Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 157189
تاریخ انتشار : 30 شهریور 1390 0:0
تعداد مشاهدات : 130

8 سال دفاع مقدس؛ ایستادگی ایران در برابر مستکبران غرب و شرق

شهاب الدين شعباني نيا
بعد از حمله سراسری رژیم بعث عراق در روز 31 شهریور 59 تمامی کشورهای سلطه گر غربی و تحت سلطه غرب در منطقه به هر نحوی از جمله سیاسی، اقتصادی، نظامی و تسلیحاتی به حمایت از صدام برخواستند و حتی در برنامه های ضد بشری از جمله تولید سلاح های شیمیایی با وی همکاری کردند و در پایان انقلاب اسلامی ایران بعد از 8 سال دفاع مقدس توانست دشمنان را از مرزهای خود اخراج و تمامیت ارضی خود را حفظ کند. به گزارش خبرنگار گروه دفاعی امنیتی باشگاه خبرنگاران ، ارتش عراق در 13 فرودين 1358 يعني تنها پنجاه روزپس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران ، شهرمرزي مهران را مورد تجاوز هوايي قرار داد و روز بعد پياده نظام خود را به سوي قصر شيرين روانه ساخت.در 18 فروردين همان سال تاسيسات نفتي مهران را مورد هجوم قرار داد و اين حملات وتحركات نظامي همچنان ادامه داشت به طوري كه تا زمان آغاز رسمي جنگ حدود 636 مورد تجاوز هوايي ، زميني ، بمباران و غارت احشام مرز نشينان توسط رژيم بعث عراق صورت گرفت كه طي آن عده اي از مردم بي گناه ، كشته ومجروح شدند. پايبندي جمهوري اسلامي ايران ، به قرار داد 1975 الجزاير ، به اندازه اي بود كه حتي پس از بمباران هاي روستاهاي مرزي ايران توسط هواپيماهاي عراقي ، دولت ايران بدون مبادرت انجام اقدام متقابل و به منظور كاهش تشنج در منطقه ، استاندار آذربايجان غربي را جهت مذاكره با استاندار سليمانيه به عراق اعزام كرد.عراق پس از اين مقدمه چيني ها در تاريخ 17 شهريور 1359 به بهانه اينكه ايران در امر تحویل و تحول زمين هايي كه مجددا علامتگذاري شده كوتاهي مي كند مبادرت به اشغال اين زمين ها كرد ، در صورتي كه در 24 ارديبهشت 1357 كميسيوني جهت تحويل و تحول زمين ها در تهران تشكيل شده بود وعراقي ها كار را نيمه تمام گذاشته و تهران را ترك كردند. دولت عراق ، بعدها به ياداشت هاي ايران پاسخي نداد و اين موضوع مسكوت ماند تا اينكه در روزهاي 17 ، 19 و 26 شهريور 1359 كاردار سفارت ايران در بغداد به وزارت امور خارجه احضار شد و طي دو يادداشت به وي اعلام كردند كه نيروهاي مسلح عراق ، ناگزيرند تجاوز ايران در منطقه زين القوس و ميمك را دفع كنند كه اين مساله در جاي خود قابل تامل است چرا كه پس از دو سال كه رژيم عراق به ياداشت هاي ايران پاسخ نداد به كاردار ايران ، چنين موضوعي را ابلاغ و در همان روز طي يك عمليات نظامي پاسگاه زين المقدس حوزه ميمك را اشغال مي كنند. * آغاز رسمي جنگ تحميلي عراق عليه ايران دولت عراق با ارسال يادداشتي رسمي به سفارت جمهوري اسلامي ايران دربغداد در 26 شهريور 1359 اعلام كرد كه اعلاميه الجزاير و عهد نامه هاي مربوط به مرز مشترك و حسن همجواري پيوست هاي آن و ديگر موافقت نامه ها و يادداشت هاي انضمامي به اين عهدنامه را به صورت يكجا و يكجانبه فسخ كرده است.