Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 154558
تاریخ انتشار : 28 فروردین 1390 0:0
تعداد مشاهدات : 7

منشأ عظمت انقلاب اسلامي ايران

حسين منصوري
حسين منصوري سئوال از "منشاء عظمت انقلاب اسلامي" از جمله پرسشهايي است كه ممکن است ذهن بسياري را به سوي خود جلب کند. عظمتي که تمام جهانيان به آن اعتراف کرده، بر اساس شواهد بسياري در سخنان و رفتارهاي دولتمردان، سياستمداران، جامعه شناسان و صاحب نظران گوناگون در علوم انساني وجود دارد، در برابر آن سر تعظيم فرود آورده اند. به عنوان نمونه؛ پروفسور كارستن كولپه، خاورشناس غربى و ايران شناس نامدار، درباره انقلاب اسلامي چنين مي گويد: "انقلاب اسلامى و رهبر آن (امام) خمينى كه بسيارى از مسلمانان مقيم خارج جهان اسلام را در مسير بازيابى هويت اسلامى خويش قرار داد، بدون ترديد، آغازگر جنبش تجديد حيات اسلام است كه اثرگذارى فرا مليتى داشته است. بعد از پيروزى انقلاب ايران در سال‏1979، به طور كلى اوضاع سياسى به گونه‏اى شد كه از طرف گروههاى مختلف، اعم از زن و مرد مسلمان، شاگردان مدارس، دانشجويان، دست اندركاران آموزشهاى دينى، پليس، كارمندان، اعضاى جوامع مذهبى و كليسايى كاتوليكى و پروتستانى و همچنين احزاب سياسى، پيوسته تقاضاهايى را در رابطه معرفى جامع و كامل اسلام و انقلاب اسلامى مطرح مى‏كردند"(1). دکتر "فرانسيسکو اسکودرو بداته"، رئيس فدراسيون جوامع اسلامي اسپانيا در خصوص تاثيرگذاري انقلاب اسلامي چنين مي گويد: "امام خميني سبب حيات دوباره اسلام شد. انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني سبب بروز تحولات و دگرگونيهاي عظيم در جهان اسلام شد و وي چهره جديدي از اسلام را ارائه کرد. انقلاب ايران درس مبارزه عليه بي عدالتي و مقابله با حکومتهاي ديکتاتوري و غير انساني را آموخت"(2). در پاسخ به پرسش صدر بحث يعني منشاء عظمت انقلاب اسلامي، ممکن است گزينه ها و احتمالاتي به ذهن خطور کند که هر يک از آن ها قابل بررسي و تأمّل است. يک احتمال اين است که عظمت اين انقلاب، از برچيده شدن يک رژيم و روي کار آمدن رژيمي ديگر و جايگزين شدن دستگاه حاکمي به جاي دستگاه حاکم پيشين ناشي باشد. ترديدي نيست که اين احتمال نمي تواند منشأ عظمت انقلابي شمرده شود که دنيا در برابر آن سر تعظيم فرود آورده است؛ چرا که جايگزين شدن يک قدرت به جاي قدرتي ديگر و يک حکومت به جاي حکومتي ديگر، همواره در طول تاريخ وجود داشته است و خواهد داشت و کتابهاي تاريخي نيز از ذکر اين انقلابها و تغيير حکومتها توسط حکومتهاي ديگر پر است. مطالعه تاريخ اسلام نشان مي دهد که پس از پيامبر اکرم (ص)، افرادي زمام حکومت را به دست گرفتند و پس از آنان، سلسله بني اميه، سالها بر جامعه اسلامي فرمان راندند و به دنبال آنان، خاندان بني عباس، صدها سال حکومت را در دست گرفتند. در تاريخ کشور ايران نيز سلسله هايي مانند صفويه، افشاريه، قاجاريه و سرانجام خاندان پهلوي جا به جا شدند و اين سلسله هاي پادشاهي با انقراض سلسله هاي قبل و از طريق از صحنه بيرون کردن سلسله هاي ديگر، يکي پس از ديگري زمام امور را در دست گرفتند؛ بدين جهت در تاريخ جوامع بشري از اين دگرگوني ها فراوان ديده مي شود. پس سرّ عظمت انقلاب اسلامي ايران صرفاً در اين نيست که حکومتي جايگزين حکومت ديگري شده يا تغييراتي در نخبگان حاکم پديد آمده است. احتمال ديگري که ممکن است در زمينه منشأ عظمت اين انقلاب به ذهن خطور کند، اين است که اين انقلاب، نه تنها سبب تغيير حکومت در کشور شد، بلکه برچيده شدن سلسله هايي از