Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 172400
تاریخ انتشار : 20 بهمن 1392 0:0
تعداد مشاهدات : 27

انقلاب اسلامی برخاسته از خفقان فرهنگی (بخش سوم و پایانی)

بررسی نقش عوامل فرهنگی در پیروزی انقلاب اسلامی فرهنگ به معنای وسیع آن، قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده است. در دوران ستم شاهی غالب عرصه هایی که می توانست میدانی برای فعالیت ارزشمند باشد با محدودیت های فراوانی روبه رو بوده و ابتذال در حوزه سینما،موسیقی و نشر بیش از همه، ملت مسلمان ایران را آزار می داد. با جدیت باید گفت مهم ترین تأثیر انقلاب اسلامی احیای ارزش ها و آگاهی های اسلامی و تحولات فرهنگی در این راستا بود. آن روز ها همه تلاش دولتمردان نظام شاهنشاهی به ویژه در بخش های فرهنگی، پیر و فرتوت نشان دادن اسلام و فرهنگ ایرانی اسلامی بود. در صورتی که پیروزی انقلاب اسلامی نشان داد که دین حیات بخش اسلام با گذشت زمان و توسعه مدرنیزاسیون خاتمه نمی یابد بلکه هر لحظه منتظر احیای دوباره است. این اتفاق افتاد و مجددا به عنوان مهم ترین راه نجات بشر از ظلم و بیداد، فرهنگ اسلامی در ایران به رهبری امام خمینی(ره) احیا شد. در این مورد هرگز نمی توانیم نقش مسجد، استقلال ائمه جماعات و روحانیون از دولت و دانشگاه ها و نیروهای آموزشی متعهد به اسلام را نادیده بگیریم. زهره الهیان، نماینده سابق مجلس شواری اسلامی با تاکید بر نقش مدیران فرهنگی ناکارآمد بعد از پیروزی انقلاب در ایجاد ضعفهای فرهنگی معتقد است: بیش از سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی می گذرد موضوع فرهنگ همواره از سوی دولت ها مغفول واقع شده است. در برخی مراحل متاسفانه این کم لطفی ها به تقابل با مبانی نظام و انقلاب تبدیل شده است. به خصوص در عرصه فیلم، سینما و کتاب ما شاهد هستیم که در برخی از دولت های گذشته از جمله دولت اصلاحات، نوعی تفکر متفاوت و متباین از ارزش های نظام جمهوری اسلامی ایران و تفکر حضرت امام خمینی (ره) بروز و ظهور دارد و ریشه آن هم در مدیریت های کلان نظام است و برخی از مدیران متاسفانه به دلیل اینکه نتوانستند درک درستی از تفکر و اندیشه امام راحل و ریشه ها و مبانی انقلاب اسلامی داشته باشند، مسیری را طی کردند که منجر به تولیداتی شد که متاسفانه تولیداتی که ضد ارزشی بود و با نظام و انقلاب اسلامی سنخیت ندارد. تولیدات فرهنگی در تباین با اسلام الهیان در ادامه با اشاره به پایمال شدن جایگاه و حقوق نیروهای ارزشی و متدین در مقاطعی به گزارشگر کیهان می گوید: متاسفانه در دوره هایی نیروهای ارزشی و متعهد کنار گذاشته می شوند و از افرادی حمایت می شود که نوع نگاه شان هیچ گونه سنخیتی با نظام و انقلاب اسلامی ندارد و به عبارتی با بودجه بیت المال از فیلم سازانی حمایت می شود که صراحتاً احکام اسلام و شرع مقدس را زیر سوال می برند. وی تصریح می کند: ریشه این گونه تولیدات متاسفانه تقابل با انقلاب اسلامی و اصل اسلام است که به دلیل عدم توجه به حمایت از نیروهای ارزشی و متعهد ما شاهدیم در روند فرهنگ و هنر نوعی عقب افتادگی نسبت به سایر عرصه ها داریم که قاعدتا باید برنامه ریزی جدی ای در این رابطه و در سطوح کلان جامعه و از سوی دولت صورت گیرد در شرایط حاضر هم