Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 165076
تاریخ انتشار : 24 آبان 1391 0:0
تعداد مشاهدات : 168

با پایشگران آسمان ایران آشنا شوید

هر چند ساخت رادارهای تاکتیکی و برد متوسط برای رفع نیاز سریع و مقطعی لازم است، اما یک مجموعه پدافندی، هر چه زودتر از وجود تهدیدات و کم و کیف آنها آگاه شود، فرصت بیشتری برای پردازش اوضاع و اتخاذ بهترین تصمیم فراهم می کند. به این منظور، رادارهای دوربرد و قابل تر و به طبع پیچیده و گران قیمت تری مورد نیاز است. تهدیدات پیشرفته امروزی که بیشتر، چه در ابعاد کوچک باشند و چه بزرگ، از فناوری های پنهان کاری راداری (رادارگریزی) تا حد ممکن بهره مند می شوند، بر پیچیدگی کار رادارهای برد بلند می افزایند.   به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر، رادارهای دوربرد برای ایفای نقش بسیار مهم «هشدار زودهنگام» در این روزگار، باید از فناوری بالایی نیز برخوردار باشند. باید در نظر داشت به طور معمول، به رادارهایی با برد بیش از 300 کیلومتر، رادار دوربرد گفته می شود.   پس از پایان جنگ تحمیلی و فرارسیدن دوران بازسازی؛ تجهیزاتی نیروهای مسلح، افزون بر استفاده از رادارهای سامانه های دوربرد موشکی به منظور ایجاد پوشش دوربرد، رادارهای مستقلی نیز تامین شد. از جمله رادارهای سامانه های دوربرد در ایران باید به اسکوارپیر و P-14 در سامانه پدافند هوایی موشکی اس-200 به ترتیب با بیشینه برد تا 500 و تا 600 کیلومتر اشاره کرد که استقرار این سامانه در مناطق مختلف کشور، پوشش دوربرد مناسبی را به عنوان نخستین حساسه نیروی پدافند هوایی کشور فراهم کرده است.   مطلع الفجر-1   برای رفع نیاز کشور تا حد مورد نظر، برای مدت طولانی، جلوگیری از ایجاد وابستگی، و پوشش تمام کشور در هر زمینه، شاید بهترین راه، جز اتکا به توان داخلی نباشد. از این رو، همان طور که پیش تر گفتیم، برنامه ساخت رادارهای دوربرد نیز در کشور در دستور کار قرار گرفت که رادار ملی به عنوان نخستین رادار ایرانی، راداری دوربرد نیز بود.   با وجود این، نیازهای جدید، متخصصان را به سمت ساخت رادارهایی با تحرک مناسب و بالا هدایت کرد که رادارهای میان برد و دوربرد مطلع الفجر از جمله آنها هستند. در زمینه رادارها «برد» مورد نظر برای دوربرد خطاب کردن یک سامانه، در حدود 400 کیلومتر به بالاست و بردهای کمتر از آن تا حدود 30 کیلومتر، به طور معمول به عنوان میان برد معرفی می شود.   رادار مطلع الفجر-1 از نخستین نمونه های رادارهای داخلی با توانایی مناسب در کشف اهداف پنهانکار است. وجود این رادار که در زمره رادارهای با برد متوسط به بالا قرار می گیرد، در باند VHF کار می کند و محصول تفکر استفاده از کلیات یک سامانه موجود برای رسیدن به سامانه ای پیشرفته و قابل، با اتکا به توانمندی نیروهای داخلی در زمینه های پیشرفته ای چون مخابرات، الکترونیک و رایانه است.   رادار مطلع الفجر-1 در حالت آماده به کار   نحوه عملکرد سخت افزاری آنتن رادار مطلع الفجر بدین صورت است که اجزای آن در حال حرکت به صورت جمع شده روی سقف کانتینر حاوی تجهیزات هستند. پس از استقرار در ناحیه مورد نظر، آنتن ها که به فرم یاگی هستند، از حالت جمع شده باز می شوند. این مجموعه، روی پایه ای که به صورت تلسکوپی جمع شده است، قرار دارند که با باز شدن این پایه، مرکز آنتن ها در ارتفاع حدود 8 متری سطح زمین قرار می گیرد. در مطلع الفجر-1، از 12 آنتن یاگی شکل که مشابه آنتن های مرسوم گیرنده امواج تلویزیونی هستند، استفاده شده است.   