Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 149488
تاریخ انتشار : 6 خرداد 1386 16:40
تعداد مشاهدات : 877

گفت و گو از محمد طاهري

نگین دختر من است / گفتگو با مهندس مهدی کریمی (2)

حوضچه آرامش سد کارون 3، بزرگ ترين حوضچه آرامش سدهاي دنياست. خود من به اين نكته واقف نبودم.
اشاره:

در قسمت قبلي گفت وگو با مهندس مهدي كريمي در مورد كودكي «نگين فيروزه اي زاگرس» كه حالا عروس استان خوزستان است، صحبت كرديم. آقاي كريمي براي ما شرح داد كه «نگين» چگونه متولد شد و چگونه به سن نوجواني رسيد. در قسمت دوم گفت وگو، معاون اجرايي پروژه براي ما در مورد ويژگي هاي فني سدكارون3 صحبت خواهد كرد. در قسمت پيش رو، مهندس كريمي، از فراز و نشيب هاي 14 سال كار روي سد كارون 3 سخن گفته است. فراز و نشيب هايي كه با درگذشت 61 نفر از مهندسان و كارگران كشور، تلخ مي شود و با تمجيد كارشناسان و مهندسان برجسته بين المللي از سدكارون 3 به شيريني مي گرايد. نگاه و خاطره مهندس كريمي از بازديد دو رييس جمهور از سد كارون 3 هم خواندني است.

........................................................

كارگر مورد نياز پروژه از كجا تامين مي شد؟

ما سعي كرديم بيشتر افراد بومي را به كار بگيريم. حدود 80 درصد كارگران هم بومي و منطقه اي بودند. 20درصد باقي مانده هم در كمپ هايي زندگي مي كردند كه ما احداث كرديم. افرادي هم كه با خانواده به محل آمده بودند در شهر ايذه زندگي مي كردند و به محل كار رفت و آمد مي كردند. مثل خود من كه خانواده ام در ايذه ساكن هستند. در كارگاه امكان اسكان خانواده نبود ولي كارگران مجرد در محل كمپ ها و ساختمان هاي احداث شده در كارگاه زندگي مي كردند. كارشناسان و متخصصان به علت كمبود كارگر، در منطقه از نقاط ديگر كشور بودند ولي كارگران اكثرا اهل منطقه خوزستان بودند. براي اياب و ذهاب كاركنان بيش از 150سرويس روزانه داشتيم. كارها به صورت دو شيفت 12 ساعته بود و كار در تمام 24 ساعت شبانه روز انجام مي شد.

چه مراحلی از پیشرفت پروژه در دولت آقای هاشمی انجام گرفت؟

كار انحراف مسير و جاده هاي دسترسي در دولت آقاي هاشمي شروع شد و در همين دولت هم به پايان رسيد و آقاي هاشمي خود براي افتتاح انحراف مسير آمدند. در دولت آقاي خاتمي كار اجرايي سد و نيروگاه آغاز شد. يعني كار اصلي اجراي طرح و بتن ريزي بدنه سد در دولت آقاي خاتمي و از سال 76 آغاز شد.

آيا روي كار آمدن دولت آقاي خاتمي تسريع و يا بهبودي در روند ساخت و اجراي پروژه ايجاد كرد؟ آيا ايشان هم مثل آقاي هاشمي نگاه خاصي به طرح داشتند؟

