Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 160049
تاریخ انتشار : 18 اسفند 1390 0:0
تعداد مشاهدات : 99

ايران در مسير پيشرفت (13)

راديو ازبکي مرکز خراسان رضوي
در این برنامه به بررسی توانمندیهای ایران در زمینه انتقال انرژی و نقش ایران در این زمینه در منطقه، می پردازیم . ایران با بهره مندی از حداقل 155 میلیارد ذخایر اثبات شده نفت و نزدیک به 33 میلیارد متر مکعب ذخایر شناخته شده و در حال بهره برداری گاز طبیعی ، به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان سوختهای فسیلی در جهان محسوب می شود . با این حال ذخایر نفت و گاز بعنوان انرژی های فسیلی جزو منابع ناپایدار انرژی محسوب می شوند . از این رو مدیریت این منابع و داشتن برنامه جامع برای استفاده بهینه از منابع موجود انرژی از اهمیتی استراتژیک برخوردار است. به همین جهت امروز ، برنامه های بلند مدت و هدفمندی در جهت تامین منابع جدید انرژی در بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی که انرژی نقش مهمی در توسعه و حرکت اقتصادی آنها دارد ، در دست اجراست تا به بهترین وجه از منابع موجود بهره ببرند . امروزه نقش کشورهای تامین کننده انرژی در حوزه خلیج فارس و دریای خزر و سایر تولید کنندگان عمده انرژی نفت و گاز در خاورمیانه مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است . این توجه در دو عرصه وجود دارد : نخست نگاه به کشورهای تامین کننده انرژی در منطقه است . از این دیدگاه سرمایه گذاری در زمینه توسعه منابع موجود سوخت در کشورهای مستعد و دارای ذخایر انرژی حائز اهمیت است و چنانچه این سرمایه گذاری ها دچار وقفه شود ، منابع موجود انرژی قادر به تامین نیازها در سالهای نه چندان دور نخواهند بود . اما جنبه دوم در زمینه فرایند تامین انرژی و آینده آن ، دستیابی به راههای مطمئن ، ارزان و کوتاه برای انتقال انرژی از منابع اولیه تولید به بازارهای مصرف است . یکی از چالش های مهم انرژی در جهان ، دور بودن بازار مصرف از منابع تولید و محدود بودن راههای مناسب انتقال سوخت به بازارهای مصرف انرژی جهان است . از این رو به همان اندازه که منابع نفت و گاز برای جهان حائز اهمیت است ، راههای انتقال آن نیز بسیار مهم و البته پر چالش است . اما نقش ایران در معادله یعنی تامین و انتقال انرژی چگونه است ؟ به گفته کارشناسان ، ایران با حضور در مناطق خلیج فارس ، آسیای مرکزی و قفقاز که دارای منابع عظیم نفت و گاز هستند و همچنین به عنوان پل ارتباطی اروپا و آسیا ، دارای نقش مهم ارتباطی است . ایران با دارا بودن بیش از سه هزار کیلومتر خط ساحلی ، زمینه بسیار مناسبی را برای دسترسی مطمئن به بازارهای جهانی و انتقال انرژی از طریق دریای خزر در شمال / و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب ، فراهم کرده است . نتایج مطالعات کارشناسی در سالهای اخیر نشان می دهد انتقال انرژی از مسیر ایران ، کوتاه ترین ، سریع ترین ، امن ترین و با صرفه ترین مسیر انتقال انرژی از حوزه کشورهای حاشیه خزر و آسیای مرکزی به بازارهای مصرف انرژی است . بازارهای مصرف انرژی این منطقه در حال حاضر شامل شبه قاره هند ، خاور دور و اروپاست . ایران با توجه به رشد مستمر اقتصادی در سه دهه گذشته ، در حال حاضر علاوه بر برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی بعنوان پل ارتباطی ، از امکانات و توانائیهای فراوانی برخوردار است . امکاناتی چون نیروی انسانی ماهر ، فناوری نفتی برتر در امور پالایشگاهها و احداث خطوط لوله انتقال نفت و گاز ، سیستم حمل و نقل جاده ای ریلی - بندری و زیرساخت های کشتیرانی / وجود این قابلیتها و موقعیت جغرافیایی مناسب ، ایران را در سطحی از توانمندی انتقال انرژی قرار داده است که می تواند امکانات و فن آوری لازم را برای صادرکنندگان انرژی از طریق