Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 172318
تاریخ انتشار : 17 بهمن 1392 0:0
تعداد مشاهدات : 87

بررسی تفاوت های نقش زنان در انقلاب ایران و انقلاب الجزایر

در چند سال اخیر حضور زنان در بیداری اسلامی که توجه نهادهای مختلفی از جهان را به خود معطوف کرده، یادآور حضور زنان ایرانی در انقلاب 1357 است. اگر به انقلاب ها و تحولاتی که تاکنون در جهان رخ داده است، نگریسته شود، زنان در اکثر انقلاب ها به عنوان عنصری فعال ایفای نقش کرده اند. در سال های اخیر با به وجود آمدن جنبش های بیداری اسلامی در شمال آفریقا و منطقه ی خاورمیانه و الگوبرداری مستقیم تمامی انقلاب ها از انقلاب ایران، ماهیت اسلامی بودن انقلاب ایران بیش تر نمایان شده است. در این مقاله انقلاب دموکراتیک الجزایر به عنوان یکی از انقلاب های شمال آفریقا انتخاب شده است؛ تا با بررسی نقش های زنان، تفاوت بین انقلابی که الگوی اسلامی نداشته و انقلابی که خود به عنوان الگوی اسلامی مطرح شده است، آشکار شود. عموم مردم ایران با سیاست دین زدایی و غرب گرایی رژیم پهلوی مخالف بودند. رژیم می خواست در ایران نظامی لائیک و سکولار را ایجاد کند و با گرته برداری از کشورهای غربی اندیشه های مادی گرایانه را به جامعه ایران تحمیل کند؛ اما زنان مسلمان ایرانی به دلیل مخالفت با سیاست های اسلام ستیزانه ی رژیم همگام با مردان به مبارزه با طاغوت پرداختند. الجزایر در اوج امپریالیسم در جهان، در اوایل قرن نوزدهم به استعمار فرانسه درآمد. از ابتدای نهضت رهایی بخش الجزایر تا سال 1955 فقط مردان در مبارزه شرکت می کردند؛ اما پس از آن رهبران الجزایر تصمیم گرفتند که زنان را به عنوان عنصری فعال در مبارزات شرکت دهند. زنان الجزایری در انقلاب نقش مؤثری داشتند به طوری که استعمارگران راه سلب کردن مقاومت مردم را پیروزی بر زنان می دانستند. برخی از تفاوت های انقلاب دموکراتیک الجزایر و انقلاب اسلامی ایران عبارت اند: 1. هدف ماهیت وجودی انقلاب اسلامی ایران، انقلابی شیعی است؛ که در آن صدها فقیه، دانشمند، زن و مرد با پیروی از مکتب دینی تمامی تلاش خود را به کار گرفتند تا مانع بروز استکبار، استعمار و اندیشه های غرب در کشور ایران شوند. انگیزه ی زنان از انقلاب در ایران تفکرات اسلامی و شیعی بود، نه تفکرات ناسیونالیستی که در اکثر انقلاب ها مطرح بود. عامل اصلی قیام زنان، عمل نکردن رژیم شاهنشاهی به احکام دین اسلام، کشف حجاب و دید شیءانگارانه ی نظام به زنان بود. زنان در ایران خواهان برقراری حکومت اسلامی، و زنده شدن، نگاه داشتن نام قرآن و ائمه(ع) و حاکم نمودن ارزش های دین اسلام بودند. اما ماهیت وجودی انقلاب الجزایر، مبارزه با استعمار کشور فرانسه بود. گرچه اکثریت افراد کشور الجزایر را مسلمانان تشکیل می دادند؛ اما به دلیل عدم توجه کافی به اسلام در مبارزه از سوی رهبران، حرکت نهضت به سوی ناسیونالیسم و ملی گرایی شدید و سوسیالیسم گرایش پیدا کرد. انقلاب دموکراتیک ملی الجزایر مانند سایر انقلاب های شمال آفریقا بود، زنان که تا مدت ها در خانه مشغول نگه داری از فرزندان، زخمی ها، خیاطی و ... بودند، در سال 1955 به مردان پیوسته و همراه آنان به مبارزه با نتایج استعمار فرانسه: فقر، بی سوادی، بیکاری، فحشا و اعتیاد پرداختند.