Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 175299
تاریخ انتشار : 9 مهر 1393 0:0
تعداد مشاهدات : 63

قدرت نمایی پدافندهوایی در دفاع مقدس

در زمان جنگ تحمیلی پدافندهوایی علاوه براین که وظیفه تامین امنیت هوایی صحنه نبرد و خطوط مقدم جبهه ها را برعهده داشت، وظایف دیگری از جمله تامین دفاع هوایی ازشهرها در مقابل هواپیماها وحتی موشک های اسکاد عراقی،دفاع هوایی از مراکز مهم واستراتژیک کشور نظیر پالایشگاه ها ،کارخانه ها، پل ها وحتی دفاع از مراکز غیر استراتژیک کشور را هم برعهده داشت . در جنگ نفت کش ها دفاع از نفتکش های ایرانی در برابر تهاجم هوایی عراقی ها همراه با نیروی هوایی برعهده پدافندهوایی بود.اگرچه معمولا عملکرد درخشان پدافندهوایی به دلایل امنیتی وحفاظتی در گمنامی تبلیغاتی رقم می خورد اما در مواردی مسئولان مستقیما عملکرد پدافندهوایی وساقط کردن هواپیما یا حتی موشک ها را بوسیله کارکنان غیور پدافندهوایی از نزدیک مشاهده و در مصاحبه های خود آن را بیان می کردند. چنانکه زمان جنگ وقتی یکی از مسئولان بلندپایه وقت کشور برای بازدید از وضع جبهه ها راهی شلمچه شده بود، هنگام تهاجم هواپیماهای عراقی شاهد ساقط شدن هواپیماهای فوق توسط پدافندهوایی ارتش بود لذا در مصاحبه ای با صداو سیما مساله نبرد شجاعانه کارکنان پدافندهوایی را شرح داد. در موردی دیگر امام جمعه وقت خارک در زمان جنگ تحمیلی در نماز جمعه از مشاهدات خود درباره ساقط کردن موشک زمین به زمین عراقی توسط پدافندهوایی ارتش قهرمان سخن گفت. تا هجدهم شهریور ۱۳۵۹ درگیری هایی پراکنده و گاه غیر موثر مابین واحدهای پدافندهوایی ایران و هواپیماهای عراقی رخ می داد اما ۱۸ شهریور ۱۳۵۹ را باید آغازی خوب برای حضور پدافندهوایی در جنگ دانست، زیرا دراین روز سه فروند بالگرد و دو فروند هواپیمای عراقی براثر آتش پدافندهوایی سرنگون شدند. روز بعد هم یک فروند بالگرد عراقی در حوالی( آق داغ ) قصرشیرین سرنگون شدند.در بیست وسوم شهریور هم لشکر ۸۱ زرهی از اصابت قرار گرفتن دو فروند هواپیمای عراقی توسط آتش ضدهوایی خبر داد. عراقی ها در نیمه آبان ۱۳۵۹ نخستین محموله هواپیماهای میراژ «اف – یک» خود را سه ماه زودتر از موعد مقرر از فرانسوی ها دریافت کردند. در مقابل نیروی هوایی کشورمان به دلیل تحریم ها در استفاده از تجهیزات خود با احتیاط بیشتری عمل می کرد. این مساله فشار مضاعفی را روی پدافندهوایی وارد می کرد.البته مدتی بعد هواپیماهای میراژ عراقی به هدفی آسان برای سامانه های پدافندهوایی ایران به ویژه هاوک و اسکایگارد(از سال ۶۳ به بعد) تبدیل شد.در باره سایر هواپیماهای خریداری شده عراق از غرب وشرق نظیر سوپراتاندارد ، میگ ۲۵ و… هم عملکرد پدافندهوایی کشورمان و دست نیافتن کامل آنها به اهداف از پیش تعین شده خود گواهی برسرافرازی پدافند هوایی وناکارآمدی نیروی هوایی عراق در برابر اراده فرزندان غیرتمند ایران اسلامی است. عملکرد پدافندهوایی عملیات ثامن الائمه: از جمله عملیات های مهم درسال های اول جنگ ،عملیات ثامن الائمه است که برای شکست حصر آبادان طراحی شده بود. دراین عملیات ارتش و سپاه