به هر حال اين پروژه يك طرح عظيم ملي بود. اعتبار اين طرح را هم سازمان مديريت و برنامه ريزي و دولت بايد تامين مي كرد. هم آقاي هاشمي و هم آقاي خاتمي از طرح حمايت كردند. اين پروژه از طرفي حيثيتي هم شده بود، چون كار از پيمانكاران خارجي گرفته شد و به كارشناسان داخلي داده شد. حتي تا قبل از آبگيري منتظر بودند تا ما از آنها درخواست كمك بكنيم. یک بار آقاي بيطرف به همراه هیاتی از سوی دولت، به ایتالیا سفر کرده بود. هیات ایرانی در جریان این سفر، با مدیران شركت «ايمپريژيلو» كه زمانی، سد دز را ساخته بود،ملاقاتی داشت و در این ملاقات، مديرعامل شركت ایتالیایی، آقاي بي طرف را به اتاقي برده بود كه روي آن نوشته بودند كارون 3. مديرعامل اين شركت به آقاي بيطرف گفته بود ما هنوز اين طرح را نگه داشته ايم و انتظار داریم، شما از ما دعوت به همكاري كنيد. با توجه به اين كه پروژه ابتدا مناقصه بين المللي داشت و بعد به پيمانكاران داخلي واگذار شد بسياري از شركت هاي خارجي كه از طرح پروژه هم آگاهي كامل داشتند بر اين باور بودند كه كارشناسان ايراني نمي توانند طرح را به اتمام برسانند. اين پروژه فراز و نشيب هاي زیادی هم داشت ولي در هر شکل، كار پيش مي رفت. حتي يك بار در سال 74 كه آقاي بيطرف هم مجري طرح بود پيمانكار عوض شده بود و افراد زيادي از پروژه رفتند كه این رفت وآمد ها باعث نگراني من شده بود. يكي از مديران گفت اصلا جاي نگراني نيست. چون اين پروژه بالاخره به بهره برداري خواهد رسيد. می خواهم بگویم، در چنين پروژه هايي تنها انگيزه است كه باعث كشيده شدن افراد به كار در اين مكان مي شود وگرنه با هيچ مقامي يا پولي نمي توان فردي را به كار در اين نوع پروژه هاي سخت و دشوار واداشت. افراد زيادي هم هستند كه با انگيزه بالا كار را شروع كردند و تا پايان كار هم ماندند. خطرات جاني در پروژه بسيار زياد بود. بالاترين ميزان انفجارها در اين پروژه انجام شد. ما در محل پروژه پنج انبار 20 تني مواد منفجره داشتيم و هميشه 100 تن ديناميت در اين انبارها نگهداري مي شد. برخي روزها حدود 2 تا 3 هزار كيلو ديناميت منفجر مي كرديم. اين كارها بسيار خطرناك و سخت بود.

با اين توصيفات اقدامات اصلي اجرايي سد در سال 76 آغاز شد؟

بله. حفاري ها و خاك برداري را آغاز كرديم. بتن ريزي بدنه سد شروع شد و عملیات كابل هوايي را انجام داديم. همزمان با حفاري ها نصب تجهيزات را هم از سال 77 در دستور كار قرار داديم، در حالي كه طبق برنامه بايد حفاري و بتن ريزي به صورت كامل انجام مي شد و بعد از آن، نصب تجهيزات صورت مي گرفت. ما سعي كرديم روش انفجار و حفاري را كمي تغيير دهيم تا به تجهيزات نصب شده آسيبي وارد نشود.

تامين اعتبارات طرح به چه صورت بود؟ آيا بودجه هميشه در اختيار شما قرار مي گرفت؟

نه. ما هيچ وقت صددرصد اعتبارات را دريافت نكرديم. به ياد دارم چند بار پیش آمد كه تا روز 29 اسفند پولی به ما پرداخت نمي شد. بعضی وقت ها مدت ها طول مي كشيد تا ما پول بگيريم و حقوق كاركنان را پرداخت كنيم. كارگران خیلی وقت ها پنج ماه يا شش ماه حقوق نمي گرفتند. از اين موارد هم در طول كار پيش مي آمد.

بيشترين كارگر را در چه زماني در اختيار داشتيد؟

از سال 76 و 77 به بعد بود كه كارهاي اصلي شروع شد. چیزی نزدیک به 8 هزار نفر در پروژه کار مي کردند. باید یادآوری کنم که وضع پروژه در سال های 76 و77 کمی بهتر شد. به هر حال پروژه پيشرفت مي كرد و نيازمند اعتبارات بيشتري بود.

به طور متوسط سالي چقدر از بودجه صرف اين پروژه مي شد؟

در فاصله سال هاي 80 تا 83 بيشترين هزينه صرف اين پروژه شد. در هر سال اعتبار خاصي به پروژه اختصاص داده مي شد كه مقادير متفاوتي بود. تمام امور اجرايي مثل جاده هاي دسترسي و جايگزين، پل ها، حفاري ها، نمايشگاه، كمپ ها و غيره مبلغي در حدود هفتصد و 60 ميليارد تومان هزينه برده است.

وام يا فاينانس خارجي هم به اين پروژه اختصاص داده شده بود؟

بله. فاينانس هاي خارجي بوده است كه با تبديل آنها به ريال در كل هزينه كه به آن اشاره كردم محاسبه شده است.