برد این رادار که 360 درجه را پوشش می دهد حدود 300 کیلومتر بوده و سقف ارتفاع قابل پوشش آن، 20هزار متر است که بیشتر از بیشترین سقف پرواز بسیاری از هواپیماهای نظامی معمول بوده و ارتفاع تاکتیکی اهداف را ارائه می دهد. رادار به همراه ساز و کارهای استقرار، سامانه های پردازشگر، کنترل و نمایشگرهای کاربران، ادوات مخابراتی و سامانه تولید برق همگی توسط یک تریلر حمل می شود که توان تحرک بالایی به آن می دهد. این رادار، از سامانه های ضد جنگ الکترونیک نیز بهره مند است و پایداری خوبی در فضای نبردهای مدرن خواهد داشت.   مطلع الفجر-1 با آنتن های جمع شده در حال حرکت در رژه نیروهای مسلح کشور   قابلیت کدینگ بر اساس الگوهای بومی با احتمال کشف پائین، شبکه عیب یابی خودکار، قابلیت پرش فرکانسی هم به صورت تصادفی و هم تابع الگوریتم مورد نظر در کنار طراحی مدولار(ماژولار) و امکان گسترش از دیگر ویژگی های قابل ذکر سامانه مطلع الفجر-1 است. این رادار قابلیت عملکرد شبانه روزی دارد و کاربری و تعمیر و نگهداری آن آسان است.   همچنین قابلیت جهش فرکانسی تا 100 پله، برخورداری از سامانه های ضد جنگ الکترونیک، امکان استفاده به صورت شبیه ساز آموزشی و قابلیت ردگیری همزمان 100 هدف و نگهداری سابقه اهداف، از دیگر توانمندی های این رادار است. طول موج این رادار بالاست که قابلیت کشف اهداف پنهانکار(رادار گریز) را به خوبی فراهم می کند. مواد جاذب امواج راداری که در هواپیمای پنهانکار استفاده می شود، طول موج بالا را بازگشت می دهد و در نتیجه، کشورهایی که به چنین رادارهایی دسترسی دارند، از فاصله مناسبی موفق به کشف چنین هواپیماهای ارزشمندی می شوند.   مطلع الفجر-2   پس از استفاده های عملیاتی از رادار مطلع الفجر-1 در تمرین ها و رزمایش های گوناگون و مناطق مختلف کشور، و همچنین با پیشرفت علم و فناوری های مرتبط، طبیعی است بهسازی و ارتقاء در این سامانه، به مرحله اجرا گذاشته شود. رادار مطلع‌ الفجر 2، یک رادار متحرک برد بلند مراقبت هوایی و هشدار زودهنگام در باند VHF است که می‌تواند به طور مستقل عمل کرده ویا به عنوان بخشی از یک سامانه پدافندی و البته جزئی از شبکه یکپارچه پدافند هوایی باشد.   این رادار قابل استفاده در تمام شرایط آب و هوایی و یک رادار مدرن با پردازش کوهرنت و با اجزای تماماً بهره مند از نیمه هادی ها است که می‌تواند اهداف هوایی را تا برد 480 کیلومتر و همچنین اهداف با سطح مقطع پایین را آشکارسازی و ردگیری کند.   مطلع الفجر-2 در بازدید رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه توانمندی های دفاعی   در مطلع الفجر-2 نیز مانند نسل قبلی، تمامی اجزای سامانه بر روی یک تریلر نصب شده است. تغذیه رادار می‌تواند توسط دو دیزل ژنراتور نصب شده بر آن یا توسط برق شهر انجام شود. مدت زمان لازم برای آماده به کار کردن رادار توسط سه خدمه آن، کمتر از دو ساعت است. با توجه به تحرک بالای این رادار و مدت زمان مناسب راه اندازی با توجه به رده عملیاتی آن که رادارهایی بزرگ و دوربرد است قابلیت تغییر موضع تاکتیکی این رادار نیز قابل توجه بوده و برای ایجاد پوشش بهتر در نقاط مورد نظر می تواند جابجا شود.   