Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 155510
تاریخ انتشار : 8 خرداد 1390 0:0
تعداد مشاهدات : 13

گستره خزر در سيطره ناوگان دريايي ايران

درياي خزر، بزرگترين درياچه درون خشکي در کره زمين و جهان است. مساحت درياي خزر صرفنظر از نوسانات سطح آن، در حدود 424 هزار و 200 کيلومتر مربع و مجموعه آب هاي داخلي ميان پنج کشور ايران، آذربايجان، ترکمنستان، قزاقستان و روسيه است كه در اين ميان ايران از مزيت ژئوپليتيکي منحصر به فردي بهره مند است چرا که عضوي از مجموعه کشورهاي خاورميانه، بخشي از زيرمجموعه آسياي جنوب غربي و در عين حال عضوي از گروه کشورهاي خليج فارس و درياي خزر است. رژيم حقوقي درياي خزر هنوز به سرانجام نرسيده و همچنان در حال مذاكره بين كشورهاي حاشيه اين دريا است و در حال حاضر كشورهاي حاشيه اين دريا امكان كشتيراني با پرچم متبوع را دارند و از سوي ديگر در اين رژيم يك قانون نانوشته وجود دارد كه هريك از كشورهايي كه فعاليت گسترده تري در درياي خزر داشته باشد سهم بيشتري از منافع آن را به خود اختصاص داده است. اين در حالي است كه جمهوري اسلامي ايران بدليل مالكيت بر قسمت عميق خزر و بالا بودن هزينه هاي اكتشاف نفت و گاز از بستر دريا در عمق زياد، در اين خصوص نسبت به ديگران نقش كمرنگ تري دارد ولي با دارا بودن ناوگان تجاري ـ ملي مستقل و اهتزاز پرچم كشورمان بر روي كشتي هاي ايراني در واقع دامنه حاكميت خود در درياي خزر را بدين گونه گسترده تر مي كند. بنابراين درياي خزر از اين لحاظ منطقه اي استراتژيك براي جمهوري اسلامي ايران محسوب مي شود و ضروري است حمايت هاي ويژه اي از ناوگان ملي به عمل آيد. البته بايد خاطرنشان كرد: در اشاعه فرهنگ دريايي بويژه در شمال كشور كار چنداني صورت نگرفته است و براي ايجاد خطوط مسافري دريايي بايد امكاناتي براي سرمايه گذاري فراهم شود كه در اين خصوص ضروري است سازمان هاي ذيربط براي ايجاد شركت هاي گردشگري دريايي اقدام لازم را به عمل آورند. يكي از دلايلي كه در شمال كشور حمل و نقل دريايي مسافربري رونق چنداني ندارد، نبود خطوط مسافري و مقاصد مشخص است كه اگر مسافرت ساحلي در درياي خزر فعال شود اين نقص برطرف خواهدشد علاوه بر اين، ايجاد ترمينال هاي مسافري مناسب در بنادر شمالي به همراه ارائه تسهيلات لازم به منظور خريداري كشتي هاي مناسب با توجه به وجود انبوه گردشگر قطعاً نويدبخش راه اندازي و رونق خطوط كشتيراني مسافري بين بنادر شمالي و همچنين كشورهاي خارجي حاشيه درياي خزر است. بايد خاطرنشان كرد: كشتيراني درياي خزر يگانه ناوگان ملي ايران در اين دريا با 16 فروند کشتي و سهم 40 درصدي در بخش صادرات، در تلاش براي ورود به حوزه هاي جديد در توسعه فعاليتش است. اين شركت كشتيراني پارسال در مجموع يک ميليون و 488 هزار و 296 تن انواع كالا بين بنادر حوزه درياي خزر جابه جا کرد كه اين ميزان در مقايسه با سال قبل از آن با 11 درصد افزايش روبرو بود علاوه بر اين در سال 89 سهم كشتيراني درياي خزر از كل بار وارداتي و صادراتي