Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 149553
تاریخ انتشار : 13 مرداد 1389 0:0
تعداد مشاهدات : 155

در مسير پرآوازه ترين پژوهشكده علمي ايران

پونه شيرازي
پونه شيرازي *رويش دانش و تخصص ايراني در قلب رويان شايد به جرات بتوان گفت كه يكي از بزرگ ترين افتخارات علمي و تحقيقاتي كشورمان طي سال هاي پس از انقلاب، تاسيس مجموعه اي است كه با كم ترين امكانات و در سخت ترين شرايط با همت جمعي از محققان جوان، نطفه اوليه اش بسته شد. حاصل دانش، تخصص، تلاش و كوشش اين محققان تولد موسسه و سپس پژوهشكده رويان است. روياني كه نام ايران را بارها در دنيا پرآوازه ساخت... در دهه 60 بيشترين بيماراني كه براي درمان از ايران خارج مي شدند ابتدا بيماران قلبي و سپس كساني بودند كه از ناباروري رنج مي بردند. در واقع بيماران با مخارج فراوان به كشورهاي غربي رفته و در شرايطي مغاير با فرهنگ ايراني تحت درمان قرار مي گرفتند. بگذريم كه ميزان موفقيت در آن هنگام نيز حداكثر 15 درصد بود. بعلاوه هزينه هاي گزاف درمان از يك سو و هزينه هاي اقامت، رفت و آمد و مترجم از سوي ديگر بر اين بيماران فشار مي آورد. در چنين شرايطي موسسه اي به نام رويان به همت جمعي از محققان جوان با هدف درمان زوج هاي نابارور در سال 1369 تاسيس شد. در واقع اين مركز دومين مركز درمان ناباروري ايران بود و امروز از موفق ترين مراكز علمي و تحقيقاتي كشور است به گونه اي كه دستاوردهاي اين مجموعه متخصص، علمي و پرتلاش در حوزه شبيه سازي با كاربرد فناوري سلول بنيادي، درمان ناباروري و توليد حيوانات دستكاري شده ژنتيكي در بسياري موارد در صدر اخبار افتخارآميز داخلي و خارجي بوده است. رويان مجموعه اي است كه پس از شروع به كار در يك منزل اجاره اي با شتاب زياد خود را به استانداردهاي جهاني نزديك كرد و در اين راه از حمايت رهبر معظم انقلاب، جمعي از خيرين و ازخودگذشتگي هاي اعضاي هيات علمي و پزشكان خود بهره گرفت تا به مقصود رسيد. به گونه اي كه هم اكنون اين مركز جزو فعال ترين پژوهشكده هاي جهاد دانشگاهي به حساب مي آيد. پژوهشكده رويان به عنوان يكي از مراكز پيشرو در ارائه خدمات درمان تا باروري با هدف ارائه اين گونه خدمات و انجام پژوهش هاي بنيادي و كاربردي در زمينه علوم و فناوري هاي كمك كننده باروري (ART )با همت زنده ياد مرحوم دكتر سعيد كاظمي آشتياني و گروهي از همكاران پرتلاشش تاسيس شد كه توسعه تحقيقات در زمينه باروري و ناباروري، توليد ، تكثير و انجماد سلول هاي بنيادي جنيني، اجراي نخستين طرح همانندسازي حيوانات در خاورميانه و ديگر دستاوردهاي بزرگ اين مجموعه حاصل سال ها فعاليت پژوهشكده از زمان تاسيس اش تاكنون بوده است. كما اين كه اكنون با گذشت نزديك به 2 دهه اين پژوهشكده توانسته است به يكي از معتبرترين مراكز ارائه خدمات تخصصي و فوق تخصصي در زمينه درمان ناباروري در خاورميانه تبديل شود. پژوهشكده رويان از سال 1380 با تلاش هاي مخلصانه مرحوم دكتر سعيد كاظمي آشتياني و همكارانش به عرصه تحقيقات سلول هاي بنيادي نيز وارد شد كه اين تحقيقات در سال 1382 به نتيجه رسيد و اين پژوهشكده با توليد سلول هاي بنيادي جنيني نام ايران را در بين 10 كشور برتر دنيا كه به اين فناوري دست يافته اند قرار داد. آن مركز به دنبال چندين سال فعاليت پژوهشي در زمينه علوم سلولي در سال1377 موفق به اخذ مجوز از شوراي گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي شد. اكنون با گذشت نزديك به 2 دهه اين پژوهشكده توانسته است به يكي از معتبرترين مراكز ارائه خدمات تخصصي و فوق تخصصي در خاورميانه تبديل شود به طوري كه علاوه بر هزاران زوج ايراني نابارور سالانه صدها زوج نيز از كشورهاي خاورميانه، اروپا و استراليا براي امور درماني به اين مركز مراجعه مي كنند. *رويان، نامي آشنا براي مراكز باروري