Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 151757
تاریخ انتشار : 9 آبان 1389 0:0
تعداد مشاهدات : 144

پيشگامي دانشمندان ايراني در نانو فناوري جهان اسلام

مجيد زندي مجيد زندي اگر روزگاري نه چندان دور فناوري نانو علمي در گسترده آزمايشگاهي بود. امروزه بشر در راستاي صرفه جويي در مصرف مواد و انرژي و استفاده از مزاياي بهداشتي، پوششي آن از توليد لباس گرفته تا ساخت لوله هاي نفت و گاز وصنايع پالايشگاهي و خودروسازي و صدها و هزاران مورد از موارد كاربرد يافته و به شدت به آن وابسته شده است و ديگر هر توليدكننده و صنعتگري مي خواهد از مواد نانويي در توليدات خود استفاده كند. اكنون در كشور ما نيز چنين روند شتابان استفاده از نانو ساختارهاي فلزي، غيرفلزي و آلي در همه بخش هاي توليد و تهيه مواد قابل پيگيري و مشاهده است. حركتي كه تنها بخشي از آن را در سومين نمايشگاه جشنواره فناوري نانو ديده ايم. يقينا ديگر نيازي نيست تا بگوئيم نانو؛ واحد چه نوع فناوري جديدي است؛ اما براي تكرار شنيده ها و دانسته ها مي توان مطرح كرد كه يك واحد نانو از مواد و ساختار يك ميليارديوم كوچكتر از يك متر است. يعني اگر هر ميلي متر هزار برابر كوچكتر از يك متر باشد، يك نانو هزار هزار برابر كوچكتر است. محصولي كه از خرد كردن ذرات به دست مي آيد و با فناوري مولكولي هرماده اي به هسته اصلي يا اتم آن نزديكتر مي شود كه يقينا فصل مشترك نياز همه موادي است كه در صنعت، پزشكي، كشاورزي و... مورد استفاده قرار مي گيرد. در چنين وضعي نانو فناوري كه ذرات مواد را در اختيار بشر قرار مي دهد، بشر را قادر مي سازد تا در زمينه تمامي علوم تحول ايجاد كند و هر علمي را با فناوري نانو مولكولي متحول سازد به همين دليل با استفاده از آن مي تواند زندگي و سطح رفاه خود را هم تغيير دهد. در دوران پرشتاب تغييرات كشورهايي همچون امريكا و ژاپن استفاده گسترده از فناوري نانو را در همه حوزه هاي اقتصادي، فني، مهندسي، بهداشتي درماني، كشاورزي و... اولويت قرار داده اند چرا كه به يقين رسيدند براي رقابت پذير شدن توليدات آنها در بازاهاي جهاني حداقل براي دهه اخير بايد از مسير نانو ساختارها عبور كنند. هم اكنون كشور ما در بين 53 كشور اسلامي رتبه چهاردهم را دارد و در حال حاضر شش هزار متخصص درزمينه نانو در ايران فعاليت دارند و در 14 دانشگاه در مقطع كارشناسي ارشد و در هفت دانشگاه در مقطع دكترا گرايش هاي مختلفي از رشته فناوري نانو ايجاد شده است. خوشبختانه پارك هاي علمي ـ فناوري كشور دراين زمينه پيشگام هستند و 180 شركت هم فعاليت هاي گسترده توليدي را در زمينه نانو آغاز كرده اند كه بخشي از توليدات آنها به ديگر كشورها صادر مي شود. اين صحنه ها از پيشرفت و ترقي در فناوري نانو اخيرا در سومين جشنواره فناوري نانو ايران مشخص بود جايي كه همه براي سربلندي كشور در فناوريهاي جديد همت به خرج داده اند و توليدات خود را با استفاده از اين فناوري جان دوباره اي داده اند. علي ولايتي پور يكي از توليدكنندگان محصولات نانويي در زمينه توان كشور ما در بخش نانو نقره كه كشور را به خودكفايي رساندند مي گويد: نانو سيلور يا همان نانو نقره كاربرد بسيار وسيعي در توليد لوازم بهداشتي، ضدعفوني كننده فضاهاي بيمارستاني، صنعتي و غذايي و حتي ضدآنفلوآنزاي نوع آ شناخته مي شود كه براي استفاده از آن با مراكز دولتي ارتباطات مهمي برقرار كرديم تا با اين فناوري جديد آشنا شوند. وي مي گويد: ما در اين شركت تاكنون 167 طرح تحقيقاتي در بخش نانو را انجام داديم كه منجر به ثبت 33 اختراع شديم و 42 طرح تحقيقاتي ديگر ما در مرحله ثبت اختراع است در حاليكه توليدات ما با شركت هاي آمريكايي رقابت مي كنند كه در بسياري موارد كيفيت و قيمت مناسبتري نسبت به مشابه هاي خارجي دارند. وي درباره هزينه هاي تحقيقاتي شركت هاي ايراني حوزه نانو واحتمال