Index
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 166933
تاریخ انتشار : 26 بهمن 1391 0:0
تعداد بازدید : 366

نیروی دریایی در هشت سال دفاع مقدس

برهه هایی از آن دوران هشت سال، برهه نیروی دریایی بود. روز هنرنمایی نیروی دریایی. آن روز انصافاً نیروی دریایی خوب کار کرد حالا ماجرای ناوچه پیکان را همه می دانند اما ماجرای اسکورت کشتی های نفتی را خیلی ها نمی دانند. فرماندهی معظم کل قوا 7/9/1386 نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با آغاز درگیری های مرزی، ایجاد مزاحمت از سوی یگان های دریایی رژیم بعثی برای کشتی های تجاری عازم بنادر خرمشهر و آبادان و بروز نشانه های تجاوز رژیم بعثی به ایران اسلامی، با تمهیدات لازم برای دفاع از حریم آب های جمهوری اسلامی ایران و منابع ملی کشور در دریا، وارد عرصه کارزار شد و با ایجاد قرارگاه مقدم دریایی 421، تحت امر در آوردن کلیه نیروهای مسلح حاضر در صحنه و با اجرای طرح های مختلف آفندی و پدافندی مختلف، ضربات کوبنده ای در دریا و خشکی به دشمن متجاوز وارد ساخت. نداجا.ا. در طول 8 سال جنگ تحمیلی به صورت مستمر، عملیات متعددی را در دریا به اجرا در آورد که در این رابطه می توان به محاصره دریایی کامل دشمن، باز نگهداشتن خطوط مواصلات دریایی خودی، تجسس و نجات و... اشاره نمود. همچنین در دوران دفاع مقدس، متناسب با شرایط حاکم بر منطقه عملیات و به صورت موردی، نداجا توانست ضربات کوبنده و مهلکی را با اجرای عملیات های برق آسا و غافل گیرانه اشکان، شهید صفری، مروارید، رعد، مرجان، تکسا 1، تکسا 2 و ...، بر پیکره نیروی دریایی و رژیم متجاوز عراق وارد نماید. نداجا و دلیرمردان یگان های شناور، هوادریا، تکاوران و تفنگداران دریایی، با رصد کامل تحرکات متجاوزین در طول بیش از 2000 کیلومتر سواحل جنوب کشور، از چابهار در شرقی ترین بخش این سواحل تا منتهی الیه شمال غربی خلیج فارس و وارد نمودن پاسخ های کوبنده به هر گونه تهدیدی و دفاع جانانه از تمامیت ارضی و منافع جمهوری اسلامی ایران، اولین نیروی مسلح کشور بود که توانست به اهداف نهایی جنگ دریایی که همانا درهم کوبیدن ماشین جنگی دشمن و کسب و حفظ سیادت دریایی بود، دست یابد و نیروی دریایی حماسه آفرین ارتش جمهوری اسلامی ایران به نحو شایسته توانست برگ های زرینی به نام خود در تاریخ دفاع مقدس ثبت نمایند. در دستبرگ حاضر به شرخ خلاصه تعدادی از عملیات دریایی نداجا پرداخته شده است. *عملیات اسکورت کاروان با شروع جنگ تحمیلی، اروندرود مسدود و بندر خرمشهر غیرقابل استفاده گردید. ظرفیت پذیرش بندر شهید باهنر و بندر بوشهر هم پاسخگوی نیاز کشور نبوده و بندر شهید رجایی نیز به بهره برداری نرسیده بود. در این ایام، بندر امام خمینی (ره)، تنها بندر تجاری کشور با قابلیت پهلوگیری تعداد زیادی کشتی های تجاری دارای تجهیزات و امکانات مناسب جهت تخلیه و بارگیری بود. این بندر به دلیل نزدیکی به خاک دشمن بعثی، از ابتدای جنگ در معرض حملات هوایی دشمن قرار داشت و هواپیماهای دشمن سعی می کردند به کشتی های غیرنظامی که قصد ورود