قرار گرفته روند تبديل به يک استادندارد بين المللي را طي مي کند. *روابط بين المللي به علت نوپا بودن فناوري نانو و پيش بيني هايي که براي آينده ي تجاري آن مي شود، قدرت هاي بزرگ دنيا نهايت تلاش خود را مي کنند تا آينده ي آن را دراختيار خود بگيرند. تشکيل نهادهاي بين المللي و تصويب قوانين و استانداردها، يکي از ابزارهاي اين تصميم است.نگاه ايران به روابط بين المللي بر اين اساس است که، ما بايد در نهادهاي اصلي منطقه اي و بين المللي، حضور و نقش موثر داشته باشيم به گونه اي که، اگر در آينده کلوبي در دنيا براي فناوري نانو تشکيل شد، ايران بايد يکي از اعضاي موثر آن باشد. ايران در تعامل با کشورهاي جهان، آنها را به چند دسته تقسيم مي کند:1- کشورهايي که در فناوري نانو بالاتر يا هم سطح ايران هستند، که براي ارتباط با آنها، راهبرد توسعه ي مشترک فناوري و اعزام متخصصان به آن کشورها دنبال مي شود.2- کشورهايي که از لحاظ تجاري سازي و ورود به بازار، داراي توانمندي هستند. که همکاري مشترک شرکت هاي ايراني با آنها دنبال مي شود.3- کشورهاي پايين تر از ايران، که فروش محصول و خدمات آموزشي و فناوري از ايران به آنها مد نظر است. *برخي از نتايج اين تلاش ها به اين شرح است: تشکيل شبکه اکونانو پيشنهاد تشکيل اين شبکه که توسط ستاد نانو ارائه شده بود در ارديبهشت ماه سال 1387 به تصويب کشورهاي عضو رسيد و در ارديبهشت ماه سال 1388 دفتر مرکزي اين شبکه در مراسمي با حضور سفراي کشور هاي عضو و در محل ستاد نانو افتتاح شد. *عضويت در نانوفُروم آسيا نانوفروم آسيا، شبکه اي متشکل از کشورهاي استراليا، چين، هنگ کنگ، هند، اندونزي، کره، ژاپن، مالزي، نيوزلند، سنگاپور، تايوان، تايلند و ويتنام است که در سال 2004 بنيانگذاري شده است. ماموريت اين شبکه ترويج، تحقيق، توسعه و صنعتي سازي فناوري نانو بين کشور هاي عضواست.ايران در سال 88 به عضويت اين فروم در آمد و در ششمين نشست آن در مهر ماه 88 در تايوان، هيئت ايراني، گزارشي از روند توسعه فناوري نانو در ايران ارائه کردند. *ايجاد مرکز تحقيقات فناوري نانو توسط يونيدو در ايران ايران در سال 1387  پيشنهاد تشکيل مرکز بين المللي فناوري نانو با محوريت آب و پساب را  به سازمان توسعه صنعتي سازمان ملل متحد ارائه نمود. با اين پيشنهاد، طرح ايجاد يک مرکز بين المللي فناوري نانو به صورت مشترک بين ايران و يونيدو در دستور کار طرفين قرار گرفت. تا اينکه در روز 3 مهر 88 سند ايجاد اين مرکز در محل دفتر مرکزي يونيدو در وين امضا شد.اين اولين مرکز بين المللي يونيدو در حوزه فناوري نانو خواهد بود و هدف آن، بهره گيري از فناوري نانو در حوزه هاي شيرين سازي و تصفيه آب و پساب در سه سطح ملي، منطقه اي و بين المللي تعريف شده است. *برگزاري کنفرانس هاي بين المللي مانند: کنفرانس نانوي ايران و آلمان، ارديبهشت 83؛ دانشگاه علم و صنعت ايران· کنفرانس نانوي ايران و روسيه، خرداد 84؛ هتل المپيک · اولين کنفرانس نانوي ايران و هند، ارديبهشت 87؛ دانشگاه علوم پزشکي تهران· دومين کنفرانس نانوي ايران و هند، ارديبهشت 88؛ دانشگاه اصفهان    برخي ازديگر رويدادها و ارتباطات بين المللي در حوزه فناوري نانو تاريخ رويداد توضيح 14/9/1383 نشست مديران ستاد فناوري نانو با کميته فناوري نانو آفريقاي جنوبي باشگاه رياست جمهوري 7تا9/ 3/1384 سمينار مشترک فناوري نانو ايران و روسيه هتل المپيک 13تا14/2/1384 برگزاري کنفرانس فناوري نانو ايران وآلمان دانشگاه علم و صنعت 1تا4/8/1386 حضور شرکت هاي ايران در نمايشگاه فناوري نانو در روسيه روسيه 8تا10/2/1387 برگزاري اولين کنفرانس فناوري نانو ايران و هند بيمارستان امام خميني دانشگاه علوم پزشکي تهران 31/2/1387 اولين نشست تشکيل