Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 154296
تاریخ انتشار : 28 اسفند 1389 0:0
تعداد مشاهدات : 37

پتروشیمی، حلقه نهایی زنجیره ارزش در صنعت نفت

شانا _ گروه پتروشیمی: پس از آن که در سال 1329 پس از تلاش های مجدانه صنعت نفت ایران ملی شد، کسی فکر نمی کرد که فرآوری نفت و گاز و تولید محصولات پتروشیمی روزی تبدیل به صنعتی پرسود و با ارزش شود، اما امروز صنعت پتروشیمی در سرتاسر جهان به عنوان حلقه نهایی استخراج و تولید نفت و گاز شناخته می شود. به گزارش خبرنگار شانا، چهارده سال از ملی شدن صنعت نفت در ایران می گذشت که فکر ساخت نخستین مجتمع پتروشیمی برای تولید کود اوره در کشور پا گرفت و با تاسیس شرکت ملی صنایع پتروشیمی، این صنعت نوپا در ایران وارد مرحله گسترش اولیه شد. در این مرحله در سال های 1342 تا 1365 تعدادی پروژه توسعه ای در قالب سه برنامه عمرانی برای صنعت تعریف و مجتمع های پتروشیمی متعددی چون بندرامام (ایران ـ ژاپن)، فارابی (ایران نیپون)، خارگ، پازارگاد، کربن اهواز (ایران)، رازی (شاهپور) و طرح های توسعه پتروشیمی شیراز در کشور ساخته شد. اگرچه با آغاز جنگ تحمیلی صنعت پتروشیمی نیز مانند بسیاری از صنایع کشور دچار رکورد شد، اما با پایان جنگ و آغاز مرحله تجدید حیات مجتمع های آسیب دیده بازسازی شد و برخی از طرح های پیش بینی شده چون پتروشیمی اصفهان، اراک و تکمیل مجتمع بندرامام به بهره برداری رسید و رفته رفته با ساخت طرح های جدید و راه اندازی آن ها نه تنها ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی نسبت به پیش از انقلاب (یک میلیون و 604 هزار تن) افزایش یافت که ایران راه های ورود به بازارهای صادراتی را نیز پیدا کرد. امروز نزدیک به 50 سال از ساخت نخستین مجتمع پتروشیمی در کشور می گذرد و ایران با فاصله اندکی از عربستان سعودی ( 58 میلیون تن در سال) با دستیابی به ظرفیت تولید 51 میلیون تن در سال، دومین تولیدکننده بزرگ محصولات پتروشیمی در خاورمیانه است. از خودکفایی در تولید کود اوره تا بنزین صنعت پتروشیمی در ایران امروز نه تنها به قطب بزرگی برای تولید محصولاتی چون اوره و آمونیاک، الفین و متانول شناخته می شود که با اجرای طرح تولید بنزین بخش دیگری از توانمندی های پنهان خود را به عرصه ظهور رساند و در این زمینه هفت واحد پتروشیمی در سال جاری قسمتی از ظرفیت های تولیدی خود را به کار گرفتند تا 1.5 میلیارد لیتر بنزین برای تامین سوخت مورد نیاز مردم تولید شد. همچنین بهره برداری از واحد دوم پتروشیمی پردیس موجب شد تا صنعت پتروشیمی به توان تولید 4 میلیون و 500 هزار تن کود اوره در سال دست پیدا کند و بتواند علاوه بر تامین نیاز داخلی کشاورزان ( حدود 2 میلیون تن) مجوزهای صادراتی لازم برای مازاد اروه تولیدی را نیز به دست بیاورد. نکته قابل توجه در این است که صنعت پتروشیمی ایران به عنوان صنعتی که روزی واردکننده عمده محصولات پتروشیمی بوده، هم اکنون تولیدکننده محصولات با ارزشی چون پی.وی.سی، پلی استایرن و پلی اتیلن ترفتالات است و در کنار تامین نیازهای داخلی حضور گسترده و قابل توجهی نیز در بازارهای خارجی دارد تا جایی که در صادرات متانول به چین صدرنشین است. ساخت قطعات و دانش فنی طرح ها بومی می شود حرکت دیگر پتروشیمی برای تبدیل شدن به صنعتی واقعا ملی، ساخت قطعات و تجهیزات مورد نیاز مجتمع های تولیدی و بومی سازی دانش فنی اجرای طرح هاست که به گفته عبدالحسین بیات، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی، با حمایت از دو شرکت اسپک و پژوهش و فناوری پتروشیمی، سرلوحه کار صنعت قرار گرفته تا جایی که برای نظارت و کنترل بر خریدهای خارجی، حمایت از طراحی و ساخت تجهیزات و اقلام در داخل کشور و جایگزینی این اقلام با مشابه خارجی دستورعمل های لازم الاجرایی در صنعت وضع شده است. افزون بر این در بیشتر مجتمع های تولیدی کمیته های خودکفایی تشکیل شده است که این کمیته ها با نیازسنجی اقدام به ساخت قطعات و تجهیزات مورد نیاز واحدهای تولید می کنند مانند پتروشیمی بندرامام که 33 هزار قلم تجهیزات مورد نیاز و دانش فنی آنها را با رعایت استانداردهای لازم ساخته است. اجرای طرح های پژوهشی برای تولید سوخت پاک در پتروشیمی یکی از گام های اساسی پتروشیمی در سال های اخیر ساخت و راه اندازی پایلوت نیمه صنعتی تولید دی.ام.یی به عنوان سوخت پاک و جایگزین مناسب برای گازوییل از متانول بود که در دهه فجر امسال به بهره برداری رسید. دی.ام.یی تولیدی از متانول که عاری از هر گونه ترکیبات گوگردی است و از نظر نداشتن آلاینده های زیست محیطی، سوختی مناسب محسوب می شود از این رو شرکت ملی صنایع پتروشیمی در همکاری با شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران سعی دارند این سوخت پاک را به سبد سوخت کشور وارد کنند. همچنین متخصصان شرکت پژوهش و فناوری موفق شدند تا پروژه پیشتاز و نیمه صنعتی تبدیل متانول به پروپیلن را با هدف دستیابی به ارزش افزوده بیشتر و تکمیل زنجیره ارزش متانول به بهره برداری برسانند. محصولات نهایی این پروژه پروپیلن (گریدپلیمر)، بنزین و ال پی جی است که با انجام فرآیندهای تبدیلات گازی به دست می آید. تلاش بیشتر برای تکامل مفهوم ملی شدن در صنایع پتروشیمی با همه این دستاوردها و افتخارهای صنعت پتروشیمی کشور، به دلیل کامل نبودن زنجیره تولید محصولات از بالادست به میان دست و پایین دست همچنان بازار کالاهای مصرفی وارداتی در کشور پر رونق است. اگر چه برای تکیمل زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی و تکامل مفهوم ملی شدن این صنعت با دستیابی به دانش فنی و فناوری بومی و مدیریت راهبردی برای جذب بیشتر سرمایه گذاری ها به ویژه در بخش های میان و پایین دستی و در ادامه آن ایجاد زمینه های اشتغال و ارز آوری بیشتر برای اقتصاد کشور راهی طولانی در پیش است، اما با توجه به نگاه ویژه دولت در ماه های اخیر به صنعت پتروشیمی و عزم مدیران عالی برای شتاب دادن فعالیت ها برای دستیابی به این اهداف این امید تقویت شده است که در آینده نه چندان دور میهن اسلامی شاهد دستاوردهای تاثیر گذار صنعت پتروشیمی در اشتغال، سودآوری و ایجاد ارزش بیشتر باشد. * چهارشنبه 25 اسفند 1389