Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 170322
تاریخ انتشار : 19 شهریور 1392 0:0
تعداد مشاهدات : 34

سرگذشت 30 ساله پرتاب ماهواره به فضا در كشور

پس از گذشت يك هفته از تصويب اختصاص بودجه 250 ميليون دلاري مجلسيان به ماهواره صدا و سيما، روز گذشته محمود احمدي نژاد با حضور خود در مركز هوا و فضاي وزارت دفاع اعلام كرد، اولين ماهواره بومي ايران به منظور مصارف تحقيقاتي پيشرفته در آينده نزديك توسط ماهواره بر، ساخت كشورمان و از پايگاه پرتاب فضايي ايران به مدار پرتاب خواهد شد. خبر پرده برداري از ماهواره اميد در حالي در رسانه ملي به عنوان خبر خوش هوافضا انتشار يافته است كه تا كنون از اين پروژه در محافل خبري اسمي برده نشده است و حتي به عقيده بسياري از كارشناسان با تاخيرهاي چندين ساله در خصوص پرتاب ماهواره مصباح تا كنون گمان مي رفت كه دولت نهم چندان رغبتي به پيگيري طرح هاي هوا فضاي ندارد اما با اعلام خبر روز گذشته اين سئوال مطرح مي شود كه چرا پروژه هاي همچون مصباح كه تلاش هاي بسياري در دولت هاي قبلي روي آن صورت گرفته است به فراموشي سپرده شده و چرا تا كنون در خصوص ماهواره اميد اطلاع رساني دقيقي صورت نگرفته است . هرچند توجه به اين نكته ضروي است كه تصويب بودجه صدا و سيما در حالي صورت گرفته است كه گفته مي شود هر قدر سازمان فضایی و وزارت ارتباطات در قانع کردن مجلس برای اختصاص بودجه به ماهواره های ایرانی ناموفق بوده، صدا و سیما توانسته در طی یک سال با اصلاح قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، 250 ميليون دلار برای این منظور دریافت کند. يك روايت و سه ماهواره داستان پرتاب ماهواره به فضا در كشورمان از سال 1356 آغاز مي شود تا آنجا كه حتي برخى از كاركنانى كه دو دهه قبل ‏دوره هاى تخصصى را براى ماهواره ايرانى گذرانده بودند در حال حاضر بازنشسته شده اند. اين طرح پس از انقلاب، تا سال ‏‏۶۵ متوقف ماند، تا اينكه در اين سال با وجود تحريم هاى اقتصادى، ايران موفق شد سه مدار را براى سه ‏ماهواره خود رزرو كند. هم اكنون سه نقطه مداري بين المللي 26، 34 و47درجه شرقي در اتحاديه بين المللي ‏مخابرات (‏ITU‏) به نام ايران ثبت شده است و براساس برنامه چهارم توسعه، ايران بايد هرسال يک ماهواره ‏به فضا پرتاب کند. ‏ گفتني است زهره، سينا و مصباح سه ماهواره اي بودند که قرار بود در دوسال اول برنامه چهارم توسعه در مدار قرار‏ بگيرند اما گويا داستان پرفراز و نشيب طي شده در اين سال ها باعث شده است كه هر كدام از اين ماهواره ها به يك سرنوشتي دچار شوند تا آنجا كه گويا موضوع پرتاب ماهواره زهره كه از سال 56 آغاز و طي دوره اي بعد از انقلاب متوقف شده بود در دهه 70 و زمان رياست جمهوري هاشمي رفسنجاني چندباري پروژه آن مطرح مي شود. اين ماهواره مخابراتي قرار بود با همكاري روسيه طراحي و پرتاب شود و توانايي قابليت ارايه خدمات در زمينه ارتباطات تلفن، نمابر، ارتباطات داده و پخش راديو و تلويزيوني در تمام نقاط ايران را داشته باشد و با فعال شدن اين ماهواره، ايران از