متاسفانه همچنان از وضعیتی که در بودجه فرهنگی شاهد هستیم، در بودجه سال 93 متوجه می شویم که مقوله فرهنگ، در دولت یازدهم هم مظلوم واقع شده است و قاعدتاً با این روند شاید نتوانیم حرکت همه جانبه و گسترده ای در فرهنگ و هنر انقلاب اسلامی شکل بدهیم. خاطره ای از یک گسست فرهنگی ابراهیم فیاض، استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران با اشاره به نقش مدیران فرهنگی بعد از انقلاب و اشخاصی مثل عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دوره اصلاحات، در شکل گیری نوعی گسست فرهنگی، می گوید: من یک بار با آقای مهاجرانی در دوره ای که معاون پارلمانی رئیس جمهوری بود، صحبت می کردم، گفتم که یک نوع بازگشت فرهنگی به مسائل قبل از انقلاب در کشور صورت گرفته و قبل از انقلاب سیستم شاهنشاهی به شکل آمرانه ای می خواست فرهنگ غربی را پیش ببرد؛ بعد از نوسازی پس از جنگ، این سیستم آمرانه در کابینه کاری و پراگماتیستی اصلاحات شروع شد و به نوعی فرهنگ آمریکایی مطرح شد وقتی که من با مهاجرانی هم صحبت می کردم به وی پیشنهاداتی دادم که گفت این پیشنهادات عقل می خواهد و در این مملکت عقل وجود ندارد! یعنی یک نوع ناامیدی اجتماعی هم از ساختار اجتماعی وجود داشت. انتقاد از حوزه های علمیه فیاض در ادامه با اشاره به عامل غرب گرایی در گسست فرهنگی به گزارشگر کیهان می گوید: وقتی که متولیان فرهنگی در دستگاه های اجرایی کار زیادی از پیش نمی برند، غرب گرایی جایگزین فرهنگ مردم می شود و این مباحث را از ساختار فرهنگی و فلسفی تا ساختار اجتماعی در نظر بگیرید؛ ما امروز باید بتوانیم بازتولید فرهنگ خودمان را داشته باشیم که متاسفانه دستگاه های فرهنگی در این زمینه کم کاری می کنند و وقتی مقام معظم رهبری هم فرمودند که باید اندیشه سیاسی اسلامی را مطرح کنیم، خبری نشد و الان که سالگرد انقلاب اسلامی است ما اندیشه اسلامی به روز نداریم و وقتی اندیشه های اسلامی سیاسی نداریم، اندیشه های بازرگان در جامعه نمود می یابند و تقریباً در تمام مجله های موجود این اندیشه را شاهد بودیم و این نشات گرفته از مصیبتی است که ما نتوانستیم اندیشه های اسلامی را به شکل مطلوبی بازتولید کنیم. وی با تاکید بر مساله تولید و بازتولید اندیشه های اسلامی، توضیح می دهد: غرب هم اساساً ذاتش بر این است که از این فرصت ها و خلأهای مدیریت داخلی کشورمان بهره برداری کند و این خلأهای ایجاد شده توسط گفتمان غرب پر می شود و متاسفانه ما نتوانستیم این گسل ها را با برنامه های منسجم فرهنگی پر کنیم و به یک مدیریت قوی و انقلابی فرهنگی نیازمندیم. گفتمان سازی و ایجاد ساختار توسط امام(ره) مجتبی شاکری، عضو شورای شهر تهران با اشاره به تحولات تاریخی که برای پیروزی انقلاب طی شده است اظهار می دارد: بعد از ارتحال امام، جریانات مقابل رهبری با شعارهای جدیدی مقابل مقام معظم رهبری ایستادند؛ جریان کارگزاران یکی از آن ها بود که اعلام کرد در همه عرصه ها، تفکر لیبرالیستی دارد در حالی که نوع تفکر و نگاهشان به انسان و فرهنگ متفاوت با اسلام است در دوران دوم خرداد اوضاع بدتر شد و در این دوره تیم سیاسی و فرهنگی جدیدی ایجاد و برسرکار آمد که به سمت براندازی نظام دینی و اسلامی رفتند و فتح سنگر به سنگر و فشار از پایین