Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 144608
تاریخ انتشار : 12 فروردین 1389 0:0
تعداد مشاهدات : 242

شنگول و منگول اولين حيوانات ترانس ژن خاورميانه

منصوره فراهاني
منصوره فراهاني شنگول و منگول نخستين بزهاي ترانس ژن خاورميانه در كشور متولد شده اند. دو بزغاله تراريخته حاوي فاكتور 9 انعقادي خون انسان، صبح روز شنبه 19 دي در پژوهشگاه رويان متولد شدند كه صحت تراريختگي نمونه ها طي آزمايش هاي مختلف و دقيق علمي تأييد شده است و تلاش هاي بعدي پس از شيردهي براي تشخيص بيان اين پروتئين و تخليص آن انجام خواهد گرفت. فاكتور 9 انعقادي براي درمان بيماران هموفيلي B مورد استفاده قرار مي گيرد. تاكنون آلفا آنتي تريپسين فعال كننده پلاسيمينوژن بافتي، فاكتور 8 انعقادي خون، فيبرينوژن، آلفا، لاكتالبومين، لاكتوفرين، آلبومين سرم انساني، كلاژن II , I و آنتي بادي هاي منوكلونال به منظور استفاده درماني بيماري هاي مختلف در دام هايي چون گوسفند، بز، گاو و خوك در كشورهايي چون آمريكا، فرانسه، انگلستان، ژاپن، دانمارك، كانادا، اسكاتلند هلند و چين توليد شده است. توليد فراورده هاي دارويي توسط يك بيوراكتور زنده (يعني حيواني كه با علف تغذيه مي شود و فرآورده هاي پروتيني ارزشمند انساني را در وجود خود توليد مي كند) از نظر اقتصادي بسيار مقرون به صرفه است. چرا كه بهاي فراورده توليد شده بسيار كمتر از روش هاي قبلي نظير كشت بافت است. هم اكنون اين 2 بزغاله در سلامت كامل به سر مي برند و حال هر دوي آن ها خوب است. *مزاياي حيوانات تراريخته بيوتكنولوژي (زيست فناوري) كاربرد علوم مختلف در استفاده مستقيم ياغير مستقيم از موجودات زنده، قسمتي از بدن و يا فرآورده هاي آنها در اشكال طبيعي يا تغيير يافته است. زمينه هاي فعاليت زيست فناوري در بخش هاي كشاورزي، پزشكي، دام و آبزيان، فرآورده هاي غذايي و دارويي، صنعت و محيط زيست است. پيشرفت هاي چشم گير زيست فناوري در دهه هاي اخير به ويژه پس از دستيابي به روش هاي نوين مهندسي ژنتيك در جداسازي ژن ها، دستكاري و انتقال آن ها از موجودي به موجود ديگر آن را به عنوان يكي از مهمترين فناوري هاي مولد در حال و آينده معرفي كرده است. به طور كلي زيست فناوري يكي از محورهاي اساسي توسعه در بسياري از كشورها قلمداد شده و در تنظيم راهكارها و برنامه هاي ملي توجه جدي به آن معطوف شده است. تأمين سلامت و بهداشت جمعيت بيش از شش ميلياردي ساكنان كره زمين از طريق توليد داروهاي نوتركيب و واكسن ها، دستيابي به روش هاي درمان كم هزينه، يافتن درمان بيماري هاي صعب العلاج و تشخيص سريع تر و موثرتر بيماري هاي گوناگون از جمله بيماري هاي ژنتيكي از وظايف زيست فناوري پزشكي است. زيست فناوري همچنين توليد محصولات نويني را كه قبلا از روش هاي ديگر امكان توليد آن وجود نداشته يا بسيار سخت و دشوار بوده، ممكن ساخته است. صنعت زيست فناوري براي توليد فرآورده هاي ژن ها در اوايل دهه 80 ميلادي با استفاده از باكتري اشريشياكلي صورت مي گرفت. سپس براي توليدات پيچيده ژن ها، سيستم كشت بافت هاي جانوري مورد استفاده قرار گرفت. كشت سلول هاي پستانداران بسيار گران قيمت بوده و در عين حال باعث توليد ميزان