هم زمان با ارسال اين يادداشت ها صدام طي نطقي در مجلس ملي عراق ، متن قرارداد الجراير را پاره و الغاي اين قرار داد را تصميم شوراي فرماندهي انقلاب عراق اعلام كرد. در 31 شهريور 1359 حمله سراسري و رسمي عراق با به كارگيري همه توان نظامي و با عبور از مرزهاي بين المللي وتجاوز به خاك ايران آغاز شد كه طي اين هجوم بيش از 1300 روستا منهدم و شهرهاي هويزه ، خسروي ، سومار ، و قصر شيرين با خاك يكسان شدند. ارتش عراق كه بر اساس محاسبات خود از وضعيت داخلي و خارجي ايران ، فتح يك هفته اي تهران را در سر مي پروراند در آغازين روزهاي تجاوز بدون مواجهه با مانعي تا دروازه هاي اهواز و خرمشهر پيش تاخت.بعد از ظهر 31 شهريور 1359 خرمشهر زير آتش سنگين توپخانه ارتش عراق قرار گرفت و صداي انفجار لحظه اي قطع نمي شد.نيروي زميني عراق ، تهاجم خود را در سه محور شمالي ، مياني و جنوبي آغاز كرد اما عليرغم تصور خود در تصرف سريع شهرها ، با مقاومت نيروهاي مردمي و يگان هاي ارتش و سپاه روبه رو شد. در جبهه مياني ، ارتش عراق در سه محور مهران ، نفت شهر و قصر شيرين وارد عمل شد تا علاوه بر دسترسي به تنگه پاتاق و تامين امنيت بغداد از طريق سرپل ذهاب و قصر شيرين به سمت گيلان غرب پيشروي كنند.پيشروي نيروهاي عراقي در حالي بود كه شهرهاي مرزي ، خطوط دفاعي و پايگاه هاي نظامي دراين مناطق به طور مستمر توسط هواپيماهاي عراقي و آتش توپخانه بمباران مي شد.دراين محور در 6 مهر 1359 در كنار مقاومت مردم ونيروهاي سپاه مقابل هجوم دشمن به شهر ، خلبانان هوانيرو به فرماندهي شهيد شيرودي ، عقبه يگان هاي دشمن را منهدم كردند و به اين نحو ، ارتش عراق از شهر عقب رانده شد.درجبهه شمالي ، سپاه اول عراق ، ماموريت داشت ضمن حفاظت از منطقه و كنترل معارضان كرد عراقي ، نيروهاي ضد انقلاب را به منظور تجزيه كردستان وبخش جنوبي آذربايجان غربي ، تجهيز و پشتيباني كند. درچنين شرايطي در خرمشهر ، گروه هاي مقاومت تشكيل و در محورهاي هجوم ، جنگ و گريز آغاز شد و اين نيروها با سلاح هايي نظير ام يك ، ژ3 ، آر پي جي ، و استفاده از بطري هاي آتش زا موفق شدند ارتش بعث عراق را 34 روز پشت دروازهاي شهر ، زمين گير كرده و مانع از دستيابي سريع د شمن به اهدافش از جمله تصرف 3 روزه خوزستان شوند.در جبهه جنوب ، ارتش عراق در نظر داشت ضمن حمله غافلگيرانه به پايگاه هاي هوايي و از كار انداختن آنها تهاجم يگان هاي زميني خود در 4 محور و از طريق معابر وصولي شناخته شده به منظور تامين اهداف عملياتي انجام دهد. در محور نشوه ، جفير ، اهواز دشمن در 8 مهر تا چند كيلومتري اهواز پيش رفت اما با هشدار امام راحل و مقاومت مردم وپاسداران ، پيشروي دشمن متوقف شد و اهواز از سقوط نجات يافت.