با پشتیبانی سنگین نیروی هوایی وهوانیروز اقدام به عملیات بزرگی در شرق کارون کردند وطی ۴۸ساعت محاصره آبادان را در پنجم مهر ۱۳۶۰ درهم شکستند. در این عملیات نیروی هوایی ارتش با استفاده ازهواپیماهای جنگنده ،شناسایی وعکس برداری هوایی خود اطلاعات مناسبی درباره وضع نیروهای عراقی در اختیار فرماندهان عملیات فوق گذاشت. البته پروازهای مکرر هواپیماهای ایرانی بر فراز مناطق تحت اشغال عراق ،منجر به این شد که ارتش عراق با استفاده از سامانه های موشکی زمین به هوای ارتفاع متوسط وارتفاع بالا خود به دفاع در برابر جنگنده های ایرانی بپردازد، لذا همین مساله منجر به شناسایی مواضع وسایت های فوق ومورد هدف قرار گرفتن آنها در روز بعد شد. در این عملیات مناطقی همچون ذوالفقاریه،ایستگاه ۷ فیاضیه ،دارخوین ومیدان تیر آبادان و… از اشغال عراقی ها آزاد شد ودرگیری پدافندهوایی ج.ا.ا با هواپیماهای عراقی منجر به ساقط شدن چندین فروند از هواپیماهای شکاری وبمب افکن عراقی شد. بهره گیری هوشمندانه از سامانه ضدهوایی ۲۳ م م ،سامانه راداری توپی اورلیکن و سایر توپ های ضدهوایی در کنار عملکرد موفق سامانه های هاوک از نکات جالب توجه عملیات فوق بوده است. در واقع پدافندهوایی با تامین امنیت هوایی صحنه نبرد به کمک نیروی هوایی ونیروهای سطحی عمل کننده برآمد. طریق القدس: عملکرد نیروهی هوایی ،پدافندهوایی وهوانیروزدر عملیات طریق القدس به گونه ای بود که حملات هوایی عراقی ها به دلیل عملکرد مناسب یگان های فوق خنثی شد و در مدت ۱۰روز عملیات فوق ۱۶ فروند هواپیمای عراقی و چهار فروند هلی کوپتر منهدم شدند. فتح المبین: عملیات فتح المبین هم یکی دیگر از عملیات های مهم ایران برعلیه عراقی ها محسوب می شود. دراین عملیات که در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد اول فروردین ۱۳۶۱ با حضور ۱۳۳ گردان پیاده و زرهی ایرانی اجراشد، پیشروی نیروهای کشورمان تا عمق مواضع عراقی ها به گونه ای بود که هزاران سرباز عراقی در محاصره نیروهای نظامی جان بر کف ایران اسلامی، به دام افتادندوپدافندهوایی ج.ا.ا با بهره گیری از سایت های آماده به کار موجود از جمله هاوک ،مانع بزرگی در دستیابی هواپیماهای عراقی به اهداف خود بودند. هواپیماهای ساقط شده توسط پدافندهوایی ج.ا.ا طی هشت روز عملیات فتح المبین ، ۲۷ فروند ذکر شده است. بیت المقدس: در دهم اردیبهشت ۶۱، عملیات بزرگ بیت المقدس با حضور ۱۴۴ گردان پیاده ،زرهی و میکانیزه وبا هدف باز پس گیری خرمشهر آغاز شد. باتوجه به این که حفظ خرمشهر دارای ارزش حیثیتی برای عراقی ها بود آنها با مجهز کردن ۲۰۰ گردان از نیروهای خود در محور اهواز- خرمشهر وپشتیبانی هوایی هواپیماهای جدید دریافتی از فرانسه وشوروی سابق (نظیر میراژ ،میگ ۲۳ و…) سعی در مقابله با عزم پولادین رزمندگان ایرانی داشتند. آنها با انتقال هواپیماهای میراژ ومیگ۲۳ (که در آن زمان از جمله هواپیماهای پیشرفته عراقی محسوب می شد) از پایگاه های مستقر در عمق خاک خود به پایگاه های مقدم جبهه و با اتکاء به توان هوایی خود سعی در کسب برتری هوایی و مقابله با توان هوایی ج.ا.