Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 176967
تاریخ انتشار : 13 بهمن 1393 0:0
تعداد مشاهدات : 24

مقایسه دستاوردهای علمی ۳۴ساله جمهوری اسلامی با دوران ۵۷ساله رژیم پهلوی

گفتگو با محمدحسین یادگاری رئیس سابق جهاد دانشگاهی کشور
خبرگزاری تسنیم: رئیس سابق جهاد دانشگاهی به مقایسه جایگاه و دستاوردهای علمی ۳۴ساله جمهوری اسلامی با دوران ۵۷ساله رژیم پهلوی پرداخت. به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، مصاحبه حاضر درباره دستاوردهای علمی انقلاب اسلامی، سال گذشته و همزمان با دهه فجر در دفتر محمدحسین یادگاری رئیس وقت جهاد دانشگاهی کشور گرفته شده است که با توجه به انتشار ویژه نامه "صبح سپید" در دهه فجر امسال، تصمیم گرفتیم این مصاحبه را نیز به منظور مروری مجدد بر دستاوردهای علمی بازخوانی کنیم. شاید بیش از 34 سال پیش این حدیث پیامبر اسلام(ص) که: "دانش اگر در ثریا هم باشد، مردانی از سرزمین پارس بدان دست خواهند یافت" چندان قابل درک نبود ولی امروز که مردم سرزمین پارس در بسیاری از علوم، مرزهای دانش را به سرعت درمی نوردند و تولیدات علمی شان در سال 2011 نسبت به سال 2010، رشد 20درصدی داشته است، رسیدن به دانش امری بدیهی است. سال 2012 میلادی برای ایران از این جهت مبارک بود که علی رغم تحریم های علمی و اقتصادی، ایران رتبه اول تولید علم در منطقه را به دست آورد؛ رتبه ای که ایران باید تا سال 1404 بدان دست می یافت و این یعنی، تحقق افق چشم انداز 20 ساله، آن هم 14 سال زودتر. شاید بتوان یکی از علل موفقیت علمی ایران را، وجود نهادهای توانمندی همچون جهاد دانشگاهی دانست؛ نهادی که تنها یکی از زیرمجموعه هایش یعنی پژوهشگاه «رویان» توانست انحصار غرب را در سلول های بنیادی بشکند. در این راستا با محمدحسین یادگاری رئیس سابق جهاد دانشگاهی درباره وضعیت علمی ایران در قبل و بعد از انقلاب اسلامی به گفت و گو نشستیم؛ یادگاری معتقد است پیشرفت های کنونی قابل قیاس با پیش از انقلاب نیست. او می گوید: اصلاً در قبل از انقلاب دستاوردی نداشته ایم ولی بعد از پیروزی انقلاب زنده یاد کاظم آشتیانی با دانش سلول های بنیادی، جمهوری اسلامی را به تکنیک ها و فن آوری هایی که برای خدمات تخصصی نیاز بود و کشور به آن نیاز داشت، رساند؛ مسئله ای که قبل از انقلاب اصلاً وجود نداشت. رئیس جهاد دانشگاهی می گوید: مقام معظم رهبری در یکی از دیدارهایی که اعضای جهاد دانشگاهی با ایشان داشتند، فرمودند که بعد از اینکه این حرکت زیست فناوری و بیو تکنولوژی -به این مضمون- شروع شد، غربی ها گفتند که می خواهند شورای حکام زیست فناوری را تشکیل دهند ولی خوشبختانه چون ما ورود پیدا کرده بودیم، این اتفاق نیفتاد و نتوانستند جلوی ایران را بگیرند. متن زیر ماحصل گفت و گوی خبرگزاری تسنیم با محمدحسین یادگاری رئیس جهاد دانشگاهی است که در دفتر کار او در طبقه هفتم ساختمان جهاد دانشگاهی در خیابان انقلاب انجام گرفت. * تسنیم: شما در دوران پیش از انقلاب اسلامی هم تحصیل کرده اید و امروز مسئول یک نهاد علمی هستید. بفرمائید که رتبه علمی ایران در دوران قبل از انقلاب در منطقه و جهان به چه صورت بود؟ - یادگاری: اوایل انقلاب من 20 سال داشتم ولی در مدارس آن زمان در رشته طبیعی و ریاضی تحصیل کردم. الحق و الانصاف وقتی دوران کنونی را از لحاظ کارهای آموزشی و پژوهشی بررسی می کنیم، قابل مقایسه با دوران قبل از انقلاب نیست. دانشگاه های ما به غیر از رشته پزشکی که متخصصینی را پرورش می داد، تحصیلات تکمیلی آنچنانی در مقاطع فوق لیسانس و دکترا نداشت، البته در بعضی از رشته ها دکترهایی بودند که از خارج به ایران برگشتند و زمینه های برخی رشته ها را فراهم کردند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، همت عالی که هم در افراد و هم مسئولین اجرایی، پیش آمد، زمینه را برای اینکه یک ارتقایی در زمینه های تحقیقاتی و کارهای آموزشی و پژوهشی پیش بیاید، فراهم کرد، منتها به آنچه توقع می رفت، هنوز دست نیافتیم، یعنی ما به صدرصد توقع نظام برای بسترسازی مناسب در کارهای علمی و تحقیقاتی نرسیدیم. الان هم ما پیشرفت های علمی و پژوهشی خوب و چشمگیری داریم ولی در مباحث تبدیل علم به یک محصول هنوز جا برای کار داریم، ولی باز هم خدا را باید شکر کرد که در شرایط کنونی ما در تولید علم رتبه های بالایی را لحاظ کردیم. این رتبه فقط به خاطر بسترسازی ای است که نظام جمهوری اسلامی ایران برای محققین، اندیشمندان و دانشمندان فراهم کرد، البته برای تولید علم به محصول بسترهایی لازم است؛ مانند پشتیبانی هایی که مقام معظم رهبری در رابطه با تخصیص درصد قابل توجهی از درآمد ناخالصی ملی به پژوهش داشته اند. در حال حاضر بحث نقشه جامع علمی کشور مطرح شده؛ نقشه راهبری که در این زمینه وجود دارد، اگر جایگاه اصلی خودش را پیدا کند، در آینده نزدیک به این جایگاه خواهیم رسید. * تسنیم: آیا در دوران پیش از انقلاب ما تولید ملی یا دستاورد خاصی در زمینه پژوهش داشته ایم؟ - یادگاری: من هیچ وقت یادم نمی رود که حضرت امام خمینی (ره) به دستگاه پهلوی این انتقاد را داشتند که ما آنچنان عقب افتاده هستیم که برای عمل های ساده ای مثل لوزه، به کشورهای خارجه می رفتیم . متأسفانه این اتفاق افتاده بود. علاوه بر این، رژیم سابق برای پرورش و تربیت نیرو در خارج از کشور بستر هم فراهم نمی کرد؛ اگر هم زمینه آموزش فراهم می شد، بیشتر افرادی به خارج می رفتند که وابسته به دستگاه پهلوی بودند. از سویی دیگر کشورهای استعماری سعی می کردند در رشته هایی که به نظرشان خاص نیست، دانشجوی ایرانی را بپذیرند. وقتی مقام معظم رهبری بحث جهاد علمی را در شرایط کنونی مطرح می کنند و بعد از این مساله برخی از نیروهای علمی ما در بحث هسته ای شهید می شوند؛ علت شهادت این عزیزان هم این است که دست پیدا کردیم به منابعی که این منابع برای استعمار خطرآفرین است؛ این منابع امروز دستاوردهای زیست فناوری، نانو، علوم پزشکی، هوا فضا و یا هسته ای است. دشمن وقتی می بیند این حوزه ها از دستش در رفته است و توسط دانشمندان ایرانی به مرحله عمل می رسد، تنگ ناهایی را برای ما ایجاد می کنند. قبل از انقلاب هم این اتفاق افتاده بود؛ یعنی افرادی را برای تربیت نیرو به خارج می فرستادند که نتوانند مشکلی را حل بکنند یا بحثی را مطرح کنند که وابستگی را کمتر کند؛ هرچه وابستگی بیشتر، نیاز هم به کشورهای مثل آمریکا و اروپا بیشتر. البته بودند کسانی که خود به کشور باز می گشتند و به مسائل ورود پیدا می کردند و نیازهای مملکت را حل می کردند. مثلا یکی از نیروهای خیلی مهم و اساسی کشور مرحوم دکتر قریب بود که اگر هم خارج تحصیل کرد ولی براساس توانایی خودش و اعتقادی که داشت، این اتفاق افتاد و برگشت. در آن زمان یک سیستم و سامانه تعریف شده در نظام نبود و اگر افرادی برای تحصیل به خارج می رفتند، بازگشتشان براساس سلیقه شخصی خودشان بود. این را باید بگویم که دانشجویان به خارج رفته قبل از پیروزی انقلاب تحصیلاتشان مورد استفاده مملکت قرار نمی گرفت. درحالی که آنها باید به دنبال علمی می بودند که بتواند مشکل یا معظلی را در نظام حل کند. خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب این تفکر که نیروهای ارزشی و نیروهای معتقد به نظام به دنبال این رفع معضل یا مشکل نظام باشند، نهادینه شده است. مثلا در همین جهاد دانشگاهی زنده یاد کاظم آشتیانی با دانش سلول های بنیادی، تکنیک ها و فن آوری هایی که برای خدمات تخصصی نیاز بود و کشور به آن نیاز داشت را حل کرد؛ چنین چیزی را ما قبل از انقلاب در کشور نداشتیم؛ خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب این اتفاق افتاد. * تسنیم: در دوران شاه چقدر وابستگی علمی داشتیم؟ - یادگاری: یادم می آید در اوایل انقلاب ما پزشک عمومی را از کشور هند می آوردیم. وقتی رجوع می کردیم به روستاها اکثرا پزشکان هندی در روستاهای ما حضور داشتند و متأسفانه به دلیل ارتباط نامطلوبی که با مردم داشتند، بعضی وقت ها درمان هایشان هم درمان های قابل قبولی نبود. مثلا بنده خدایی می آمد و می گفت دل درد دارم (با خنده) این دکتر تصورش از دل درد و پیچیدن دل یک چیز دیگری بود؛ بنابراین یک دارویی دیگر می داد. ***در دوران شاه نخبگان را ناامید می کردند*** قبل از انقلاب حتی یادم است که اگر فردی ادعا می کرد که در یک مسأله ای نخبه هست، یا جلویش را می گرفتند یا به هر نحو مطلوب از ورود به همچون رشته ای ناآمیدش می کردند. سیستم و سامانه ایی که در کشور وجود داشت، اجازه نمی داد این افراد پرورش پیدا کنند. اصلاً بسترها دستوری بود؛ یعنی کشورهای استعماری و استکباری به دنبال این بودند که جوانان و نخبگان و اندیشمندان ما به دنبال علمی نباشند که علم نافع و مورد استفاده ی کشور باشد. *تسنیم: پس از پیروزی انقلاب، چه شرایطی باعث شد که مجموعه ای به نام جهاد دانشگاهی تأسیس شود؟ -یادگاری: ستاد انقلاب فرهنگی که بعدها به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد، به دنبال علمی بود که اثرگذار باشد و در آن جهاد علمی صورت بگیرد؛ به این نتیجه رسیدند که باید در کنار دانشگاه ها مکانی وجود داشته باشد که خارج از قوانین و مقررات دولتی یا قوانین و مقررات آموزش عالی فعالیت علمی، تحقیقاتی و حتی فرهنگی کند. مبنای تشکیل جهاد دانشگاهی در نظام جمهوری اسلامی ایران از کارهای فرهنگی و انقلاب فرهنگی در دانشگاه ها صورت گرفت. منافقین، توده ای ها و چریک های فدایی خلق می خواستند دانشگاه ستاد جنگ و مقابله با نظام کنند؛ نیاز به یک تحرک و انقلابی در دانشگاه بود تا دانشجویان به دنبال کسب علم نافع باشند، بنابراین به انقلاب فرهنگی نیاز بود؛ پایه انقلاب فرهنگی که گذاشته شد، جهاد دانشگاهی تشکیل شد. در دوران های اولیه تشکیل جهاد دانشگاهی، مدیریت دانشگاه ها هم توسط جهاد دانشگاهی تعیین می شد؛ بعد که آموزش عالی شکل اصلی اش را گرفت و توانستند قوانین و مقررات را به نحو مطلوب تنظیم کنند، این مدیریت از جهاد دانشگاهی گرفته شد و توسط آموزش عالی که در وزارت بهداشت و درمان و بعد هم وزارت علوم شکل گرفت، به وزارتین داده شد. بعدها شورای انقلاب فرهنگی مصوبه ای داشت که پیگیرهای کار آموزشی و پژوهشی در دستور کار جهاد قرار گرفت، یعنی در اصل نیاز بود یک نهاد و جایگاهی باشد که خارج از سیستم های دولتی، در کنار دانشگاه فعالیت های علمی، تحقیقاتی و حتی فرهنگی هم داشته باشد، بر همین اساس جهاد دانشگاهی را تاسیس کردند. مسئولیت هایی که در طول چند سال اخیر به عهده جهاد دانشگاهی گذاشته شد، نشان می دهد که جهاد دانشگاهی واقعا در کنار دانشگاه، نیاز بود. *تسنیم: آقای دکتر ما باید یک کمی جلوتر برویم و برسیم به دوران دفاع مقدس؛ در این دوران، جهاد دانشگاهی چه دستاوردهایی داشت؟ و چقدر در جنگ تاثیرگذار بود؟ -یادگاری: یکی از دستاوردهای خوب جهاد دانشگاهی این بود که بچه های جهاد هم چون فرزندان این انقلاب بودند، در دفاع مقدس حضور مستمر داشتند. ما حدود 85 شهید در جهاد دانشگاهی در رابطه با حضور در دفاع مقدس و درگیری با منافقین داریم. جهاد دانشگاهی بعضا در حوزه علوم فنی و مهندسی در جبهه ها زیاد فعالیت داشته است؛ به عنوان مثال در ساخت پل برای عبور تجهیزات با جهاد سازندگی همکاری داشت. *تسنیم: درباره سیر تحولات علمی و مسیر رشد علمی کشور، پس از جنگ خصوصاً از سال 70 به بعد هم کمی توضیح دهید. - یادگاری: در طول دفاع مقدس ما پیشرفت های علمی خوبی داشتیم، یعنی به خاطر نیازهایی که داشتیم، پیشرفت هایی هم داشتیم. در آن زمان تحریم هایی هم از بلوک شرق و هم از بلوک غرب داشتیم. ما هم داشتیم با آمریکا و فرانسه و آلمان و ایتالیا و شیخ نشین های خلیج فارس و عراق می جنگیدیم و هم به خاطر حمایت از مردم افغانستان، مورد غضب بلوک شرق بودیم. شرایط به گونه ای بود که در یکی از سخنرانی های مقام معظم رهبری در نمازجمعه، ایشان فرمودند که ما حتی سیم خاردار هم که می خواستیم، بلوک شرق به ما کمک نمی کرد. در این زمینه نیروی نظامی، دفاعی و حتی مراکز تحقیقاتی و نظامی ما پیشرفت های خوب و ارزنده ای را در بعضی از نیازهای کشور داشتند و حتی بعضی از کارهای نوآورانه هم در دفاع مقدس داشتند. بعد از دفاع مقدس و پذیرش قطعنامه و کارهایی که انجام می شد اکثر نیروها به دنبال علم و ورود به کارهای علمی بودند که خوشبختانه در این زمینه هم موفق بودند. نیروهایی که تا دیروز در سنگرهای مختلف دفاعی بودند، آمدند و در رشته های علوم پزشکی، فنی مهندسی، علوم پایه، علوم انسانی و هنر مشغول شدند و پیشرفت هایی هم کردیم. این را در شرایط کنونی می بینیم. بعد از جنگ دانشگاه های ما یک جور دیگر به علم نگاه کردند، در کنار این، همه سرمایه گذاری ها بر این شد که به دنبال کارهایی که مورد نیاز جامعه است، برویم. یکی از این اقدامات، پیشرفت های کشور در سلول های بنیادی و انقلاب که جهاد دانشگاهی در این عرصه به پا کرد، بود. مقام معظم رهبری پشتیبانی مستقیمی از این دستاورد داشتند. بعد از نتیجه موفقی که در بحث سلول های بنیادی جهاد داشت، رهبری می فرمودند که «بعضی وقتا برخی می گفتند که این پشتیبانی های شما شاید فایده ای نداشته باشد» ولی خوشبختانه فایده داشت و نتیجه هم داد و ما الان در شرایط کنونی به جایی رسیدیم که می توانیم دست کاری های ژنتیکی روی حیوانات انجام دهیم و برای تولید بعضی از پروتئین ها و درمان بعضی از بیماری ها از آن استفاده کنیم. ما به درجه ای از علم رسیده ایم که می توانیم با دستکاری ژنتیکی از شیر حیوانات تولید پروتئینی بکنیم که از آن به عنوان بیوراکتور برای درمان استفاده بکنیم. شکستن این سد که علم دیگر تنها در دست کشورهای اروپایی و شرقی نیست و ما هم می توانیم، ارزشمند است. ممکن است بگوئیم صدرصد توقع نظام را هنوز در مسائل علمی نتوانسته ایم برآورده کنیم ولی همین بسترها و زیرساخت ها انشاء الله درست می شود و در آینده خیلی نزدیک رشد بسیار بیشتری خواهیم داشت. * تسنیم: گویا غرب مانند بحث هسته ای که در تلاش برای انحصاری کردن این علم است، در سلول های بنیادی هم به دنبال این مساله بود. - یادگاری: بله! مقام معظم رهبری در یکی از سخنرانی هایی که با اعضای جهاد دانشگاهی داشتند، فرمودند که بعد از اینکه این حرکت زیست فناوری و بیو تکنولوژی -به این مضمون- شروع شد، غربی ها گفتند که می خواهند شورای حکام زیست فناوری را تشکیل دهند. خوشبختانه چون ما ورود پیدا کرده بودیم، این اتفاق نیفتاد و نتوانستند جلوی ایران را بگیرند. قرار بود این