Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 155789
تاریخ انتشار : 29 خرداد 1390 0:0
تعداد بازدید : 135

زمين زير «رصد» ايران

حسين پاکدل
حسين پاکدل دستيابي به فضا و سفر به سيارات ناشناخته يکي از آرزوهاي ديرين انسان ها بوده است . اما طي چند دهه اخير اين امکان به وسيله تکنولوژيهاي نوين فراهم شده است و انسان ها توانسته اند سفينه هاي متعددي به کرات ديگر بفرستند و حتي گام بر روي کره ماه بگذارند. جدا از جذابيت دستيابي به فضا اين توانايي براي بسياري از کشور ها خاصيت استراتژيک دارد چرا که حضور در فضامي تواند جهشي علمي در يک کشور محسوب شود. امروز بسياري از تحقيقات و پژوهش هاي علمي با استفاده از داده هاي ماهواره اي انجام مي شود و از سوي ديگر بخش عمده اي از ارتباطات جهاني منوط به بهره گيري از توان ماهواره هاست. با اين حال در چند سال اخير دانشمندان جوان کشور ما علي رغم تمام تحريم هاي علمي گام هاي بسيار بزرگي در زمينه هوافضا برداشته اند که ثمرات متعددي نيز داشته است. دستيابي به فناوري موشکهاي پرتاب کننده ماهواره ، ساخ ت ماهواره و تلاش براي فرستادن انسان به فضا از جمله عملکردها و اهداف برنامه فضايي ايران محسوب مي گردد .با اين حال اخيرادانشمندان عرصه هوافضاي کشور موفق به پرتاب ماهواره جديدي به فضا شده اند که از اهميت بسيار بالايي برخوردار است و بيانگر حرکت سريع ايران در اين عرصه است . ماهواره «رصد»، نخستين ماهواره تصويربرداري ايران است که تمامي مراحل طراحي، ساخت، تجميع، آزمايش و آماده سازي براي پرتاب آن در داخل کشور انجام شده است .ماهواره «رصد» 3/ 15 کيلوگرم وزن داشته که براي تزريق در مداري با ارتفاع 260 کيلومتر طراحي شده و مي تواند در هر شبانه روز 15 بار به دور زمين بچرخد.برقراري ارتباط با ايستگاه هاي زميني، تصويربرداري از زمين و ارسال تصاوير به همراه اطلاعات تله متري به ايستگاه هاي زميني از مهم ترين مأموريت هاي ماهواره رصد است.ماموريت سطح يک ماهواره رصد يک، تصويربرداري از سطح زمين در طيف مرئي با قدرت تفکيک 150 متر و ارسال تصاوير و اطلاعات پايشي سيستم در مدار LEO به ايستگاه هاي زميني است. بومي سازي دانش و فناوري طراحي و آزمايش ماهواره، بومي سازي فناوري سنجش از دور و تصويربرداري از زمين به وسيله ماهواره، توسعه فناوري هاي جديد شامل توليد توان در محيط مداري، تعيين و کنترل وضعيت ترکيبي فعال و غير فعال، ساخت پانل ها و حسگرهاي خورشيدي و ساخت بوم گراديان جاذبه که همگي براي نخستين بار در کشور انجام مي شود از دستاوردهاي طراحي و اجراي اين پروژه مهم است.توسعه زيرساخت هاي کارگاهي و آزمايشگاهي براي ساخت و مونتاژ و انجام آزمايش هاي عملکردي و محيطي براي ماهواره هاي کوچک، ايجاد بستر هاي نرم افزاري و توسعه نيروي انساني براي طراحي ، ساخت و آزمايش ماهواره و بومي سازي شبکه ايستگاه هاي زميني و کنترل ، ارسال و دريافت تصوير از ديگر دستاوردهاي اين طرح است.در واقع اين پروژه، بستر مناسبي را براي ايجاد منظومه ماهواره اي عملياتي به عنوان يکي از بهينه ترين راهبردها براي دستيابي به فضا فراهم کرده است. گفتني است توپولوژي و ساخت ايستگاه هاي زميني ماهواره «رصد» به گونه اي طراحي شده که بيشترين دسترسي به ماهواره را جهت دريافت اطلاعات و ارسال فرامين کنترل فراهم مي كند. رويکرد اساسي در تعريف و اجراي اين پروژه، دستيابي به يک ماهواره عملياتي، مبتني بر ظرفيت ها و قابليت هاي بومي در حوزه ماهواره و ماهواره بر، با نظر به محدوديت هاي هزينه و زمان بوده است.