Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 149765
تاریخ انتشار : 19 مرداد 1389 0:0
تعداد بازدید : 276

توسعه با انرژي هاي نو در ایران

پوريا ناظمي پوريا ناظمي يكي از معضلاتي كه انسان از زمان پيدايش برروي زمين با آن مواجه بود تهيه منبعي براي تامين انرژي مورد نياز او در مصارف روزمره اش بوده است. زماني آتش تنها راه توليد انرژي به شمار مي رفت اما هرچقدر كه انسان پيشرفت كرد، نياز هاي او به منابع جديدتر هم افزايش يافت تا سرانجام با وقوع انقلاب صنعتي انسان خود را بيش از هر زماني معتاد به استفاده روزافزون از منابع انرژي يافت كه براي به كار انداختن موتورهاي فناوري جديد به شدت به آن نياز داشت. ذغال سنگ و پس از آن نفت و مشتقات آن مسير ما را به سوي يكي از منابع بسيار خاص زمين رهنمون كرد. سوخت هاي فسيلي كه در فرآيندي چندين ميليون ساله، در اثر انباشت بقاياي موجودات زنده باستاني به وجود آمده و اگرچه منبعي به نسبت سهل الوصول به شمار مي رود اما آن را بايد منبعي يك بار مصرف دانست كه تنها در دوره اي محدود انسان مي تواند از آن استفاده كند و پس از آن براي هميشه به پايان مي رسد. شتاب دوران صنعتي و شورمندي حاصل از دست يافتن به منبعي كه مي توانست به سادگي موتور محرك جهان صنعتي تازه زاده شده را به حركت درآورد آنچنان حواس انسان را از نگاهي جامع به موضوع انرژي دور كرد كه تا مدت ها تنها در انديشه استحصال بيشتر نفت و مصرف هرچه بيشتر آن به شكل هاي مختلف بود. همين داستان روايت هاي مختلفي را در تاريخ سياره ما رقم زده است و كار به جايي رسيد كه تلاش براي دستيابي به منابع نفتي عامل جدي و مهمي در شكل دهي مناسبات سياسي و اجتماعي شد و سال ها سياست هاي كشورهاي مختلف را شكل داد. در دهه هاي اخير دانشمندان و صاحبان صنايع كم كم به فكر مشكلات استفاده بي مهابا از منابع سوخت هاي فسيلي افتاده اند. اين منابع از چند جهت داراي مشكلات غير قابل حل ارزيابي مي شود.نخست آنكه منابع سوخت هاي فسيلي، شامل نفت، گاز، ذغال سنگ و مشتقات آن همگي منابعي پايان پذير و محدود هستند. آمارهاي مختلفي درباره مدت امكان برداشت از اين منابع وجود دارد اما حتي خوشبينانه ترين آنها نيز به زحمت به بيش از 100 سال ديگر مي رسند. بدين معني كه تا كمتر از يك قرن ديگر عمده منابع قابل استحصال سوخت هاي فسيلي به پايان خواهند رسيد. از سوي ديگر وابستگي شديدي كه امروزه به منابع فسيلي وجود دارد در صورت به پايان رسيدن اين منابع مي تواند بحراني جدي براي زندگي مدرن انسان به وجود آورد. از سوي ديگر در جهاني كه نفت و مشتقات آن نبض بازار جهاني را در اختيار دارد بحران هاي ناشي از تغيير حجم منابع، بروز جنگ در نواحي نفت خيز و سياست هاي دولت ها مي تواند آسيب هاي جدي بر توسعه اقتصادي همه كشورها و به ويژه كشورهاي در حال توسعه بگذارد. اما گذشته از اقتصاد و صنعت، دانشمندان نيز نگران اين رشد روز افزون وابستگي به نفت هستند. در چنددهه اخير دانشمندان متوجه شده اند كه دماي ميانگين سياره زمين به طور آهسته ولي پيوسته اي در حال افزايش است. علت اين امر پديده اي به نام اثر گلخانه اي است كه در اثر آن با افزايش انباشت گازهاي گلخانه اي در جو زمين حرارت انباشت شده درون جو افزايش يافته وكم كم باعث گرمايش زمين خواهد شد.