Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 178492
تاریخ انتشار : 24 خرداد 1394 0:0
تعداد مشاهدات : 32

مرتضی چابکی، مجری طرح

آب شیرین از دریا با شعله گازهای همراه در کشور تولید شد

حدود پنج سال پیش طرحی را به وزارت نفت ارجاع دادم مبنی بر این که می توانیم با کمک گازهایی که در میادین نفت و گاز و پتروشیمی بدون هیچ استفاده ای سوزانده می شوند، مشکل آب مناطق جنوبی و مرکزی کشورمان را برطرف کنیم...
علمي و فناوري - علم و فناوري ايران: محققان یک شرکت داخلی با انعقاد نخستین قرارداد استفاده از حرارت تشعشعی مشعل های گاز همراه کشور در جزیره قشم امیدوارند با راه اندازی و بهره برداری از سیستم ابداعی شیرین سازی آب دریا با استفاده از رطوبت هوا و حرارت این مشعل ها در قشم و گسترش آن به مناطق نفت خیز جنوب و شمال کشور، مشکل کمبود آب را در چند استان کشور رفع کنند. مرتضی چابکی، مجری طرح در این زمینه خبرنگار علمی ایسنا، گفت: حدود پنج سال پیش طرحی را به وزارت نفت ارجاع دادم مبنی بر این که می توانیم با کمک گازهایی که در میادین نفت و گاز و پتروشیمی بدون هیچ استفاده ای سوزانده می شوند، مشکل آب مناطق جنوبی و مرکزی کشورمان را برطرف کنیم. وی خاطرنشان کرد: یکی از بزرگترین مشکلات روشهای مرسوم شیرین سازی آب دریا، بحث تولید پساب است؛ یعنی بین 8 تا 9 برابر حجم آب برداشتی از دریا که شیرین می شود، پساب مملو از املاح مضر و حاوی غلظت های بالای نمک به دریا بازمی گردد و باعث می شود تمام اکوسیستم دریا به هم بریزد. به همین دلیل سازمان محیط زیست با این دو روش برای تصفیه آب بسیار مشکل دارد اما با استفاده از دستگاهی که ما ساختیم، دیگر حتی یک قطره پساب نیز تولید نمی شود؛ هر چه آب از دریا برداشت می شود یا به آب شرب، کشاورزی و صنعتی تبدیل می شود و یا پسماند آن با کمک حرارت، کاملا خشک شده و به خمیری مملو از نمک دریایی، کلسیم، منیزیم، سدیم و املاح با کارایی بالا برای مباحث آزمایشگاهی تبدیل می شود. این دستگاه که برای تولید آزمایشی آب شیرین از آب شور دریا ساخته شده، برگرفته از الگوی سیستم حرارتی است و تنها فرق عمده ای که با این سیستم رایج در دنیا دارد، این است که آنها یا از سوختهای فسیلی و یا از گاز استفاده می کنند، اما در سیستم ابداعی گازی که بدون هیچ استفاده ای سوزانده می شود، مورد استفاده قرار می گیرد. چابکی خاطرنشان کرد: با استفاده از این طرح زودبازده می توان هزینه های سنگین نمک زدایی از آب را کاهش داد؛ این در حالی است که زدایش نمک و آلاینده هایی که در انواع آب ها موجود است، همیشه کاری چالش برانگیز و با هزینه های بسیار گزاف همراه بوده است و یکی از معایب بزرگ شیرین سازی فعلی آب دریا در کشورمان تولید روزانه میلیون ها متر مکعب پسابی است که از طریق دستگاه های آب شیرین کن کشور وارد اکوسیستم سواحل کشور می شود. با به کارگیری این روش نه تنها کمترین پسابی تولید نمی شود؛ بلکه با استفاده از پسابی که در این روش به دست می آید در تولید کلسیم و منیزیم به صورت کامل خودکفا شده و دیگر احتیاج نیست از کشور چین منیزیم وارد کنیم. مدیرعامل این شرکت خصوصی با بیان این که مراحل ثبت اختراع سیستم در حال پیگیری است، خاطرنشان کرد: روزانه در کشورمان حدود 44 میلیون متر مکعب گاز همراه در فلرها سوزانده می شود که با استفاده از این سیستم با حرارت هر متر مکعب گازی که فلر می شود، حدود 2.5 تا 3 متر مکعب آب شرب با استانداردهای وزارت نیرو تولید می شود. در واقع با یک حساب سرانگشتی، روزانه می توانیم بیش از 120 میلیون متر مکعب آب کاملا شرب و کشاورزی را در کوتاه ترین زمان و با حداقل هزینه های ممکن تولید کنیم. وی با اشاره به فرایند تولید نفت خام و چگونگی ایجاد گازهای فلر افزود: عملیات برداشت نفت خام در خشکی و دریا با تولید گاز غنی توام است که قسمتی از آن برای تزریق به میادین نفتی استفاده می شود و بخش عمده آن پس از فرآورش در کارخانه های گاز و گاز مایع جهت تامین مصرف گاز تزریق می شود. مابقی این گاز که به عنوان تلفات گاز در بخش تولید نفت خام محسوب شده و به گازهای همراه نفت و یا «فلر» معروفند، سوزانده می شوند. وی تصریح کرد: تنها چهار سال نخست برنامه چهارم توسعه، 64 میلیارد متر مکعب گاز همراه نفت در مشعل های میادین و پالایشگاه ها سوزانده شده است که صرف نظر از اتلاف منابع پیامدهای ناگوار زیست محیطی نیز در پی داشته است. متاسفانه حدود 30 درصد گازهای خروجی از مشعل ها حاصل احتراق ناقص و حاوی آلاینده هایی مانند NOx , SOx و CO است که مخاطرات زیست محیطی فراوانی از تخریب لایه ازن، بارشهای اسیدی و گرمایش منطقه را در پی دارند. چابکی با