با اين رويکرد، ماهواره رصد در مدت زمان حدود 18 ماه، تمامي مراحل طراحي، ساخت و آزمايش کيفيت را در دانشگاه صنعتي مالک اشتر گذراند و به سازمان صنايع هوافضاي وزارت دفاع براي اجراي روند مراحل پرتاب تحويل داده شد. کوچکي ابعاد و جرم ماهواره رصد يک که از جمله الزامات سيستمي در تعريف طرح به منظور اطمينان از امکان پذيري پرتاب و دستيابي به حداکثر ارتفاع مداري ممکن بوده به گونه اي است که با وجود محدوديت هاي هندسه و جرم، اغلب زيرسيستم هاي اصلي يک ماهواره بزرگ در آن وجود دارد که از جمله مي توان به زيرسيستم هاي مديريت توان، پانل هاي خورشيدي، کنترل وضعيت، محموله اپتيکي ، GPS، مديريت داده و فرامين روي بورد، گيرنده و فرستنده روي بورد، فرستنده رنجينگ و کنترل دما اشاره کرد. البته يکي ديگر از جنبه هاي اهميت پروژه رصد را مي توان در حوزه فناوري ارسال ماهواره به فضا نيز دانست . ماهواره بر «سفير رصد» نيز که دومين ماهواره بر ساخت جمهوري اسلامي ايران است، قادر است يک ميکرو ماهواره 16 کيلوگرمي را در ارتفاع 260 کيلومتري از سطح زمين قرار دهد.طول اين ماهواره بر، 22 متر، قطر آن 25 /1 متر و وزن کل آن 26 تن است. ماهواره بر سفير رصد براي اجراي ماموريت خود پس از پرتاب، مراحلي را طي مي کند که از جمله پس از اتمام کار موتور، در مرحله اول جدايش انجام مي شود و در مرحله دوم ماهواره بر به حرکت خود ادامه مي دهد.از سوي ديگر با خارج شدن ماهواره بر از جو غليظ، قبل از جدايش ماهواره، پوشش ماهواره (فيرينگ) جدا مي شود و زمينه را براي قرار گرفتن ماهواره در مدار مهيا مي کند و در ادامه پس از رسيدن سرعت ماهواره بر به سرعت مورد نظر، جدايش ماهواره صورت و ماهواره در مدار تعيين شده قرار مي گيرد. دانشمندان کشورمان معتقدند از دستاوردهاي پروژه طراحي و ساخت ماهواره بر «سفير رصد» نيز بهينه سازي سيستم و زيرسيستم هاي طراحي و ساخت ماهواره بر «سفير رصد» و ايجاد زيرساخت هاي مناسب و کسب توانمندي براي طراحي و ساخت ماهواره برهاي آينده است. البته پرتاب اين ماهواره تنها بخشي از برنامه هاي فضايي کشوراست و برنامه اصلي فضايي ايران ارسال انسان به فضاست .چندي پيش عضو سازمان فضايي کشورمان با بيان اينکه جمهوري اسلامي ايران طبق سند چشم انداز تا سال 1404 انسان به فضا ارسال مي کند گفت: در حال حاضر مطالعاتي در اين زمينه در دستور کار قرار دارد که در فاز موجودات زنده غير انساني اين مطالعات پس از موش بر روي ميمون در حال انجام است.، دکتر فتح الله امي، علوم و فنون هوافضا را جزء فناوري ها و تکنولوژيهاي پيشرفته و نوين دانست و افزود: در دنيا کشورهاي محدودي هستند که وارد اين عرصه شدند چرا که يا توانمندي علمي آن را ندارند و يا از حمايت کننده مالي برخوردار نيستند از اين رو کشورهايي که در علوم هوا فضا سرمايه گذاري مي کنند کم هستند. وي با اشاره به وضعيت و جايگاه ايران در اين حوزه اظهار داشت: يکي از کشورهايي که در اين زمينه اقدام به سرمايه گذاري کرده ايران است. اين توجه ويژه به دليل سياستگذاريهاي راهبردي کشور و تاکيدات سند چشم انداز بوده است از اين رو کشور در مسير کشورهاي صاحب تکنولوژي هوافضا در حرکت است. عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس يادآور شد: طبق برنامه زمان بندي و مطالعاتي که انجام شده است پيش بيني مي شود که اگر همه پيش بيني ها محقق شود ارسال انسان به فضا تا سال 1404 محقق مي شود. لذا در نهايت بايد گفت ارسال ماهواره ايراني رصد به فضا گام بلند ديگري در دستيابي به توان بومي ماهواره اي است . البته هر چند برخي از کشورهاي جهان در زمينه هوافضا پيشرفت هاي چشمگيري داشته اند اما حرکت ايران و رشد علمي سريع در اين عرصه بيانگر اين نکته است که مي توان اميدوار بود در دهه هاي آينده ايران به يکي از قطب هاي مهم و اساسي صنعت هوافضا در جهان تبديل شود. * منبع: روزنامه رسالت، یکشنبه 29 خرداد 1390