اين اثر در صورتي كه ادامه پيدا كند باعث خواهد شد تا زمين با تغييرات بنيادي بسياري مواجه شود. اين تغييرات شامل از بين رفتن قطبين يخي زمين، تغيير در چرخه آب و هوايي رايج بر سياره ما و در نهايت از بين رفتن بسياري از موجودات و در پايان نابودي انسان خواهد بود.علت عمده وقوع چنين رويدادي به ويژه در چند قرن اخير كشف منابع فسيلي و استفاده بي رويه از اين منابع است. سوخت هاي فسيلي هنگام سوختن، منابع زيادي از گازهاي گلخانه اي و از جمله دي اكسيد كربن آزاد مي كنند كه اين گازها باعث خواهد شد تا فرآيند گرمايش زمين تشديد شود. همه اين مسائل بزرگ و ده ها مساله كوچك ديگر باعث مي شود تا كشورها براي امكان توسعه يافتگي خود و سلامت سياره مادري ما به فكر استفاده از انرژي هاي جايگزين بيفتند. ايران نيز از سال ها پيش برنامه هاي متنوعي را براي استفاده از نيروهاي طبيعي بازگشت پذير و دوستدار محيط زيست آغاز كرده است. استفاده از نيروي آب در طراحي سدها و تلاش براي مهار و استفاده از انرژي هسته اي يكي از قديمي ترين تلاش هاي كشور ما براي به خدمت گرفتن منابع جايگزين انرژي است. اين تلاش در سال هاي اخير به طور قابل توجهي افزايش پيدا كرده است كه اميد استقلال انرژي كشور را در سال هاي پيش رو مي دهد. *انرژي هسته اي استفاده از انرژي هسته اي در توليد انرژي و برق يكي از دستاوردهاي علوم نوين به شمار مي رود. فناوري هسته اي اگرچه به بازه وسيعي از فناوري هايي گفته مي شود كه در آن از فرآيندهاي مربوط به واكنش هاي هسته اي با مقاصد مختلف استفاده مي شود، اما اين روزها عمده كاربردي كه جامعه از اين فناوري برداشت مي كند توليد برق از واكنش ميان هسته هاي اتم هاست. در اين روش با استفاده از رآكتورهاي شكافت هسته اي فرآيند شكافت هسته اتم هاي سنگين به اتم هاي سبك تر كه همراه با آزاد كردن انرژي است به طور كنترل شده پي گرفته شده و از گرماي حاصل از آن براي گرم و بخار كردن آب و چرخاندن پره هاي ژنراتورها استفاده مي شود. اين فناوري نسبت به فناوري هاي رايج، آلودگي بسيار پاييني دارد و در عين حال احاطه به آن مي تواند دروازه هاي پيشرفت هاي آتي را براي هر كشوري باز كند. در حال حاضر نيروگاه بوشهر در حال آماده شدن براي ورود به مدار قرار دارد و از سوي ديگر ايران تلاش وسيعي را براي به دست آوردن فناوري استخراج و غني سازي اورانيوم كه سوخت اصلي نيروگاه هاي هسته اي به شمار مي رود انجام داده و به موفقيت هاي خيره كننده اي در اين زمينه دست يافته است كه نويد استفاده هرچه بهتر از اين انرژي در آينده را مي دهد. *انرژي باد ايران كشوري با جغرافياي ويژه و گوناگون است و اين تنوع بافت جغرافيايي باعث شده است تا سرزمين ما امكانات بالقوه بسياري براي استفاده از انرژي هاي سبز، بازگشت پذير و غيرآلاينده داشته باشد. يكي از انرژي هاي نويني كه در جهان و ايران مورد توجه جدي قرار گرفته است انرژي باد است. اين انرژي نه تنها مي تواند در توليد مصارف خانگي نقش داشته باشد كه با توجه به مناطق بادخيزي كه در جهان وجود دارد، مي تواند بخشي از نياز انسان امروز به انرژي را پاسخ دهد. ساخت مزرعه هاي بادي در دالان هاي بادي ايده اي است كه در 2 دهه اخير در ايران به طور جدي پيگيري شده و مراكزي چون وزارت نيرو و پژوهشگاه نيرو مورد توجه قرار گرفته است به ويژه آن كه دالان هاي بادخيز بسيار مناسبي چون منجيل و بينالود و دالان هاي بادي ديگر مي تواند باعث شود تا اين انرژي بخشي از نياز كشور را تامين كند.