Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 162705
تاریخ انتشار : 4 مرداد 1391 0:0
تعداد بازدید : 160

گزارش رشد توليد ناخالص داخلي ايران طي برنامه چهارم توسعه

توليد ناخالص داخلي (GDP) در بردارنده ارزش مجموع كالاها و خدمات نهايي است كه طي يك دوره زماني معين (به طور معمول يك سال) در يك كشور توليد مي شود. اين مفهوم در هر استان شامل مجموع كالاها و خدماتي است كه در دوره زماني مورد نظر در داخل مرزهاي استان توليد مي شود. اين كالاها و خدمات، نهايي بوده و در انتهاي زنجيره توليد قرار گرفته اند و به تنهايي براي توليد خدمات ديگر خريداري نمي شوند. توليد ناخالص داخلي كل كشور در سال 1383 حدود 1487000 ميليارد ريال بوده كه با نرخ رشد ساليانه 20 درصد به 3730000 ميليارد ريال در سال 1388 رسيده است. در همين مدت، توليد ناخالص داخلي بدون نفت كل كشور 1250000 ميليارد ريال به حدود 3362000 ميليارد ريال بالغ شده است. با احتساب اين موضوع، سرانه توليد ناخالص داخلي براي هر ايراني از 7/21 ميليون ريال به 9/52ميليون ريال و سرانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت از 3/18 ميليون ريال به 7/47 ميليون ريال رسيده است. براين اساس، در سال 1383 سهم بخش كشاورزي از كل توليد ناخالص داخلي حدود 10 درصد، سهم بخش صنعت و ساختمان حدود 37 درصد و سهم بخش خدمات، معادل 53 درصد است. اين نسبت ها در سال 1388 با تغييراتي همراه بوده به طوري كه سهم بخش كشاورزي به 4/9 درصد، سهم بخش صنعت و ساختمان به 2/35 درصد و سهم بخش خدمات به 4/55 درصد رسيده است. تغييرات سهم فعاليت هاي نفت و گاز از سال 1383 تا سال 1388 بيانگر كاهش حدود 6درصدي ارزش افزوده بخش هاي اقتصادي طي دوره مورد بررسي بوده است. همچنين نرخ رشد ساليانه بخش كشاورزي و صنعت (و ساختمان) طي سال هاي 1383 تا 1388 برابر با 19 درصد، نرخ رشد ساليانه بخش خدمات برابر با 21 درصد و نرخ رشد ساليانه فعاليت هاي نفت و گاز برابر با 10 درصد بوده است. به اين ترتيب، رشد ساليانه كل ارزش افزوده رشته فعاليت ها برابر با 20 درصد و ارزش افزوده فعاليت هاي اقتصادي بدون نفت برابر با 22 درصد بوده است. البته مقادير ياد شده با احتساب قيمت هاي جاري محاسبه شده است. *رشد توليد ناخالص داخلي استان هاي كشور در برنامه چهارم (1388-1383) توليد ناخالص داخلي كل كشور در سال 1383 نزديك به 1487 هزار ميليارد ريال بوده كه در سال 1388 به 3730 هزار ميليارد ريال بالغ شده است. در اين مدت سرانه توليد ناخالص داخلي كل كشور از 7/21 ميليون ريال به حدود 53 ميليون ريال رسيده است. نرخ رشد ساليانه محصول ناخالص داخلي كل كشور در طول برنامه چهارم حدود 20 درصد محاسبه مي شود. در طول دوره مورد بررسي بيشترين سهم استاني از توليد ناخالص داخلي به استان تهران با 26 درصد در سال 1383 و 30 درصد در سال 1388 مربوط مي شود. استان خوزستان به دليل توليد نفت و گاز دومين استان در توليد ناخالص داخلي بوده كه بين 3/15 تا 4/12 درصد توليد ناخالص داخلي كل كشور را در طول برنامه چهارم به خود اختصاص داده است. استان خراسان رضوي با 5 درصد و فارس با 5/4 درصد مقام هاي بعدي را به خود اختصاص مي دهند. كمترين سهم توليد ناخالص داخلي مربوط به استان هاي خراسان جنوبي، چهارمحال و بختياري، ايلام، سمنان و زنجان بوده است. به گزارش ايسنا به نقل از نشريه برنامه، با ورود عامل جمعيتي و محاسبه سرانه توليد ناخالص داخلي استان ها در طول دوره مورد بررسي استان كهگيلويه و بويراحمد به دليل بالا بودن توليد نفت و گاز و قلت جمعيت ساكن، بالاترين سرانه توليد ناخالص داخلي را نشان مي دهد كه از 9/98 ميليون ريال در آغاز برنامه چهارم توسعه به 128 ميليون ريال در پايان آن رسيده است. استان هاي