آيا در طول پروژه از مشاوران و شركت هاي خارجي كمك گرفتيد؟

مشاوران ما در اين پروژه شركت هاي «مهاب قدس» و «اكرز» از كانادا بودند. اين شركت ها هم در طرح و هم در اجرا مشاور پروژه بودند و از ابتداي شروع كار نظارت بر پروژه را بر عهده داشتند. شركت «اكرز» از دوران قبل از انقلاب مشاور طرح ها بوده و شركت مهاب قدس هم وابسته به آستان قدس رضوي است. مشاوره طرح به صورت (پنجاه – پنجاه) بين شركت خارجي و ايراني بود. در بحث نظارت چون هزينه نظارت خارجي ها بالا بود سعي كرديم بيشتر از كارشناس هاي داخلي استفاده كنيم ولي مسووليت به طور كامل و صد درصد متوجه هر دو شركت بود. با توجه به اين كه اجراي چنين پروژه عظيمي اولين تجربه ما بود اگر در جايي پي مي برديم كه نياز به مشاوره داريم مثل «پرده هاي آب بند»، از متخصصان و مشاوران معروف در دنيا دعوت مي شد و مشكلات را با آنها مطرح مي كرديم تا در مورد آنها بحث و تبادل نظر صورت بگيرد. اين جلسات چند بار در طول پروژه تشكيل شد و ما توانستيم با هزينه اي كمتر مشكلات را حل كنيم و مشاوره دريافت كنيم.

در مورد تجهيزات و ماشين آلات سنگين پروژه، آماري در اختيار داريد؟

ماشين آلات زيادي در اين پروژه كار كردند. برخي از اين ماشين ها براي اولين بار بود كه وارد كشور شد. به طور مثال يك بيل مكانيكي در پروژه داشتيم كه بزرگ ترين بيل مكانيكي وارد شده به كشور بود. حدود 9 مترمكعب خاك در بيل آن جاي مي گرفت كه البته در برخي معادن مثل مس سرچشمه هم به كار گرفته شد. دستگاه هاي دريل كه براي حفاري استفاده شد در نوع خود بي همتا بود. يا در «حفاري شفت» شفت هايي با ارتفاع 120 متر و قطر 12 متر داشتيم. براي چنين حفاري هايي بايد از روش هاي خاصي استفاده مي كردیم. اين حفاري از بالا به پايين امكان پذير نيست چون خاكبرداري آن خیلی سخت است. از دستگاهي به نام «آليما» استفاده كرديم كه به صورت ريلي نصب مي شود. اين دستگاه تونلي به قطر 2 متر حفاري مي كند و خرج گذاري مي كند بعد دوباره به «جان پناه» برمي گردد تا در انفجار آسيب نبيند. بعد ريل گذاري بيشتر مي شود و دستگاه بالاتر مي رود و به همين ترتيب تا بالا تونل هادي دو متري ايجاد مي شود بعد براي گشاد كردن تونل از بالا حفاري مي شود و خاك و سنگ به پايين ريخته مي شود و قابل تخليه است. اين روش براي اولين بار بود كه در ايران انجام شد. در تمام اين مراحل هر گاه احساس كرديم كه تجربه اي در كار نداريم از مشاوران مجرب دعوت كرديم و افرادي را براي بازديد به كشورهاي مختلف فرستاديم تا به اجرا كمك كند.

در مجموع فكر مي كنيد چقدر ديناميت براي انفجار استفاده كرديد؟

در حال حاضر دسترسي به آمار دقيق ندارم و نمي توانم به مقدار خاصي اشاره كنم. ما انفجارهاي بسيار زيادي داشتيم و برخي اوقات به طور روزانه 15 تا 20 انفجار داشتيم. زمان انفجار و خرج گذاري به طور معمول بين ساعت 12 ظهر تا يك بعدازظهر بود كه تمامي كارگران براي ناهار رفته بودند و كارگاه خالي بود. در اين زمان در مكان هاي مختلف زيرزميني يا روزميني انفجارهاي متعددي داشتيم.

آيا تلفات جاني هم در طول اين كارها و اجراي پروژه داشتيد؟

در طول انفجارها خوشبختانه تلفات زيادي نداشتيم و در كل انفجارات پروژه چهار نفر كشته شدند. ولي در كارگاه ها يا امور ديگري تلفات جاني داشتيم.