یا خروج از این بندر را داشتند، حمله کرده که با پدافند ناوهای اسکورت نداجا در خورموسی مواجه می گردیدند. کشتی های تجارتی ابتدا در لنگرگاه بندرعباس مستقر می شده و پس از خالی شدن اسکله در بندر شهید باهنر، برای تخلیه کالا به اسکله های مربوطه پهلو می گرفتند. با توجه به نیاز شدید کشور در آن مقطع زمانی به واردات حجم زیادی از انواع کالاها برای رفع نیاز روزمره جامعه، مواد اولیه کارخانجات و نیازمندی های پشتیبانی جبهه و جنگ، پس از مدت کوتاهی تعداد کشتی های منتظر نوبت در لنگرگاه بندرعباس به شدت افزایش یافته و گاهی اوقات تعداد آن ها به صد فروند می رسید. انتظار طولانی مدت کشتی ها در لنگرگاه برای دولت جمهوری اسلامی ایران هزینه بسیار زیادی را در بر داشت، زیرا برابر قوانین بین الملل دریایی، می بایستی خسارت دیرکرد به کشتی ها از طریق دولت ایران پرداخت می شد. در نتیجه لازم بود از امکانات بسیار خوب بندر امام و همچنین بندر فرآورده های نفتی ماهشهر- که در انتهای خورموسی قرار داشتند – جهت تخلیه و بارگیری کشتی های تجاری و نفکش، استفاده شود. از سوی دیگر دشمن بعثی سعی داشت با حمله به کشتی های نفتکش که به جزیره خارک تردد می کردند، صدور نفت از این جزیره را دچار اختلال کرده و به این ترتیب دولت جمهوری اسلامی ایران را در امر اداره جنگ با مشکل مواجه نماید. *عملیات اسکورت کاروان با توجه به مراتب فوق، نیروی رزمی 421 با تهیه طرح عملیاتی اژدر و تصویب آن توسط ستادهای بالاتر، اقدام به برنامه ریزی اعزام کشتی های تجارتی به این بنادر با اسکورت یگان های رزمی نداجا نمود. در این عملیات علاوه بر شناورها، هواناوها، بالگردها، تکاوران، غواصان و تفنگداران دریایی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، از پوشش هوایی جنگنده های نیروی هوایی ارتش نیز استفاده می شد. دشمن بعثی سعی داشت با بکارگیری هواپیماهای جنگنده، از جمله هواپیماهای استجاری سوپرفرلون که قادر به پرتاب موشک هوا به سطح اگزوست بودند و همچنین با استقرار موشک های ساحل به دریا در راس البیشه و پرتاب آن ها به سوی کشتی های در حال تردد در خورموسی، کشتی های تجارتی را در کانال خورموسی غرق نماید تا به این ترتیب کانال مذکور بسته شده و امکان تردد به بندر امام و بندر امام و بندر ماهشهر از بین برود، مضافاً با تلاش در زمینه حمله به تاسیسات نفتی جزیره خارک و هدف قرار دادن کشتی های نفتکش که عازم این جزیره بودند ایران را از درآمدهای نفتی خود محروم و با مشکلات اقتصادی مواجه نماید. *عملیات اسکورت کاروان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ تدابیر لازم از جمله تجمع اولیه یگان های اسکورت شونده در لنگرگاه بندرعباس، استقرار نفرات مخابراتی و هماهنگ کننده بر روی آن ها سازماندهی اولیه و حرکت به سوی لنگرگاه بوشهر با حمایت یگان های نداجا، تجمع در لنگرگاه بوشهر و استقرار تیم و تجهیزات پدافند ضدهوایی، سازماندهی مجدد کاروان و...