در محور چزابه ، دشمن به سرعت توانست پيشروي كند و با تصرف شهر بستان در روز هفتم جنگ ، سوسنگرد را نيز به تصرف در آورد دشمن نگهداري از سوسنگرد را به عناصر خلق عرب واگذار كرد اما چهار روز بعد نيروهاي مردمي ، سوسنگرد را آزاد كردند و دراين شرايط عراق تصميم گرفت با محاصره مجدد سوسنگرد از سه محور وارد شهر شود اما با مقاومت نيروهاي سپاه و ژاندارمري موفق نشد و پس از 48 ساعت با حمله نيروهاي جنگ هاي نامنظم به فرماندهي شهيد چمران محاصره شهر شكسته و دشمن مجبور به عقب نشيني به پشت رود كرخه شد.در محور شلمچه وقتي دشمن از تصرف سريع خرمشهر مايوس شد شهر را دور زد و آبادان را محاصره كرد اما با حضور نيروهاي مردمي موفق به تصرف اين شهر نشد و زاویه محاصره آبادان با عقب راندن دشمن به شمال رودخانه بهمنشير بسیار كاهش يافت. *قطعنامه هاي شوراي امنيت سازمان ملل و ادامه جنگ شوراي امنيت به درخواست اردن در 21 تير 1361 قطعنامه 514 را به تصويب رساند و در آن با اظهار نگراني عميق از ادامه برخورد دو كشور خواستار آتش بس و عقب نشيني نيروها به مرزهاي بين المللي و تلاش در جهت دستيابي به راه حلي جامع عادلانه و شرافتمندانه براساس اصول منشور ملل متحد شد.دولت ايران اين قطعنامه را كه جنبه توصيه اي داشت نپذيرفت و وزارت امور خارجه آن را تلاشي هماهنگ و سازمان يافته از سوي قدرت هاي جهاني براي ممانعت از دستيابي ايران به خواسته هاي قانوني خود و جلوگيري از سقوط رژيم بعث عراق تلقي كرد و اعلام داشت ايران تا تحقق خواسته هاي خود و دفع كامل قواي متجاوز عراق به دفاع مشروع خود ادامه خواهد داد. در پي انجام دو عمليات از سوي ايران در محور جنوب و منطقه سومار كه منجر به آزادسازي بخش هاي مهمي از خاك ايران و تسلط ايران بر شهر مندلي عراق شد شوراي امنيت به درخواست عراق در 12 مهر 1361 قطعنامه 522 را به تصويب رساند و خواستار آتش بس فوري و عقب نشيني نيروها به مرزهاي بين المللي شد و از دولت عراق به سبب آمادگي اش براي همكاري در اجراي قطعنامه استقبال كرد. در 9 آبان 1362 به دنبال گسترش دامنه جنگ به خليج فارس و حملات عراق به نفتكش ها و انتشار گزارش نمايندگان ويژه دبير كل سازمان ملل پس از بازديد از مناطق اشغالي توسط عراق و شهرهاي بمباران شده هر دو كشور قطعنامه 540 شوراي امنيت به تصويب رسيد و در آن به گزارش نمايندگان دبير كل در بررسي مناطق مسكوني و تاييد لزوم بررسي دقيق علل جنگ اشاره شد.در 16 دي 1365 نيروهاي ايراني طبق يك برنامه ريزي دقيق نظامي به اطراف بصره رسيدند و هنگامي كه احتمال سقوط بصره و پيروزي ايران تقويت شد اين باور پديد آمد كه موازنه نظامي در صحنه نبرد به سود ايران تغيير كرده است. نگراني حاميان عراق آنها را به اين نتيجه رساند كه تنها راه پايان دادن به جنگ تلاش مشترك آمريكا و شوروي در چارچوب همكاري بين المللي است لذا به همين منظور دبير كل وقت سازمان ملل در 22 دي 1365 اعلام كرد كه اعضاي شوراي امنيت براي پايان دادن به جنگ مصمم اند و نظريات و ديدگاه ها بايد براي تحقق اين هدف به يكديگر نزديك شده و شكل اجرايي به خود گيرند. از امتيازات قطعنامه 598 بر قطعنامه هاي گذشته اين بود كه جنبه توصيه اي نداشت و تصميمي براساس اعتقاد