بروز مشكلات دربازگشت سرمايه هم مي گويد: حدود 5 سال است كه ما فقط در اين بخش هزينه و انرژي فراواني هم صرف كرديم كه خوشبختانه در تمام زمينه ها به موفقيت دست يافتيم تا توانستيم تحقيقات خود را در زمينه منسوجات، لوازم شيميايي، بهداشتي، رنگ، سراميك، پليمرها، دام، طيور، آبزيان و پزشكي تجاري سازي كنيم. وي هدفمند نبودن واردات محصولات نانو ساختي را براي كشور خطرناك مي داند و مي گويد: واردات هدفمند بسيار مفيد است و سبب مي شود رقابت سالم كيفي و كمي در داخل كشور شكل بگيرد و همين كه اكنون دهها شركت داخلي براي توليد نانو ساختارها رقابت مي كنند و تعداد شركت ها نسبت به چهار سال پيش بسيار زياد شده، حركت مناسبي است اما بايد توجه داشت كه نبايد نتايج چند سال تحقيقات خود را با يك تصميم اشتباه در بخش بازرگاني و خريد اجناس از خارج برباد دهيم. ولايتي پور ادامه مي دهد: شركت ها و كشورهاي خارجي هم در اين بخش همچنان در اول راه هستند و توليد آنها هم در بسياري موارد از سطح توليدات ما پائين تر است، اما مشكلي كه هست اين توليدات هنوز استانداردسازي نشده است. اين توليدكننده مواد اوليه نانو ساختاري ادامه مي دهد: البته اين علم آينده بسيار روشني دارد و تاثيرات و مزيت هاي آن فراوان است و محصولات بسياري از نقطه صفر تا 100 آن در ايران توليد مي شود و هيچ وابستگي نداريم كه اين خود مزيت محسوب است كه در كشور ما وجود دارد. وي ادامه مي دهد: البته اخيرا گمرك ايران ارزش كالاهاي صادراتي نانويي را مشخص و كد گذاري كرده است كه حركت مناسبي براي تبديل صادرات محسوب مي شود. ولي در بخش هاي مربوط به مقررات صادرات و واردات محصولات مشابه، ما داراي مشكل هستيم. هنوز وزارت صنايع، گمرك ، اداره استاندارد نتوانستند به وحدت رويه خاصي براي اين محصولات برسند و پس از سه سال تلاش شخصي ام هنوز پاسخ مناسبي دريافت نكردم در حاليكه اكنون برخي از كشورها براي توسعه فناوري نانويي خود با نظام تعرفه اي از توليدات داخلي حمايت مي كنند و آن محصولات با كيفيت پائين اما قيمت كمتر وارد كشور ما هم مي شود كه كميسيون ماده يك وزارت صنايع بايد در اين زمينه حساستر باشد. اين توليدكننده كامپوزيت و كلوئيدنانو نقره ادامه مي دهد: البته ستاد نانو در كشو از توليد كنندگان حمايت مي كند و متولي اين كار است ولي چون حجم كارها و هماهنگي ها بسيار گسترده است ، نمي توان همه كارهاي كشور را از آنها انتظار داشت. به عنوان نمونه سه سال پيش 8 شركت در نمايشگاه حضور داشتند اما اكنون از 150 شركت هم فراتر رفته است كه پاسخگويي به نياز وارداتي و صادراتي همه آنها در زمينه اي بسيار جديد نانو ساختاري كاري گسترده و سخت است تا بتوان همه مجراها و نفوذ گاهها را شناسايي و مراقبت كرد. آقاي سعيد جاهد عضو كارشناسي شركت دانش بنيان اميد نيز دايره فعاليت فناوري نانو را به همه امور زندگي مادي بشر تسري مي دهد و مي گويد: هر محصولي كه با استفاده از فناوري نانو توليد شود كيفيت آن از محصولات مشابه قبلي بهتر خواهد بود و اين موضوع را اكنون از كفي مقابله با بوي بد پا در كفش تا عرصه بتن تجهيزات زيرآبي نفت و گاز، آن هم در آب هاي گرم و شور خليج فارس مي توان مشاهده كرد كه به زيباترين شكل در نمايشگاه عرضه شده است. وي مي افزايد: مهمترين رسالت مطبوعات و ساير رسانه ها كه مي توانند در بخش نانو به محققان و توليدكنندگان محصولات نانويي كمك كنند، اين است كه به عمومي سازي مصرف محصولات نانويي اهميت دهند. زيرا هنوز بسياري از توليدكنندگان ايراني نمي دانند كه استفاده از نانو ساختارها در هر بخش توليدي و صنعتي به نفع كيفيت و بازاريابي محصولات آنها خواهد بود. جاهد مي گويد: در اين بخش فقط صنعت، كشاورزي، پزشكي و مهندسي وارد نشدند، بلكه اگر هنرمندان ما هم به سمت استفاده از نانو ساختارها در صنايع دستي و ساير بخش هاي هنري روي آورند، آثار