Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 177072
تاریخ انتشار : 16 بهمن 1393 0:0
تعداد مشاهدات : 40

پيشرفت اجتماعی زنان پس از انقلاب چشمگير بود!

پروين هدايتی كارشناس امور زنان و معاون سابق سرمايه های اجتماعی زنان گفتگو از ريكا حسامی اشاره: 22 بهمن سي وهفت سال پيش، تاريخ سازترين حماسه مردمي با عنوان "انقلاب اسلامي ايران" شكل گرفت و مردم ايران كه خواستار برقراري "جمهوري اسلامي" بودند، نظام مقدسي را پايه گذاري كردند كه جامعه را تحت رهبري ولايت فقيه و مطابق با دستورات اسلامي، به سمت تعالي و پيشرفت هدايت كند. اين گونه شد كه يكي از قدرتمندترين نظام هاي سياسي منطقه و جهان شكل گرفت تا مدل جديدي از رابطه مردم و حكومت را متجلي سازد و بي ترديد انقلاب اسلامي داراي دستاوردهاي بي شماري براي مردم ايران و به طور كلي جامعه بشري بوده است. در طي سي و هفت سال گذشته، جهان با رويكرد جديدي نسبت به ارزش هاي انساني، حق طلبي، استقلال خواهي و هويت زن مواجه شده است. انقلاب اسلامي توانسته چالش هاي جديدي را در دنيا مطرح كند و ذهن بسياري از انديشمندان را متوجه حقايقي نمايد كه سرمايه داران غرب همواره سعي در امحاي آن داشته اند. امروزه ديگر ماهيت استكباري بسياري از كشورها و اهداف شوم آنها براي حفظ منافع خود در كشورهاي ديگر، مسئله اي كاملا مشخص و روشن است. اما يكي از پرده افكني هاي انقلاب اسلامي و چالشي بزرگ كه جهان را به فكر فرو برد، نگاه جمهوري اسلامي به زن و شخصيت والاي اوست. پرهيز از افراط و تفريط در موضوع زن و توجه به حفظ كرامت و شخصيت او سبب شد ديدگاه جديدي در اين خصوص مطرح شود كه به زن از منظر انديشه و تعقل مي نگرد نه ظواهر مادي! پروين هدايتي كارشناس و صاحب نظر در امور زنان معتقد است كه انقلاب اسلامي، الگوي سومي از زن به جهان ارائه كرد كه در آن، زن نه خانه را فداي اجتماع مي كند و نه اجتماع را فداي خانه! به گفته وي، امروزه،جهان فهميده است كه زن بايد هم خانه و همسر و فرزند را حفظ كند و هم حضور موثري در اجتماع داشته باشد. اين هنري است كه زنان جامعه ما واجد آن هستند و آن را به جهان عرضه كرده اند. معاون سابق سرمايه هاي اجتماعي زنان در معاونت امور زنان و خانواده تحول فكري و روحي زنان را پس انقلاب، مهم ترين دستاورد انقلاب اسلامي براي زنان مي داند و معتقد است كه پيشرفت هاي اجتماعي زنان بويژه در بعد علم آموزي چشمگير بوده است. هدايتي احياي ارزش هاي انقلاب و ايستادگي و مقاومت را در برابر بحران ها، تنها راه برون رفت از فشارهاي موجود اقتصادي، سياسي و تهديد نظامي مي داند و خاطرنشان مي كند كه بايد به سمت اقتصاد مقاومتي حركت كنيم. خاطره او از روزهاي قبل از انقلاب شنيدني است. اين گفتگو فرارويتان قرار دارد. * به نظر شما مهم ترين دستاورد انقلاب اسلامي براي زنان چه بوده است؟ دستاوردهاي انقلاب اسلامي براي زنان در عرصه هاي مختلفي قابل بررسي است. انقلاب اسلامي باعث شد كه زنان از نظر فكري متحول شوند و از بي هويتي و بي بندوباري كه در رژيم سابق سوغات غرب بود، نجات يابند. زنان پس از انقلاب شكوهمند اسلامي به سمت عزت خواهي و عفاف سوق پيدا كردند و با شخصيت جديدي به سوي كمال جويي حركت كردند. به نظر من تحول فكري و روحي زنان پس از انقلاب دستاورد مهمي براي جامعه زنان ما بود. پس از اين تحول، شاهد بوديم كه زنان ايراني در تمام عرصه ها حضور پررنگي پيدا كردند و با انگيزه الهي به ميدان آمدند. حالت بي تفاوتي قشر زنان در رژيم سابق تبديل به حضور چشمگير زنان با انگيزه الهي در همه زمينه ها شد و شاهد بوديم كه چگونه در حوزه هاي اجتماعي با احساس مسئوليت وارد شدند و در تمام مراحل انقلاب و دوران دفاع مقدس و پس از آن تاثيرگذار بودند. * در مورد تحول فكري و فرهنگي جامعه زنان پس از انقلاب اسلامي بيشتر توضيح بدهيد اين تحول چگونه رخ داد و چه عواملي در آن تاثيرگذار بود؟ در رژيم گذشته زنان به ابتذال كشيده شده بودند و تمام اهداف رژيم روي اين قضيه متمركز بود. از زمان پهلوي اول با اجراي قانون كشف حجاب در واقع، يك يورش فرهنگي كه از سمت غرب حمايت مي شد به سمت جامعه و بويژه زنان هدايت شد. تمام تلاش آنها اين بود كه زنان از باورها و ارزش هايي كه به آنها اعتقاد داشتند، جدا شده و به سمت فرهنگ مبتذل غرب سوق پيدا كنند. انقلاب اسلامي اين يورش فرهنگي را شكست و به جاي آن ارزش و فضيلت هاي اخلاقي و انساني و نيز اعتلاي انسان از ديد اسلام و قرآن را مطرح كرد. همان چيزي كه در فطرت و درون انسان ها بود و حالا پس از انقلاب امكان رشد و بروز و ظهور پيدا كرده بود. مهم ترين دستاورد انقلاب اسلامي براي زنان همين است كه مطابق با فطرت پاك و عفيف زن ايراني به وي اجازه داد باورهايش رشد كند و شخصيت واقعي او امكان بروز و ظهور پيدا كند. پس از انقلاب، جايگاه والاي زن از ديد اسلام مطرح شد. در آن زمان ها شاهد بوديم كه در سخنان امام راحل(ره) گرايش زنان به سمت ارزش هاي الهي و فطريشان مورد توجه قرار گرفته و ستوده مي شود من معتقدم كه اگر پس از انقلاب زنان ارزشمدار و پايبند به اصول و باورهاي اعتقادي نبودند ما به اين نتايج نمي رسيديم. البته تاكيد مي كنم كه معتقدم در رژيم قبل، زنان باورها و اعتقادات ديني و گرايشات فطري را داشتند ولي امكان بروز و ظهور آن را پيدا نمي كردند در واقع، انقلاب زمينه را براي بروز آن گرايشات فطري فراهم كرد. * به نظر شما پس از انقلاب امكان حضور خانم ها در كدام عرصه ها بيشتر فراهم شد؟ من فكر مي كنم كه در همه عرصه ها! خانم ها، پس از انقلاب حضور بسيار پررنگي در محافل علمي و آموزشي پيدا كردند و آمارها نشان مي دهد كه در اين زمينه، نه تنها نسبت به قبل از انقلاب بلكه نسبت به متوسط جهاني هم رشد بسيار خوبي داشتند. گرايش خانم ها به علم آموزي و تحصيل در مقاطع عاليه به دليل فضاي مناسبي بود كه انقلاب فراهم كرد تا زنان در شرايط امن و مطمئن بتوانند به تحصيل بپردازند. بعد از تحصيل شاهد بوديم كه خانم ها در عرصه هاي ديگر اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي به واسطه دانش خود و زمينه مساعدي كه انقلاب اسلامي فراهم ساخت توانستند وارد شوند، به طوري كه مانعي براي پيشرفت آنها وجود ندارد. * بعد از ادامه تحصيل و علم آموزي پيشرفت زنان در كدام عرصه ها بيشتر بوده است؟ زنان پس از انقلاب در عرصه دانش اندوزي پيشرفت قابل توجه و چشمگيري داشتند ولي نتيجه آن در عرصه هاي ديگر خودش را نشان مي دهد. كاملا مي توانيم حضور پررنگ زنان را در صحنه هاي اجتماعي به واسطه علم و انگيزه اي كه در آنها ايجاد شده، ببينيم! زنان در عرصه هاي سياسي و اقتصادي هم حضور خوبي دارند هرچند موانعي هم وجود دارد. * چه موانعي براي حضور زنان در عرصه هاي سياسي و اقتصادي وجود دارد؟ يك بخشي از آن ساختاري است يك بخش مربوط به مشكلات فرهنگي است، يك بخشي هم مربوط به حوزه هاي قانوني مي شود. لذا هنوز در حد «مطلوب» نتوانسته اند تاثيرگذاري شان را نشان بدهند ولي در عرصه هاي اجتماعي توانستند به سطح مطلوبي برسند. * مشكلاتي كه امروز زنان با آنها مواجهند در مقايسه با مشكلاتي كه زنان قبل از انقلاب باآنها دست به گريبان بودند چگونه است چه تفاوتهايي مشاهده مي شود؟ هر زمان اقتضائات خاص خود را دارد. انقلاب اسلامي ايران، انقلاب ارزشها بود. مردم خواستند ارزشهاي اسلامي بر جامعه حاكم باشد. اين انقلاب با مجاهدت همه مردم از اقشار گوناگون به ثمر رسيد. بارقه اميدي در دل همه مسلمانان و انسانهاي آزاده در اقصي نقاط جهان ايجاد شد. همه مشتاق بودند تا با تمدن نوين اسلامي كه در استراتژيهاي كلي نظام ما وجود دارد، آشنا شوند. البته رسيدن به اين تمدن عظيم چيزي نيست كه يك شبه بتوان به آن دست يافت. بايد در طي ساليان متمادي با تلاش همه مردم به آن دست يابيم. وضعيتي كه امروز زنان ما در آن قرار دارند، اگرچه وضعيت صددرصد مطلوبي نيست ولي در طول زمان به آن حد مطلوب مي رسيم. نقطه عطف مسئله اين است كه زنان با مجموعه عملكردي كه پس ازانقلاب داشتند مدلي از حضور زن را به جهانيان ارائه كردند كه شايد بتوان اسم آن را «الگوي سوم» گذاشت و امروزه در ادبيات سياسي كشور ما و در دنيا به عنوان الگوي سوم مطرح شده است. الگوي اول مربوط به گزارشهاي افراطي نسبت به زن است كه در جريانات فكري مشاهده مي شود كه سعي دارند تحت عنوان يك جريان اسلامي چهره اي از زن را نشان دهند كه در تفكر طالبانيسم متجلي است و زن در اين تفكر شهروند درجه دو محسوب مي شود. از بسياري از حقوق اسلامي و انساني محرومند و در شرايط نامساعدي به سر مي برند. الگوي دوم مربوط به نگرشهاي تفريطي نسبت زن است كه از سوي نظامهاي سرمايه داري تبليغ مي شود و تحت لواي فمينيسم زن را جداي از خانه و خانواده در پي برابريهايي كه ريشه منطقي و عقلاني ندارد ترسيم مي كند و در اين الگو فقط بار زيادي به زن تحميل مي شود و در نهايت نه به خانه و خانواده مي رسد و نه اهدافي كه در اجتماع دارد! پس ازانقلاب شكوهمند اسلامي، زنان ايران توانستند الگوي سومي را به جهان ارائه كنند كه در آن زنان ضمن اينكه در عرصه هاي مختلف حضور دارند توجه به خانه و