كمي از پروتئين هاي نوتركيب مي شود كه حتي با وجود هزينه هاي زياد كفاف نيازهاي درماني مورد نياز را نمي دهد. براي مثال با ميانگين توليد 10 ميلي گرم پروتئين نوتركيب به ازاي هر ليتر محيط كشت، هزينه هر گرم از فرآورده بالغ بر 10 هزار دلار است. به همين دليل، لزوم توسعه روش ارزان تر مورد توجه قرار گرفت. *استفاده از حيوانات تراريخته براي توليد پروتئين هاي نوتركيب روش جايگزين براي توليد پروتئين هاي نوتركيب، استفاده از حيوانات تراريخته است. با تشخيص پيش برندهايي (پروموتورها) كه ژن ها را در اندام هاي ترشحي توليد مي كنند، فرآورده ژن كلون شده مي تواند به سمت مايعات بدن مثل خون، شير، ادرار، لنف يا بزاق هدايت شود. در بين محصولات توليدي كه به عنوان منبع توليد پروتئين نوتركيب به كار مي روند شير بيشتر از همه مورد توجه است. شير به خاطر داشتن پتانسيل زياد جهت توليد، شيوه جمع آوري آسان و غير تهاجمي نسبت به ساير توليدات حيواني مثل ادرار، خون، پوست يا بزاق داراي مزيت است. پيش برندهاي قوي كه در بافت پستاني وجود دارند پتانسيل مناسبي را جهت توليد فرآورده هاي نوتركيب فراهم مي كنند. با توجه به امكان اختصاصي بودن اين پروموتورها در بافت شيري، شرايطي فراهم مي شود كه حيوان با وجود توليد فرآورده نوتركيب، كمتر در معرض اثرات ناشي از آن قرار گيرد. با يك بيوراكتور زنده، يعني حيوان اهلي كه با علف تغذيه مي شود، بهاي فرآورده توليد شده بسيار كمتر از كشت بافت و خيلي نزديك به قيمت ماده توليد شده در باكتري اشريشياكلي و مخمر است. * حيوانات تراريخته در مطالعه بيماري هاي انسان و توليد پروتئين هاي دارويي به كار مي رود فرايند تراريختگي شامل انتقال توالي هاي DNA يك ژن خارجي به ژنوم ارگانيسم هاي چند سلولي و اطمينان از انتقال توالي ها به فرزندان گونه هاي دستكاري شده است. اين ژن خارجي، ترنس ژن و حيوان مورد نظر، تراريخته ناميده مي شود. بنابراين واژه تراريخته براي گونه هاي تك سلولي كه تحت فنون مهندسي ژنتيك دستخوش تغيير و تحول شده اند به كار نمي رود. تكنولوژي تراريختگي روش سريعي را براي انتقال ژن جديد در گاو، خوك، گوسفند، بز، جوجه و ماهي فراهم مي كند. اولين گزارش انتقال ژن به جنين تك سلولي مربوط به كارهاي گوردن بر روي جنين موش در سال 1980 است. پس از آن در سال 1981 اولين موش تراريخته با تكنيك تزريق درون سلولي (ميكرواينجكشن) متولد شد. ژن تراريخت وارد شده به اين حيوان باعث افزايش حساسيت موش توليد يافته به سرطان مي شد. اين تكنيك سپس در ديگر پستانداران به كار برده شد. اولين دام اهلي تراريخت (گوسفند) در سال 1985 متولد شد. با پيشرفت تكنيك هاي جديد براي مداخله در توليد حيوانات، روش هاي جديدي براي انتقال ژن هاي خاص به داخل ژنوم حيوانات مزرعه به كار برده شد. الحاق پايدار اين ژن ها به داخل سلول هاي زاينده جنسي، پيشرفت بزرگي در زيست فناوري دامي داشته است. توليد حيوانات ترنسژن هاي بزرگ، وسيله اي با ارزش براي بيوتكنولوژي و مطالعات ژنتيك است. توليد حيوان تراريخته كاربردهاي متعددي دارد. از جمله توليد حيوانات با كارايي بهتر، حيوانات مدل براي مطالعه بيماري هاي انسان، حيواناتي براي توليد پروتئين هاي