خوزستان و بوشهر نيز به دليل مشابه در رده بعدي قرار مي گيرند. سرانه توليد ناخالص داخلي اين استانها نيز از 56 ميليون ريال تا 108 ميليون ريال در طول برنامه متغير بوده است. در وضعيتي معكوس اين استان ها، استان تهران به علت تراكم بالاي جمعيت به رغم حجم بالاي توليد ناخالص داخلي، سرانه اي بين 30تا 83ميليون ريال را در طول برنامه چهارم نشان داده است. كمترين سرانه توليد ناخالص داخلي مربوط به استان سيستان و بلوچستان (تنها استان كمتر از 10ميليون ريال سرانه توليدي درسال 1383 وكمتر از 20ميليون ريال درسال 1388) است. براين اساس، بالاترين نرخ رشد توليد ناخالص داخلي استان هاي سراسر كشور متعلق به استان خراسان جنوبي و كمترين آن مربوط به استان كهگيلويه و بويراحمد است. توليد ناخالص داخلي استان خراسان جنوبي با رشد ساليانه 35 درصدي از 5/6 هزار ميليارد ريال درسال 1383 به 8/29 هزار ميليارد ريال درسال 1388 رسيده و بيش از 5/4 برابر شده است. توليد ناخالص استان كهگيلويه وبوير احمد نيز طي همين برهه زماني از 9/60 هزار ميليارد ريال به 2/81 هزار ميليارد ريال بالغ شده كه نمايانگر رشد ساليانه 9/5 درصدي آن در طول برنامه چهارم به عنوان كمترين رشد ساليانه در بين استان هاي كشور بوده است. *رشد توليد ناخالص داخلي بدون نفت استان هاي كشور در برنامه چهارم (1388-1383) با توجه به آنكه توليد نفت و گاز بخش مهمي از محصول ناخالص داخلي برخي استان هاي كشور را تشكيل مي دهد. كميت هاي ناشي از آن نمي تواند نمايانگر ارقام واقعي توليد ناخالص داخلي استان ها باشد. در اينجا به بررسي ارقام توليد ناخالص داخلي استاني بدون توليدات نفت و گاز پرداخته ايم. توليد ناخالص داخلي بدون نفت و گاز كل كشور درسال 1383 برابر 1341 هزار ميليارد ريال بوده كه به 3335-هزار ميليارد ريال درسال 1388 (پايان برنامه چهارم توسعه) رسيده است. نرخ رشد ساليانه اين محصول نيز 8/21 درصد بوده است. سرانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت و گاز كل كشور در سال 1383، 18 ميليون ريال بوده كه به 3/47 ميليون ريال درسال 1388 رسيده است. همچنين بالاترين سهم توليد ناخالص داخلي بدون نفت در كل كشور مربوط به استان تهران با 5/31 درصد درسال 1383 و 6/33 درصد درسال 1388 بوده است. استان هاي نفت خيز، سهم بالاتري از توليد ناخالص داخلي را نشان مي دادند به طوري كه سهم استان خوزستان به 6 درصد درسال 1383 و 5/5 درصد درسال 1388 رسيده است. براين اساس، كمترين توليد ناخالص داخلي بدون نفت مربوط به استان هاي ايلام، كهگيلويه و بويراحمد،خراسان جنوبي و چهارمحال و بختياري بوده است. گفتني است كه بالاترين سرانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت در بين استان ها مربوط به استان تهران با 5/30 ميليون ريال در سال 1383 و 6/83 ميليون ريال در سال 1388 و كمترين سرانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت به استان سيستان و بلوچستان (8/6 ميليون ريال درسال 1383 و 6/16ميليون ريال درسال 1388) و كهگيلويه و بويراحمد (با 10 ميليون ريال در سال 1383 و 27 ميليون ريال در سال 1388) تعلق داشته است. استان هاي لرستان، كردستان، آذربايجان غربي نيز مانند دو استان يادشده جزء كمترين سرانه هاي استاني از توليد ناخالص داخلي بدون نفت بوده اند. بيشترين نرخ رشد ساليانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت در سال هاي برنامه چهارم به استان خراسان جنوبي (3/35 درصد) و كمترين آن به استان هرمزگان (4/16درصد) تعلق داشته است. *بررسي سهم ارزش افزوده بخش هاي مختلف اقتصادي در استان ها بخش هاي كشاورزي، صنعت و معدن در كل كشور در سال 1383به ترتيب 10، 37 و 53 درصد از ارزش افزوده بخش هاي اقتصادي را به خود اختصاص