پرداخت اجاره ترانسپوندر براي تامين ارتباطات محلي بي نياز مي شد. هرچند به دليل فراموشي پرتاب اين ماهواره اين بي نيازي حاصل نشد و به نوعي بايد گفت زهره جزو ماهواره هاي روي زمين مانده كشور به حساب مي آيد. ماهواره سينا شايد جزو خوش اقبال ترين ماهواره هاي كشور به حساب مي آيد چرا كه عاقبت دل از زمين كنده و در فضا آرام گرفته است اين ماهواره در زمان رياست جمهوري خاتمي و بنا بر اعلام رسمي خبرگزاري ها ساعت ۱۰ و ۵۲ دقيقه صبح پنجم آبان ماه سال 84 وارد فضا شد. با ورود سينا در فضا، ‏ايران چهل و سومين كشور صاحب ماهواره در جهان محسوب مي شود. اين ماهواره نخستين ماهواره ‏ايرانى بود كه با مشاركت شركت هاى روسى ساخته شد. گفتني است سينا ماهواره اى مطالعاتى - تحقيقاتى بود كه ‏در بررسى منابع زيرزمينى و عواقب ناشى از حوادث غيرمترقبه به كار مى رود. ‏ پروژه ساخت اين ماهواره، طى قراردادى با مؤسسه هواپيمايى روسيه، با همكارى شركت هاى روسى ‏‏پاليوت و آپتك و مشاركت كارشناسانى از شركت صنايع صاايران، وزارت علوم، ‏تحقيقات و فناورى و مؤسسه مهندسى نقشه بردارى انجام شد. بعد از سينا نوبت به ماهواره پرحاشيه مصباح مي رسد. مصباح قرار بود پس از سينا با نصب بر روي يك ماهواره با يك موشك روسي از پايگاه فضايي Plesetsk در نزديكي مسكو به مداري در هزار كليومتري سطح زمين پرتاب شود‏. سابقه پروژه ماهواره مصباح به سال 70 و 71 باز مي گردد. در اين سال ها مطالعاتي در مورد ‏ماهواره هاي كوچك در مركز تحقيقات مخابرات صورت گرفت و به دنبال آن با تهيه و ارايه پيشنهاد ساخت ‏ماهواره كوچك به هاشمي رفسنجاني رئيس جمهور آن زمان مقرر شد مطالعات جامع در اين خصوص آغاز شود. بعد از آن در سال ‏‏76موافقتنامه اي براي ساخت ماهواره مصباح ميان وزارت علوم و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات ‏به امضا رسيد و پس از آن ساخت نمونه آزمايشگاهي آن آغاز شد. ‏ گفتني است وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزارت علوم، تحقيقات و فناوري دولت هشتم، در يك حركت مشترك ‏و با هدف ايجاد فناوري ماهواره و نيروي انساني متخصص در زمينه اين فناوري در كشور، طرح ماهواره ‏‏مصباح را به اجرا درآورد و براساس موافقت ‏نامه اين دو وزارت ‏خانه، مركز تحقيقات مخابرات ايران و ‏سازمان پژوهش ‏هاي علمي و صنعتي ايران، مسوول اجراي مشترك طراحي، ساخت و پرتاب ماهواره ‏‏مصباح در مدار ارتفاع پايين (‏LEO‏) جهت تحقق اهداف فوق شدند، در خرداد سال 80 مرحله ساخت نمونه آزمايشگاهي ماهواره به پايان رسيد و هم زمان اقدامات براي انجام ‏مراحل بعدي شامل ساخت نمونه مهندسي و نمونه فضايي آن آغاز شد. 13 مرداد سال 84 همزمان با افتتاح پروژه ماهواره مصباح،معتمدي وزير وقت وزارتICT، هزينه تمام شده ‏طرح مصباح را چيزي در حدود 10 ميليارد تومان اعلام و تصريح کرد که گرچه اين رقم بالايي در طرح هاي تحقيقاتي به شمار مي آيد اما به واسطه اين طرح ايران مي تواند به جمع 15 كشور جهان كه صاحب دانش فني براي ساخت و طراحي ماهواره هستند ملحق شود واين دستاوردي