حاکمان را در پي داشت که مدت 2500 سال، از طريق رژيم سلطنتي بر کشور فرمان مي راندند. با پيروزي انقلاب، رژيم سلطنتي جاي خود را به رژيم ديگري به نام جمهوري داد. اين احتمال نيز نمي تواند منشأ عظمت چنين انقلابي باشد؛ زيرا تغيير رژيم ديکتاتوري و سلطنتي به رژيم جمهوري در بسياري از انقلابهاي جهان نظير انقلاب کبير فرانسه و انقلاب اکتبر روسيه، تحقق پذيرفت؛ امّا هيچ يک از اين انقلابها نمي تواند در شکوه و عظمت با انقلاب اسلامي ايران رقابت کند و اين امر نشان مي دهد که عظمت اين انقلاب، از امر ديگري ناشي شده است و تغيير رژيم سلطنتي به رژيم جمهوري، نمي تواند علّت منحصر به فرد بودن اين انقلاب ميان انقلابهاي بزرگ جهان باشد. هر چند در اين انقلاب، در مقايسه با برخي از انقلابهاي ديگر، خسارات کمتري متوجه مردم شد و تعداد کشته ها، مجروحان و آسيب ديدگان نيز بسيار کمتر بود، اما اين اختلاف نيز نمي تواند يکي از نشانه هاي منحصر به فرد بودن اين انقلاب در طول تاريخ باشد. براي تحليل و ارزيابي درست درباره منشأ عظمت انقلاب اسلامي، از دو ديدگاه مي توان بدان توجه کرد: 1. ديدگاه کساني که نگرش الهي و اسلامي ندارند و حوادث تاريخي را صرفاً براساس عوامل مادّي تحليل مي کنند. طبق اين ديدگاه جامعه شناسانه، تحقق اين انقلاب پديده اي استثنايي برخلاف معادله هاي بين المللي بود که تحليلگران سياسي هرگز احتمال آن را نيز مطرح نمي کردند. چنين انقلابي توانست به سرعت بر معادله هاي جهاني اثر گذاشته، تمام جهان را تحت الشعاع خود قرار دهد. 2. ديدگاه کساني که داراي بينش الهي هستند و خودشان در پيروزي انقلاب نقش داشتند و براي تحقق آن بسياري از سختي ها را به جان خريدند. براساس اين ديدگاه، تلاش تمام انبيا، اوصيا، اوليا و مجاهدين الهي، در طول هزاران سال، براي برقراري حکومت الهي و حاکميت قانون عدل الهي در روي زمين، به وسيله اين انقلاب به نتيجه رسيد و همين امر، منشأ عظمت اين انقلاب است. جايگزيني حکومت الهي مبتني بر عدالت به جاي حکومتهاي مبتني بر ظلم، خودمحوري، خودگزيني و قدرت طلبي، اين انقلاب را به پديده اي بي همتا تبديل کرده است. حکومت پيامبر اکرم (ص) در محدوده کوچکي از سرزمين حجاز، آن هم فقط حدود ده سال استقرار يافت. بعد از آن نيز علي (ع) که چند سالي در جهت استقرار حکومت عادلانه الهي کوشيد، به دليل مواجه شدن با چندين جنگ، فرصتي براي بازسازي جامعه و اداره آن بر اساس احکام و قوانين اسلامي، به صورت گسترده نيافت و پس از آن نيز کشورهاي اسلامي به دست ستمگران، نابخردان، خودمحوران و دنياپرستان افتاد. هر چند اينان نيز در اين جهات، مراتب گوناگوني داشتند، ويژگي مشترک تمام آنان اين بود که واقعاً در پي حکومت عدل الهي نبودند و اغلب منافع خود را پي مي گرفتند. پس از قرنهاي متمادي از تلاشهاي انبيا و اولياي الهي و بعد از 14قرن از تلاشهاي مسلمانان در نقاط گوناگون جهان، در اين نقطه زمين، انقلابي به وقوع پيوست که اين تلاشها را به نتيجه رساند و حکومتي را به دست شخصي از تبار اهل بيت (ع) پديد آورد؛ بنابراين، تا آنجا که در توان داريم، بايد شکر اين نعمت را به جاي آوريم؛ گرچه هر قدر بکوشيم نمي توانيم چنان که در خور عظمت اين نعمت است، از آن قدرشناسي کنيم(3). پي نوشتها:‏ 1- كتاب مشكل اسلام، كارستن كوپله، ص67 2- روزنامه جمهوري اسلامي ، 5/7/78 3- آيت الله مصباح يزدي، انقلاب اسلامي جهشي در تحولات سياسي تاريخ، انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)‏ * منبع: روزنامه رسالت، یکشنبه 28 فروردین 1390