، استفاده از هدف های کاذب و عملیات فریب، به هیچ وجه به دشمن بعثی اجازه نداد تا به اهداف خود در قطع خطوط مواصلات دریایی دست یابد. در مدت 8 سال جنگ تحمیلی حدود ده هزار فروند کشتی تجارتی و نفتکش در قالب عملیات اسکورت کاروان به مقصد عزیمت نموده که با وجود شلیک قریب 1000 فروند موشک به این کشتی ها، تنها تعداد 259 فروند (6/2%) مورد اصابت قرار گرفته که با تلاش یدک کش های آماده نجات یافتند و فقط 20 فروند (2/0%) از این کشتی ها غرق شدند. این عملیات نیز همانند سایر اقدامات دشمن با وجود تلاش های چشمگیر آنان برای ضربه زدن و وارد آوردن لطمه به منابع حساس و حیاتی جمهوری اسلامی ایران، حتی با حمایت های فراوان شرق و غرب در تامین انواع سلاح های مدرن برای دشمن، موفقیت بسیار ناچیزی برای رژیم بعثی به همراه داشت و کارکنان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با ایثار و تلاش و ابتکار و خلاقیت خود توانستند دشمن را در دستیابی به هدفش ناکام گذارند. *پدافند از جزیره خارک، جزایر خلیج فارس و سکوهای نفتی جزیره خارک که بزرگترین پایانه نفتی صادرات نفت ایران در این جزیره قرار داشت، با آغاز جنگ تحمیلی، از اهداف مهم دشمن برای ضربه زدن به جمهوری اسلامی ایران به شمار می رفت. با توجه به اتکاء عمده بودجه کشور به صادرات نفت و نیاز به استقرار این صادرات برای تامین نیازهای جامعه و جبهه ها، امنیت و حراست از این جزیره نقشی حیاتی برای کشور داشت. از نخستین روز آغاز جنگ، علاوه بر استقرار یگان های پدافندی نداجا در جزیره خارک، گشت دریایی در غرب و جنوب این جزیره به یگان های شناور رزمی این نیرو محول گردید و این یگان ها به طور شبانه روزی در اطراف این جزیره، دفاع از آن جزیره را در مقابل حملات هوایی و دریایی دشمن بر عهده گرفتند. در این راستا، ناوشکن ها و ناوهای موشک انداز نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران موفق شدند چندین فروند از هواپیماهای رژیم بعثی را که قصد تجاوز به حریم جزیره خارک و بمباران تاسیسات آن را داشتند، ساقط کنند. پس از مدت کوتاهی از آغاز تجاوز دشمن بعثی، موفقیت یگان های نداجا در پدافند از این جزیره و تامین امنیت نفتکش ها در این منطقه موجب گردید که تبلیغات دشمن مبنی بر حمله به این جزیره و نفتکش های عازم این منطقه بی اثر شود و کشتی های نفتکش در کنار اسکله های تی و آذرپاد، اسکله خالی وجود نداشته و به ناچار تعداد دیگری نفتکش در لنگرگاه این جزیره در انتظار نوبت پهلوگیری به اسکله برای بارگیری نفت به سر می برند. در دوران دفاع مقدس، نداجا همواره با استقرار تفنگداران و تکاوران دریایی در سکوهای نفتی و جزایر راهبردی بوموسی، تنب، سیری، لاوان و ...، پدافند از آنها را عهده دار بوده و با حضور مستمر یگان های شناور نداجا در پهنه خلیج فارس اجازه نداد که دشمن تعرض قابل توجهی به این جزایر و سکوها انجام دهد. *عملیات های اشکان و شهید صفری عراق یکی از کشورهای صادر کننده بزرگ نفتی بوده که درآمدهای حاصل از صادرات نفت، سهم اصلی را در بودجه آن کشور بر عهده داشت. این کشور به دلیل وضعیت خاص جغرافیایی، خفگی ژئوپلوتیکی و نداشتن ساحل مناسب در خلیج فارس، مجبور به ساخت دو پایانه