خانواده، فرزند داري و همسر را جزء اولويتها و وظايفشان مي دانند. در الگوي سوم زن خانه را فداي اجتماع مي كند نه اجتماع را فداي خانه. شما مي بينيد كه با ارائه اين الگوي برترحتي گرايش غربيها هم به اين الگو ملاحظه مي شود كه در فيلمها و حركتهاي فرهنگي شان كاملاً قابل مشاهده است. جهان امروزه فهميده است كه زن بايد هم خانه و همسر و فرزند را حفظ كند و هم حضور موثري در اجتماع داشته باشد. اين هنري است كه زنان جامعه ما واجد آن هستند و آن را به جهان عرضه كرده اند. * نقش زنان در اقتصاد مقاومتي چگونه قابل تعريف است؟ در اين دوره كه هجمه اقتصادي به ما شده و درآمد نفت به شدت كاهش يافته است بايد اقتصاد مقاومتي را سرلوحه امور قرار بدهيم. زيرا اين مسئله در بودجه جاري كشور و بودجه هاي عمراني اثرگذار است. ممكن است بسياري از طرحها نتواند به نتيجه برسد. خيلي از اقداماتي كه دولت ها مي خواهند انجام بدهند ممكن است به دليل فقدان بودجه قابل اجرا نباشد! راهكار آن صبوري و احياي ارزش هاي اوايل انقلاب است ما تجربه اين سختي ها را در اوايل انقلاب و دوران دفاع مقدس داريم. آمريكا نتوانست ما را به زانو در بياورد. آن زمان يك زن روستايي از يك عدد تخم مرغ خود مي گذشت و آن را براي جبهه مي فرستاد. بحث مادي مطرح نيست مسئله آن ارزشي است كه تمام ذهن مردم را درگير كرده بود و سرمايه اجتماعي محسوب مي شود. همه بر روي يكسري ارزشهاي والاي انساني و الهي توافق و همبستگي داشتند و آن ارزشها را تبديل به سرمايه اجتماعي كرده بودند كه از هر سرمايه مادي قوي تر عمل مي كند. امروز بايد دوباره اين ارزشها را احيا كنيم واين حس را در جامعه زنده كنيم . بايد ايستادگي و مقاومت در اين برهه وجود داشته باشد تا ما از اين دوره هم بتوانيم با وجود فشارهاي اقتصادي و سياسي و تهديد نظامي با سربلندي بيرون بياييم و آن را پشت سر بگذاريم. همان طور كه در دوران دفاع مقدس و ... اين اتفاق افتاد! با توجه به نقشي كه خانمها در حوزه عرضه و تقاضا دارند، مي توانند بيشترين اثرگذاري را داشته باشند. بايد به سمت اقتصاد مقاومتي پيش برويم. زنان مي توانند با حضور در بازارهاي اشتغال خانگي عرضه نيروي كار موثر را بالا ببرند و نيز مي توانند با سرمايه هاي خرد و اندكي كه دارند در بازارهاي مالي و سرمايه حضور پيدا كنند تا از طريق تزريق سرمايه به بازار توليد نقش خود را ايفا كنند. وقتي كه تقاضاي كالاهاي لوكس و تجملي به حداقل برسد وقتي كه توليدات خودمان را مصرف كنيم وقتي كه سعي كنيم در مصرف نهايت صرفه جويي را داشته باشيم مي توان منابع را بين همه مردم به شكل مناسبي توزيع كرد. دولتها هم مي توانند با اعمال سياستهايي كه در حوزه مالي و پولي به كار مي گيرند شرايط را به نحو خوبي مديريت كنند تا ما بتوانيم اين دوران بحران را بگذرانيم. * برنامه هاي مدوني براي بهبود وضعيت زنان توسط معاونت امور زنان و خانواده در دولت قبل تهيه شد آيا اين برنامه ها در دولت يازدهم قابليت اجرا شدن دارد؟ آيا اجراي اين برنامه ها مي تواند به بهبود وضعيت زنان كمك كند؟! برنامه ريزي در كشور ما شكلهاي بلند مدت، ميان مدت و كوتاه مدت دارد. برنامه ريزي بلند مدت در چشم انداز بيست ساله نظام ترسيم شده است. براساس آن برنامه ريزيهاي پنج ساله اي داريم كه به عنوان برنامه هاي ميان مدت از آنها ياد مي شود و آنها جهت گيري هاي كلي نظام ما را در حوزه هاي مختلف از جمله حوزه زنان در سطح خود مشخص مي كند. در دولت قبل با بهره گيري از قانون برنامه پنجم توسعه توانستيم در چهارده حوزه برنامه هايي را طراحي كنيم. تدوين برنامه پنجم در دولت قبل انجام شد و اجرايش به اين دولت رسيد. طبق نظام برنامه ريزي كشور مهم نيست چه دولتي سركار است. مهم اين است كه نگرش منسجمي بين قانونگذاران در مجلس نسبت به برنامه ها وجود دارد. قطعاً اين برنامه ها قابليت اجرا شدن دارد و مي تواند به خوبي پيش برود هر چند موانعي سر راه اجراي آنهاست كه مهمترين آن بحث «بودجه» است. براي اجراي برنامه ها بودجه نقش تعيين كننده دارد. با شرايطي كه براي بودجه كشور به وجود آمده بايد در همه حوزه ها انقباضي برخورد بشود تا بتوانيم شرايط بحران را پشت سر بگذاريم. مسائل زنان در كشور بي تاثير از سياستهاي انقباضي مجلس و دولت در قبال بودجه نخواهد بود. هر چند حوزه زنان و فرهنگ بسيار مهم است ولي لاجرم متأثر از شرايط خواهد بود. پيشنهاد من اين است دوستاني كه سركار هستند و زحمت مي كشند اگر اجراي برنامه ها را به سمت ساختارهاي مردمي و استفاده بيشتر از سازمانهاي مردم نهاد ببرند به نحوي كه از بدنه مردمي براي اجراي برنامه ها و اهداف تعيين شده استفاده شود، موثر خواهد بود. اين كار باعث مي شود كه تصدي دولت كاهش پيدا كند و هم اينكه برنامه ها، مغفول نمانده و به اجرا در آيد. معتقدم تلاشهايي صورت بگيرد تا از پتانسيل بدنه مردمي و سازمانهاي مردم نهاد در حوزه زنان و خانواده استفاده بشود. * از زمان پيروزي انقلاب آيا خاطره اي داريد؟ زمان پيروزي انقلاب من دختر 16 ساله اي بودم كه در دبيرستان فعاليتهايي انجام مي دادم و در راهپيمايي ها شركت مي كردم. آشنايي من با مبارزات ضد رژيم ستمشاهي به واسطه خاله ام بود كه او در مبارزات شركت داشت و من هم در پخش اعلاميه ها به او كمك مي كردم. خاطره من مربوط به قبل از پيروزي است كه روزي خبردار شديم ساواك قرار است به خانه مادربزرگم حمله كند. زيرا آنها از فعاليتهاي خاله ام خبردار شده بودند. ما خانه مادربزرگم بوديم و چون اعلاميه ها توي خانه بود مي خواستيم آنها را پنهان كنيم دقايقي قبل از اينكه آنها بيايند، با فرصت خيلي كمي كه داشتيم بخشي از آنها را در كانال كولر قايم كرديم و بخش ديگر را زيرفرش پهن كرديم و مادربزرگم روي آن قرار گرفت. زماني كه ساواك حمله كرد آنها همه خانه را به هم ريختند ولي نتوانستند اعلاميه ها را پيدا كنند چون تمام مدت مادربزرگم روي فرشي كه اعلاميه ها زير آن بود ايستاد! خوشبختانه آنها اعلاميه ها را پيدا نكردند. اين هم خاطره من! از شما متشكرم. * منبع: روزنامه رسالت، پنجشنبه 16 بهمن 1393