كل تلفات جاني پروژه چند نفر بود؟

متاسفانه در طول 14 سال کار روی این پروژه ملی، تعدای از همکاران ما جان باختند. كل پروژه 61 نفر تلفات داشت. بيشتر اين افراد در رابطه با حواشی كار يعني در راه آمدن به كارگاه از بين رفتند. مثلا يك بار، ميني بوسی تصادف كرد كه به واسطه آن 13 نفر كشته شدند يا ماشين چپ شد. در خود كارگاه 23 نفر كشته شدند از اين تعداد هم سه نفر به علت اشتباه در رانندگي وارد رودخانه شده بودند. دو نفر در جريان ساخت بدنه سد پرت شده بودند. طبق بررسي هايي كه ما انجام داده بوديم پي برديم پيمانكار خارجي براي اين پروژه 130 نفر تلفات در نظر گرفته بود با توجه به اين آمار تلفات پروژه كم بود و البته بيشتر اين تلفات هم جاده اي بود. ما از ابتدا سعي كرديم ايمني در سطح كارگاه رعايت شود و در اين بخش سخت گيري هم كرديم. مثلا كارگران از كفش و كلاه ايمني كه به آنها داده بوديم استفاده نمي كردند كه آنها را مجبور به استفاده كرديم.

براي مرحله بندي عمليات اجرايي مي توانيد اقدامات اجرايي پروژه در دولت اول آقاي خاتمي را مشخص كنيد؟

در دولت اول آقاي خاتمي حفاري ها تمام شد و عمليات بتن ريزي شروع شد. اين بتن ريزي هم در بدنه سد و هم در داخل نيروگاه بود. نصب تجهيزات هم در دولت اول آقاي خاتمي شروع شد. در اين پروژه 37 هزار تن تجهيزات نصب شده است كه رقم بسيار قابل توجهي است. از سال 1377 كه دور اول دولت آقاي خاتمي بود، اين كارها صورت گرفت و در دور دوم هم كه سد افتتاح شد و به بهره برداري رسيد. نيروگاه هم تكميل شد. «پست نیروگاه» هم قبلا در سال 1381 زودتر از ساير موارد تكميل شد كه چون مورد نياز كشور بود و قبل از نيروگاه و سد تكميل و راه اندازي شد. آبگيري سد را در سال 1383 شروع كرديم و در ارديبهشت 84 اولين واحد ما وارد مدار شد.

در طول این سال ها، وزرای مختلفی روی کار آمدند. فکر مي کنید کدام وزیر بیشترین علاقه را به راه اندازی سریع پروژه داشت؟

بدون اینکه بخواهم زحمت بقیه را زیر سوال ببرم و یا عنوان کنم که دیگران زحمت نکشیده اند، باید بگویم مهندس بيطرف خیلی نسبت به این پروژه حساس بود. شاید به این دلیل که قبل از تصدی وزارت نیرو، چهار سال مجري طرح پروژه بود. من فکر مي کنم مهندس بیطرف، به همين دليل به طور كامل با جزئيات پروژه كارون 3، آشنايي كامل داشت و به هر حال نظر خاصي روي اين پروژه اعمال مي کرد. ایشان در زمان تصدی وزارت هم، فشار زيادي به ما وارد مي كرد تا پروژه را درست و مناسب جلو ببريم. آقاي بيطرف در مقام وزیر نیرو، همان علاقه اي را به سد سازی داشت که آقای هاشمی در زمان ریاست جمهوری. به همین دلیل در دولت آقاي خاتمي سد كرخه، مسجدسليمان و كارون 3 به بهره برداري رسيد. البته بنيان اين سدها از دولت های قبل گذاشته شده بود ولي در دولت آقای خاتمی شتاب زيادي گرفت. اگرچه ما سدسازي را از سال هاي دور آغاز كرده ايم اما من معتقدم طي 10 سال اخير خودمان را پيدا كرده ايم و الان در هر زمینه اي مي توانيم به راحتي تصميم بگيريم و اجرا كنيم. طي 10سال اخير پيشرفت ما بسيار زياد بوده است.