عظیم نفتی به نام های عظیم نفتی به نام های البکر و الامیه در دریا و به دور از ساحل خود شد که این دو اسکله از لحاظ اقتصادی و راهبردی برای عراق، اهمیت بسیار زیادی داشتند. این دو اسکله نفتی قادر بودند 8 فروند کشتی نفتکش بزرگ را در آن واحد پهلو داده و به آن ها نفت تحویل دهند و از حدود 5/3 میلیون بشکه صادرات نفت آن کشور در سال 1979 میلادی (یک سال قبل از آغاز جنگ)، مقدار 8/2 میلیون بشکه سهم صادراتی این دو پایانه نفتی بود. با برآورد انجام شده در نیروی رزمی 421، امکان انهدام تاسیسات این دو پایانه نفتی توسط بمباران هوایی و یا گلوله باران توپخانه دریایی وجود نداشت؛ زیرا این پایانه ها بسیار عظیم بوده و همانند دو جزیره مستحکم، از بتن و فولاد ساخته شده بودند و آسیب های وارد شده به آن ها از طریق بمباران و یا گلوله باران توپخانه تاثیر چندانی نداشته و به آسانی بازسازی و رفع می گردید، همچنین از نظر مقایسه هزینه انهدام توسط بمب و یا گلوله توپ با میزان صدمات وارده، این عملیات مقرون به صرفه نبود. نیروی رزمی 421 تصمیم گرفت با تخلیه نیروی عملیات ویژه و نصب مقادیر زیادی مواد منفجره در قسمت های مختلف این دو پایانه، اقدام به تخریب کلی تاسیسات آن ها نماید و برای تامین حداکثر امنیت نیروهای پیاده شونده بر روی پایانه های مزبور لازم بود که ابتدا دشمن را وادار به تخلیه نیروهایش از این دو پایانه نماید. بر این اساس طرح عملیاتی اشکان با هدف ایجاد رعب و وحشت در نیروهای دشمن و ترک پایانه ها تهیه و برابر این طرح، سه فروند ناوچه موشک انداز ج.ا.ا. به اسامی جوشن، گردونه، پیکان در عصر روز 9 آبان1359 از بوشهر عازم منطقه شدند که فرماندهی عملیات بر عهده فرمانده قرارگاه دریایی بود و فرمانده ناوچه ج.ا. جوشن، فرماندهی صحنه عملیات را بر عهده داشت. *عملیات اشکان و شهید صفری این ناوهای موشک انداز پس از استقرار در کنار سکوهای نفتی نوروز و اردشیر و بررسی دقیق منطقه، در ساعت 3 پس از نیمه شب و در سکوت کامل رادیویی و الکترونیکی به طرف هدف عزیمت کردند و در سحرگاه روز 10/8/1359 به منطقه مورد نظر رسیدند و یک فروند جنگنده دشمن که در آسمان منطقه ظاهر شده بود، توسط ناو موشک انداز ج.ا. پیکان هدف قرار گرفته و سرنگون شد. عملیات اشکان از ساعت 7:00 آغاز و تا ساعت 7:50 ادامه یافت، در خلال آن هر یک از ناوها حدود یکصد گلوله توپ 76 میلیمتری به طرف پایانه ها شلیک کردند و بالگرد هوادریا که برای نظارت و بررسی نتیجه عملیات به منطقه اعزام شده بود، در گزارش خود قید نمود که نفرات دشمن در زمان گلوله باران، سراسیمه به هر سو می دویدند و به دنبال جان پناهی برای خود بودند. در گشت های هوایی روزهای بعد که توسط بالگردهای نداجا بر فراز این ترمینال ها انجام شد، مشخص گردید که نتیجه مورد نظر از این عملیات حاصل شده و لذا مقدمات اجرای طرح عملیات شهید صفری فراهم آمده بود. برابر این طرح تعداد 27 نفر تکاور عملیات ویژه به همراه 2 هزار پوند مواد منفجره می بایستی بر روی پایانه ها پیاده شده و اقدام به نصب مواد منفجره در نقاط حساس پایانه ها نمایند. عملیات شهید صفری بعد از ظهر روز 14/8/1359 با عزیمت شناور حامل تکاوران دریایی و مهمات و تجهیزات آنها از بوشهر آغاز گردید. ناو موشک انداز ج.