Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 173312
تاریخ انتشار : 16 اردیبهشت 1393 0:0
تعداد مشاهدات : 28

علیرضا واصف نیا، کارشناس ارشد ارتز و پروتز

موفقیت متخصصان ایرانی در طراحی و ارائه ارتزها و پروتزهای هوشمند بیونیک

بیونیک تا همین چند سال پیش تنها در فیلم ها و به تدریج در چند کلینیک توانبخشی پیشرفته دیده می شدند؛ اما با تلاش متخصصان و محققان ایرانی، محصولاتی از این دست، امروز در داخل کشور نیز قابل دسترسی هستند...
با پاهای بیونیک از سینما تا خیابان! علمي و فناوري - علم و فناوري ايران: دست، پا و اندام های مختلف بیونیک تا همین چند سال پیش تنها در فیلم ها و به تدریج در چند کلینیک توانبخشی پیشرفته دیده می شدند؛ اما با تلاش متخصصان و محققان ایرانی، محصولاتی از این دست، امروز در داخل کشور نیز قابل دسترسی هستند. علیرضا واصف نیا، کارشناس ارشد ارتز و پروتز که پس از گذراندن دوره های تکمیلی رباتیک در کانادا و سال ها فعالیت در بیمارستان ها و کلینیک های توانبخشی آن کشور، مرکز پیشرفته ای را برای ارائه خدمات تخصصی ارتز و پروتز، آنالیز و اصلاح الگوی راه رفتن در تهران راه اندازی کرده در گفت و گو با خبرنگار فناوری ایسنا در تشریح این خدمات گفت: ارتز به وسیله ای مانند زانوبند گفته می شود که در کنار اندام قرار می گیرد تا کارآیی آن بیشتر شود اما پروتز زمانی به کار می رود که عضوی قطع شده و از بین برود یا از اول به طور مادرزادی وجود نداشته باشد که در این صورت یک اندام مصنوعی ساخته می شود و به عضو باقیمانده وصل می شود. وی با بیان اینکه این خدمات به صورت روتین در ایران ارائه می شود، گفت: کار ما این است که با تکنیک های پیشرفته تر که کارایی بیشتری دارند، محصولات با کیفیت تر و بهتری تولید کنیم. واصف نیا با اشاره به اینکه 70 تا 80 درصد قطعات پروتز وارداتی هستند، افزود: معمولا قسمت اصلی که اندام را در بر می گیرد باید طراحی و ساخته شود و قسمت های وارداتی مانند مفصل ها روی این قطعه نصب می شود که طراحی این بخش ها را هم در ایران انجام می دهیم. وی گفت: در حوزه ارتز و پروتز، صرف داشتن یک وسیله، کارایی را بالا نمی برد و باید نحوه استفاده از آن را هم به بیماران آموزش داد؛ لذا یکی از اصول فعالیت ما در کلینیک ارتز و پروتز، آموزش دقیق کاربرد بهینه این وسایل به کاربران است. واصف نیا خاطرنشان کرد: از جمله زمینه های فعالیت ما طراحی و ساخت پروتزها و ارتزهای پیشرفته از جمله پروتز بیونیک فوق پیشرفته i-Limb، پروتز هوشمند اندام تحتانی، ارتزهای کرنیال برای بیماران CP&Seizures، ارتزهای الاستیک ستون فقرات، ارتزهای تخصصی پا برای ورزشکاران و افرادی که مشکل پا دارند و پروتزهای زیبایی است. این مهندس پزشکی توضیح داد: به طور نمونه اگر عصب رادیال بیماری بر اثر ضربه فلج شده یا مچ دستش از کار بیفتد، باید به کمک وسیله ای مثل آتل آن را بالا برد تا اگر عصبش ترمیم شد، مچ دست همان طور خشک نماند. این یکی از ساده ترین ارتزهاست که برای چنین فردی طراحی می شود تا دست او دوباره کارایی لازم را داشته باشد. وی به ویژگی های یک طراحی مناسب هم اشاره کرد و توضیح داد: طراحی باید سبک، دارای ظاهر زیبا و کم هزینه باشد و بتواند دست را در وضعیت مطلوب نگه دارد. به