بنادر شمالي كشور به ترتيب 12 درصد و 40 درصد بوده است. اين در حالي است كه بخش عمده اي از محمولات وارده به بنادر شمالي كشور به حوزه درياي سياه و آزوف تعلق داشت كه كشتيراني درياي خزر به دليل وجود محدوديت در حال حاضر فعاليت عمده اي در حوزه هاي مذكور ندارد بنابراين بدون احتساب محمولات مذكور در اين دو دريا، سهم كل كشتيراني درياي خزر در حمل و نقل دريايي حوزه درياي خزر بيش از 20 درصد بوده است. اين شركت درصدد است در سال 1390 كه سال جهاد اقتصادي نام گرفته است، سهم خود را در حمل و نقل دريايي بيش از پيش ارتقاء دهد و برنامه هاي وسيعي را تدارك ديده است لذا زمينه هاي جهاد اقتصادي در ناوگان ملي كشور در درياي خزر شامل افزايش تعداد كشتي ها، افزايش ظرفيت ناوگان و توسعه خطوط كشتيراني به منظور اختصاص سهم بيشتري از تجارت حمل و نقل دريايي اين دريا به ناوگان ملي است. كشتيراني درياي خزر هم اكنون با 16 فروند كشتي مدرن و مجهز، داراي ظرفيت حمل 75 هزار تن و ارائه خطوط منظم به تمام بنادر خارجي و داخلي در حوزه اين دريا است و با امكانات بالقوه به حمل و نقل دريايي كالا در تمام خطوط كشتيراني در حوزه درياي خزر اهتمام دارد. اين شركت اخيرا تعداد كشتي هاي ملكي جنرال كارگو، كانتينري و فله بر خود را به 16 فروند افزايش داده و هم اكنون داراي ظرفيت حمل 75 هزار تن است و با توجه به ورود محمولات جديد به بازار حمل و نقل دريايي در حوزه درياي خزر مانند غلات و همچنين سيمان و كلينكر ضرورت ايجاب مي کند تا تعداد كشتيهاي خود را حداقل به 20 فروند و ظرفيت حمل ناوگان به بيش از 100 هزار تن افزايش دهد. لذا در حال برنامه ريزي و ايجاد زير ساخت لازم به منظور ساخت يا خريداري كشتي هاي مورد نياز به منظور كسب سهم هرچه بيشتر از بازار حمل و نقل دريايي در حوزه درياي خزر است. محمدرضا قادري مديرعامل كشتيراني درياي خزر مي گويد: با توجه به مطالعات و برنامه ريزي هاي به عمل آمده و در چارچوب پروژه هاي راهبردي شركت، خريداري يك فروند كشتي تانكر به منظور ورود به بازار حمل و نقل دريايي نفت و فرآورده هاي نفتي در دستور كار شركت قرار گرفته است و مطابق با برنامه زمانبندي و پس از دريافت تسهيلات لازم، خريداري اولين كشتي تانكر انجام و به اين ترتيب پس از 18 سال انتظار ورود به اين بازار جديد، فصل جديدي در فعاليت هاي تجاري و بازرگاني براي ناوگان ملي در درياي خزر ايجاد خواهد شد. يکي از فعاليت هاي مهم در درياي خزر موضوع جابه جايي نفت است زيرا هيچ گونه فعاليتي در هيچ يک از عرصه هاي زندگي و در جهان بدون استفاده از انرژي ميسر و امکان پذير نيست، بنابراين به سادگي مي توان گفت که اقتصاد جوامع بشري بدون وجود انرژي ناممکن است. نفت يك منبع انرژي است که انسان در قياس با ساير انرژي ها خيلي سريع و در مدت زمان کوتاه تري به استفاده از آن عادت کرده و در همه شئون زندگي به کار گرفته است. بازار حمل و نقل درياي خزر در آينده به حمل و نقل سوخت تعلق دارد. در زمينه نفت، تحول نفتي بزرگ در حال اتفاق است به طور