Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 155161
تاریخ انتشار : 25 اردیبهشت 1390 0:0
تعداد مشاهدات : 9

عمق استراتژيك جمهوري اسلامي ايران

هادي شجاعي
هادي شجاعي خبرگزاري فارس:عمق استراتژيك به ابزارهاي سياسي، اعتقادي، انساني و جغرافيايي يك ملت و نظام، جهت دفاع از كيان خود و همچنين پتانسيل يك دولت در اجراي اهداف و برنامه هاي بلند مدت داخلي و بين المللي اش اطلاق مي گردد. پيروزي انقلاب اسلامي ايران در بهمن 57، گسترش موج بيداري و احياي هويت اسلامي در جهان اسلام و بلكه در ميان همه ملت هاي مستضعف جهان را موجب گرديد. پايه ريزي سيستم حكومتي مبتني بر گزاره هاي وحياني در شرايطي كه مكاتب الحادي كمونيسم و ليبراليسم، شرق تا غرب عالم را تحت الشعاع انديشه هاي مادي خويش قرار داده بود، نويد بخش بهبود شرايط و آزادي ملت هاي ستمديده از زير يوغ استعمار و امپرياليسم بود. «شما خيال مي كنيد در دنياي فوق مدرنِ پيشرفته علمي و اين همه ثروت متراكم، اين چيز كمي است كه يك مجموعه سياسي به نام دين و معنويت و عدالت و با پشتيباني مردم، بهوجود بيايد و چنين جايگاه و موقعيتي پيدا كند؟ امروز اين اتفاق افتاده است. خيمه اي كه اينجا سرِپاست، ريسمان ها و ميخ هاي عميقي كه اين خيمه در سرزمين اسلامي دارد، در كشورهاي ديگر كوبيده شده است.»(1) انقلاب اسلامي ايران با طرح مولفه هاي جديد در زندگي بشر بر مبناي جهان بيني توحيدي، اميد را در دل مظلومان به ويژه ملت هاي مسلمان زنده كرده است، به گونه اي كه پس از انقلاب، مسؤولان ايراني در هر كشوري كه حضور يافته اند، با استقبال پرشور مردمي مواجه شده اند كه انقلاب ايران را تنها نقطه اتكا در برابر حكام خود مي بينند. شايد نقطه درخشان اين ديدارها را بتوان سفر مقام معظم رهبري در كسوت رئيس جمهور به كشور پاكستان دانست كه طي آن، استقبال حيرت انگيز از ايشان، تا آن جا عمق يافت كه مردم پاكستان در حضور رئيس جمهور اين كشور، شعار درود بر خامنه اي، مرگ بر ضياالحق سر دادند! «شما در هيچ جا نمي بينيد كه در يك كشوري از رؤساي يك كشور ديگري، آحاد مردم - نه سياسيون - تجليل و احترام كنند؛ عكسشان را بلند كنند، نامشان را با هيجان بياورند؛ جز جمهوري اسلامي. در كشورهاي مسلمان هر جا برويد، آن جايي كه رد پايي از جمهوري اسلامي هست، مردم نسبت به آن و نسبت به جمهوري اسلامي ابراز احساساتشان اين جوري است. دشمن اين را نمي خواهد؛ دشمن نمي خواهد اين ارتباط برقرار باشد. جمهوري اسلامي بايد اين را يكي از وظائف خودش بداند. اين جزو آن شاخص هاي اصلي است.»(2) محققان علوم استراتژيك، اين پديده را كه پس از انقلاب اسلامي ايران روز به روز بر دامنه آن افزوده گرديده، گسترش عمق استراتژيك يك كشور مي دانند، كه ثمرات فراواني را براي كشور هدف به دنبال مي آورد. به طوركلي عمق استراتژيك به ابزارهاي سياسي، اعتقادي، انساني و جغرافيايي يك ملت و نظام، جهت دفاع از كيان خود و همچنين پتانسيل يك دولت در اجراي اهداف و برنامه هاي بلند مدت داخلي و بين المللي اش اطلاق مي گردد. در حقيقت هر چيزي كه، نقطه قوت براي كشوري و نقطه تهديد براي كشور رقيب محسوب گردد و بتواند نقش بازدارندگي را ايفا كند عمق استراتژيك ناميده مي شود. اجراي راهبرد عمق بخشي استراتژيك، اگر چه همواره در طول تاريخ وجود داشته است و افراد و كشورها با تصرف مناطق حساس و يا ايجاد قلعه ها و دژهاي مستحكم درمناطق سوق الجيشي، سعي دراستفاده از اين راهبرد داشته اند اما واژه عمق استراتژيك و يا به عبارت ديگر