را مطرح کردند که موج سازماندهی شده آن فتنه 88 بود. وی اضافه می کند: در دولت اصلاحات مشخص شد که گروهی با یک دیدگاه فرهنگی و سیاسی وارد جریان براندازی شده اند و شاهد آن هم نامه ای است که گروه پنج نفره متشکل از کدیور، بازرگان، گنجی، سروش و مهاجرانی نوشتند و در خارج از کشور دیدگاه های خود را اعلام کردند و گفتند که 20 سال کار و تلاش فرهنگی کردیم و این نامه نشان می دهد که از همان سال های بعد از ارتحال امام(ره) این ها سازماندهی داشتند و بیانگر این است که موجی سازماندهی شده از داخل و خارج به جنگ با نظام آمده است. ایستادگی انقلاب در برابر تهاجم فرهنگی غرب حجت الاسلام والمسلمین نصرالله پژمانفر، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به نقش گفتمان انقلاب اسلامی در دنیای اسلام، می گوید: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی فرهنگ و گفتمان انقلاب اسلامی توانست، در دنیا به عنوان گفتمانی مطرح شود که بسیاری از دردهای بشر را راهگشا شود و بسیاری از گره های جامعه را باز کند و تفوق گفتمان انقلاب اسلامی باعث شد جریان های استکباری دچار نگرانی عمیقی شوند و به این دلیل است که در طول انقلاب اسلامی تقابلی که با گفتمان انقلاب اسلامی صورت گرفته، حتی تقابل های فیزیکی، مثل جنگ ناشی از همان گفتمان و باورهایی است که انقلاب اسلامی توانسته در دنیا مروج آن ها باشد لذا می بینیم که در برابر این جریان، با جدیت ایستاده اند و تلاش کرده اند که مسیر و گفتمان را از بین ببرند. وی معتقد است: هیچ نوع تهاجمی در انقلاب اسلامی، مثل تهاجم فرهنگی وجود نداشته و بالاترین تقابل با جمهوری اسلامی روی همین مسائل فرهنگی بوده است و چون این بخش، موضوعی است که مقداری غیرملموس بوده، من فکر می کنم ما تن ها جایی که در این عرصه، گاهی کارد به استخوان جامعه ما خورده و آسیب های خطرناکی را به جامعه ما زده که آثارش کاملاً در عرصه های مختلف وجود دارد، عرصه های فرهنگی است و عناصری که در این عرصه وجود داشتند سعی می کردند این ضربه زدن را پرچمداری کنند. وی ادامه می دهد: افرادی که در حلقه کیان بودند و یا کسانی که در جایگاه وزارتخانه ها و مخصوصاً وزارت ارشاد بودند، سعی در فرصت سازی برای جریان های انحراف داشتند. مثلا مهاجرانی دو ویژگی داشت که یکی این بود که خود وی یک شخص منحرف کاملاً برنامه دار برای ضربه زدن به انقلاب اسلامی بود، دوم اینکه فرصت ساز خوبی برای جریان های انحرافی بود که بتوانند به انقلاب اسلامی و ریشه های گفتمان انقلاب ضربه بزنند و هم خودش از فرصت استفاده کرد، هم بر اساس موقعیت هایی که توانست بیابد، ضربه های مهلکی را توسط جریان های مختلف منحرف بر پیکر انقلاب وارد کند. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی می افزاید: هنوز هم در کشور و شهر تهران مسائلی وجود دارد که همان جریان فکری امثال مهاجرانی را پیگیری می کنند و حتی در تهران، همان جریانی وجود دارند که مهاجرانی و تیم وی در وزارت ارشاد آن موقع ایجاد کردند و حالا هم متاسفانه در شورای شهر و وزارت ارشاد مدیریت و طرز فکر آن ها وجود دارد. نیاز به نیروی انسانی متعهد اما همانطور که گفته شد بخش زیادی از ضعف ها و کارکردهای مسئله دار در عرصه فرهنگ مشخص شده و باید