مهم براي كشورمان به حساب مي آيد. مدتي بعد يعني در 29 تير سال 84 درست در اولين جلسه شوراي عالي فضايي كه مصادف بود با آخرين روزهاي دولت هشتم، سيد محمد خاتمي با تاكيد بر اهميت توسعه و رشد منابع انساني در بخش هوافضا، حضور فعال ايران را در فناوري فضايي را گام مهم در جهت توسعه پايدار و اقتدار ملي دانست در اين جلسه در خصوص گزارش پيشرفت ماهواره مصباح اعلام شد كه مدل فضايي آن آماده است و انتظار مي رود اين ماهواره تا پايان سال جاري به فضا پرتاب شود. پيش بيني ها آن جلسه تا حدودي درست از آب در آمد چرا كه اولين ماهواره ايراني مصباح كه به كمك ايتاليا ساخته شده بود به فاصله كمتر از 8 روز يعني در 6 مرداد 84 و در روزهاي نخست دولت نهم وارد ايران شد و در 15 همان ماه با حضور وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزير علوم و تحقيقات و فناروي در مركز تحقيقات مخابرات ايران پرده برداري شد. به گفته كارشناسان عليرغم ضرورت هاي ارسال اين ماهواره به فضا به دلايلي نامعلوم هنوز اين ماهواره روي زمين مانده است واين در حالي است كه از آذرماه 84 اين ماهواره در نوبت پرتاب قرار دارد. دلايل اين تاخير تا كنون به طور دقيق مشخص نشده است و هرازگاهي توضيحاتي در اين خصوص ارايه مي شود تا آنجا كه به اعتقاد بسياري گفته مي شود كارشكني در پرتاب مصباح به دليل جدي نگرفتن اين پروژه بزرگ و استراتژيك از سوي وزير ارتباطات دولت نهم است و اين در حالي است كه برخي ديگر معتقدند تاخير در پرتاب مصباح به دولت ايران ارتباطي ندارد و به دليل سوار شدن ‏مصباح روي ماهواره اي ديگر در روسيه، بايد منتظر اعلام‎ ‎آمادگي اين كشور باشيم. ‏از سوي ديگربه گفته صدري رييس سابق مركز تحقيقات مخابرات به دليل بالا‎ ‎بودن هزينه پرتاب ماهواره، ‏در دولت نهم تصميم گرفته شد تا مصباح به همراه ماهواره ديگري به‏‎ ‎منظور كاهش هزينه به فضا پرتاب ‏شود. هر چند در اين بين اخبارهاي غير رسمي و تائيد نشده در خصوص سرنوشت مصباح اين گونه بيان مي شود كه اين ماهواره كه به عنوان بزرگ ترين پروژه ارتباطي كشور طي 4 دهه اخير ياد مي شود توسط يك شركت واسطه ايتاليايي به حراج گذاشته شده است. هرچند كه منصور كبگانيان معاون پژوهشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اطلاعات با اشاره به پيشرفت هاي علمي ايران در سال هاي اخير در جمع خبرنگاران اعلام كرده است كه ماهواره مصباح براي پرتاب در نوبت قرار دارد كه روسيه آن را پرتاپ خواهد كرد. هر چند وي تاريخ دقيق اين پرتاب را اعلام نكرده است و گويا اين انتظار همچنان ادامه خواهد داشت. ‏‎ *** اگر ايران بتواند به‎ ‎تكنولوژى ساخت ماهواره ‏دست پيدا كند در واقع نخستين كشور منطقه و شانزدهمين كشور‎ ‎جهان خواهد بود كه راه هاى ورود و استفاده ‏از فضا براى سهولت در ارتباطات را آموخته‎ ‎است و به نوعي بايد گفت خبر دستاورد هاي هوافضاي كشور ممكن است باعث نگراني هاي برخي كشورها به خصوص رژيم اشغال گر قدس شود كه احتمال مي دهد ايران در صدد بهره برداري نظامي از توانايي موشكي خود خواهد بود.