اتفاق بیفتد ولی همان دوران و حتی بعد از آن، مواردی را داشتیم که دانشجویان در بعضی از رشته ها که زیر مجموعه زیست فناوری بود، اجازه تحصیل به دانشجویان ایرانی را نمی دادند. الان هم ما در بعضی از موارد محدودیت داریم. آنها می خواهند ما در رشته هایی فعالیت کنیم که پازل شان را تکمیل کند ولی این اندیشمندی و دوراندیشی نظام آموزش عالی ماست که به دنبال رشته هایی باشیم که بتواند مشکلاتمان را حل کند. ***صرفه جویی 25 میلیون دلاری در دکل های حفاری نفت*** * تسنیم: بعد از انقلاب با توجه به تحریم ها، پیشرفت هایی نیز داشتیم. الآن با توجه به اینکه 34 سال از انقلاب می گذرد، میزان رشد و پیشرفت جهاد دانشگاهی را با وجود تحریم ها ذکر کنید. - یادگاری: یکی از نکته های خیلی مهم که ما در نظام جمهوری اسلامی مان داریم، همین مکتب است؛ مکتبی که ما می توانیم از تنگناها و از فشارها فرصت ایجاد کنیم. ما در بخش دفاع مقدس نشان دادیم که خود تحریم ها و فشارها می تواند فرصتی را برای استفاده از توانایی های داخلی مهیا کند. تحریم ها می تواند بستری باشد برای اینکه این بستر تبدیل به یک فرصت شود و از این فرصت به نحو مطلوب استفاده کنیم. خب، با توجه به اینکه بیشتر درآمد کشور از طریق نفت و تک محصولی هست ــ بگذریم از کشاورزی و دیگر مواردی که در مقایسه با درآمد نفتی مان ناچیز است ــ اما در شرایط کنونی می توانیم از این تحریم ها به نحو مطلوب استفاده کرده و سرمایه گذاری کنیم. در جهاد دانشگاهی این بستر فراهم است، یعنی ما با توجه به تجربیاتی که در زمینه های فنی مهندسی، علوم پزشکی و علوم پایه داریم، می توانیم به مسائلی که نیاز باشد، ورود پیدا کنیم. ما اخیراً در بحث ساخت دکل های حفاری نفت با وزارت دفاع و وزارت نفت یک عقد قرارداد و تفاهم نامه ای داریم که ساخت دکل های حفاری نفت خشکی که مورد نیاز قسمت نفت ما هست را جهاد دانشگاهی به یک دانش بومی تبدیل کند. با دستیابی به فناوری ساخت این دکل ها، علاوه بر تامین نیاز داخلی و صرفه جویی 25 میلیون دلاری به ازای وارد نکردن این تجهیزات، جمهوری اسلامی ایران می تواند به جمع صادرکنندگان این دسته از تجهیزات استراتژیک صنعت نفت بپیوندند. این اتفاق در شرایطی روی داد که ما تحریم هستیم و خارجی ها این محصول را به ما نمی دهند. ما اعلام آمادگی کردیم و ورود پیدا کردیم که این اتفاق بیفتد و دانش این دکل ها بومی شود. علاوه براین، ساخت upsهایی که به خاطر تحریم به ما نمی دهند و مورد استفاده پارس جنوبی و عسلویه است، توسط جهاد دانشگاهی صورت می گیرد و این بستری است که ما می توانیم در این مقطع شرایط خرید را از خارج قطع کنیم. *** ورود جهاد دانشگاهی به بومی سازی دانش مترو*** در مواردی دیگر که می توان مثال زد، ورود به ساخت دانش مترو است. ما ادعا کردیم که با توجه به نیازی که الان در کشور وجود دارد و ممکن است در آینده این تحریم ها به این ناحیه هم سرایت کند، جهاد دانشگاهی اعلام آمادگی کرده است. خوشبختانه این احتمال از طریق معاونت فناوری ریاست جمهوری مورد تأیید قرار گرفته و جلساتی که با افراد متخصص متعددی داشتیم. * تسنیم: قراردادی هم در این زمینه داشتید؟ -یادگاری: بله! قرارداد اولیه فعالیت علمی را در این زمینه داشتیم؛ قرارداد 3 میلیاردی ای بستیم که مرحله به مرحله دانش فنی را به محصولی مورد استفاده تبدیل کنیم تا در آینده نزدیک با استانداردهایی که در دنیا وجود دارد، بتوانیم خودمان دانش متروها را بومی کنیم. البته در دانش مترو برق، سیستم مکانیکی و ... است؛ این یک بحث تخصصی دارد که نیاز هست با متخصصین فن صحبت شود، لذا ما در بحث دانش متروها هم توانستیم ورود پیدا کنیم؛ ما در این شرایط اعلام آمادگی می کنیم که در شرایط تحریم کنونی با علومی که داریم، بتوانیم معضل یا مشکل نظام جمهوری اسلامی را با محصول های مورد نیاز برطرف کنیم. * تسنیم: سند چشم انداز بیست ساله در سال 84 ابلاغ شد؛ شاید هیچ کسی باورش نمی شد ایران در سال 91 رتبه اول تولید علم را در منطقه بدست بیاورد. به نظر شما اکنون که ما به این رتبه رسیدیم، در افق چشم انداز کجا خواهیم بود؟ - یادگاری: جدی گرفتن این مسأله که "ما می توانیم" روی برنامه ریزی مسئولین اجرایی در سطح کشور خیلی اثر گذاشته است. این مساله در بحث نوشتن نقشه جامع علمی کشور، سند تحول آموزش و پرورش، سند تحول آموزش عالی، سند تحول سلامت و بحث امور نخبگان مشاهده می شود. این ها اسنادی هستند که در شورای انقلاب فرهنگی مراحل پایانی اش را گذرانده و حتی بعضی از آنها هم مصوب شده و بیرون هم آمده. اینها می تواند بستر مناسبی بشوند برای اینکه ما آینده روشنی داشته باشیم. تولیدات علمی ما با زیرساخت های مناسب و برنامه ریزی های اعتباری مناسب سبب می شود به درجه ای برسیم که از تولیدات علمی مان محصول هم تولید شود. ما داریم به سمتی می رویم که به نیازهای کشور بیشتر توجه کنیم. مثلا ما در نانو جزو رتبه های برتر هستیم؛ برای بحث فراورده های بیولوژیک در کارهای علوم پزشکی خیلی نیازمند به این مواد هستیم؛ سرمایه گذاری میلیاردی یا میلیارد دلاری در بعضی موارد شاید درآمد بیلیون دلاری برای کشور داشته باشد. وقتی بحث نانو را عنوان می کنیم، این نانو در همه زمینه های زندگی می تواند مورد استفاده قرار بگیرد. از لباس پوشیدن، فضا (هوای سالم)، داروهای رادیواکتیوی که می تواند داروهای نانویی جایگزین آنها شود. ما الآن میلیاردها دلار از کشور خارج می کنیم برای اینکه مواد نانویی را به کشور وارد کنیم. اگر برنامه مناسب تبیین شود، ما دیگر نیاز به نفت و مواد نفتی نداریم و اگر این مواد تولید بشوند، درآمدهای مناسبی را برای کشور می توانند کسب کنند. این کار در حال صورت گرفتن است؛ البته نیاز هست که حرکتش حرکتی سریعتر باشد؛ مثلا اگر با سرعت 100 کیلومتر در حال پیشرفت هستیم، حالا باید با سرعت 150 تا 200 تا حرکت کنیم و طبق فرمایش مقام معظم رهبری باید یک میان بر بزنیم؛ یعنی در زمینه رسیدن به محصول و تولید و حل مشکلات و معضلات کشور، باید میان بر بزنیم. یکی از راه های میان بر مهندسی معکوس است که از طریق آن می توانیم در تولیدات علمی ورود پیدا کنیم و انشاء الله این کار را هم بتوانیم ادامه بدهیم. با برنامه ریزی هایی که در کشور صورت می گیرد، افق روشنی را برای تبدیل علم به یک محصول و حل معضل و مشکل نظام خواهیم داشت و انشاءالله این را هم تا افق 1404 به یک نتیجه مطلوبی می رسانیم. * تسنیم: پژوهشکده ابن سینا پیشرفت های خوبی در زمینه های سرطان داشته است؛ یعنی چه شناسایی سرطان و چه درمان سرطان. این دستاوردها در چه حدی است؟ -یادگاری: ما در بحث تولید آنتی بادی های منوکرال که یکی از روش های پیشرفته علمی برای درمان سرطان است، ورود پیدا کردیم؛ برای تولید انبوه این محصول هم سازمان گسترش و نوسازی نوین سرمایه گذاری کردند و بستر را فراهم کردند که انشاءالله بتوانیم این محصول را به تولید انبوه برسانیم. پژوهشگاه ابن سینای ما در کنار پژوهشگاه رویان در علوم پزشکی، ژنتیک، تولید مثل، ناباروری و بیماری های زنان و درمان بعضی از بیماری های زنان فعالیت هایی داشته است؛ حتی در درمان سرطان هم ورود پیدا کرده و کارهای خوب و ارزنده ای را انجام داده است. اخیراً پژوهشگاه ابن