شوراي امنيت بود همچنين از نقاط ضعف اين قطعنامه بند سوم قسمت مقدماتي آن بود كه از شروع و ادامه طولاني منازعه به صورت توام ابراز تاسف شده بود. دبير كل سازمان ملل به استناد قطعنامه 598 از طرفين درگير خواست تا با توقف جنگ به مذاكره بپردازند وي همچنين بر ضرورت همكاري كامل هر دو كشور براي دستيابي به راه حل جامع عادلانه و شرافتمندانه تاكيد كرد و از اعضاي شوراي امنيت خواست از تلاش هاي وي حمايت كنند.پس از تصويب قطعنامه 598 به دنبال درخواست كويت از آمريكا و شوروي براي حفاظت از نفتكش هاي اين كشور كه در معرض بيشترين مخاطرات قرار داشت اولين كاروان از نفتكش هاي كويت در 30 تير 1366 وارد خليج فارس شد. در اين احوال تشنج در منطقه بيشتر شد و در اوايل شهريور 1366 نيروي دريايي آمريكا 46 كشتي را در منطقه مستقر كرد و كشورهاي فرانسه و انگليس نيز اعلام كردند كه نيروي دريايي بيشتري به منطقه اعزام خواهند كرد به دنبال اين امر در 30 شهريور 1366 با حمله يك بالگرد جنگي آمريكا به يك كشتي كوچك ايراني در 80 كيلومتري شمال شرقي بحرين، آمريكا رسما وارد جنگ با ايران شد.عراق با روحيه تازه اي كه از حمايت موثر آمريكا و همچنين پيروزي در فاو به دست آورده بود حمله با سلاح هاي شيميايي را ادامه داد و توانست كليه اراضي تصرف شده را از ايران پس بگيرد. در 25 اسفند 1366 صدام و رهبران بعث عراق شهر كردنشين حلبچه و روستاهاي اطراف آن را به دليل همكاري نيروهاي كرد با ايران بمباران شيميايي كردند كه در اين فاجعه 5 هزار غيرنظامي قرباني شدند.عراق با وجود شواهد مسلم و انكار ناپذير به كارگيري مواد شيميايي را انكار كرد اما در پي ارائه مدارك موثق از سوي ايران و بررسي هاي صورت گرفته توسط كارشناسان اعزامي سازمان ملل، شوراي امنيت براي نخستين بار در 9 ارديبهشت 1367 قطعنامه 612 را به اتفاق آرا به تصويب رساند و در اين قطعنامه ضمن محكوم كردن شديد به كار بردن سلاح هاي شيميايي هر دو طرف را از به كارگيري اين سلاح ها منع كرد. براساس اسناد موجود 80 شركت آلماني، 24 شركت آمريكايي 12 شركت انگليسي و شركت هايي از كشورهاي ژاپن، برزيل و ايتاليا در توليد سلاح هاي شيميايي با عراق همكاري مي كردند. آمريكا كه با حمله به كشتي هاي ايراني و بمباران سكوهاي نفتي ايران وارد جنگ علني با ايران شده بود اوج دشمني خود را با حمله موشكي به هواپيماي مسافربري ايرباس ايران در 12 تير 1367 نشان داد كه در اين حمله همه 290 سرنشين هواپيما كشته شدند. پذيرش قطعنامه 598 طي نامه اي با امضاي رييس جمهور ايران در 27 تير 1367 به دبير كل سازمان ملل اعلام شد و در اين نامه تصريح شد كه تجاوز به ايران ابعاد بي سابقه اي يافته و باعث كشيده شدن ساير كشورها و حتي غيرنظاميان بي گناه به جنگ شده است و جمهوري اسلامي ايران با توجه به اهميتي كه براي جان انسان ها اجراي عدالت و برقراري صلح و امنيت منطقه اي و بين المللي قائل است قطعنامه 598 شوراي امنيت را مي پذيرد. امام خميني ره در 29 تير 1367 پذيرش قطعنامه