ماندگار و با ارزشي خلق خواهد شد كه قابل قياس با نمونه هاي عادي اش نخواهد بود. وي ادامه مي دهد: شركت هاي دانش بنيان در اين زمينه البته بيشتر از گذشته به حمايتهاي دانشگاهها و بخش هاي صنعتي و ستادي كشور نياز دارند، زيرا نانو علم جديدي است و كشورهاي دنيا به شدت به سمت آن اقبال نشان داده اند و اگر اندك تاخيري در كارها پيش آيد از بقيه عقب خواهيم ماند. مهندس جاهد ادامه مي دهد: بسته بندي محصولات كشاورزي هم حوزه جديدي از فعاليت نانويي است زيرا تحقيقات نشان داده است بسته بندي نانويي ماندگاري محصول همانند زعفران را تا سه برابر افزايش مي دهد و يقينا در ساير محصولات غذايي، آرايشي و بهداشتي هم كه بسته بنديها با نانو ساختارها تهيه شده باشد. مانع از افت كيفيت خواهد شد. وي مي افزايد: آرايش جديد بخشيدن به مولكولها كه به طور عادي در طبيعت وجود ندارد قدرت بسيار زيادي را در قالب علم نانو فناوري به بشر اعطاء كرده است كه به بشر اجازه مي دهد مولكولها را در جايي كه علاقمند است به كار گيرد و اين قدرت تا چند سال پيش به خيال بشر هم نمي رسيد. خانم نسرين سلطانخواه معاون علمي و فناوري رئيس جمهور هم مي گويد: كشور ما طي سه دهه اخير پيشرفت بسيار خوبي در زمينه علوم و فناوري داشته است و اگر بخواهيم درباره اين دوران سخن بگوييم بايد دهه هفتاد را دهه سرمايه گذاريها و تلاش و همت روي تربيت نيروي انساني و ايجاد زيرساخت ها و مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي دانست و دهه هشتاد دهه همت براي توسعه تحقيق و پژوهش بود اما دهه نود را بايد دهه اي بدانيم كه علاوه بر امتداد فعاليتهاي تحقيقاتي و سرمايه گذاري، كارها به تجاري سازي سرمايه ها برسد و از دستاوردها و يافته هاي پژوهشي استفاده كنيم و مردم ما شاهد فوايد كارهاي علمي و تحقيقاتي انجام شده در كشور باشند. وي مي گويد: اين دهه را بايد همچنين دهه پيوند علم، فناوري، سرمايه گذاري و نيازهاي روز بازار هاي داخلي و هدف خارجي قرار دهيم تا دستاوردهاي علمي و فناوري به ثمر بنشيند. دكتر سلطانخواه مي گويد: البته براي رسيدن به اين هدف دست ها و دستگاههاي مختلفي بايد هماهنگ باشند و از عهده يك دستگاه كشور خارج است و اگر در اين اهداف كلان تقسيم كار مشخص وجود نداشته باشد نمي توانيم به هدف برسيم كه مي توان اينگونه مطرح كرد، يك نظام جامع و كلان نگر و هماهنگ كننده بايد براي پيوند اين زنجيره كار كند اما همه دست ها براي كمك بايد مهيا باشد. وي ادامه مي دهد: البته منظور از يك نظام جامع ايجاد يك سازمان جديد و موازي دستگاههاي موجود ديگر نيست، بلكه از ظرفيت هاي موجود در اين زمينه بايد به صورت برنامه ريزي شده استفاده كرد و همه بدنه اجرايي موجود را در اين بخش به خدمت گرفت. سلطانخواه اولويت هاي ملي را در بخش فناوري هاي راهبردي شامل 9 فناوري مي داند و مي گويد: اين فناوريها شامل نانو، زيستي، هوا و فضا، سلولهاي بنيادي، ميكروالكترونيك، فناوريهاي ارتباطات و اطلاعات، تغييرات اقليم و انرژيهاي نو است. تا حدي كه جمهوري اسلامي ايران اكنون جزو 3 كشوري است كه برنامه ملي توسعه فناوري نانو دارد و به همين دليل رشد اين فناوري در كشور ما خوب و متوازن بوده تا حدي كه در سال جاري ميلادي ايران در منطقه و جهان اسلام رتبه اول و در دنيا رتبه چهارم را به دست آورده است. وي مي افزايد: البته چون در راهبرد ملي ما فناوري نانو با اهميت است، ما نمي توانيم در اين حد بمانيم و مي بايست به همت محققان و فعالان عرصه هاي توليدي و صنعتي به مقام در خور شأن جمهوري اسلامي در منطقه، جهان اسلام و عرصه جهاني برسيم. سلطانخواه ادامه مي دهد؛ ما همچنين در حال راه اندازي نانو مترولوژي در كشور هستيم تا از اين طريق و ايجاد آزمايشگاه مرجع، زمينه استاندارد محصولات نانو ساختار را برقرار سازيم. منبع: روزنامه جمهوری اسلامی، یکشنبه 9 آبان 1389