ا داشتند. آنها به منظور محدود کردن توان نیروی هوایی ج ا ا و در نتیجه افزایش قدرت مانور نیروی هوایی عراق تغییرات گسترده ای در ترکیب سامانه های پدافندهوایی خود در خطوط مقدم به کار بستند.این تغییرات به نفع نیروی هوایی عراق و در نتیجه به ضرر پدافندهوایی کشورمان بود. برخی از این تغییرات گسترده که در برخی از موارد قبل از اشغال خرمشهر و با هدف زمینه سازی برای تامین پدافندهوایی خرمشهر در برابر ایران توسط عراق انجام گرفت،عبارتند از : ـ مطابق گزارش مرزبانان خرمشهر در ۲۰ شهریور ۱۳۵۹، یگان های توپخانه و پدافند هوایی عراق در ۷ کیلومتری غرب پاسگاه شلمچه و واحدهای توپخانه و ضدهوایی [توپ های ضدهوایی] آن کشور در مقابل جزیزه مینو در منطقه ای به عرض ۱۰ کیلومتر (در کرانه جنوبی اروند رود) گسترش یافته اند که از نظر نظامی استقرار یگان های فوق در عمق حدود برد آن از جمله شواهد تک محسوب می شود. ـ ارتش عراق در مورخه ۲۳ شهریور ۵۹ تعداد هشت دستگاه موشک سام و تعدادی تانک و زره پوش در منطقه ای به وسعت ۳۰ کیلومتر مقابل استان خوزستان مستقر کرد. ـ مطابق اعلام ژاندارمری در ۲۵ شهریور ۱۳۵۹؛ ارتش عراق منطقه بین بصره و شلمچه را با سلاح های سنگین و موشک سام تقویت کرده است . ـ حدود یک صد دستگاه خودرو حامل توپ و ضدهوایی [ در ۲۷ شهریور ۵۹] وارد منطقه فاو عراق شد و بدون استتار به اشغال مواضع پرداختند و آماده تیراندازی به طرف ایران شدند. ـ مطابق اعلام نیروی هوایی ج.ا.ا. در ۲۹ شهریور ۵۹، نیروهای عراقی در ۵۰ مایلی شمال غربی اهواز و در خاک عراق، اقدام به استقرار سلاح های کالیبر بزرگ ضدهوایی و به طرف هواپیماهای ایرانی تیراندازی کردند. ـ در ساعت ۲۴ مورخ ۵ مهر۵۹ در بازجویی از اسرای دشمن مشخص شد؛ دو تیپ زرهی و یک تیپ مکانیزه با پشتیبانی پنج گردان توپخانه و یک گردان ضد هوایی شلیکا در منطقه پشت کارخانه نورد اهواز مستقر شده اند. ـ مطابق مطالب مندرج در روزنامه «القبس» چاپ کویت؛ دو لشکر پیاده و مکانیزه اردن آماده شدند تابنا به دستور، به منظور اعزام به عراق و جنگ با ایران به منطقه مرزی اردن و عراق حرکت کنند در ضمن لشکرهای فوق مجهز به موشک های هاک و تانک های سنگین بودند . عملیات بیت المقدس منجر به انهدام ۲۰درصد از توان رزمی ارتش عراق شد.این عملیات ۲۴ روز به طول انجامید. ساقط کردن ۵۳ فروند هواپیمای دشمن و سه فروند بالگرد حاصل تلاش مشترک پدافندهوایی ونیروی هوایی در این عملیات بود. در واقع موفقیت پدافند در پاکسازی آسمان منطقه نبرد زمینه موفقیت نیروی هوایی و نیروهای سطحی عمل کننده ایرانی را فراهم کرد. والفجر۸ :در ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ غواصان ایرانی با عبور از اروند ،مقدمه حرکت قایق های حامل رزمندگان ایرانی را به سمت ساحل غربی اروند فراهم کردند.پس از حضور ۱۴۰ گردان نیروی ایرانی در ساحل غربی اروند در خاک عراق ، عراقی ها لشکرهای زرهی خود را با پشتیبانی ۶۰۰ فروندی هواپیماهای نیروی هوایی عراق رودر روی رزمندگان ایرانی قراردادند. دراین عملیات اهمیت دراختیار داشتن پدافندهوایی قوی ومطمئن بیش از پیش برای مسئولان مشخص شد.