عمق حوزه نفوذ، بعد از جنگ جهاني دوم، و با توجه به شكل گيري فضاي دوقطبي در بين نظام هاي بين الملل، بيش ترين كاربرد را در ميان گفتمان هاي سياسي و همچنين مباحث علوم استراتژيك به خود اختصاص داد. جمهوري اسلامي ايران با آرمان ها و ارزش هاي ساختاري خويش، در صورتي از حيات تثبيت شده برخوردار خواهد گرديد كه بتواند به عنوان بازيگري فعال در چارچوب اصول و قواعد تعريف شده منطقه اي و بين المللي، به بازي خود استمرار و استحكام بخشد. بديهي است هرگونه تأثيرگذاري در منطقه منوط به افزايش حوزه نفوذ و عمق بخشي استراتژيك در جهان اسلام بر مبناي باورهاي مشترك است. چرا كه از سويي، قرار گرفتن ايران در منطقه حساس و استراتژيك خاورميانه و خليج فارس، اهميت گسترش عمق استراتژيك و حوزه نفوذ نظام را دو چندان كرده است: «ملت هاي مسلمان، عمق استراتژيك نظام جمهوري اسلامي اند. چرا تبليغات عجيب و غريب آمريكايي و انگليسي سعي مي كنند بين ملت هاي مسلمان با ملت ايران جدايي بيندازند؟ چرا؟ با مسأله قوميت، با مسأله سني، شيعه؟ چون مي دانند آن ها عمق راهبردي و عمق استراتژيك جمهوري اسلامي محسوب مي شوند. تكيه گاه يك ملت به عمق استراتژيك اوست. نمي خواهند ملت ايران و نظام جمهوري اسلامي از اين حمايت و طرفداري اي كه از او در كشورهاي مختلف مي شود - كه البته بي نظير هم هست - برخوردار باشد».(3) از سوي ديگر، ملت هاي مسلمان منطقه به خوبي مي دانند كه جمهوري اسلامي ايران به واسطه ماهيت سلطه ستيزي، حامي كشورها و ملت هايي است كه تحت ستم و اشغال هستند و به همين سبب توانسته است با برخوردار بودن از پهناي مناسب جغرافيايي در داخل و قدرت تأثيرگذاري در محيط پيراموني از نظر فرهنگي و اعتقادي و برخورداري از تاريخ و تمدني كهن، با غناي فرهنگ اسلامي و ديني و همچنين قرار گرفتن در يكي از حساس ترين مناطق جهان، عمق استراتژيك وحوزه نفوذ خود را از سمت غرب تا نوار غزه در فلسطين اشغالي، و لبنان و سوريه وهمچنين ديگر كشورهاي منطقه و حتي آمريكاي لاتين گسترش دهد و در عين حال، عمق استراتژيك ملت هاي منطقه نيز محسوب گردد؛ نكته اي كه اسماعيل هنيه، نخست وزير قانوني فلسطين هم، در سخنراني پيش از خطبه هاي نماز جمعه تهران در تاريخ 17/9/85 بر آن صحه گذاشت: «فلسطين داراي عمق استراتژيكي به نام جمهوري اسلامي ايران است كه پشتيبان همه ملل اسلامي است.» رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار بشار اسد رئيس جمهور سوريه و هيأت همراه، دو كشور را عمق استراتژيك يكديگر دانسته، تأكيد كردند: «روابط بيست و هشت ساله جمهوري اسلامي ايران و سوريه از ديرينه ترين و ممتازترين روابط كشورها در منطقه است و اين ارتباط صميمي بايد بيش از پيش تقويت شود».(4) در حقيقت، حتي دورافتاده ترين ملت هاي آمريكاي جنوبي وآفريقا كه حق طلبي و استقلال را شعار و هدف خود قرارداده اند، عمق استراتژيك ما به حساب مي آيند و همين موضوع به تعميق و گسترش روابط سياسي، اقتصادي و... بين ما واين كشورها منجر گرديده است. اين عمق استراتژيك را بايد پررنگ و شاخص كرد و اين مهم تنها با استراتژي حمايت از مظلومان، محرومان و مردم مسلمان منطقه و جهان گسترش خواهد يافت. خوشبختانه مراجع ذي صلاح جمهوري اسلامي ايران با توجه به عواملي همچون ضرورت ها و الزام هاي ناشي از آرمان هاي قانون اساسي، تحولات بين المللي و حاكميت فضاي نوين سياسي و اقتصادي در جهان، يكي از بندهاي مهم درسندچشم انداز كشور را تعيين عمق استراتژيك براي تأمين امنيت درابعاد مختلف و