علاوه وسیله باید متناسب با آب و هوای شهر محل زندگی باشد چون هر اقلیمی، المان های طراحی خاص خودش را دارد. همچنین باید عملکرد قابل قبولی داشته باشد. واصف نیا با تاکید بر تفاوت پروتز و ارتز گفت: در طراحی پروتز، راحتی کاربر، مهم ترین عامل است و باید متناسب باشد مثلا پروتز پا، نباید از پای بیمار بیفتد و باید به نحوی طراحی شود که بیمار احساس راحتی داشته باشد و بتواند به خوبی با آن راه برود. به علاوه باید بتواند مانع انتقال سیستم ضربه به بدن شود. وی تصریح کرد: پروتز در افرادی که عضوی از بدنشان به علت حادثه ای قطع می شود یا به صورت مادرزادی وجود ندارد، به کار می رود اما دامنه کاربرد ارتز وسیع تر است و بیماری های عصبی، عضلانی، اسکلتی و ... را در بر می گیرد. به طور مثال در افرادی که سکته می کنند، بخشی از بدن کارآیی اش را از دست می دهد و اگر توان بخشی بشود می تواند قسمتی یا تمامی از توانایی هایش را دوباره به دست بیاورد. وی درباره نحوه استفاده این تکنولوژی در افراد سالمند با اشاره به اینکه یکی از مشکلات افراد سالمند، آرتروز است، گفت: ارتز می تواند قسمت های مختلف بدن را فرا گیرد. وقتی فرد دچار آرتروز می شود هنگام خم شدن به جلو و عقب دردی در گردن و شانه هایش ایجاد می شود اما یک وسیله برای گردن می تواند وضعیت با ثبات تری به او بدهد و یا مثلا با ارتز می توان درد زانو را تسکین داد. واصف نیا در ادامه به قطع عضوهای ناشی از دیابت اشاره کرد و گفت: از وسایلی که در بیماران دیابتی می تواند در مرحله پیشگیری استفاده شود، ارتز های پا است که راه رفتن را برای آنها آسان می کند. برای این افراد، راه رفتن با کفش های معمولی، کار سختی است اما ما به صورت تخصصی و با ارزیابی بیومکانیک پا با استفاده از سیستم آنالیز گیت، ارتزهایی را طراحی می کنیم که فشار در زیر پا توزیع شود و آسیب کمتری به بیماران وارد شود. ما در اینجا بیمارانی داشته ایم که بیش از چند قدم نمی توانستند راه بروند اما با شیوه های جدید به کمک یک ارتز پا، توانسته ایم به این افراد کمک کنیم روزانه به پیاده روی خود بپردازند. آن چه بایستی در مورد ارتزهای پا مورد توجه قرار بگیرد رفع مشکل بیمار و یا کاهش قابل توجه آن در مدت کوتاه 5-4 هفته و بهبود وضعیت جسمی و روزانه بیمار است. وی افزود: وزارت دفاع آمریکا، 30 میلیون دلار هزینه کرده و پیشرفته ترین دست الکترونیک را ساخته که می تواند تمام حرکات ریز را انجام دهد و مثل یک دست واقعی عمل می کند. البته این وسیله در شرکت های متعددی هم در حال تولید است. این دست ها سنسورهایی دارند که روی عضلات قرار می گیرند و مثلا اگر دست کسی از زیر آرنج قطع شده و مقداری از عضلات ساعدش مانده است، سنسورها را روی آن قرار می دهند. برخی سنسورها هم در داخل بدن قرار داده می شوند که جزو پیشرفته ترین فناوری ها در این زمینه است و هزینه آن بدون احتساب قطعات و نصب حدود 150 میلیون تومان است. واصف نیا ادامه داد: شیوه ای که در تمام دنیا رعایت می شود و ما آن را انجام می دهیم این است که به طور کامل به بیمار آموزش می دهیم که چه طور از این ربات ها استفاده کنند در غیر این صورت، آمار نشان می دهد بالای 5 درصد افرادی که دست پیشرفته می گیرند، بعد از یک سال از آن استفاده نمی