Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 177388
تاریخ انتشار : 28 بهمن 1393 0:0
تعداد مشاهدات : 63

گزارش نظامی از عمليات ثامن الائمه (ع)

سرهنگ مجتبی جعفری
پنجم مهرماه 1360 نقطه عطفي در تاريخ 8 سال دفاع مقدس به شمار مي آيد. در اين روز اولين عمليات گسترده ايران در مقابل ارتش متجاوز عراق که يک سال بود در داخل سرزمين اسلامي ما جاخوش کرده بود، آغاز شد و با موفقيت کامل پايان يافت. با هم مروري مي نماييم بر گزارش اين عمليات؛ وضعيت: علي رغم برتري کامل نيروهاي دشمن، ايستادگي و مقاومت مدافعين فداکار نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و نيروهاي مردمي مانع سقوط سريع خرمشهر شد. دشمن پس از برخورد با مقاومت سرسختانه نيروهاي خودي ضمن محاصره خرمشهر در شمال و غرب کارون، در 19 مهر ماه 1359 با عبور از رودخانه کارون در مقابل آبادي مارد واقع در 15 کيلومتري شمال بهمنشير، محور اهواز - آبادان را قطع و محور ماهشهر - آبادان تلاش نمود که از رودخانه بهمنشير نيز عبور نموده و با ورود به جزيره آبادان، خرمشهر را کاملاً محاصره و آبادان را اشغال نمايد که جريان وقايع اين مرحله عمليات و تلاشهايي که به منظور ممانعت از اشغال آبادان توسط دشمن و عمليات آفندي که قرارگاه اروند و لشکر 77 پياده به منظور آزادسازي قسمتي از جاده ماهشهر - آبادان اجرا کردند قبلاً توسط ديگران تشريح گرديده است. محاصره آبادان از شرق کارون و استمرار تهديد اشغال آن از سوي نيروهاي دشمن از جنبه هاي مختلف سياسي و نظامي براي کشور ما بسيار خطرناک بود. حساسيت و اهميت فوق العاده اين مسئله سبب شد که نگراني شديدي در مقامات تصميم گير سياسي و نظامي به وجود آيد و در رأس همه، رهبر کبير انقلاب اسلامي در دهه اول آبان ماه 1359 ضمن ابلاغ پيامي فرمودند: «حصر آبادان بايد شکسته شود.» از زمان صدور اين فرمان تا پديد آمدن توان رزمي مناسب نيروهاي خودي (تغيير نسبي توان رزمي به نفع خودي) براي اجراي عمليات ثامن الائمه (ع)، تلاشهاي زيادي به عمل آمد و دوبار عمليات ناموفق قرارگاه اروند و عمليات موفق لشکر 77 پياده در محور ماهشهر - آبادان منجر به محدود شدن منطقه سرپل دشمن در شرق کارون و خودداري دشمن از ادامه تلاش براي تصرف جزيره آبادان و يا توسعه در محور اهواز - آبادان و آبادان - ماهشهر گرديده، نيروهاي دشمن نتوانستند جزيره آبادان را اشغال يا محاصره کامل نموده و راه آبي از قسمت شرقي بهمنشير باز نگه داشته شد.طرح انهدام نيروهاي دشمن در منطقه سرپل شـرق کارون به دلايل زير در اولويت قرار داشت: 1- فرمان رهبر کبير انقلاب اسلامي مبني بر «شکست حصر آبادان» که بايد اجرا مي گرديد 2- محورهاي اهواز - آبادان و ماهشهر - آبادان باز شده و در کنترل نيروهاي خودي قرار مي گرفت 3- با انهدام يا عقب راندن دشمن به غرب کارون و اتکاي مواضع پدافندي نيروهاي خودي به رودخانه غير قابل عبور کارون سبب صرفه جويي در نيرو و در نتيجه رها شدن قسمت عمده لشکر 77 پياده و سپاه پاسداران از اين منطقه و امکان کاربرد آنها در عمليات تعرضي ساير جبهه ها فراهم مي گرديد 4- با شکست نيروهاي متجاوز، رؤياي حاکمان رژيم بعث عراق در مورد تسلط کامل بر اروندرود نقش بر آب شده، ضربه سياسي و رواني بزرگي به صدام و ارتش عراق وارد مي شد 5- تصرف يا