سینا، پژوهشگاه رویان و انستیتو پاستور یک کار مشترکی انجام دادند که تعبیر معمولی اش این می شود که پدر و مادرهایی که بچه دار می شوند و پدر و مادرهایی که توانایی بچه دار شدن را ندارند ولی می توانند از طریق فعالیت های آزمایشگاهی بچه دار شوند، ممکن است بچه شان به یک بیماری ژنتیکی دچار شود؛ مثلا پدر و مادر شاید بیماری خونی تالاسمی داشته باشند؛ ما به این توانایی رسیده ایم که خصوصیات ژنتیکی را شناسایی کنیم و قبل از لانه گزینی، این بیماری را دفع کنیم تا بچه ای سالم از پدر و مادری که زمینه بیماری دارند، به دنیا بیاید. نخستین نوزاد سالم حاصل از انجام روش های PGD در والدین مبتلا به تالاسمی مینور در سال 88 و دومین نوزاد در سال 90 در مرکز فوق تخصصی ابن سینا متولد شد و هم اکنون هردوی این کودکان در سلامت کامل به سر می برند. با استفاده از روش تشخیص پیش از لانه گزینی در تالاسمی، می توان نیاز به سقط درمانی و تبعات مختلف روانی، جسمی و اجتماعی آن را کاهش داد. این روش در مورد بیمارانی که مبتلا به سقط مکرر هستند و یا سن شان بیش از 35 سال است یا مبتلا به بیماری هموفیلی و تالاسمی هستند، می تواند منجر به رفع مشکل و بیماری شود. ***تولید اعضای پیوندی انسان در بدن حیوانات*** در پژوهشکده زیست فناوری رویان به دنبال اجرای طرح بزرگ «تولید اعضای پیوندی انسان در بدن حیوانات دستورزی شده ژنتیکی» نیز هستیم که با اجرای آن، انقلابی در علوم ژنتیکی اتفاق می افتد. در این طرح از طریق دستورزی ژنتیکی، جنین های حیوانی خاصی تولید می شوند که در صورت انتقال به رحم تکوین می یابند، ولی فاقد توانایی تولید یک عضو مشخص هستند. در فناوری جدید رویان با استفاده از مهندسی ژنتیک ژن مسئول تولید یک ارگان خاص حیوان به عنوان مثال کبد یا قلب در جنین حیوان حذف شده و سپس سلول های بنیادی بیمار نیازمند به پیوند عضو در آزمایشگاه تولید و در کنار جنین حیوان قرار می گیرد تا جنین با استفاده از سلول های بنیادی بیمار نیازمند عضو مورد نظر را در بدن خود تولید کند و سپس به راحتی می توان عضو تولید شده را که منشأ انسانی داشته و قابل پیوند به بیمار مورد نظر است، به بیمار پیوند زد. ما دستاوردهای بسیاری داریم ولی باید یک دید گسترده در نظام جمهوری اسلامی ایران تداوم یابد. این که می گوییم جمهوری اسلامی تحریم است، یعنی باید همه مسئولین اجرایی تحریم ها را جدی بگیرند. اگر ما در آینده محتاج دیگران باشیم، صد در صد به استقلال ما ضربه وارد خواهد شد. دشمن هیچ وقت ما را رها نخواهد کرد؛ امروز به یک سبک و جریان، و فردا هم به سبک دیگری؛ تا زمانی که ما حضور داریم، دشمن هم هست و برای فشار به ما برنامه ریزی می کند تا نتوانیم سرپا بایستیم -خوشبختانه این آرزو را به گور خواهند برد- منتها باید برنامه ریزی، سریع، کوتاه مدت و حساب شده باشد. ما باید این اعتقاد را داشته باشیم که فرزندان خودمان به مراتب از اندیشمندان خارجی بالاتر هستند. ***دانشجویان ایرانی یک سر و گردن از چینی ها و ژاپنی ها برترند**** یکی از دوستان تعریف می کرد که شاید چین و ژاپن از لحاظ اقتصادی در دنیا حرف اول را بزند ولی من مقایسه کردم دانشجویان چینی و ایرانی را که در کشورهای خارجی در کنار هم درس می خواندند؛ بچه های ایرانی یک سر و گردن از لحاظ استعداد به مراتب بالاتر بودند. آنها برنامه ریزی کردند و به این درجه رسیدند، ما هم باید برنامه ریزی میان بر داشته باشیم و تحریم ها را جدی بگیریم، تا پیشرفت بیشتری بکنیم. این تحریم ها برای این است که ما به زانو دربیاییم. طبعاً برنامه ریزی باید هم سریع باشد و هم کوتاه مدت. باید دنبال این باشیم که کارهای تحقیقاتی مان داخل دانشگاه ارتباط پیدا کند با یک محصول؛ ارتباط پیدا کند با یک کار تحقیقاتی. الان داخل دانشگاه هایمان کارهای تحقیقاتی که داریم انجام می دهیم، اکثریت شان به تولید علم منجر می شود. اگر خیلی خوش باورانه نگاه بکنیم، پول هایی که در وزارت علوم و وزارت بهداشت خرج می شود، 70 تا 80 درصد و حتی 85 تا 90 درصدشان به تولید علم منجرمی شود؛ این درد ما را نمی تواند دوا کند. باید بستری باشد که حتی اگر دانشگاه ما هم یک paper می نویسد، دستگاه ها و جاهایی باشند که از این نوشته و از این تحقیقات استفاده کرده و آن را به علم تبدیل کنند. یکی از این مکان ها جهاد دانشگاهی است. جهاد دانشگاهی می تواند با برنامه ریزی مناسب جایگاهی باشد برای اینکه پل ارتباطی دانشگاه و صنعت باشد و تولیدات علمی را به محصول تبدیل کند. الان کشورهای پیشرفته چنین جایگاهی را در کنار دانشگاه دارند. مثلاً در آلمان دو مرکز علمی وجود دارد که بر روی طرح های اعضای هیئت علمی، سرمایه گذاری می کنند. جایگاه جهاد دانشگاهی باید اینجور ی دیده شود ولی اینگونه دیده نمی شود. جهاد دانشگاهی می تواند در کنار دانشگاه بستر مناسبی باشد برای اینکه علم تبدیل به محصول شود. جهاد دانشگاهی در طول این 32 سالی که تأسیس شده، ثابت کرده که این کار را هم می تواند انجام بدهد؛ در رشته های فنی مهندسی، علوم پزشکی و دیگر موارد این را اثبات کرده است. *تسنیم: ورود جهاد دانشگاهی به مباحث ژنتیکی، به نوعی حرکت در لبه علم و فناوری به حساب می آید. تاکنون بررسی ای صورت گرفته است که مشخص شود پژوهشگاه رویان در سلول های بنیادی چقدر صرفه اقتصادی داشته است؟ *** درمان در رویان یک سوم درمان در خارج است*** -یادگاری: ما در گذشته خانواده هایی را داشتیم که به خاطر نداشتن بچه یا مباحث روانی یا مشکلاتی مانند جدایی و طلاق را داشتند؛ آن هایی که توان مالی داشتند، به کشورهای خارج می رفتند و خرج های دو و یا سه برابری می کردند. سال گذشته برای درمان ناباروری، رویان هزینه دو یا سه میلیون تومانی -نسبت به نوع مشکل- دریافت می کرد ولی در خارج کشور این ارقام 3 برابری می شود؛ علاوه بر آن مشکلات فرهنگی هم در خانواده ها اثر می گذارد. در صورتی که در معالجه در ایران این معایب را ندارد ضمن اینکه از خروج ارز از کشور جلوگیری می کند. *تسنیم: فعالیت جدیدی یا برنامه هایی دارید که در آینده بخواهید محقق کنید؟ - یادگاری: یکی از کارهای اساسی که در جهاد دانشگاهی در حال انجام است، جایگاه مناسب جهاد دانشگاهی در 30 سال آینده است. جهاد دانشگاهی با دهه های 60 و 70 و 80 پایه ریزی شده است. ارتقای کارهای علمی هم در جهاد دانشگاهی نیاز به یک تحول راهبردی دارد. این کار را ما شروع کردیم. یکی از ماموریت های اصلی مان داخل جهاد، تبدیل تولیدات علمی به محصول است. ما به دنبال یک مهندسی جدیدی برای جهاد دانشگاهی هستیم، آن هم با بازخوانی و باز تعریف جهاد دانشگاهی در بستر کارهای علمی. اگر این اتفاق میمون و مبارک در آینده نزدیک بیفتد، می توانیم ادعا کنیم که جهاد دانشگاهی در راستای تولید علم و تبدیل علم به محصول قدم بزرگی برداشته است. ماموریت اصلی ما هم همین است که بتوانیم یک برنامه و نقشه ی راه برای جهاد دانشگاهی بکشیم. *تسنیم: شما به عنوان رئیس جهاد دانشگاهی چه آرزوی دارید برای این مجموعه و کشور؟ - یادگاری: تنها آرزویم این است که جهاد دانشگاهی در نظام جمهوری اسلامی با همین تفکر و فرهنگ جهادی باقی بماند و کارهای علمی را در بستر جهادی انجام بدهد. * منبع: خبرگزاری تسنیم، دوشنبه 13 بهمن 1393