از زمان بازديد آقاي هاشمي رفسنجاني از پروژه چه خاطره اي داريد؟

دفعه اول كه آقاي هاشمي به محل آمده بودند من مسوول بودم محل حفاري را به ايشان نشان بدهم. قرار بود بعد از حفاري، احداث بدنه سد شروع شود. اواخر سال 1374 بود. با آقاي رفسنجاني به محل رفتيم و با دستور ايشان مكان حفاري را منفجر كرديم. مواد رنگي زیادی هم در مواد انفجاری کار گذاشته بودند كه تقريبا به شكل پرچم ایران نمایان مي شد. نكته جالب بازديد اين بود كه آقاي هاشمی رفسنجاني حداقل 50 پرسش تخصصی مطرح کردند. به طور مثال ایشان با اشاره به محل آبگیری سد، پرسيد، بتن ريزي در اين دره عميق را چگونه مي خواهيد انجام دهيد كه ما گفتيم مي خواهيم كابل هوايي نصب كنيم و با كمك آن بتن ريزي كنيم. آقاي رفسنجاني پرسيدند، چرا الان كابل هوايي نصب نمي كنيد؟ من پاسخ دادم كه الان وقت نصب نيست. آقاي رفسنجاني گفت: الان اگر كابل هوايي را نصب كنيد مي توانيد در حفاري هم از آن استفاده كنيد. اظهار اين نكته کارشناسی از زبان يك رییس جمهور برای من خیلی جالب بود. گرچه در آن زمان نصب كابل هوايي و استفاده از آن ممكن نبود، اما دیدگاه آقاي رفسنجاني برای من در خور توجه بود. یادم هست، آقاي رفسنجاني سوالات بسيار زيادي در مورد لايه هاي زمين مي پرسيد و با توضيحات آقاي بيطرف هم قانع نمي شد. ما مجبور شديم كارشناس زمين شناسي پروژه را در ماشين آقاي رفسجاني بنشانیم تا در طول ادامه مسیر، همه چیز را برای ایشان به طور كامل توضيح دهد.

از آقاي خاتمي چه خاطره اي داريد؟

یک بار به اتفاق آقاي خاتمي از نيروگاه بازديد مي كرديم. از آن جايي كه ايشان بسيار مردمي هستند، همه كارگران دور ايشان جمع شدند و كار را رها كردند. ايشان هم شروع كردند به صحبت کردن. به علت كمبود وقت از تونل بيرون آمديم اما كارگران جلوي ماشين را گرفته بودند و آقاي خاتمي روي كاپوت ماشين ايستاد و براي آنان سخنراني كرد. با این وضع، ديگر وقت به بازديد كامل پروژه نرسيد.

حالا که در مورد حاشیه کار در كارون 3، به اندازه کافی صحبت کردید، در مورد ويژگي هاي فني ويژه و منحصر به فرد اين پروژه كمي توضيح دهيد؟

محل احداث سد كارون 3 در شمال شرقي استان خوزستان و در اصل شمال شرق شهرستان ايذه است. كارون 3 در 140 كيلومتري سد كارون يك قرار دارد. اين سد از نوع بتني دو قوسي با ارتفاع 205 متر است. ضخامت «پي» سد 5/29 متر و ضخامت تاج سد 5/5 متر است. طول تاج سد هم 462 متر است. از ويژگي هاي سد كارون3 ارتفاع و ضخامت آن است كه جزو سدهاي نازك دنيا محسوب مي شود. در بدنه سد، سه نوع سرريز پيش بيني شده است. يك نوع «سرريز سر سره اي» است كه در تمام سدها موجود و معمول است. اين سطح سر سر ه اي 8700 مترمكعب بر ثانيه تخليه سيلاب دارد. «سرريز تاج» يا سرريز آزاد هم در سد تعبیه شده كه دريچه ندارد و هر گاه آب از حد معمول فراتر رود خود به خود از آن سرريز مي شود. حجم اين سرريز 1540 مترمكعب است. نوع سوم «سرريزهاي روزنه اي» است، ما دو سرريز روزنه اي هم در بدنه سد ايجاد كرده ايم كه بزرگ ترين سرريزهاي داخل بدنه سد در دنيا هستند و هر كدام 1500 مترمكعب بر ثانيه تخليه سيلاب دارند. اين سرريزها در ارتفاع صد متري از پي سد قرار دارند. اين سرريزهاي روزنه اي در سدهاي ديگري هم استفاده شده ولي هيچ كدام چنين حجمي ندارند.

چه زماني از اين سرريزهاي روزنه اي استفاده مي شود؟

زماني كه آب پشت سد زياد باشد يا بخواهيم پشت سد را تخليه كنيم، براي كاهش فشار به سد از اين روزنه ها استفاده مي شود. به غير از اينها دو «دريچه جبراني» هم داريم كه بيشتر سدها مثل «سد دز» داراي اين دريچه ها هستند. هرگاه نيروگاه تعطيل باشد و كار نكند مي توان از اين دريچه ها آب را عبور داد. اين دريچه ها به اندازه 250 مترمكعب بر ثانيه آب از خود عبور مي دهند يعني به اندازه فعلي آب رود كارون.