تخريب سريع پلهاي احداثي دشمن روي رودخانه کارون امکان محاصره، انهدام و اسارت قسمت عمده اي از نيروهاي متجاوز را ميسر مي ساخت. در اوايل فروردين ماه 1360 لشکر 77 پياده مسئوليت منطقه عملياتي خرمشهر و آبادان را از فرماندهي اروند که تا آن زمان هدايت عمليات در منطقه را عهده دار بود، تحويل گرفت. لشکر از همان ابتدا ضمن تحکيم مواضع پدافندي و سد پيشروي و تثبيت دشمن، جاده ارتباطي منشعب از محور ماهشهر - آبادان به جزيره آبادان (از طريق خور کويران به چويبده) به نام «جاده وحدت» را احداث نمود و مشکل تدارک و اصولاً هرگونه تردد به جزيره آبادان را که صرفاً از راه دريا انجام مي گرفت برطرف ساخت. در خردادماه 1360 طرح عملياتي ضربت قرارگاه مقدم نيروي زميني ارتش در جنوب تهيه و منتشر گرديد. مأموريت لشکر 77 پياده در اين طرح عبارت بود از: 1- انهدام نيروهاي دشمن در منطقه بين آباديهاي مارد و سلمانيه 2- انهدام نيروهاي دشمن در جنوب محور ماهشهر - آبادان 3- انهدام کليه نيروهاي دشمن در شرق رودخانه کارون و تأمين کرانه شرقي آن. بر اساس اين مأموريت، ستاد لشکر 77 پياده از اواسط خردادماه 1360 برآوردهاي ستادي خود را تهيه و مأموريتهاي يکم و دوم را به ترتيب در منطقه دارخوين (21 خردادماه 1360) و در شمال رودخانه بهمنشير (31 خردادماه 1360) با موفقيت اجرا نمود و براي اجراي مأموريت سوم، فعاليتهاي لشکر از تيرماه 1360 آغاز شد. تلاشهاي فرماندهي و ستاد براي آمادگي حمله به سرپل دشمن در شرق کارون به طور فعال و به مدت سه ماه ادامه يافته که منجر به تهيه طرح عملياتي ثامن الائمه (ع) در 15 شهريور ماه 1360 گرديد. طرح مذکور توسط قرارگاه مقدم نيروي زميني ارتش بررسي شد، ابهاماتي به نظر رسيد که در 26 شهريورماه 1360 به لشکر ابلاغ گرديد ولي با توجيه و تشريح طرح توسط مسئولين لشکر در منطقه عمليات براي فرمانده نيروي زميني، طرح مورد تصويب و تأييد قرار گرفت. طرح ريزي هاي اوليه يگانهاي تابعه لشکر که با دستوررات شفاهي و توضيحات و توجيهات ارائه شده در کميسيون فرماندهان آغاز شده بود، بر اساس طرح مصوبه لشکر به طور رسمي انجام و پس از بررسي و ابلاغ نظرات لشکر، مراحل آمادگي براي انجام مأموريت انجام پذيرفته و عمليات ثامن الائمه (ع) که در حقيقت مي توان آن را «مرحله يکم عمليات آزادسازي خرمشهر» دانست در زمان مقرر آغاز گرديد. آغاز عمليات: 5 مهرماه 1360، پايان عمليات: 10 مهرماه 1360، مدت عمليات: 6 روز، قرارگاه هدايت کننده: قرارگاه مقدم نيروي زميني ارتش در جنوب و قرارگاه لشکر 77 پياده، منطقه عمليات: شرق رودخانه کارون، شمال آبادان و منطقه دارخوين، يگانهاي خودي: 1 - نيروهاي ارتشي:لشکر 77 پياده. تيپ 37 زرهي.گروه رزمي 291 تانک از لشکر 16 زرهي. گردان 251 تانک از لشکر 16 زرهي. گردان 107 ژاندارمري. گروههاي توپخانه. يگانهاي مهندسي رزمي. هواپيمايي نيروي زميني (هوانيروز). نيروي هوايي در پشتيباني عمومي 2 - نيروهاي سپاه پاسداران: يگانهايي از سپاه پاسداران انقلاب اسلامي. يگانهاي دشمن: 1 - تيپ 6 زرهي لشکر 3 زرهي. 2 - تيپ 8 مکانيزه لشکر 3 زرهي. 3 - تيپ 53 مختلط لشکر 3 زرهي. 4 - گردان شناسايي صلاح الدين لشکر 3 زرهي. 5 - تيپ 44 پياده. 6 - تيپ 113 گارد مرزي. 7 - گردان 3 تيپ 31 نيروي مخصوص. 