کنند زیرا به آن ها آموزش درست داده نمی شود. وی ادامه داد: دانش ارتز و پروتز در ایران با دنیا متفاوت است ما باید این فاصله ها را کم کنیم. برای پیشرفت این رشته، دانشگاه ها باید روی پروژه های تحقیقاتی نه فقط برای مدرک PhD بلکه برای پیشبرد تکنولوژی ها و همگام کردن آنها با دنیا فعالیت کنند. واصف نیا گفت: یکی از کارهایی که در ایران به صورت آکادمیک متولی ندارد تست و آنالیز و گزارش دهی الگوی راه رفتن (GAIT) است. در دانشگاه ها و برخی مجموعه های ورزشی، تجهیزاتی را فراهم کرده اند اما استفاده از این تجهیزات مانند بقیه دنیا متداول نشده است. در همه جای دنیا، پس از ارائه پروتز به بیماران از تجهیزات تست راه رفتن استفاده می کنند تا از طریق گزارش هایی که داده می شود، مشکل افراد به هنگام راه رفتن جزییات آن را بفهمند. ما دستگاه هایی فراهم کرده ایم که افراد غیر متخصص هم بتوانند اطلاعاتی دریافت کنند که مشکل فرد را مشخص کند و در ادامه بررسی کنند که آیا بعد استفاده از پروتز در راه رفتن فرد تغییری ایجاد شده است یا خیر. وی خاطرنشان کرد: آزمایشگاه تست و آنالیز الگوی راه رفتن در کلینیک ارتز و پروتز بهگام که دومین مرکز Pediatric Gait Analysis در دنیاست، خدمات متنوعی را به ورزشکاران، کاربران سیستم های ارتز و پروتز و همچنین افراد سالم ارائه می کند. مثلا در ورزشکاران با انجام تست های دویدن و پرش و تست های واکنشی، نتایج پروتکل درمانی برای رفع آسیب ورزشیی بررسی می شود. در افراد سالم هم با آنالیز الگوی راه رفتن نسبت به بهینه سازی شیوه راه رفتن و افزایش کارایی و کاهش مصرف انرژی از طریق تجویز کفش و فوت ارتوتیک اقدام می شود. واصف نیا تصریح کرد: سیستم آنالیز راه رفتن به سنسورهایی مجهز است که با فرکانس 1000 هرتز و دقت سانتی متر کار کرده و پارامترهای سرعت و زمان راه رفتن یا دویدن و سایر تست ها را ارزیابی می کند. جمع آوری چنین اطلاعاتی به همراه ذخیره ویدیوهای ضبط شده از بیمار، امکان بررسی آنی وضعیت موجود بیمار را فراهم کرده و به تشخیص مشکلات ارزیابی مکانیکی، عدم کارایی ها و همچنین مشاهده هرگونه عدم تعادل بین اندام های تحتانی کمک می کند. وی با اشاره به فعالیتهایی که در سال های اخیر برای معرفی این فناوری و تجهیزات در کنگره های ارتوپدی کشور صورت گرفته، آشنایی و اقبال پزشکان متخصص به استفاده از این فناوری های جدید را چندان مناسب ندانست و گفت:با وجود کاربردهای متنوع پزشکی باید توجه داشت که استفاده از این تجهیزات به بیماران محدود نمی شود. کاری که ما می خواهیم بکنیم این است که به ورزشکاران رشته های مختلف مثل فوتبالیست ها، خدماتی ارائه دهیم تا مچ پای آنها کمتر آسیب ببینند و کمتر خسته شوند. وی با اشاره به کاربرد پروتز برای کم کردن آسیب های ناشی از کار کارگران گفت: طرحی به وزارت کار ارائه داده ایم تا خستگی کارگران و غیبت های ناشی از کمردرد در آنها کمتر شود که مورد استقبال وزیر هم قرار گرفته است. واصف نیا در پایان با اشاره به اینکه این محصولات در ترمیم زخم های بیماران دیابتی نیز موثر است، گفت: بیمه ها باید زمینه دسترسی بیماران و گرو های دیگر خصوصا ورزشکاران به این قبیل تجهیزات شیوه های درمانی را که از بروز آسیب در آنها پیشگیری می کند فراهم کنند.