در مسابقه فني مهندسي سدهاي ساخته شده در دنيا، سد كارون 3 در چه رتبه اي قرار مي گيرد؟

با توجه به نكاتي كه از كارشناسان خارجي شنيدم متوجه موضوعات خاصي شدم، مثلا «حوضچه آرامش»، بزرگ ترين حوضچه آرامش سدهاي دنيا است. خود من به اين نكته واقف نبودم. يك كارشناس متخصص سدسازي معروف در دنيا به نام «كوئيترز» يك بار به بازديد سد آمده و ما با هم به حوضچه آرامش سد رفتيم كه او از من پرسيد: مي داني الان در كجا ايستاده اي؟ و من گفتم: نه! او پاسخ داد كه تو در بزرگ ترين حوضچه آرامش تمام سدهاي دنيا ايستاده اي. من از او پرسيدم كه منظورت چيست؟ و دوباره پاسخ داد كه اين حوضچه آرامش از تمام حوضچه هاي ساخته شده در دنيا بزرگ تر است. وقتي 1500 مترمكعب بر ثانيه آب از ارتفاع 100 متري رها مي شود. قدرت تخريب بسيار زيادي هم دارد كه بايد آن را كنترل كرد. هيچ چيزي براي مهار اين آب بهتر از خود آب نيست. هر مانع ديگري كه در اين مسير براي كنترل آب قرار دهيم دوام نخواهد آورد. پس از سد اصلي، سد ديگري به ارتفاع 54متر احداث شده است و فاصله اين دو سد كه حوضچه آرامش آن به شمار مي رود، 400 متر است. عرض درياچه 5/57 و ارتفاع ديواره هاي حوضچه 70 متر است. به طور معمول قبل از باز كردن سرريزها، دريچه هاي جبراني را باز مي كنيم تا حوضچه آرامش پر شود و حدود 40 تا 45 متر آب جمع مي شود بعد از آن، آب از طريق سرريز تخليه مي شود. انرژي عظيم اين ميزان آب در حوضچه آرامش گرفته مي شود تا تخريب به وجود نيايد.

غير از حوضچه آرامش چه ويژگي خاصي در اين پروژه وجود دارد؟

نيروگاه سد هم ويژگي هاي خاصي دارد. اول اینکه نیروگاه كارون 3 بزرگ ترين نيروگاه زيرزميني است. سالني كه توربين ها در آن نصب شده است 251 متر طول و 26 متر عرض دارد. طول اين سالن به اندازه دو زمين فوتبال است. ارتفاع سالن هم 47 متر يعني به اندازه يك ساختمان 15 طبقه است. حفاري هاي انجام شده براي ساخت اين نيروگاه در دل كوه از ويژگي هاي منحصر به فرد پروژه است. سيستم نيروگاه كاملا زيرزميني است و در آن به جاي «لاين فلز» از «لاين بتني» استفاده كرديم. چون استفاده از فلز هزينه را بسيار بالا مي برد. «پرده آب بند» پروژه هم از ديگر ويژگي هاي خاص پروژه است. ما به اندازه ارتفاع خود سد روي كوه پرده ايجاد كرديم. يعني سدي با ضخامت كمتر روي لايه ها ايجاد كرديم تا آب فرار نكند. يعني با تزريق، كل درزها را گرفتيم. طول پرده آب بند، هزار و چهل كيلومتر يعني به اندازه فاصله تهران تا مشهد است. براي اين كار گمانه زديم و با تزريق، تمام درزهاي پشت سنگ ها را گرفتيم تا آب فرار نكند. ابزارهاي دقيقي هم نصب كرديم تا اگر آب فرار كرد، به ما خبر بدهد. از طرفي خود ما هم از اين قضيه مطلع مي شويم چون ورودي آب، آب درياچه و ورودي به نيروگاه كاملا مشخص است و مي توانيم بفهميم كه آيا آب در جايي هدر رفته يا خير. با اين حال باز هم اين ابزار در پرده آب بند نصب شده است.

آيا تا به حال فرار آب داشته ايد؟

ج : نه. پرده هاي آب بند، به خوبي عمل كرده است و اگر اين پرده نصب نمي شد حتما با فرار آب مواجه مي شديم.

در مورد خطرات زلزله و اقدامات پيشگيرانه در پروژه بگوييد؟

بدنه سد تا حدودي انعطاف پذيري و قابليت تحرك دارد. وسط ديواره سد تا حدود هفت سانتي متر مي تواند حركت كند. در زلزله اتفاقي براي سد نمي افتد مگر اينكه كوه از بين برود و پي سد را تخريب كند.