در روش پردازش کوهییرنت یا منسجم (Coherent) که در مطلع الفجر-2 از آن استفاده شده، تمامی سیگنال های ارسالی با مشخصات یکسان از نظر فاز فرستاده می شوند و از اثرات تصادفی آنها پیشگیری می شود در حالی که در روش غیرکوهییرنت یا نامنسجم؛ سیگنال های ارسالی اختلاف فاز دارند. از نتایج به کارگیری چنین روشی، توانایی تشخیص کوچک ترین اختلافات سرعت اهداف است که ناشی از اختلاف سیگنال های بازگشتی است که در هنگام ارسال هیچ اختلافی(درواقع اختلاف فاز) با هم نداشتند. همچنین تداخل کمتر و مزایای سیگنالی بهتری در این روش نسبت به روش نامنسجم دارد.   در این رادار، با 2 کانال مستقل به صورت همزمان و با استفاده از همه ظرفیت، قابلیت ردیابی و آشکارسازی فرکانس ها فراهم شده است که به این ترتیب با جایگزینی یک کانال در صورت ایجاد اشکال در فرستنده، گیرنده و یا مسیر آنتن کانال دیگر، پایداری عملکردی و قابلیت اعتماد بالایی در زمینه شناسایی و ردگیری اهداف هوایی ایجاد شده است.   استفاده از تجهیزات الکترونیکی پیشرفته نظیر نیمه هادی ها باعث افزایش مدت زمان قابل کارکرد و کاهش احتمال بروز خرابی در این رادار شده و میزان زمان مورد نیاز برای تعویض و تعمیر قطعات آن را نیز کاهش داده است.   مطلع الفجر-2 که عملکردی سه بعدی دارد از برد مناسب، از قابلیت اندازه گیری زاویه، جهت، سرعت و ارتفاع اهداف پروازی به روش مقایسه سیگنال بین 2 کانال مستقل موجود در رادار برخوردار است.   تجهیزات فرستنده و گیرنده در این نسل از رادارهای مطلع الفجر به طور کامل بومی سازی شده و به مرحله تولید انبوه رسیده است.   با توجه به تصاویر منتشر شده از بازدید رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه دستاوردهای دفاعی در تابستان امسال، به نظر می رسد بارزترین تفاوت ظاهری مطلع الفجر-2 با نسل پیش از خود، در به کارگیری شمار بسیار بیشتر آنتن است. مطلع الفجر-1 فقط از 12 آنتن در دو ردیف روی هم که به صورت متقارن در دو طرف پایه استوانه ای نگهدارنده چیده شده اند، استفاده می کند در حالی که در نسل جدید آن، از 32 آنتن در دو طبقه به فاصله حدود 2 متر و در هر طبقه دو ردیف استفاده شده است.   در هر ردیف 8 آنتن به طور متقارن حول استوانه نگهدارنده قرار گرفته اند. بنابراین ارتفاع نهایی آنتن ها از سطح زمین باید به حدود 10 متر رسیده باشد که در افزایش پوشش دهی ارتفاعات پایین تر بی تأثیر نیست.   نمایی از مطلع الفجر-2 و آنتن های آن در زمینه تصویر؛ کاشف-2 با آنتن سفید رنگ تشخیص دوست از دشمن(IFF) در جلوی تصویر   هر چند در تصاویر منتشر شده از مطلع الفجر-1 تفاوت هایی در ساز و کار باز شدن آنتن ها به چشم می خورد اما در مطلع-2  این تفاوت ها جدی تر بوده و همچنین پایه نگهدارنده نیز با برش دادن و حذف بخش هایی از بدنه استوانه ای آن سبک تر شده است. سنگین تر شدن مجموعه آنتن ها و پایه نسبت به قبل باعث شده تا در نسل جدید این رادار از جک های قوی تری برای برداشتن بار از روی تریلر در هنگام استقرار استفاده شود.   با استفاده از این رادار دوربرد که 60 درصد افزایش در برد نسبت به نسل قبلی داشته است مساحت بسیار بیشتری از کشور با هر دستگاه از آن تحت پوشش قرار می گیرد. به عنوان مثال، تمام آسمان خلیج همیشه فارس، فقط با یک رادار مطلع الفجر-2 که به عنوان مثال در جنوب غربی استان فارس مستقر باشد، از شرق تنگه هرمز و سواحل کشور کوچک امارات تا سواحل کشور کوچک تر کویت و در جنوب نیز تمام مساحت کشورهای بحرین و قطر تحت پوشش قرار گرفته و ده ها هدف مختلف را با دقت بالا کشف و ردیابی می کند.   