را به اطلاع مردم رساندند و وزير خارجه ايران نيز با تاكيد بر اينكه مذاكرات مستقيم پس از اعلام آتش بس آغاز مي شود با پيشنهاد عراق موافقت كرد و مقرر شد دبير كل سازمان ملل طي گزارشي به اعضاي شوراي امنيت زمان برقراري آتش بس را اعلام كند كه سرانجام در نشستي غيررسمي با اعضاي شوراي امنيت تاريخ برقراري آتش بس 29 مرداد 1367 اعلام شد. * نگاهي اجمالي به آمارهاي گوناگون جنگ و مهمترين عمليات هاي ايران جنگ تحميلي عراق عليه ايران 2887 روز به طول انجاميد و طي آن هزار روز نبرد فعال صورت گرفت كه 793 روز حمله از سوي رزمندگان اسلام بود و 207 روز حمله از سوي ارتش متجاوز بعثي. در اين هشت سال 371 فروند هواپيما و 82 فروند بالگرد دشمن منهدم شد 1700 دستگاه تانك و نفربر، 480 قبضه توپ و 3 هزار و 363 دستگاه خودرو نظامي به غنيمت ايران درآمد و 5 هزار و 758 دستگاه تانك و نفربر، 532 قبضه توپ و 5 هزار و 152 دستگاه خودرو نظامي دشمن منهدم شد و 72 هزار نفر به اسارت نيروهاي اسلام درآمدند. مقاومت رزمندگان اسلام سبب شد تا ذخاير ارزي عراق كه در ابتداي جنگ حدود 30 ميليارد دلار بود پس از شكست در عمليات بيت المقدس و آزادي خرمشهر به صفر برسد و عراق پس از پايان جنگ بیش از 70 ميليارد دلار بدهي داشته باشد.آمار كلي شهداي جنگ تحميلي تعداد 213255نفر مي باشد كه از اين تعداد 155081 نفر در درگيري مستقيم با دشمن در مناطق مختلف جنگي به شهادت رسيدند.از عمليات هاي ثامن الائمه ، طريق القدس، فتح المبين، بيت المقدس، رمضان، والفجر مقدماتي، خيبر، بدر، والفجر هشت و كربلاي پنج مي توان به عنوان مهمترين عمليات هاي ايران در طول دفاع مقدس نام برد. عاقبت روز 18 آذر 1370 طي گزارش دبيركل سازمان ملل به شوراي امنيت اين سازمان، دولت عراق رسماً به عنوان متجاوز و آغازگر جنگ 8 ساله عليه جمهوري اسلامي ايران شناخته شد. گزارش مزبور بر اساس بند 6 قطعنامه 598 كه دبيركل سازمان ملل را موظف كرده بود تا آغازگر جنگ ايران و عراق را به شوراي امنيت معرفي كند، تهيه شده بود. به همين دليل، دكوئه يار، دبيركل وقت سازمان ملل در 23 مرداد 1370 از دو كشور ايران و عراق خواسته بود تا در گزارشهاي جامعي، نظرات خود را درباره شروع جنگ تسليم وي كنند. ايران در 24 شهريور گزارش كاملي كه تجاوز عراق را به ايران اثبات مي كرد تسليم دكوئه يار كرد. عراق نيز در 7 شهريور ماه پاسخ خود را براي دبيركل فرستاد. دكوئه يار در گزارش خود پاسخ عراق را غيرمحتوايي توصيف كرد و دلايل اين كشور را براي شروع جنگ غيرقابل قبول دانست و افزود «اين واقعيت روشن است كه توضيحات عراق براي جامعه بين المللي قابل قبول و كافي نيست.»این اعلام در واقع سند پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 8 سال دفاع مقدس در برابر مستکبران غرب و شرق بود که در این دوران به هر نحوی به صدام کمک کرده بودند تا بتواند در این تهاجم، انقلاب اسلامی را با شکست روبرو کند. * منبع: باشگاه خبرنگاران جوان، چهارشنبه 30 شهریور 1390