ا. پیکان در شبانگاه همین روز با تاکتیک خاصی به پایانه های هدف نزدیک شد و پس از تخلیه تکاوران، مهمات و تجهیزات به اسکله البکر، به سوی اسکله العمیه عزیمت نمود. به هنگام تخلیه نفرات مربوطه در پایانه العمیه، از طریق سامانه esm، این ناو متوجه خروج سه فروند شناور نظامی دشمن از خورعبدالله گردید (پس از تخلیه نفرات دشمن از این ترمینال ها، مسئولیت گشت و مراقبت از آن ها بر عهده واحدهای شناور نیروی دریایی دشمن قرار داده شده بود). *عملیات اشکان و شهید صفری ناوچه ج.ا. پیکان بلافاصله با آمادگی کامل جنگی از پشت اسکله العمیه خارج و اولین ناوچه دشمن را که یک ناوچه اژدرافکن از نوع پی – 6 بود، با توپ سینه خود منهدم کرد. دو فروند ناوچه دیگر که از نوع ناوچه های موشک انداز بودند، از حضور ناگهانی ناوچه ایرانی در آن منطقه غافلگیر شدند و با مانور سریع، اقدام به فرار به سوی خورعبدالله نمودند. ناو موشک انداز ج.ا. پیکان ابتدا یکی از این دو ناوچه را با موشک هارپون هدف قرار داد که منجر به غرق آن شد و ناوچه سوم موفق به فرار به داخل خورعبدالله گردید. تکاوران دریایی پس از نصب مواد منفجره و فعال کردن فیوزها در صبح مورخ 16/8/1359 توسط دو فروند بالگرد از اسکله ها تخلیه و به سوی بوشهر بازگشتند. نقاط مختلف این دو پایانه نفتی یکی پس از دیگری منفجر و شعله های عظیم آتش به آسمان شعله ور می شد، به گونه ای که این دو پایانه تا بیش از دو هفته پس از انفجار، هنوز شعله ور بوده و در آتش می سوختند. نتیجه این عملیات انهدام کامل تاسیسات موجود بر روی آن ها بود و دریادلان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ضربه بزرگی را از نظر اقتصادی دشمن بعثی وارد نمودند و چنانچه میلیاردها دلار کمک های بلاعوض و وام های بلند مدت سایر کشورها به عراق واگذار نمی شد، رژیم بعثی به دلیل محروم شدن از درآمدهای نفتی و ورشکستگی مالی، مجبور بود پس از مدت کوتاهی جنگ را خاتمه دهد. پس از پخش تصویر مستند این عملیات سرنوشت ساز در رسانه های بین المللی، جهانیان از اولین پیروزی بزرگ ارتش جمهوری اسلامی ایران بر دشمن متجاوز آگاهی یافته، تبلیغات دشمن بعثی در زمینه ی اقتدار دریایی در خلیج فارس خنثی گردید و قدرت نداجا در صحنه ی عملیات دریایی در سطح به نمایش گذاشته شد. *عملیات مروارید به دنبال چندین درگیری بین یگان های نیروی دریایی ارتش ج.ا.ا. و یگان های دشمن در دریا که منجر به انهدام و یا صدمه خوردن شدید یگان های دشمن گردید، ناوچه های جنگی رژیم بعثی از رویارویی مستقیم با یگان های دریایی ایرانی پرهیز نموده لیکن تلاش داشته به یگان های غیرنظامی حمله کرده و تلفاتی به آن ها وارد نمایند. به منظور از میان بردن تهدید یگان های سطحی دشمن، نیروی رزمی 421، طرح عملیات مروارید را تهیه که براساس آن مجددا تیم عملیات ویژه نداجا به پایانه البکر حمله نموده، آن را به تصرف خود در آورده و