اين سد در مقابل چه ميزان حجم سيلاب مقاومت دارد؟

درياچه سد، ظرفیت 3 ميليارد مترمكعب آب دارد و طول آن 60 كليومتر است. در حال حاضر اين حجم پر نيست، ولي در زمستان سيلاب را در درياچه جمع مي كنيم و در زمان كم آبي از آن بهره مي بريم. يكي از ويژگي هاي سد، كنترل سيلاب است يعني باید بتوانیم سيلاب را كنترل كنیم تا به سرآشيبي وارد نشود. در اين سد PMF در نظر گرفته شده است. PMF به معني برگشت سيل ده هزار ساله است. در كارون 3 اگر تا 13 هزار و 300 مترمكعب آب در ثانيه وارد شود هيچ مشكلي براي سد پيش نمي آيد. مجموعه سرريزها 13هزار و 300 مترمكعب تخليه آب دارند و اگر چنين سيلابي بيايد ما توانايي كنترل آن را داريم.

در پروژه سد كارون 3 با چه مشكلات و چالش هايي برخورد داشتيد؟

بد نیست به یکی از چالش برانگیز ترین اتفاقات 14 سال گذشته کاری ام اشاره کنم. مردم این منطقه در جریان کامل همه وقایع قرار دارند، اما شاید یادآوری این موضوع برای خواننده های شما جالب باشد. زمانی که قرار بود سد، آب گیری شود، ما با یک چالش عقیدتی از سوی مردم منطقه مواجه شدیم. در محل آب گیری سد، امامزاده اي معروف به «شه پير» وجود داشت كه اگر سد آبگیری مي شد، این امامزاده به زیر آب مي رفت. روستاييان منطقه به این امامزاده، اعتقاد زیادی داشتند و در اعتراض به آب گیری سد، تجمع کردند. ما از همان ابتدا، همه مراتب را به سازمان اوقاف اعلام كرديم و از آنها خواستیم، راه حل مناسبی پیش روی ما بگذارند... سازمان اوقاف مراتب را از مراجع معظم تقلید، استعلام کرد و طبق استفتائاتی که داشت، از ما خواست که امامزاده را جابه جا كنيم. من خودم به تنهایی، با افراد سرشناس مذهبی شهر، ازجمله امام جمعه و دیگر زعمای منطقه صحبت كردم. به سازمان اوقاف هم گفتيم كه گرفتن مجوز بر عهده آنها است و ما فقط امامزاده را انتقال مي دهيم. مجوز نبش قبر را نمي دادند، ولي اعلام کردند که مي شود، قبر را به صورت يك بسته بتنی كامل جابه جا کرد. ما طرح لازم را تهیه کردیم و از آنها اطلاعاتي خواستيم كه هيچ كس نتوانست به ما کمک کند. به هر حال ما حفاري را آغاز كرديم و پس از رسيدن به قبر، يك جعبه بتنی ساختیم. قبر را با بتن محكم كرديم و با جرثقيل، آن را حرکت دادیم و به ترازهای بالاتر برديم. حتي زمين امامزاده را خودمان خريديم... در حال حاضر مسوولیت ساخت مکان جدید امامزاده، بر عهده مهندسان ما است. همه چیز زیر نظر خود ما در حال انجام است.

نمونه هاي ديگري هم از اين قبيل داشتيد؟

به صورت امامزاده نه. اما تجهیزات و بناهای دیگری وجود داشت که نهادهای مالک آن، حاضر به همکاری نشدند. به طور مثال، پلی مربوط به اداره راه و ترابري در منطقه بود كه ما اعلام كرديم که باید پل را بردارند. تجهيزات و ماشين آلات كامل هم در اختيار آنها قرار داديم، ولي نتوانستند پل را جمع كنند. پل فلزي بود و جمع نشد، اما بازهم خود ما راه زديم و پل ساختيم. چون مردم راه نداشتند كشتي سازي كرديم و «بارج» ساختيم كه 400 تن بار ظرفيت داشت. این «بارج» مي تواند 120 اتوبوس و ميني بوس و 24 سواري را از این طرف دریاچه به طرف دیگر حمل کند. ما چند ايستگاه هم ایجاد كرديم و قايق هايي تدارك ديديم كه مردم را جابه جا مي كند.