به دنبال راهکار و برنامه ریزی مدون برای برطرف کردن نقصان ها و ممانعت از ورود نیروهای دارای انحراف یا با تفکر غربی به این عرصه شد. زهره الهیان با تاکید بر تلاش نهادهای مختلف در تقویت ارکان فرهنگی می افزاید: بیش از هر موضوعی، شناخت استعدادهایی که در قشر جوان است و پرورش این استعداد ها و حمایت از هنرمندان جوان و متعهد می تواند برای آینده نظام و انقلاب کارساز باشد و اگر قرار است که مقوله فرهنگ و هنر متناسب با مفاهیم ناب انقلاب اسلامی پیش برده شود، قاعدتاً نیاز به عوامل انسانی متعهد داریم و باید از این قشر حمایت به عمل آید تا بتوانند تولیدات ارزشی و متناسب با انقلاب اسلامی را ارائه بدهند البته توجه به بودجه فرهنگی هم از مقوله های دیگری است که اولاً بودجه متناسب با نیاز عرصه فرهنگ و هنر اختصاص داده شود و ثانیاً بودجه های مصوب درست و به جا مصرف شود و در جهت حمایت از هنرمندان و همچنین موسسات فرهنگی و هنری ای که دغدغه بسط و گسترش تفکر انقلاب اسلامی را دارند برنامه ریزی و هزینه شود. ضرورت تولید فرهنگ بومی فیاض هم با تبیین اینکه اشخاصی مثل ماکس وبر تاکید داشتند که جهان پدیداری یا جهان بینی مهمترین عنصر علوم انسانی است و جهان پدیداری هم به دین برمی گردد و همین دین، فرهنگ و تمدن یک جامعه را می سازد تاکید می کند: اگر جامعه ای فعال باشد و فرهنگ خود را تولید کند، یک علوم انسانی بومی دینی به وجود می آید اما اگر علوم انسانی نتواند این کار را انجام دهد، با خلل مواجه می شود متاسفانه حوزه های علمیه که بیشترین انتقاد هم به آن ها وارد است، کار زیادی انجام نمی دهند. وی معتقد است: بدون جهان پدیداری و چارچوب های معرفتی، شناختی و چارچوب های نشانه شناختی، نمی توان دنبال مسائل ریز فرهنگی مثل سینما رفت. چون سینما هم یک چارچوب معنایی دارد که از فلسفه و علوم انسانی مباحث را می گیرد و در واقع ساختار این ها را هم جهان پدیداری شکل می دهد؛ موقعی که جهان بینی مشکل دارد، همه ساختار ها دچار خلل و اشکال می شود. یعنی یک فرهنگ غربی حاکم و فیلم های غربی وارد سینمای کشور می شود. پژمانفر،عضو کمیسیون فرهنگی مجلس هم با اشاره به اینکه مهمترین بخشی که جامعه ما انتظار تحقق آن را دارد، تحقق ویژگی های اساسی انقلاب اسلامی است؛ می گوید: ما هر چقدر بتوانیم فرهنگ اسلام را و ویژگی های ناب اسلام را برای جامعه مطرح کنیم، گفتمان انقلاب اسلامی می تواند خود را به خوبی نشان دهد. این گفتمان، گفتمان بسیار خوبی است اما اساساً این گفتمان اسلام است که در درون آن گفتمان انقلاب نهفته است و لذا تصور گفتمان انقلابی بدون گفتمان اسلامی ممکن نیست.اما باید اذعان داشت به دلیل وجود مدیران ناکارآمد فرهنگی ما از این گفتمان، فاصله زیادی گرفته ایم و چیزی که می تواند انسان امروزی را از این بست ها نجات دهد راهکاری است که دین ترسیم کرده است و این توانایی در هیچ موضوع دیگری وجود ندارد و آن چیزی که بسیجی 13 ساله ما را در مقابل تانک می برد، منبعث از گفتمان انقلاب اسلامی است که با فرهنگ جهاد و شهادت آن را می شناسیم اما این مسائل با توطئه های دشمنان خارجی و برخی عوامل داخلی تحت الشعاع قرار گرفته و در صدد تضعیف این نوع گفتمان هستند. * منبع: روزنامه کیهان، یکشنبه 20 بهمن 1392