موجب تحریک دشمن برای بیرون فرستادن یگان های دریایی جهت باز پس گرفتن این پایانه ها شود. زمان شروع اجرای این عملیات برای روز چهارم آذرماه پیش بینی شد که به این ترتیب برای سومین مرحله و در فاصله زمانی کمتر از یک ماه، یگان های رزمی نداجا به این پایانه البکر پرواز کرده و پی از هلی برن تیم عملیات ویژه نداجا و تجهیزات آنان توسط سه فروند بالگرد در بعد از ظهر مورخ 6/9/1359 از بوشهر به سوی پایانه البکر پرواز کرده و پس از هلی برن تیم عملیات ویژه بر روی این پایانه، نیروهای ایرانی با نیروهای عراقی که پس از عملیات شهید صفری برای محافظت از این پایانه ها مجددا به روی آنها مستقر شده بودند، درگیر شدند. پس از حدود یک ساعت درگیری، تیم عملیات ویژه نداجا موفق گردید یک نفر از نیروهای بعثی را به هلاکت رسانده و 11 نفر از آنان، منجمله فرمانده نیروهای دشمن را به اسارت در آورند و بقیه نفرات دشمن توسط یک شناور کوچک به پایانه العمیه گریختند. همچنین پس از خاتمه درگیری، تکاوران دلاور نداجا با افتخار پرچم جمهوری اسلامی ایران را بر فراز بلندترین دکل پایانه البکر به اهتزاز در آوردند. ناوموشک انداز ج.ا. پیکان متعاقبا که مسئولیت پشتیبانی از تیم عملیات ویژه را بر عهده داشت، به پایانه البکر نزدیک شده، مهمات و آذوقه تیم عملیات ویژه را تامین نموده و اسرا را تحویل گرفت. *عملیات مروارید همزمان با حضور ناو موشک انداز ج.ا. پیکان در کنار پایانه البکر، دو فروند ناوچه اوزا برای مقابله با نیروهای ایرانی از خورعبدالله خارج شده که بلافاصله از سوی ناو موشک انداز ج.ا. پیکان مورد حمله قرار گرفتند. در این درگیری یکی از ناوچه های دشمن توسط سامانه توپ ناو پیکان منهدم گردید و ناوچه دیگر اقدام به ترک صحنه نبرد کرد که در حین فرار در راس البیشه به روی گل رفته و به شدت آسیب دید. ناو موشک انداز پیکان در طول شب و روز بعد با یگان های مختلف دشمن به جنگ و گریز پرداخته و در این اثناء یک فروند شناور دیگر عراقی نیز توسط ناو قهرمان پیکان هدف قرار گرفته و غرق شد. یگان های دشمن چندین فروند موشک استیکس به سوی ناو پیکان شلیک کرده که بیشتر آنها به پایانه البکر اصابت نموده، یکی از آنها توسط توپ پاشنه ناو قهرمان پیکان در آسمان هدف قرار گرفت و منفجر شد. در این طرح عملیاتی با فرماندهی قرارگاه مقدم دریایی 421، پشتیبانی هوایی تیزپروازان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در نظر گرفته شده بود که با روشنایی روز هفتم آذر 1359، عقابان نهاجا به پرواز در آمدند و با هدایت ناو قهرمان پیکان به سوی یگان های دشمن حمله ور شده و آنها را یکی پس از دیگری منهدم کردند. برخی از نتایج این عملیات غرور آفرین عبارتند از: - انهدام هسته اصلی نیروی دریایی رژیم بعثی عراق (13 فروند شناور از انواع مختلف) - انهدام کامل پایانه های نفتی البکر و العمیه و قطع صادرات نفت عراق از خلیج فارس - ساقط شدن 11 فروند هواپیمای جنگنده عراقی - محاصره دریایی عراق و بنادر آن - حفظ و تداوم سیادت دریایی ایران در خلیج فارس و دریای عمان تا پایان جنگ تحمیلی