بازدارندگي دشمن از دست زدن به اعمال خصمانه قرار داده اند. در اين راستا توجه به دو نكته ضروري به نظر مي رسد: اولاً، عمق استراتژيك ما تنها مرزهاي خاكي نيست چرا كه هنگام جنگ نرم، مرزهاي خاكي مطرح نخواهد بود، بلكه مرزهاي ايدئولوژيك و آرمان هايي مطرح است كه مردم جهان به سبب آن ها در همه جهان از ما طرفداري مي كنند. لذا پايبندي به اين آرمان هاست كه ما را در جهان توسط ملت هاي آزاده مورد حمايت قرار خواهد داد. ثانياً، در شرايط امروز جهاني، حفاظت و توسعه عمق استراتژيك، با پرداخت هزينه ممكن خواهد بود، و همان طور كه آمريكا در راستاي پيگيري جنگ نرم در كشورهاي اسلامي، سالانه ميليون ها دلار در فيلم هاي هاليوودي براي تمسخر اسلام و شيطان نشان دادن دشمنانش، سرمايه گذاري كرده و يا صدها جنگ به نام مبارزه با تروريسم به راه مي اندازد، بديهي است گسترش، تقويت و حفظ مرزهاي استراتژيك جمهوري اسلامي ايران نيز نيازمند هوشمندي، سرمايه گذاري و استقامت و پايداري است. امروز تقويت حماس، لبنان، سوريه و حمايت از انقلاب هاي مردمي منطقه، به نفع جمهوري اسلامي ايران است، چرا كه اين كشورها عمق استراتژيك و مرزهاي جمهوري اسلامي در برابر رژيم صهيونيستي و دشمنان فرامنطقه اي آن محسوب مي گردند. «محور ديگر، علاقه و حساس بودن به سرنوشت مسلمانان عالم است. مسلمانان عالم، عقل استراتژيك نظام اسلامي به حساب مي آيند. الان ملت ها در آسيا، در افريقا و در همين منطقه خود ما طرفدار نظام اسلامي هستند. اين اظهار ارادتي كه به امام و به انقلاب مي كنند، سابقه ندارد؛ نه امروز نسبت به هيچ كشوري در دنيا وجود دارد و معمول است و نه در گذشته چنين چيزي بوده است. اين به خاطر اسلام است. امام روي سرنوشت برادران مسلمان، حساس بود. و بالاخره تعالي علمي و سازندگي كشور. اين ها سرفصل هاي عمده خطّ امام است؛ اسلام، مردم، پيشرفت كشور، دشمني با دشمنان و حسّاسيت نسبت به امّت اسلامي در آن هست. اين ها خطّ امام است؛ ما به اين ها پايبند بوديم و هستيم و به فضل پروردگار خواهيم بود.»(5) در پايان بايد خاطرنشان كرد حمايت از انقلاب هاي مردمي منطقه كه به تعبير مقام معظم رهبري نتيجه بيداري اسلامي و در جهت آرمان هاي مردم ستم كشيده منطقه است، نه تنها وظيفه اي شرعي و انساني است، بلكه از لحاظ سياسي و..... نيز ثمرات فراواني را براي جمهوري اسلامي به دنبال خواهد داشت و كشور را در مقابل بسياري از خطرات بيمه خواهد كرد. جمهوري اسلامي ايران مي تواند با بهره گيري از اين پتانسيل عظيم، نظم تحميلي غرب بر منطقه و جهان را با چالش جدي مواجه كند و آغاز كننده نظمي نوين در روابط بين الملل باشد: «ما در ملت هاي گوناگون عمق استراتژيك داريم..... اين هنر هويت شماست؛ هويت نظام جمهوري اسلامي؛ اين شأن ماست. ما مي توانيم پايه هاي غلطي را كه قدرت اقتصادي متمركزِ متراكمِ دستگاه هاي شيطاني براي خودشان به وجود آورده اند، به چالش بكشيم.»(6) پي نوشت ها 1. بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار جمعي از دانشجويان برگزيده و نمايندگان تشكل هاي دانشجويي 24/7/84 2. ديدار اساتيد و دانشجويان در دانشگاه علم و صنعت24/9/87 3. همان 4. ديدار با رئيس جمهور سوريه29/11/85 5. خطبه هاي نماز جمعه ي تهران به امامت مقام معظم رهبري14/3/78 6. بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار جمعي از دانشجويان برگزيده و نمايندگان تشكل هاي دانشجويي24/7/84 منبع: هفته نامه پرتو سخن - شماره 575 * منبع: یکشنبه 25 اردیبهشت 1390