دارويي مورد نظر، حيوانات براي توليد ارگان هايي براي پيوند (زنوترنسپلنت). كاربردهاي صحيح انتقال ژن در حيوانات مزرعه موجب بهبود كيفيت و مقدار محصول، مقاومت به بيماري، توليد پروتئين هاي با ارزش در غدد شيري يا ارگان هاي ديگر، تغييرات ژنتيكي حيوانات براي توليد اندام هاي قابل پيوند به انسان و توليد مدل هاي حيواني جديد در مواقعي كه استفاده از موش و ساير پستانداران كوچك مفيد نيست. *توليد فرآورده نوتركيب در شير بيشترين توجهي كه در ارتباط با تغيير ژنتيكي غدد پسياني مطرح است، مسئله توليد فرآورده هاي دارويي نوتركيب در شير است. شير در مقايسه با خون، تركيبي ساده تر داشته و تخليص فرآورده نوتركيب از آن نسبت به خون راحت تر است. پروتئين هايي كه در شير يافت مي شوند عمدتا مختص بافت غدد شيري هستند، بنابراين در صورت تركيب ژن مورد نظر با يكي از ژن هايي كه پروتئين مرتبط با آن مختص بافت غدد شيري است، اين انتظار مي رود كه تركيب ياد شده به طور تخصصي در شير ترشح شود و ساير بافت هاي حيواني در معرض آن تركيب و اثرات احتمالي آن قرار نگيرند. غده پستاني هم خود داراي توانايي مناسبي براي توليد پروتئين است. اولين گزارش مربوط به توليد فرآورده دارويي در غدد پستاني مربوط به سال 1387 در موش تراريخته اي است كه شيرش حاوي پروتئين t-PA بود. گزارش اولين دام تراريخت مربوط به گوسفند در سال 1988 است. *سالانه بيش از 700 ليتر شير از بز ترنس ژن به دست مي آيد بزهاي ترنس ژنيك شيرده براي توليد پروتئين هاي نوتركيب درماني به دليل توانايي بالاي توليد محصول خاص، فاصله توليد نسبتا كوتاه و شيوع پايين بيماري مناسب هستند. بيش از 700 ليتر شير هر ساله از يك بز ترنس ژنتيك به دست مي آيد كه حاوي 1 تا 10گرم پروتئين در هر ليتر شير است. گرچه محصولات در گاو شيرده بالاتر است ولي بزهاي شيرده فاصله شيردهي كوتاه تري دارند و بنابراين براي استفاده در پروژه هاي تراريخته از نظر اقتصادي با صرفه تر هستند. به علاوه، بزهاي ماده مي توانند براي توليد شير به صورت هورموني در دو ماهگي تحريك شوند كه يك نمونه ابتدايي را براي تست محصولات (مثل سطوح بيان و فعاليت بيولوژيكي) فراهم كنند. مقادير بيشتري از شير مي تواند به دنبال يك بارداري طبيعي يا جفت گيري مصنوعي بز ماده ترنس ژنتيك توليد شود. تصفيه پروتئين از اين شير مي تواند مقادير كافي از پروتئين را براي بررسي هاي آزمايشگاهي و يا براي استفاده در آزمايش كلينيكي انسان توليد كند. *بزهاي ترانس ژن ايران براي درمان بيماري ها هموفيلي و سكته پژوهشگاه رويان تحقيقات خود را براي توليد بز تراريخته براي فاكتور 9 انعقادي خون براي درمان هموفيلي B در تهران و پروتئين t-PA براي درمان بيماري سكته قلبي در اصفهان از سال 1385 آغاز كرد و سرانجام پس از گذشت 3 سال تلاش، موفق به توليد اولين بزغاله هاي تراريخته حاوي فاكتور 9 انعقادي خون انسان شد. بزغاله ها صبح روز 19 دي ماه در مركز تهران متولد شدند. صحت تراريختگي نمونه ها با تست هاي مولكولي تأييد شد. تلاش هاي بعدي پس از شيردهي جهت تشخيص بيان اين پروتئين و تخليص آن انجام خواهد شد. بزهاي حاوي پروتئين t-PA براي درمان سرطان تا 2 ماه آينده متولد مي شوند.