داده بودند. بيشترين سهم كشاورزي در استان گلستان با 8/30 درصد و استان اردبيل با 8/28 درصد قابل محاسبه است. استان تهران با 2 درصد سهم بخش كشاورزي كمترين سهم را بين استان ها نشان مي دهد. درسال 1388 سهم بخش صنعت و ساختمان كه در كل كشور 37 درصد بوده است، در بالاترين وضعيت در استان هاي كهگيلويه و بويراحمد، بوشهر و خوزستان 91، 77 و 76 درصد را نشان مي دهد و كمترين درصد آن متعلق به استان كردستان (9/11 درصد)، گلستان (6/13درصد) و خراسان جنوبي (6/14درصد) است. همچنين در بخش خدمات، سهم اين بخش به عنوان قوي ترين بخش در توليد ارزش افزوده اقتصادي كشور (معادل 7/52 درصد) بالاترين سهم را استان تهران با 9/78 درصد و كمترين سهم را استان ايلام (6درصد)، بوشهر (5/18درصد) و خوزستان با 1/19درصد دارا است. در سال 1388، در پايان برنامه چهارم، سهم ارزش افزوده بخش كشاورزي دركل اقتصاد كلان كشور به 4/9 درصد رسيده و بخش هاي صنعت و ساختمان و خدمات به ترتيب 2/35 درصد و 4/55 درصد در ارزش افزوده كل كشور سهم داشته اند. استان اردبيل و كرمان با 28 و 26 درصد بيشترين سهم توليدات ناخالص داخلي در بخش كشاورزي را نمايان مي سازند و استان تهران با 9/1 درصد همچنان سهم ناچيزي از توليد ناخالص داخلي خود را از اين بخش به دست آورده است. در بخش صنعت و ساختمان نيز نسبت هاي سال 1383 همچنان پابرجاست و استان هاي كهگيلويه و بويراحمد، خوزستان و بوشهر با 83 و 75 و 72 درصد بيشترين توليد ناخالص داخلي استاني خود را از اين بخش استحصال كرده اند و در بخش خدمات استان تهران با 75 درصد بيشترين سهم و استان كهگيلويه و بويراحمد با 13 درصد كمترين سهم را نشان مي دهد. *رشد 20 درصدي توليد ناخالص داخلي طي سال هاي برنامه، توليد ناخالص داخلي كل كشور به قيمت هاي جاري از 1486 هزار ميليارد ريال به 3730 هزار ميليارد ريال رسيده است كه رشد ساليانه 20 درصدي را نشان مي دهد. محصول ناخالص داخلي بدون نفت طي همين مدت از 1241 هزار ميليارد ريال به 3335 هزار ميليارد ريال رسيده كه رشد 22 درصدي را نمايان مي كند. در اين بين رشد فعاليت هاي نفت و گاز به قيمت هاي جاري 10 درصد محاسبه مي شود. سهم بخش كشاورزي از توليد ناخالص داخلي در كل كشور از10 درصد به 4/9 و سهم بخش صنعت و ساختمان از 37درصد به 35 درصد رسيده است. در مقابل سهم بخش خدمات از توليد ناخالص داخلي در كل كشور از 7/52 درصد به 4/55 درصد بالغ شده است. همچنين بيشترين سهم توليد ناخالص داخلي و توليد ناخالص داخلي بدون نفت در سال هاي مورد بررسي متعلق به استان تهران بوده است. اين سهم در مورد كل توليد ناخالص داخلي 26 تا 30 درصد طي سال هاي برنامه چهارم و در مورد توليد ناخالص داخلي بدون نفت 5/31 تا 6/33 درصد بوده است. بالاترين سرانه توليد ناخالص داخلي بدون نفت، در استان تهران و كمترين آن در استان سيستان و بلوچستان قابل مشاهده است و بيشترين نرخ رشد ساليانه توليد ناخالص داخلي (با و بدون نفت) در طول سال هاي برنامه چهارم متعلق به استان خراسان جنوبي بوده است. در بررسي ارزش افزوده بخش هاي اقتصادي در استان هاي كشور درمي يابيم كه نسبت هاي سهم بخش هاي سه گانه اقتصادي در استان هاي مختلف تورش چشمگيري را نشان مي دهد. به طوري كه با اندكي مسامحه بتوان استان تهران را با 2 درصد سهم بخش كشاورزي، 19 درصد بخش صنعت و 9/78 درصد بخش خدمات، استاني عمدتاً خدماتي، استان گلستان با 30 درصد بخش كشاورزي، استاني عمدتاً كشاورزي و استان هاي نفت خيز كهگيلويه و بويراحمد، خوزستان و بوشهر را با سهم بالاي 76 درصد در صنعت و كمتر از 4 درصد در كشاورزي و كمتر از 19 درصد در خدمات، استان هايي با گرايش عمده صنعت در توليد ناخالص داخلي ناميد. * منبع: روزنامه کیهان، چهارشنبه 4 مرداد 1391