خطوط لوله نفت ، کامیون ، قطار و غیره ، فراهم کند . توانائیهای ایران برای انتقال انرژی بویژه برای کشورهای حوزه دریای خزر جالب توجه است . در حال حاضر گزینه هایی برای انتقال انرژی از حوزه خزر به اروپا وجود دارد که همگی با دشواری های زیادی مواجه است . خط انتقال نفت باکو - تفلیس - جیهان ، خط لوله تِنگیز در قزاقستان به نووسیسک در روسیه ، خط لوله باکو - ارزروم و کنسرسیوم خط لوله خزر از مهمترین خطوط انتقال انرژی از حوزه خزر به شمار می روند . اما با وجود سرمایه گذاری های آمریکا و روسیه دراین خطوط ، به علت عبور آنها از مناطق بحرانی نظیر چچن ، داغستان و اوستیا ، این مسیرها با مشکلات و تهدیدهای جدی روبرو هستند . احداث خط لوله شرق به غرب دریای خزر موسوم به " ترانس خزر " نیز یک تهدید برای محیط زیست این دریاچه محسوب می شود ، زیرا بستر خزر به لحاظ زمین شناسی یک بستر کاملا" زلزله خیز فعال است و عبور هر گونه خط لوله سراسری از بستر این دریا ، خطر بالقوه جدی را متوجه محیط زیست می کند . خط لوله انتقال گاز " نابوکو " ( NABBUCO ) نیز که قرارداد آن در سال 2009 به امضای ترکیه و چهار کشور اروپایی رسید ، بدون ایران مقرون به صرفه و پاسخگوی نیازهای روزافزون اروپا نیست . به همین دلیل ، قبلا" ایران نیز به عنوان بخشی از مسیر خط لوله نابوکو در نظر گرفته شده بود ، اما در ژوئن سال 2006 ، پس از اعلام پشتیبانی اتحادیه اروپا و ترکیه از طرح گاز رسانی " نابوکو "، آمریکا خواهان حدف ایران از این طرح شد . حال آنکه نیاز اروپا به گاز ایران در سالهای آینده به دلیل رشد مصرف گاز و مشکلاتی که در زمینه تامین گاز با روسیه دارد ، افزایش خواهد یافت . به همین دلیل شرکت های بزرگ اروپایی نظیر شل ، آنی و توتال با وجود تحریم های تحمیلی آمریکا بر ادامه قراردادهای خود با ایران در زمینه انرژی همچنان اصرار می ورزند و به طرح های پرهزینه پیشنهادی آمریکا اعتماد ندارند . ترکیه نیز که طرف قرارداد نابوکو است ، علاوه بر داشتن قرارداد همکاری با ایران در زمینه انتقال گاز از ترکمنستان به ترکیه و اروپا ، بر ضرورت پیوستن ایران به طرح نابوکو تاکید دارد. این در شرایطی است که ایران طرح جداگانه ای را برای صادرات گاز به اروپا از طریق خط لوله پارس دنبال می کند. این خط انتقال برای صدور گاز ایران به اروپا از منطقه گازی پارس جنوبی از جنوب ایران در نظر گرفته شده است . علاوه بر این ، ایران قراردادهای دیگری از جمله با پاکستان در زمینه انتقال گاز امضا کرده است که با پیوستن هند و چین به این پروژه ، خط لوله انتقال گاز ایران تا خاور دور امتداد خواهد یافت . در حوزه همکاری با کشورهای همسایه غربی نیز ایران طرح هایی در چارچوب گسترش میادین مشترک گازی و مستقل خود با عراق در دست مطالعه دارد . به گفته صاحب نظران در مسایل انرژی ، در هرحال ، این ایران است که در نهایت قادر به تامین عمده نیاز گاز اروپا در منطقه خواهد بود و آمریکا و برخی کشورهای اروپایی نمی توانند موقعیت راهبردی ایران را به بهانه تحریم و کنار گذاشتن ایران ، نادیده بگیرند . در واقع ایران با بهره برداری و توسعه قابلیت های بی نظیر نفت و گاز خود در منطقه خزر و خلیج فارس ، بعنوان دو قطب کلیدی در تامین انرژی جهان ، هم از لحاظ در اختیار داشتن منابع عظیم نفت و گاز و هم برخورداری از شرایط استثنایی جغرافیایی ، در چهار راه تولید و توزیع نفت و گاز منطقه قرار دارد . از این رو همکاری ایران با کشورهای منطقه از جمله قطر ، روسیه ، ترکیه ، پاکستان ، عراق ، ترکمنستان و کشورهای واقع در آسیای مرکزی ، از یکسو تامین کننده منافع جمعی و مصالح اقتصادی و سیاسی منطقه و از سوی دیگر تضمین کننده حفظ ثبات و امنیت انرژی اروپا و آسیا خواهدبود. ادامه دارد... * منبع: http://uzbek.irib.ir/persian/category/preduce/scince/iran/