8 - عناصري از ارتش خلقي. مأموريت: لشکر 77 پياده با همکاري سپاه پاسداران آبادان مأموريت دارد در مورخه 5 مهرماه 1360 در منطقه تک نموده، شرق رودخانه کارون را در منطقه مربوطه تأمين و سپس پدافند نمايد. تدبير عمليات: لشکر 77 ثامن الائمه (ع) با سه تيپ در خط، تيپ 1 در منطقه ذوالفقاريه، تيپ 2 در منطقه فياضيه، تيپ 3 در دارخوين تک نموده به ترتيب خط سبز و هدفهاي الف و ب را تأمين و تصرف مي نمايد. گردان 107 ژاندارمري و گردان 214 سوار زرهي پوشش حاشيه شرقي رودخانه کارون را از دارخوين تا سلمانيه برقرار مي نمايد. گردان 134 پياده و گروه رزمي 104 و گردان تانک واگذاري از نيروي زميني ارتش احتياط لشکر را تشکيل مي دهند. نتيجه: 1 - عملياتي: تصرف و تأمين ساحل شرقي رودخانه کارون. خارج کردن آبادان از محاصره يک ساله. آزادسازي بيش از150 کيلومتر مربع از اراضي اشغال شده 2 - تلفات پرسنلي دشمن: کشته و زخمي بيش از سه هزار نفر، اسير 1656 نفر 3 - ضايعات لجستيکي دشمن: انهدام 90 دستگاه تانک و نفربر و 100 دستگاه انواع خودرو و سرنگوني سه فروند هواپيما و يک فروند هليکوپتر 4 - غنايم: تعداد 100 دستگاه تانک، 60 دستگاه نفربر، سه دستگاه لودر، 5 عراده توپ و 150 دستگاه خودرو به غنيمت نيروهاي خودي درآمد. تحليل: از زيبا ترين حوادث اين عمليات که کاملاً کلاسيک و بر مبني اصول نظامي طرح ريزي و اجرا گرديد مواردي است که به صورت خلاصه به آن اشاره مي شود؛ 1- سرهنگ ناصر نژاد آذر از خلبانان هوانيروز نقل مي کند که قبل از عمليات ثامن الائمه (ع) جهت شناسايي روي نيروهاي عراقي در غرب کاروان پرواز مي کردم چون زمينه مناسب بود همکاران ديگر را صدا زده و آتش انبوهي از انواع موشک ها را بر سر عراقيها ريخته و تلفات و ضايعاتي سنگين را وارد کرديم . در موقعيتي خاص احساس کردم تعداد قابل توجهي عراقي داخل يک سنگر روباز پناه گرفته اند. فرود آمدم و با يک اسلحه يوزي به طرف آنها رفتم. از ترس اسلحه را زمين گذاشته و دست هارا بالا بردند. آنها را سوار بالگرد نموده و به طرف شرق کاروان پرواز کردم. 2- يکي از زيبا ترين صحنه هاي بعد از عمليات که در نوع خود بي نظير است رژه اسراي عراقي از مقابل امير سرتيپ ظهيرنژاد فرمانده نيروي زميني ارتش مي باشد که با احترامات نظامي به اجرا در آمد. 3 - پس از مراسم رژه، سرهنگ جوادي فرمانده وقت لشکر 77 در جمع اسراي عراقي مدت 20 دقيقه به زبان عربي سخنراني کرد. محتواي کلي سخنراني که به شکل حماسي بيان شده، تشريح وضعيت نيروهاي اسلام و ابراز اميدواري براي وحدت مسلمانان جهت مبارزه و جنگ با رژيم اشغالگر قدس بوده است. 4- عمليات ثامن الائمه (ع) در حقيقت نتيجه اقدام يک ساله ايران در اين منطقه بود. در طول سال گذشته يگانهاي نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران ضمن استقرار در مواضع پدافندي از بهمنشير تا حوالي دارخوين، بارها با حمله به مواضع دشمن در طول اين خطوط توانستند ضمن حفظ روحيه آفندي، نقاط ضعف دشمن را بررسي و بر اساس آن طرح عملياتي ثامن الائمه (ع) را ارائه نمايند و با بهترين حالت ممکن به نتيجه برسانند. عمليات ثامن الائمه (ع) نمونه کاملي از به کارگيري اصول کلاسيک جنگ در کنار بهره گيري از روحيه شهادت طلبي و ايثار رزمندگان اسلام به شمار مي رود. * منبع: روزنامه رسالت، سه شنبه 28 بهمن 1393