گام هايي كه ايران در اين زمينه برداشته است، اميدبخش دستيابي به دانش فني مورد نياز براي توسعه چنين منابعي به شمار مي رود. *انرژي خورشيدي بخش عمده اي از پهنه ايران را دشت ها و مناطق كويري پوشانده است كه تنها روزهاي اندكي در سال ممكن است شاهد پوشش ابري باشد، چنين شرايطي براي ايران مي تواند فرصت مناسبي باشد تا با استفاده از انرژي سالم خورشيدي و با توسعه فناوري هاي مربوط به استحصال اين انرژي از شرايط طبيعي خود هر چه بيشتر استفاده كند. از مدت ها پيش طرح استفاده از صفحات خورشيدي مولد نيرو در ايران در دستور كار قرار گرفته است، اما چندي پيش گام بزرگ ديگري در اين زمينه برداشته شد و آن تاسيس مزرعه خورشيدي ايران در شيراز بود. جايي كه بر مبناي لوگويي مدون سعي در بررسي امكان استفاده عملي از انرژي خورشيدي شده بود. عزم ايران در استفاده از اين انرژي مي تواند باعث ارائه الگويي جديد در مصارف شهري و صنعتي شده و بخش عمده اي از نياز ايران به سوخت هاي فسيلي را از بين ببرد. *انرژي آب سدسازي امروز يكي از صنايع پيشرو ايران به شمار مي رود. مهندسان و دانشمندان ايراني امروزه با ساخت سدهاي پيشرفته به جايگاه استثنايي در سطح جهاني دست يافته اند. سد عظيم كارون 3 نمونه اي از توانمندي پرافتخاري است كه ايران را در مهار نزولات آسماني و استفاده بهينه از آن در رده كشورهاي پيشرفته جهان قرار داده است. استفاده از انرژي آب براي توليد انرژي چنانچه با مطالعات اصولي همراه باشد، مي تواند نقشي ممتاز نه تنها در توليد انرژي ايفا كند كه از تخريب هاي ناشي از سيلاب هاي يك باره نيز جلوگيري به عمل آورد. سرمايه گذاري كه در سال هاي اخير در اين زمينه شده است يكي از مطمئن ترين سرمايه گذاري ها در كشور ما به شمار مي رود. *انرژي هاي جزر و مدي، زمين گرمايي و... علاوه بر اشكال آشناي منابع تجديدپذير كه در بالا به آن اشاره شد، در سال هاي اخير كشور ما پژوهش هاي بسياري را در زمينه استفاده از منابع تازه شناخته شده صورت داده است؛ امكان استفاده از منابعي همچون انرژي زمين گرمايي، انرژي آبي دريا و انرژي حاصل از جزر و مد درياها كه به لطف طبيعت متنوع ايران امكان بهره برداري از بسياري از آنها در اختيار ما قرار دارد كار ارزشمندي است كه در صورت تداوم حمايت از آنها در آينده مي تواند پاسخگوي نياز ما و بسياري از كشورهاي ديگر باشد. جهان امروز به سمت جدا شدن از وابستگي از منابع سوخت فسيلي در حال حركت است و سرمايه گذاري هايي كه كشور ما در سال هاي اخير در اين زمينه صورت داده يكي از مهم ترين نقش ها را مي تواند در آينده نحوه زيست ما بر اين سياره داشته باشد. *منبع : www.jamejamonline.ir (ویژه نامۀ سی بهار) دوشنبه 21 بهمن 1387