اهداف زنان از انقلاب الجزایر را می توان تفکرات ناسیونالیستی از جمله: برابری حقوق مرد و زن، آزادی، دموکراسی و از همه مهم تر رهایی از چنگال استعمار فرانسه و ... دانست. 2. شیوه ی مبارزه در جریان انقلاب اسلامی ایران به دلیل نوع الگوبرداری از قیام های اسلامی، زنان به عنوان نیروهای پیشتیبانی کننده، تدارکاتی و ... فعالیت می کردند. در اسلام جهاد بر زن واجب نیست و زنان بیش تر وظیفه ی پشتیبانی و تدارکات را بر عهده دارند. در ایران نیز شیوه ی مبارزه زنان بر طبق شیوه ی مبارزات در اسلام بوده است. برخی از زنان پس از شرکت در سخنرانی های سیاسی، با برگزاری مجالسی دیگر زنان را از مطالب مهم و تاریخ تظاهرات مطلع می کردند. برخی با همکاری دیگر اعضای خانواده شان مبارزینی که از دست مأموران حکومتی می گریختند را پناه می دادند و نیز از مبارزینی که امکان انتقال آن ها به بیمارستان نبود، مراقبت می کردند. یکی از فعالیت های چشم گیر زنان، حضور در تظاهرات و راهپیمایی های همراه با حفظ ارزش های اسلامی بود. زنان علاوه بر حضور مستقیم در تظاهرات، در تشویق مردان و فرزندان خود برای پیوستن به روند پیروزی انقلاب اسلامی، نقش به سزایی داشتند. ایجاد هسته های مقاومتی، توزیع اعلامیه ها، اخبارهای افشاگرانه علیه رژیم و تحصن و نیز در واپسین روزهای به بار نشستن انقلاب با ایجاد موانع بر سر راه مأموران نظامی، به مبارزه علیه رژیم می پرداختند. اما زنان الجزایر شیوه ی مبارزه ای هم چون مبارزه زنان چریکی در انقلاب های آمریکای لاتین را پیش گرفته بودند. زنان در عملیات های نظامی نقش هایی چون: بررسی و تجسس محیط عملیاتی، پشتیبانی نیروهای عملیاتی، بمب گذاری و ... را برعهده داشتند. زنان باحجاب الجزایری به جهت نوع پوششی که داشتند راحت تر از مردان می توانستند اسلحه و آذوقه رزمندگان را جابجا کنند. اکثر زنان الجزایری، حتی آنان که بی سواد بودند در مواقعی به عنوان عامل ارتباطی در انتقال پیام ها به رزمندگان و فرماندهان نقش داشتند. زنان الجزایری در خانه یا سایر مراکز از رزمندگان مجروح شده پرستاری می کردند. آن ها علاوه بر این که خود با استعمار مبارزه می کردند، همسران شان را نیز به مبارزه و مقاومت علیه استعمار تشویق می کردند. 3. الگوپذیری آحاد زنان ایرانی به واسطه ی اعتقاد عمیق به دین مقدس اسلام و مکتب تشیع و شیعه ی امامیه به خصوص آرمان های سالار شهیدان امام حسین(ع) در طول تاریخ مبارزه ها و جنگ ها تنها به اسلام و اهل بیت(ع) تمسک جستند و با الگو گرفتن از آنان، مال و فرزند خود را در راه اسلام و انقلاب هدیه کردند. پس از جنگ جهانی دوم و حضور زنان بلوک شرق در جنگ به خصوص شوروی سابق و رشد افکار مارکسیستی - کمونیستی باعث شد در بین طرف داران بلوک شرق، زنان به مبارزات هم دوش با مردان اقدام کنند. در کشورهای سوسیالیستی مثل چین، شوروی، کوبا، برخی از کشورهای آمریکای لاتین، زنان براساس آموزه های لنینیستی مبارزه می کردند که در شمال آفریقا نیز همان آموزه ها در حال گسترش بود و برخی از زنان در کشورهایی از جمله