دنيا همان گونه كه پيشتر هم گفتيم تحقيقات مربوط به درمان ناباروري در رويان سال 1369 آغاز شد كه حاصل آن تولد دومين نوزاد حاصل از ميكرو در ايران، اولين نوزاد حاصل از باروري آزمايشگاهي در تهران، اولين نوزاد حاصل از روش هاي تشخيص ژنتيكي پيش از لانه گزيني جنين در ايران و نيز ارائه تمامي خدمات درماني به زوج نابارور با استاندارد بين المللي حاصل كار رويان بود. هم اكنون حدود 4500 سيكل باروري آزمايشگاهي در سال در اين مركز انجام مي شود كه اگر هزينه اي كه هر زوج براي رفتن به خارج، اقامت و درمان در دهه 60 را 15هزار دلار حساب كنيم هم اكنون حدود 70 ميليون دلار در سال صرفه جويي ارزي مي كند. جالب است بدانيد كه ميزان متوسط موفقيت درمان ناباروري در سال 2000 اروپا 6/16 درصد، در سال 2002 حدود 9/29 درصد و در سال 2003، 6/29 درصد بوده است. در سال 2003 ميزان موفقيت كانادا 31 درصد اعلام شد. با مقايسه اين درصدها با ميزان موفقيت رويان در درمان ناباروري كه 40 درصد است نشان مي دهد كه ما از كشورهاي غربي عقب نمانده ايم. ميزان موفقيت بالا و نزديكي راه و مسائل مذهبي و فرهنگي باعث هجوم بيماران از كشورهاي حوزه خليج فارس و همسايگان شمالي به اين مركز شده و همچنين ايرانيان مقيم كشورهاي اروپايي، آمريكايي و استراليا براي درمان خود به اين مركز مراجعه مي كنند. در ميان كشورهاي اسلامي، ايران تنها كشوري است كه اهداي گامت، جنين و رحم جايگزين را انجام مي دهد. بعلاوه پژوهشكده رويان تحقيقات وسيعي پيرامون مسائل شرعي، اخلاقي، عرفي، حقوقي، اجتماعي و رواني مربوط به اين گونه روشها انجام داده و نتايج آنها را به صورت مقالات و سخنراني ها در سراسر جهان ارائه كرده است. اين تحقيقات با دامنه اي وسيع هنوز هم در حال انجام بوده و پيوندي بين حقوقدانان، فقها، متخصصان علوم اجتماعي و پزشكان برقرار كرده است. نياز به پيگيري فرزندان حاصل از روش هاي آزمايشگاهي نيز رويان را وادار به شروع تحقيقات روي وضعيت جسمي و رشد و نمو اين كودكان نمود و مركز پايش رشد جهاد دانشگاهي بدين منظور تاسيس شد. جشنواره و كنگره بين المللي رويان نيز هر سال محيطي را براي رد و بدل اطلاعات به روز باروري و علوم سلولي بين برجسته ترين اساتيد دنيا و محققان داخلي و خارجي ايجاد مي كند. اين كنگره در تقويم انجمن هاي بين المللي ثبت شده و جزو وقايع مهم علمي دنيا به حساب مي آيد. *آغاز تحقيقات سلول هاي بنيادي در كشور گروه پژوهشي سلول هاي بنيادي پژوهشكده رويان فعاليت خود را در سال 69 به كوشش متخصصان اين علم در زمينه توليد و تمايز سلول هاي بنيادي جنيني و بالغ آغاز كرد و در حال حاضر تحقيقات متعددي را پيرامون تمايز سلول هاي بنيادي جنيني، بالغ و خون بندناف به ساير سلول هاي اختصاصي با اهداف پژوهشي و درماني، توليد موش هاي ترانسژن، مهندسي بافت، توليد رده هاي جديد سلولي و پيوند سلول هاي بنيادي به انجام رسانده است. اين گروه با جلب نظر كارشناسان و متخصصان آگاه در اين زمينه و مشاركت ساير مراكز تحقيقاتي، قدم هايي را در جهت استفاده از سلول هاي بنيادي در درمان برخي بيماري هاي انساني برداشته است. در همين راستا محققان پژوهشكده رويان موفق به توليد 6 رده سلول هاي بنيادي جنيني انساني و ثبت آنها در انجمن بين المللي تحقيقات سلول هاي بنيادي، توليد 8 رده سلول هاي بنيادي جنيني موشي در سال هاي آغازين، تمايز سلول هاي بنيادي جنيني انساني به سلول هاي عصبي، قلبي، مولد انسولين و كبدي و تمايز سلول هاي بنيادي بزرگسال انساني به سلول هاي غضروفي و استخواني شدند. از ديگر دستاوردهاي رويان در زمينه سلول هاي بنيادي نيز مي توان به مواردي چون استفاده از سلول هاي بنيادي خونساز مغز استخوان بيماران براي ترميم قلب مبتلايان به سكته قلبي، كشت و تكثير سلول هاي بنيادي ليمبال چشم جهت درمان آسيب هاي