آرزوي شما براي اين پروژه چيست؟

باور کنید، «نگین زاگرس» مثل دختر من است. فکر این که ممکن است روزی دریاچه فیروزه اي كارون 3 را نبینم، عذابم مي دهد. با خودم مي گویم، در 14 سال گذشته، دنیای سیاست، سه رییس جمهور، پنج دولت و پنج مجلس را دیده است. در اين مدت راست ها آمده اند و چپ ها رفته اند. چپ ها دوباره قدرت گرفته اند و راست ها کنار رفته اند، اما همه آنهایی که در اين پروژه جان کنده اند، هر روز با صدای دریل و چکش و سنگ شکن بیدار شده اند و با صدای دینامیت و ریزش کوه و سیلاب به خواب رفته اند. ما به دور از هیاهوی سیاسی، برای این کشور، نگینی تراشیده ايم که به آن افتخار مي کنیم. این نگین فیروزه ای، هدیه جامعه مهندسی، به مردم عزیز ایران است. فكر كنيد شما زمين را مي كنيد و نهالي مي كاريد. نهال را آبياري و هرس مي كنيد و مواظب آن هستيد تا پس از چند سال ميوه بدهد. ثمره درخت براي شما بسيار لذت بخش خواهد بود. اين پروژه براي ما چنين حالتي دارد. هنوز بايد به آن رسيدگي كرد تا ثمره واقعي خود را بدهد. آرزوي من اين است كه با اقدامات صحيح تکمیلی، اين پروژه را تبديل به يك پروژه نمونه كنيم كه براي جامعه مهندسي كشور افتخار و آبرو باشد. مجموعه اي که در حال حاضر مي بينيد، مجموعه رفاهي و نمايشگاه دارد كه ديگر سدها ندارند. از طرفي برنامه اي مبني بر تدوين آرشيو و مركز اسناد مرتبط با پروژه را در ذهن دارم كه اين اسناد را بتوان براي مطالعات سال هاي بعد استادان دانشگاه، دانشجويان و محققان نگهداري كرد تا با استفاده از اسناد به راه حل هاي مورد استفاده پي ببرند. ما در اين پروژه مستندسازي انجام داده ايم، فيلمبرداري كرده ايم و بسياري از اطلاعات به صورت سي دي و كتاب موجود است. فروشگاهي داير خواهيم كرد تا اين اطلاعات را در اختيار علاقه مندان و پژوهشگران قرار دهد.

به فكر بازنشستگي هم هستيد، تمايلي به اين كار داريد؟

من دوست دارم تا جايي كه مي توانم به كشور خدمت كنم. بازنشستگي هم سن و شرايط خاص خود را دارد.

 احتمال واگذاري پروژه بعدي به شما چقدر است؟

اين كار بستگي به شرايط دارد. از طرفي من هنوز دنبال اين موضوع هستم كه بحث كارون 3 را به سرانجام برسانم. بارها پيشنهاد كارهاي ديگر به من داده شده است . سال گذشته قرار بود، به تهران بروم، ولي علاقه من به اين پروژه مانع شد تا به جاهاي ديگر بروم. برخی واحدهاي ما در اين پروژه، به بهره برداري كامل نرسيده اند و من مي خواهم تا تكميل تمامي امورهاي جانبي در پروژه بمانم.

در حال حاضر چند نفر در محل مشغول به كار هستند؟

در حال حاضر حدود 2 هزار نفر در محل مشغول به كار هستند. افراد زياد و آدم هاي بسيار بزرگي وارد اين پروژه عظيم شدند و زحمت كشيدند و رفتند.

و حرف آخر؟

می خواهم چیزی بگویم که پایان مصاحبه شما را تکراری مي کند، اما لطفا به این دلیل که ممکن است شخصی باشد و یا هر دلیل دیگری، حذفش نکنید. من به عنوان عضو كوچكي در اين پروژه عظيم سهيم بودم. خانواده من سهم بزرگي در حمايت من در طي اين سال ها داشت كه از همین جا مي خواهم از همسرم بابت شب بیداری هایم و بابت نگرانی هایش و بابت همه چیز تشکر کنم. حالا که دارم به رنج ها و تلاش های همکارانم و خانواده هاي آنها فکر مي کنم، گریه ام مي گیرد. باور کنید «نگین فیروزه اي زاگرس» افتخار 7 هزار کارگری است که شب و روز برای آن زحمت کشیده اند.



 * رونامه دنياي اقتصاد


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :