Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 167090
تاریخ انتشار : 2 اسفند 1391 0:0
تعداد مشاهدات : 155

همگام با صنعت نفت

ايران از نظر داشتن انرژي هاي هيدروکربني در جهان با ظرفيت توليد روزانه 4 ميليون و 300 هزار بشکه نفت خام، 670 ميليون متر مکعب گاز طبيعي و 400 هزار بشکه ميعانات گازي،جايگاه منحصر به فردي دارد؛ به طوري که هم اکنون به عنوان دومين دارنده ذخاير گاز و چهارمين دارنده ذخاير نفت جهان، رتبه سوم و چهارم جهاني را در توليد گاز و نفت جهان به خود اختصاص داده است. دست اندرکاران معتقدند:براي رسيدن به اهداف توسعه صنايع نفت و گاز بايد 400 ميليارد دلار سرمايه گذاري شود که با اين سرمايه گذاري مي توانيم به درآمد سالانه 500 ميليارد دلار از طريق صنايع نفت و گاز دست يابيم. در اين ميان نگاهي به عملکرد صنعت نفت در بيش از سه دهه پس از پيروزي انقلاب اسلامي گوياي سرمايه گذاريهاي عظيم و رشد چشمگير اين بخش مهم از اقتصاد کشور است بررسي آماري توليدات پالايشگاهي ايران در 100سال گذشته و از زمان تاسيس پالايشگاه آبادان به عنوان اولين مجتمع پالايشگاهي کشور حاکي از آن است که مجموع پنج فرآورده اصلي توليدي توسط اين بخش از صنعت نفت شاهد تغيير و تحولات عظيمي بوده است. مقايسه آمار فعاليت هاي پالايشگاهي ايران از زمان آغاز به کار اين پالايشگاه در سال 1291 هجري قمري نشان دهنده آن است که در 31 سال دوران پس از انقلاب(تا پايان سال 1388) که هشت سال آن هم در دوران جنگ تحميلي عراق عليه ايران سپري شد، توليدات پنج فراورده اصلي پالايشي، نسبت به 66 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 135.5 درصدي حدود 2.4 برابر شده است. مقايسه شاخص هاي مهم پالايشگاهي کشور در سال هاي 1357 تا 1388 نشان دهنده دستاوردهاي بزرگ و سرمايه گذاري هاي گسترده در اين بخش است ؛به طوري که در اين مدت مجموع توليد پنج فراورده اصلي (گاز مايع، بنزين، نفت سفيد، نفت گاز و نفت کوره) از 99.74 ميليون ليتر در روز به بيش از 235.73 ميليون ليتر در روز افزايش يافته است. *افزايش ذخاير هيدرو کربوري مايع و گاز طبيعي با وجود برداشت 33 ساله از ذخاير هيدروکربور مايع و گاز طبيعي کشور در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي، ميزان اين ذخاير در نتيجه انجام فعاليت هاي اکتشافي افزايش داشته و ذخاير هيدروکربوري مايع در اين مدت از 145.94 ميليارد بشکه در ابتداي سال 1357 به 154.8 ميليارد بشکه در سال 1390 رسيده و ذخاير قابل استحصال گاز طبيعي هم در طي اين دوره نشان دهنده افزايش منابع قابل استحصال آن از 12.75 تريليون متر مکعب در ابتداي سال 57 ، به بيش از 33 تريليون متر مکعب در سال 1390 است که اين امر نشان دهنده برداشت صيانتي از ميادين نفتي و سرمايه گذاري هاي جديد است. اين در حالي است که تنها طي سه دهه اخير 36.4 ميليارد بشکه نفت خام و 2194 ميليارد مترمکعب گاز طبيعي استخراج شده است. از ديگر متغيرهاي تاثير گذار در روند توسعه صنعت نفت کشور در سال هاي 1357 تا ابتداي سال 1387 مي توان به ارزش صادرات نفت خام کشور از 23.8 ميليارد دلار به بيش از 73 ميليارد دلار، متوسط توليد گاز غني از 110 ميليارد متر مکعب به 551.9 ميليارد متر مکعب، ميزان توليد مايعات و ميعانات گازي و نفتا از 31.3 هزار بشکه در روز به 448.2 هزار بشکه در روز، تزريق گاز به ميادين نفتي از 2.7 ميليون متر مکعب در روز به 77.7 ميليون متر مکعب در روز و عملکرد حفاري از متوسط 117 هزار متر در سال به 491.6 هزار متر در سال اشاره کرد؛ کار بزرگي که جز با تلاش و جهاد کارکنان سخت کوش صنعت نفت ممکن نمي شد *توليد3 برابري بنزين مقايسه توليدات پالايشگاهي ايران از زمان آغاز به کار پالايشگاه نفت آبادان (سال 1291 ) همچنين نشان دهنده آن است که توليد بنزين پالايشگاهي در مدت 31 سال دوران پس از انقلاب اسلامي (1357 تا پايان سال 1388)، نسبت به 67 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 199.2 درصد تقريبا 3 برابر شده و از 14.43 ميليون ليتر در روز به 43.18 ميليون ليتر در روز افزايش يافته است. البته ناگفته نماند که پس از سال 1388 و با توجه به طرح تحول اقتصادي و همچنين سرمايه گذاري هاي جديد در واحد هاي پالايشگاهي کشور، آمارهاي توليد مربوط به بنزين به طور چشمگيري افزايش يافته است. در اين ميان توليد گاز مايع هم در 31 سال دوران پس از انقلاب اسلامي (1357 تا پايان سال 1388)، نسبت به 67 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 143 درصد تقريبا 2.4 برابر شده و از 3.44 ميليون ليتر در روز به 8.36 ميليون ليتر در روز افزايش يافته است. درهمين خصوص توليد نفت سفيد در طول دوران پس از انقلاب اسلامي نسبت به 67 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 39.1 درصد تقريبا 1.4 برابر شده و از 13.31 ميليون ليتر در روز به 18.52 ميليون ليتر در روز افزايش يافته است. همچنين توليد نفت گاز درسال هاي پس از انقلاب اسلامي نسبت به 67 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 254.8 درصد تقريبا 3.5 برابر شده و از 25 ميليون ليتر در روز به 88.7 ميليون ليتر در روز افزايش يافته است. *افزايش خوراک پالايشگاه ها مقايسه خوراک مورد مصرف در پالايشگاه ها نشان دهنده آن است که خوراک مورد استفاده در اين مراکز شامل نفت خام و ميعانات گازي در 31 سال پس از انقلاب اسلامي نسبت به 67 سال قبل از انقلاب (1291 تا 1357) با رشدي بالغ بر 128.6 درصد تقريبا 2.3 برابر شده و از 747 هزار بشکه در روز به 1708 هزار بشکه در روز افزايش يافته است. *رشد شاخص هاي بخش گاز و گاز رساني بررسي شاخص هاي مهم بخش گاز و گاز رساني در سال هاي 1357 تا 1387 هم برگ زرين ديگري بر همت تلاشگران عرصه نفت و گاز کشوراست؛ به طوري که آمارهاي ثبت شده در اين دوره حاکي از افزايش مصارف داخلي گاز طبيعي( خانگي، تجاري، صنايع عمده و نيروگاهي) از 6.8 ميليون متر مکعب در روز به 362.4 ميليون متر مکعب در روز، افزايش ظرفيت پالايش و نم زدايي(تجمعي) ازروزانه 36 ميليون متر مکعب به 497.5 ميليون متر مکعب در روز، افزايش مصرف گاز در نيروگاه ها از 4 ميليون متر مکعب به 117.1 ميليون متر مکعب در روز، افزايش احداث خطوط انتقال گاز طبيعي از 2900 کيلومتر به 30153 کيلومتر، افزايش ميزان انشعابات نصب شده از 50 هزار به 7001815 انشعاب، افزايش جمعيت تحت پوشش گازرساني از 225 هزار نفر به 55 ميليون و 86 هزار نفر، افزايش خانوارهاي تحت پوشش گاز طبيعي از 51 هزار به 14 ميليون و 397 هزارو 200 خانوار، افزايش تعداد شهرهاي گاز رساني شده از 5 به 744 شهر و افزايش تعداد روستاهاي گاز رساني شده از يک به 7364 روستا است که نشان دهنده حجم عظيم سرمايه گذاري ها در اين بخش است. *رشد توليدات پالايشگاهي از سوي ديگر مقايسه شاخص هاي مهم بخش پتروشيمي در سال هاي 1357 تا 1387 نشان مي دهد در طي اين مدت ميزان توليد اين محصولات از يک ميليون و 604 هزار تن در سال به 30 ميليون و 40 هزار تن در سال، مقدار فروش داخلي محصولات اين بخش از 570 هزار تن در سال به 7 ميليون و 556 هزار تن در سال، ارزش فروش داخلي محصولات پتروشيمي از يک ميليارد و 100 ميليون تومان به 40 ميليارد و 56 ميليون تومان، ميزان صادرات از 600 هزار تن به 12 ميليون و 268 هزار تن و ارزش آن از 46 ميليون دلار به 7 ميليارد و 855 ميليون دلار افزايش نشان مي دهد. *خودکفايي در توليد بنزين افزايش مصرف بنزين و جوابگو نبودن توليد داخلي سبب شد تحريم صادرات بنزين، به ابزاري براي تحميل خواسته هاي غرب به ايران تبديل شود که البته با کنترل مصرف و اجراي طرح هاي توسعه اي پالايشگاه هاي کشور با شکست روبه رو شد و امروز شاهد صفر شدن واردات بنزين هستيم. اجراي قانون هدفمند کردن يارانه ها و سپس اصلاح قيمت بنزين، عوامل موثر ديگري بودند که سبب شدند ميانگين مصرف روزانه بنزين کشور از 73.6 ميليون ليتر در روز در سال 1386 به کمتر از 60 ميليون ليتر در سال 1391 کاهش يابد. هم اکنون توليد بنزين موتور در کشور به بيش از 60 ميليون ليتر (به همراه افزاينده اکتان و اختلاط در انبار) در روز رسيده است و با در نظر گرفتن متوسط مصرف روزانه حدود 60 ميليون ليتر در داخل مي توان گفت توليد در حال پيشي گرفتن از مصرف است که البته با بهره برداري از 17 طرح پالايشگاهي که در دست اجراست، به مرور توان صادرات بنزين ايران افزايش خواهد يافت. *صنعت نفت ودفاع مقدس در اين ميان دوران دفاع مقدس و اقدامات انجام شده براي بازسازي ويراني ­هاي آن، گوشه­ اي ديگر از کارنامه درخشان صنعت نفت در طي سه دهه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران است. با توجه به ويژگي تاسيسات نفتي از نظر کسب درآمدهاي ارزي و تامين سوخت و انرژي مصرفي بخش هاي مختلف اقتصادي، همزمان با شروع جنگ تحميلي اين تاسيسات همواره هدف تهاجم و بمباران هاي دشمن قرار گرفت و خسارات زيادي به آنها وارد آمد. يکي از مقاطع حساس و حياتي در صنعت نفت، حماسه دوران دفاع مقدس بود که از يک سو وظيفه خطير تداوم توليد و تامين نياز مردم و اقتصاد را به محصولات اين صنعت برعهده داشت و از سوي ديگر به بازسازي و مقابله با ويراني هاي حاصل از حملات دشمن مي پرداخت. امروز صنعت نفت جمهوري اسلامي ايران به پشتوانه دستاوردهاي مهمي که در دوران پس از انقلاب اسلامي به دست آمده است و همچنين با توجه به تاکيدهاي مقام معظم رهبري، رئيس جمهوري و وزير نفت بر ملي شدن صنعت نفت ايران «به معناي واقعي کلمه»، يعني خروج از خام فروشي و وابستگي به عايدات حاصل از فروش نفت خام و حرکت در مسير تعالي صنعت نفت در جهت دست يافتن به دکترين «نفت پيشران توسعه اقتصادي کشور» که هم در برنامه پنجم توسعه و هم در چشم انداز برنامه بيست ساله کشور به آن اشاره شده است، شاهد پيشرفت هاي بزرگي است و با روندي سريع به سمت خروج از وابستگي به شرکت هاي انحصارگر خارجي در حرکت است .حرکتي بزرگ که چشم انداز روشني را براي اقتصاد جمهوري اسلامي ايران در آينده نزديک نويد مي دهد. *ملاحظه: بخش عمده اين گزارش بر اساس آخرين آمارهاي رسمي منتشره در کتاب انقلاب، نفت، توسعه و ترازنامه هيدرو کربوري سال 1388 از انتشارات وزارت نفت جمهوري اسلامي ايران تهيه شده است . * منبع: روزنامه اطلاعات، چهارشنبه 2 اسفند 1391