گرمايي، شيميايي و فيزيكي به قرنيه چشم، پيوند سلول هاي بنيادي به كبد، جداسازي سلول هاي بنيادي مزانشيمي از مغز استخوان و تمايز آنها به سلول هاي استخواني و غضروفي، راه اندازي بانك خصوصي سلول هاي بنيادي خون بندناف، مطالعه پيوند سلولي به مدل هاي حيواني ضايعه نخاعي و تعيين نقشه پروتئيني سلول هاي بنيادي جنيني انساني اشاره كرد. *تولد حيوانات شبيه سازي شده از ديگر دستاوردهاي مهم رويان مي توان به توليد حيوانات شبيه سازي شده اشاره كرد. در واقع ادامه روش شبيه سازي حيوانات رسيدن به توليد موجودات ترانسژن يا تراريخته است. اين به اين معني است كه ژن خاصي به جنين دام انتقال يابد تا پس از به دنيا آمدن آن جنين، به علت داشتن آن ژن، پروتئين خاص مورد نظر ما را در شيرش توليد كند. فرض كنيد گاوي وجود داشته باشد كه در شيرش انسولين توليد كند، با داشتن اين گاو مي توان مقادير زيادي انسولين با قيمت پايين توليد كرد و به بازار عرضه كرد. در اين راستا پژوهشكده رويان موفق به توليد اولين گوسفند، گاو و بز حاصل از باروري خارج رحمي و بلوغ آزمايشگاهي تخمك و همچنين اولين گوسفند شبيه سازي شده شد. اولين گاو شبيه سازي شده نيز به دنيا آمد ولي متاسفانه 10 دقيقه بعد از تولد از بين رفت. البته اين مطالعات همچنان با جديت ادامه دارد. *رويانا به دنيا آمد رويانا اولين گوسفند زنده شبيه سازي شده در خاورميانه است، كه حاصل تلاش شبانه روزي و بي وقفه پژوهشگران و محققان پژوهشكده رويان بود. رويانا در 8 مهر 1385هجري شمسي در پژوهشكده رويان پايگاه تحقيقات اصفهان متولد شد. اين گوسفند شبيه سازي شده پس از پشت سر گذاشتن مشكلات موجود در حين زايمان و بعد از آن، هم اكنون مانند ساير گوسفندان افشاري در گله زندگي عادي و خوراك معمول را دارد. پژوهشكده رويان پايگاه تحقيقات اصفهان پس از به پايان رساندن پروژه عظيم شبيه سازي رويانا، پروژه هاي ديگري نيز در برنامه هاي مطالعاتي خود قرار داده است كه ازجمله اين پروژه ها توليد گاو تراريخته از طريق فرآيند شبيه سازي براي توليد پروتئينtPA در شير گاو است كه حاصل اين پروژه توليد دارو براي درمان بسياري از بيماري ها و بي نيازي كشور از واردات دارو است. *افتتاح اولين مركز سلول درماني اخيرا نيز پژوهشكده رويان موفق به افتتاح اولين مركز سلول درماني و اولين بانك خون بندناف شد. اين مركز، خدمات خود را در 3 بخش ارائه مي دهد. در بخش اول با همكاري مراكز باليني مطالعات كارآزمايي باليني در زمينه سلول درماني را انجام مي دهد كه در اين بخش در حال حاضر روي بيماري هاي قلب، زخم اندام تحتاني، كبد و چشم فعاليت مي كند. در بخش دوم مركز، ارائه خدمات به بيماران را به صورت سرپايي انجام مي دهد كه استفاده از پيوند سلول هاي رنگدانه در افراد مبتلا به لك و پيس از آن جمله است و بالاخره در بخش سوم مركز، خدمات مربوط به بانك سلول هاي بنيادي خون بندناف را به صورت عمومي در دستور كار خود دارند. در عين حال اولين بانك خون بندناف رويان نيز با هدف دسترسي عمومي به اين بانك راه اندازي شده است تا افرادي كه توانايي مالي براي استفاده از بانك خصوصي خون بندناف را ندارند بتوانند از خدمات اين مركز استفاده كنند. *رويشي كه متوقف نمي شود رويان به همت محققان و پژوهشگرانش متولد شد، با وجود تمام مشكلات به كارش ادامه داد و توانست در قلب يافته هايش باقي بماند و با دستيابي به دانش و فناوري روز دنيا در زمينه سلول بنيادي، شبيه سازي و درمان ناباروري نام ايران را به دفعات در دنيا پرآوازه سازد. هم اكنون اين مجموعه علمي - تحقيقاتي كه خود به مرحله توليد علم رسيده است نيازمند حمايت است و توجه و باور مسوولان و آناني را كه دغدغه شان گام زدن كشورمان در مسير توسعه علمي است مي طلبد. *منبع : www.jamejamonline.ir (ویژه نامۀ سی بهار) دوشنبه 21 بهمن 1387