مثال کشور قزاقستان تا سال 2015 ميلادي حدود 7 ميليون بشکه نفت در روز صادرات خواهد داشت لذا ايجاد امكان براي اينكه حداقل نيمي از اين حجم از طريق ايران به صورت سوآپ يا به شکل هاي ديگر در آبهاي گرم به فروش جهاني برسد، يك ضرورت است، بنابراين داشتن يک ناوگان تجاري نفتکش مقتدر و استفاده متناسب از سهم خودمان در اين دريا به عنوان يك تكليف ملي قلمداد مي شود. چنانچه اين سهم متوجه کشتيراني درياي خزر شود در حقيقت متوجه ناوگان ملي کشور شده است بر اين اساس بازاري که بايد به طور جدي مورد توجه قرار گيرد، همين بازار نفت است و داراي منافع قابل توجهي چون توسعه روابط با کشورهاي خارجي حاشيه درياي خزر و تشکيل شرکت هاي مشترک کشتيراني،گسترش دامنه فعاليت هاي شرکت کشتيراني درياي خزر و تشکيل سازمان همکاري هاي ساحلي کشورهاي حاشيه درياي خزر است البته ايران با توجه به اينکه يکي از پنج کشور ساحلي حوزه درياي خزر است و با درياي عمان و خليج فارس ارتباط و مرز دريايي دارد يک مسير موثر ترانزيت با صرفه انرژي از حوزه درياي خزر به بازارهاي جهاني است. مديرعامل كشتيراني درياي خزر همچنين مي افزايد در اجراي پروژه خريد بندر در روسيه با ايجاد زير ساخت لازم ضمن پديد آوردن فرصت هاي فراوان در منطقه براي كشتيراني درياي خزر به تقويت و ارتقاء ناوگان كمك موثر و ويژ هاي مي کند علاوه بر اين، خريد بندر در روسيه مشكلات 20 ساله و دائمي و لاينحل ناوگان اين كشتيراني در بندر آستراخان را تعديل کرده و موجب مي شود تا كشتيراني درياي خزر بتواند زنجيره خدمات حمل و نقل دريايي وسيع و كاملتري به صاحبان كالا ارائه کند. ناگفته نماند: مهم ترين هدف كشتيراني در اين بخش مستحكم تر كردن پايگاه دائمي جمهوري اسلامي ايران در يكي از مهمترين بنادر كشور روسيه در يک فرايند هدفمند و توسعه سرمايه گذاري خارجي است چرا که خريداري بندر توسط كشتيراني درياي خزر داراي ابعاد وسيع و گسترده اي در محافل اقتصادي و بندري كشورهاي خارجي حاشيه درياي خزر و حتي حوزه درياي سياه بوده است. علاوه بر آن تحرك و تعامل با كشورهاي همسايه در حوزه درياي خزر در قالب روابط دوجانبه و چند جانبه، از طريق ايجاد و راه اندازي پايگاه هاي اقتصادي و بازارهاي دائم به ويژه بنادر اختصاصي در خارج از کشورمي تواند راهکار بسيار مناسبي براي توسعه و گسترش روابط باشد پس با اتخاذ استراتژي ايجاد پايگاه و بازارهاي دائمي در کشورهاي ديگر مي توان در زمينه هاي مختلف اقتصادي جايگاه مناسبي در ميان كشورهاي حاشيه درياي خزر پيدا کرد تا جايي که بتوان سهم جمهوري اسلامي ايران را در تجارت بين المللي و بازارهاي جديد و توليد ثروت از طريق ورود ارز به كشور را افزايش داد. با اتخاذ راهکار ياد شده تبادلات تجاري جمهوري اسلامي ايران تا حد بسيار زيادي افزايش خواهد يافت و در اين خصوص به اهداف دولت در زمينه توسعه و پيشرفت کشور در حوزه حمل و نقل دريايي در درياي خزر و تقويت كريدور ترانزيت شمال ـ جنوب نزديكتر خواهيم شد. * منبع: روزنامه اطلاعات، یکشنبه 8 خرداد 1390