تصویری مثالی از نحوه پوشش مرزها و خارج کشور با رادار مطلع الفجر-2   البته این عمق از نظر ایمنی در برابر موشک های ضد رادار، چندان ایجاد نگرانی نمی کند، زیرا امواج ساطع شده از این رادار، توانایی ایجاد اختلال در حسگرهای این نوع موشک ها را دارد، اما برای محفوظ ماندن از خطر دیگر موشک های ضد اهداف زمینی، استقرار در عمق بیشتر با توجه به برد بالای این رادار همچنان پوشش مناسبی را فراهم می کند.   به علت انحنای زمین، کمینه ارتفاع قابل پوشش توسط رادار در بردهای بالاتر کاهش می یابد که برای رفع این مشکل استقرار رادار در ارتفاعات، استفاده از رادارهایی با قابلیت پوشش ارتفاعات پایین و یا رادارهای ماوراء افق و رادار کیهانی مشکل را حل می کند. در قسمت بعد این گزارش به رادار کیهانی خواهیم پرداخت.   تولید داخل بودن انواع رادارهای میانبرد و دوربرد برای ایجاد یک پوشش کامل در نواحی مختلف بسیار راه گشا بوده و تمامی مسیرهای ورودی به کشور و شیارهایی که برای نفوذ مهاجمین خطرناکی چون موشک های کروز و تسلیحات هواپرتاب دورایستا استفاده می شود به طور دائم زیر نظر خواهد بود.   رادار علیم این رادار یکی از نمونه های رادار پسیو ساخته شده در کشور است. رادارهای پسیو بدون انتشار امواج و با دریافت بازتاب های راداری ناشی از فرستنده های دیگر کار کشف اهداف را به انجام می رسانند. این فرستنده ها شامل طیف وسیعی است از جمله امواج فرستنده های رادیو و تلویزیون.   این نوع رادارها مزایای قابل توجهی دارند؛ از جمله توانمندی ویژه در کشف اهداف با سطح مقطع راداری پائین و اهداف پروازی در ارتفاع و سرعت کم. همان طور که پیش تر نیز درباره عملکرد رادارهای بایاستاتیم و مولتی استاتیک گفته شد، دریافت امواجی که توسط هواگردهای پنهانکار به سمتی غیر از فرستند منحرف شده اند یکی از روش های کشف این گونه هواگردها است. رادارهای پسیو هم در واقع نوع خاصی از رادارهای مولتی استاتیک بوده و در نتیجه در کشف این اهداف موفق هستند. همچنین مواد به کار رفته در هواگردهای پنهانکار نسبت به امواج با طول موج بلند کارایی نداشته و مانند یک هدف معمولی دیده می شوند. به همین دلیل امواج رادیویی، تلویزیونی و تلفن های همراه برای کشف این وسائل مفید هستند. رادارهای پسیو با دریافت بازتابهای ناشی از این فرستنده ها کار کشف و ردگیری اهداف را به انجام می رسانند.   علیم در حالت آماده به کار   از دیگر مزیت های رادارهای پسیو هزینه تولید کمتر و هزینه عملیاتی پائین به علت نبود فرستنده و اجزای مکانیکی متحرک است. البته این نوع رادارها  به توان پردازشی بالایی به علت ماهیت متنوع امواج دریافتی نیاز داشته و دست کم 6 مرحله کار پردازش داده های دریافتی باید صورت گیرد تا کار ردگیری هدف، به انجام برسد. بنابراین ساخت رادار علیم در وهله نخست نشان دهنده توانمندی بالای متخصصان کشور در زمینه های رایانه و پردازش است. همچنین رادارهای پسیو به دلیل اینکه انتشار امواج ندارند توسط سامانه های دشمن کشف نشده و در نتیجه از حمله دشمن در راستای سرکوب پدافند هوایی مصون باقی می مانند. کمتر بودن اجزای مورد نیاز برای راه اندازی سامانه نیز به حفاظت و احتفای بهتر این نوع رادارها کمک می کند. بدین ترتیب این رادارها در نواحی نزدیک به دشمن نیز قابل استقرار هستند. رادار علیم ساخت ایران، بردی بین 250 تا 300 کیلومتر دارد که برای کشف و کمک به شکار سریع اهداف ارزشمندی چون جنگنده ها و هواپیماهای ضربتی رادارگریز و همچنین موشک های کروز که به طور معمول در ارتفاع کمتر از 20 متری سطح زمین پرواز می کنند ابزار ارزشمندی در دستان رزمندگان اسلام است.     * منبع: خبرگزاری شبکه خبر، چهارشنبه 24 آبان 1391