بیان این که طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، آلودگی هوا سالانه 16 میلیارد دلار به اقتصاد ایران ضرر می زند تصریح کرد: علی رغم سهم عظیم گاز در سبد انرژی ایران، کشورمان یکی از کشورهای آلاینده جهان محسوب می شود که در رتبه دوازدهم آلوده ترین کشورهای جهان است. همچنین چهار شهر از ایران در بین آلوده ترین نقاط جهان معرفی شده اند. وی با بیان این که کارشناسان محیط زیست هزینه آسیب رسانی هر متر مکعب گاز فلر را معادل 10 هزار ریال برآورد کرده اند خاطرنشان کرد: ارزش اقتصادی این انرژی عظیم حرارتی که بی هدف سوزانده می شود، سالانه بالغ بر 10 میلیارد دلار است؛ این رقم در مقایسه با رقم پرداختی برای یارانه ها به کل جمعیت کشور که 12 میلیارد دلار است، جای تامل دارد. چابکی با اشاره به این که ایران در سوزاندن گازهای هدر سوز فلر، رتبه سوم جهانی را بعد از کشورهای روسیه و نیجریه دارد، گفت: رتبه ایران در تولید گازهای گلخانه یی ناشی از احتراق این مشعل ها از بیست و هفتم جهان به رتبه هفتم سقوط کرده و در تراز 10 کشور اول آلاینده جهان همچون چین و هند در تولید گازهای گلخانه ای که مسبب اصلی تغییرات آب و هوایی جهان هستند، قرار گرفته است و هم اکنون بر اساس مقررات تشویقی - تنبیهی «کنوانسیون کیوتو» (KYOTU) و در آستانه محکومیت پرداخت جریمه های سنگین بین المللی قرار دارد. وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر این موضوع حتی با انتقاد مسولان عالی نظام نیز مواجه شده که خواستار خاموش کردن هر چه سریعتر این مشعل ها برای جلوگیری از آلودگی های زیست محیطی و استفاده بهینه از گازهای همراه شده اند. چابکی با بیان این که حتی آمریکا که کشوری پیشرفته است سه درصد از حجم گازهای فلر دنیا را به خود اختصاص داده است، گفت: اگر چه حجم گازهای فلر زیاد است، اما بیشتر کشورهای پیشرفته آن را تصفیه کرده و مجددا به چاه های نفتی تزریق می کنند تا از این طریق بتوانند فشار چاه های نفتی را برای استخراج راحت تر نفت افزایش دهند اما متاسفانه توانمندی ما در این زمینه کم است. وی که معتقد است می توان از گازهای فلر برای رفع نیاز منابع آبی کشور استفاده کرد خاطرنشان کرد: این بهترین و کم هزینه ترین روش برای تولید آب است که می توانیم از طریق آن کمبود آب جنوب و مرکز کشور را رفع کنیم. در این راستا اخیرا توانسته ایم نخستین قرارداد استفاده از حرارت تشعشعی فلرها در کشور را در جزیره قشم به عنوان بزرگترین جزیره غیرمستقل دنیا با شرکت نفت فلات قاره ایران منعقد کنیم. چابکی خاطرنشان کرد: برای تصفیه آب دریا، چاه های شور و یا رودخانه ها در اکثر نقاط دنیا معمولا از دو روش استفاده می کنند. اولین روش، سیستم حرارتی نمک زدایی تقطیر چند مرحله یی (MED) است که بر اساس آن آب را حرارت داده و تبخیر می کنند و این سیستم با سازوکار میعان - تبخیر عمل می کند. دومین روش، سیستمی است که در آن آب را از غشا رد می کنند، نظیر فیلترهای خانگی که برای تصفیه آب نصب می شوند؛ به این دستگاه در سطح صنعتی RO گفته می شود. غشای صنعتی 8 اینچی پرمصرف ترین و کاربردی ترین غشا محسوب می شود که روزانه بیش از دو هزار عدد از آن در کشور مصرف می شود اما متاسفانه در هر دو حوزه واردکننده این تکنولوژی ها هستیم. وی با بیان این که در سال 91 موفق به اخذ اولین مجوز تولید غشای اسمز معکوس (فیلترهای آب شیرین کن) کشور از وزارت صنعت، معدن و تجارت شده خاطرنشان کرد: امیدوار بودیم با راه اندازی خط تولید بزرگ این غشاء ها بتوانیم در زمینه تامین این تجهیزات خودکفا شویم و به این ترتیب در مناطقی که گاز وجود ندارد و مشکل آب دارند با کمک سیستم RO مشکل کمبود آب را حل کنیم؛ اما متاسفانه هیچ حمایتی از این طرح انجام نشد و خودمان به صورت کارگاهی این فیلترها را برای اولین بار در کشور تولید کردیم. نصب، راه اندازی و بهره برداری از سیستم RO راحت است و نیاز به هزینه های سنگین ندارد اما عمده ترین مشکلی که در استفاده از این پیشرفته ترین روش دنیا داریم، این است که تاکنون این فیلترها را به طور عمده در کشور تولید نکرده ایم. چابکی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه هوای مناطق پارس جنوبی تقریبا 120 برابر از هوای تهران آلوده تر است و با توجه به این که پیش از این دوره های خشکسالی در کشور هشت سال بوده است و اکنون حدود 14 سال است که وارد دوره سخت خشکسالی شده ایم، لذا از مسوولان عالی تقاضا دارم در این زمینه مساعدت های لازم را انجام دهند تا بتوانیم این طرح را در تمامی مناطق کشور که فلرها روشن هستند، اجرایی کرده و از فقر آب آن مناطق در کوتاه ترین زمان ممکن جلوگیری کنیم.