عملکرد قهرمانانه پدافندهوایی و سرنگونی ده ها فروند هواپیماوبالگرد عراقی حاصل استفاده هوشمندانه فرماندهان وکارکنان پدافندهوایی از تجهیزات پدافندی بود. با توجه به جابجایی وسیع تجهیزات پدافندهوایی مخصوصا زمین به هوا در عملیات فوق و تاکید بر چالاک سازی جنگ افزارها برای افزایش تحرک ،می توان این عملیات را تمرین پدافند برای یک نبرد چریکی دانست. کربلای ۵:عملیات کربلای ۵ شاهدی دیگر بر شهامت،شجاعت و استقامت دلیر مردان پدافندهوایی ایران است. در این عملیات در شرق بصره (ودر زمستان ۱۳۶۶) ده ها فروند هواپیمای سوخوی۲۲ و میگ۲۳و… وبالگرد عراقی (برخی منابع از ساقط کردن ۸۰ فروند هواپیمای عراقی سخن به میان آورده بودند)در طول ۴۰ روز نبرد سنگین، سرنگون شدند؛ که بیشتر این هواپیماها توسط موشک های پدافندهوایی زمین به هوای هاک، استینگر و استرلا، مورد اصابت قرار گرفتند. یکی از خلبانان سوخو۲۲ به اسارت درآمده عراقی از پایگاه ناصریه، اعتراف کرد که فقط طی یک هفته، ۱۲ فروند هواپیمای سوخو۲۲ پایگاه هوایی ناصریه، سرنگون شده بود. عراقی ها که توان دفاع دربرابر اراده پولادین غیور مردان ایرانی را نداشتند، تصمیم به افزایش حمله هوایی وحملات موشکی به شهرهای ایران ،مراکز اقتصادی وعقبه نیروهای ایرانی گرفتند. هواپیماهای میراژ ،سوخو،میگ ۲۵ وتوپولوف عراقی سعی در وارد کردن ضربات مهلک به ایران داشتند.اما پدافندهوایی ج.ا.ا با همت بالای خود به دفاع از شهرها پرداخت. آنها موشک های اسکاد عراقی را قبل از اصابت به زمین مورد هدف قرار می دادند.هواپیماهای مجهز وپیشرفته عراقی (که هدیه فرانسه ،شوروی سابق و… بود) را به راحتی سرنگون و از اعتقادات خود دفاع می کردند. ساقط کردن چندین فروند هواپیما در شهرهایی همچون اراک ،تهران ،اصفهان،کرمانشاه و… سندی ارزشمند از این حماسه ماندگار کارکنان غیور پدافندهوایی ج. ا. ا. است. یکی از اقدامات پدافندهوایی در نیروهای مختلف مخصوصا پدافند هوایی ارتش در طول جنگ تحمیلی حفاظت نقطه ای و یا منطقه ای از شخصیت های مهم کشوری ویا لشکری در طول مدت حضورشان در منطقه نبرد در برابر حمله هوایی احتمالی دشمن بود. هرگاه که یکی از بزرگان کشور اقدام به حضور در مناطق عملیاتی می کرد، فرزندان پدافندی ایران زمین با ایمانی راسخ و اعتقادی قوی به دفاع هوایی وتامین امنیت هوایی منطقه مورد نظر می پرداختند تا امانتدار ملت اسلامی باشند ودر این راه با افتخار وهوشیارانه گام بر می داشتند. از جمله دیگر اقدامات پدافندهوایی ارتش در جنگ تحمیلی حفاظت از کشتی ها و نفتکش های ایرانی در برابر حملات هوایی بعثی ها در کنار خلبانان تیزپرواز نیروی هوایی بود. پدافندهوایی علاوه بر دفاع از جزایر ارزشمند خلیج فارس وتاسیسات نفتی مستقر در آنها ، با حضور مستقیم بر روی کشتی ها وحتی نفتکش های ایرانی در برابر حملات هوایی رژیم بعث عراق (حملات مستقیم ،حملات موشکی و…) مقاومتی سرافرازانه را به رخ جهانیان کشاندند. درباره استقرار جنگ افزار های پدافندهوایی برروی کشتی های ایرانی مرحوم مسعود سینکی از پیشکسوتان پدافند هوایی نقش بسزایی داشت. * منبع: روزنامه اطلاعات، چهارشنبه 9 مهر 1393