شبکه اکونانو در ايران ايران 24/6 تا 1/7/1387 برگزاري دوره آموزش فناوري نانو براي محققان برزيلي – به وسيله ي محققان ايراني برزيل 3/12/1387 حضور شرکت هاي ايران در نمايشگاه فناوري نانو در ژاپن ژاپن 15تا17/2/1388 دومين کنفرانس فناوري نانو ايران و هند دانشگاه صنعتي اصفهان 13تا15/7/1388 دومين حضور شرکت هاي ايران در نمايشگاه فناوري نانو در روسيه روسيه *ارزيابي روند توسعه نانو در ايران مطابق سند راهبردي توسعه فناوري نانو، بناست ايران تا سال 1393 در هر سه شاخص علم، فناوري و بازار، به جايگاه پانزدهم دنيا در فناوري نانو دست يابد. بر اين مبنا، رصد جايگاه ايران در اين شاخص ها به صورت مستمر انجام مي گيرد. • رتبه در توليد علم؛ با شاخص تعداد و کيفيت مقالات معتبر علمي ISI • رتبه در توليد فناوري؛ با شاخص تعداد پتنت هاي معتبر بين المللي • رتبه در اقتصاد نانو؛ با شاخص سهم بازار و ميزان توليدات فناوري نانو *رتبه ايران در توليد علم در نانو تلاش براي ارتقاي رتبه علمي ايران در زمينه فناوري نانو از همان ابتداي تشکيل ستاد فناوري نانو آغاز مي شود. براي اين منظور، يک تيم کارشناسي مسئول ارزيابي رتبه ايران و ارائه آمار مستمر از اين موضوع مي شود. در اولين آمارها مشخص مي شود که ايران در سال 2000، با 9 مقاله مرتبط با فناوري نانو در رتبه شصتم دنيا قرار داشته است و در منطقه نيز پنج کشور ترکيه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان جلوتر از ايران بوده اند. سال 1380 ما با انتشار 17 مقاله به رتبه پنجاه و دوم جهان مي رسيم. کشور ترکيه 16 رده از ما جلوتر است و مصر تقريبا همتراز ايران است. در سال هاي 81 و 82 نيز ما هر سال 30 مقاله مرتبط با نانو داريم و رتبه ي ايران در اين سال ها به ترتيب 48 و 51 است و همچنان کشورهاي ترکيه و مصر بالاتر از ما قرار هستند. در سال 83، ايران از مصر پيش مي افتد و با 58 مقاله به رتبه چهل و دوم دنيا مي رسد.از ابتداي سال 84 ، برنامه ي حمايت هاي تشويقي، محققان دانشگاه هاي کشور را به تحقيق و پژوهش در زمينه فناوري نانو سوق مي دهد و انتشار مقالات ايران، روندي صعودي مي گيرد. در اين سال 132 مقاله از ايران در مجلات ISI چاپ مي شود و ايران را به رتبه سي و ششم دنيا مي رساند. اما از بين کشورهاي منطقه، همچنان ترکيه بالاتر از ايران است. در سال 85، تعداد مقالات ايران تقريباً دو برابر مي شود و با 281 مقاله، به جايگاه 31 دنيا مي رسد و ترکيه را دو پله جا مي گذارد. اين روند در سال هاي بعد نيز تداوم مي يابد. به طوري که در سال 86 ، محققان ما با 465 مقاله جايگاه بيست و پنجم دنيا را کسب مي کنند و فاصله ي خود را با کشورهاي منطقه افزايش مي دهند.سال 87 يک افتخار ديگر کسب مي شود؛ تا اين سال، رژيم صهيونيستي از نظر تعداد مقالات فناوري نانو جلوتر از ايران بود، ولي در سال 87 ايران با انتشار 813 مقاله و کسب رتبه 19 دنيا ، توانست اين رژيم را نيز پشت سر بگذارد. و بالاخره در پايان ماه آگوست 2009 يعني شهريور 1388، محققان کشورمان توانستند از نظر تعداد مقالات علمي به جايگاه پانزدهم دنيا برسند. يعني شش سال پيش از پايان سند راهبردي، ايران در شاخص توليد علم به هدف اين سند مي رسد. رتبه ايران در توليد علم در زمينه فناوري نانو سال مقالات ISI رتبه ايران در جهان رتبه در کشورهاي منطقه کشورهاي منطقه بالاتر از ايران 2000 9 60 6 ترکيه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان 2001 17 52 3 ترکيه (36) ، مصر (52) 2002 30 48 3 ترکيه (35) ، مصر (40) 2003 30 51 3 ترکيه (34) ، مصر (40) 2004 58 42 2 ترکيه (34) 2005 132 36 2 ترکيه (33) 2006 281 31 1 ترکيه (34) رژيم صهيونيستي (21) 2007 465 25 1 ترکيه (32) رژيم صهيونيستي (21) 2008 813 19 1 .... آگوست 2009  (شهريور 1388) 834 15 1    *رتبه ايران در توسعه فناوري رتبه در توسعه فناوري، با دو شاخص تعداد پتنت ها و تعداد شرکت هاي مستقر در مراکز رشد، اندازه گيري مي شود. بررسي تعداد اختراعات ثبت شده در دفاتر معتبر ثبت پتنت نشان مي دهد که ايران در سال 2007 مجموعاً 5 پتنت نانو داشته است که 4 مورد آن در دفتر ثبت اختراع اروپا به ثبت رسيده و در رتبه بيست و دوم اين دفتر قرار دارد. در سال 2008 ميلادي تنها 4 اختراع مرتبط با فناوري نانو از ايران ثبت مي شود که 3 مورد از آنها مربوط به دفتر ثبت پتنت اروپاست. با اين آمار، ايران در سال 2008 در رده ي بيست و هفتم در دفتر ثبت پتنت اروپا قرار مي گيرد. پيش بيني مي شود با گسترش فعاليت هاي ترويجي و آموزشي و فعال شدن دفاتر خدمات پتنت در دانشگاه ها، اين روند در سال هاي بعد رشدي صعودي داشته باشد و ايران پس از شاخص توليد علم بتواند در شاخص تعداد اختراعات نيز، قبل از اتمام دوره سند راهبرد آينده به رتبه پانزدهم دنيا برسد.تعداد مراکز و هسته هاي رشد مرتبط با فناوري نانو نيز به عنوان ديگر شاخص فناوري مورد ارزيابي قرار مي گيرد. تا نيمه اول سال 88 تعداد 40 هسته ي نانويي در 10 مرکز رشد جذب و مورد حمايت ستاد قرار گرفته اند. *محصولات ايران شرکت هاي ايراني با طراحي و ساخت محصولات مبتني بر فناوري نانو، در حال ورود به بازارهاي داخلي و بين المللي هستند که تعدادي از آنها از اين قرار است. • ساخت چندين نوع از تجهيزات آزمايشگاهي ازجمله ميکروسکپ STM، مغناظيس سنج و دستگاه کروماتوگرافي گازي. ميکروسکپ STM علاوه بر مراکز تحقيقاتي داخلي، به کشور مالزي نيز صادر مي شود. • تصفيه آب با نانوفيلتراسيون. اين سيستم ابتدا به صورت آزمايشي بر روي رودخانه کارون نصب و راه اندازي شد و هم اکنون در سطح وسيع تر در يکي از شهرهاي خوزستان در حال پياده شدن است. • توليد انواع نانومواد از جمله فلزات و اکسيدهاي فلزي. • توليد نانولوله هاي کربني در مقياس بالا. روش توليد اين ماده به صورت چندين پتنت بين المللي ثبت شده است.اين ساختار کربني در مصارفي همچون پايه ي کاتاليست هاي نفتي، ذخيره و هيدروژن و توليد کامپوزيت ها به کار مي رود. • توليد انواع محصولات ضد باکتري با استفاده از نانومواد. • ساخت دستگاه هاي توليد کننده ي الياف نانومتري در انواع آزمايشگاهي، صنعتي و قابل حمل. • توليد بتن مقاوم در برابر خوردگي با استفاده از افزودني هاي نانومتري. • توليد نانوفيلترهاي تصفيه کننده هوا، در چندين نوع خانگي، صنعتي و قابل استفاده در خودرو. • توليد لوله هاي پليمري بدون صدا براي آب و فاضلاب • توليد بسته بندي هاي مواد غذايي و ميوه با هدف افزايش عمر محصولات • توليد قطعات نانوکامپوزيتي براي استفاده در خودرو. • توليد انواع لباس هاي ضد آب و ضد لک. • توليد کاشي و سراميک هاي ضد لک. • توليد مواد تثبيت کننده شن و خاک • شيشه هاي کنترل کننده انرژي براي استفاده در ساختمان. • روانکارهاي مبتني بر نانوذرات براي کاهش مصرف سوخت خودرو. به منظور ارائه خدمات مختلف توسعه فناوري و ورود محصولات ايران به بازار، گروهي از شرکت هاي ارائه دهنده ي اين خدمات در قالب کُريدور (Corridor) خدمات توسعه فناوري، به شرکت هاي نوپا و درحال رشد کمک مي کنند. مطابق سند راهبردي، هدف از توسعه فناوري نانو، توليد ثروت و افزايش کيفيت زندگي مردم است. بنابراين تلاش براي دستيابي به اهداف سند راهبردي در شاخص هاي فناوري و بازار ادامه دارد. و در اين راستا، برنامه هاي حمايتي متنوعي براي کمک به تبديل يافته هاي پژوهشي به محصول و حمايت از نوآوران، در کارگروه هاي مختلف ستاد در حال اجراست.     *منبع : http://www.nano.ir