الجزایر به فعالیت تشکل های چپ گرایانه روی آوردند. در آن تشکل ها زنان هم دوش مردان برای مبارزات خلقی و توده ای در هسته های مسلحانه صف بندی می شدند. در کشور الجزایر برخی از زنان با الگوبرداری از این آموزه ها به ایجاد تشکل های چپ گرایانه پرداختند و نیز چون احزاب و گروه های مختلفی در کشور وجود داشت، بعضی از زنان در احزاب التقاتی و برخی در گروه های اسلامی فعالیت کردند که در نهایت فعالیت هیچ کدام به نفع اسلام تمام نشد. تأثیر زنان مسلمان ایرانی در بیداری اسلامی انقلاب اسلامی ایران در زمانی به وقوع پیوست که کشورهای شرق و غرب در پی تثبیت اندیشه های راست و چپ گرایانه، اسلام ستیزانه و لیبرالیستی در تمام جهان بودند. در ایران نشانه های بیداری اسلامی از دو قرن پیش زمزمه و مبارزه با تجددطلبی از انقلاب مشروطه آغاز شده بود. انقلاب ایران تمامی مسلمانان و مستضعفان جهان را به سمت اندیشه های اسلامی فراخواند. اندیشه هایی که انسان ها را به ایستادگی در برابر استبداد، دیکتاتوری، استعمار و اسلام ستیزی فراخواندند. انقلاب اسلامی ایران به عنوان یک الگوی اسلامی در مبارزه و سرانجام پیروزی توانست تجربه هایی را برای سایر کشورهای جهان ایجاد کند. در سال های اخیر زنان و مردان در کشورهای تونس، مصر، لیبی، عراق، عربستان، یمن با استفاده از تجربه های انقلاب ایران به مبارزه با نظام حاکم برخاستند. در این مبارزات زنان با تأثیرپذیری از نحوه ی مبارزه زنان ایران نقش قابل توجهی داشتند. آن ها هم چون زنان مسلمان ایران هم در جهاد خاموش و بسترسازی برای بیداری اسلامی، تربیت نیروهای اسلام و ولایت مدار نقش داشتند و هم در مبارزات آشکار. زنان کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه با الگوبرداری از زنان مسلمان ایرانی با حفظ حجاب در تظاهرات و راهپیمایی علیه دولت های دیکتاتورهای منطقه شرکت کردند و اسلام گرایی را فریاد نمودند؛ آنان هم چون زنان مسلمان ایرانی از ایثار جان و مال خود، که درسی از نهضت عاشوراست، نهراسیدند تا به احیای ارزش های اسلامی دست یابند. پی آمد : اکثر متفکرین و اندیشمندان در برنامه ریزی های انقلاب الجزایر به واسطه ی آشنایی با برخی از کشورهای بلوک شرق و اندیشه ها و نوع مبارزات آن ها، آرمان شان از انقلاب، ایجاد کشوری با اندیشه های خاص اسلامی نبود. عده ای از زنان و مردان مسلمان الجزایر بعد از پیروزی انقلاب اسلامی سعی کرده اند با الگوبرداری از انقلاب ایران یک حکومت کاملاً اسلامی ایجاد کنند؛ اما تاکنون موفق نشده اند. در چند سال اخیر حضور زنان در بیداری اسلامی که توجه نهادهای مختلفی از جهان را به خود معطوف کرده، یادآور حضور زنان ایرانی در انقلاب 1357 است. اگر امروزه زنان کشورهای شمال آفریقا و منطقه ی خاورمیانه در مبارزات خود علیه دیکتاتور منطقه موفق می شوند به دلیل وجود همین الگوهاست؛ درحالی که اگر این الگوها در دست رس نبودند، زنان در انقلاب های عربی با نقصی در پیش برد اهداف شان مواجه می شدند. انقلاب اسلامی ایران، شروع بیداری اسلامی در جهان بود. سیده طاهره موسوی منبع: ماهنامه پیام زن - شماره 251 * منبع: خبرگزاری فارس، پنجشنبه 17 بهمن 1392