Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 179698
تاریخ انتشار : 18 شهریور 1394 0:0
تعداد مشاهدات : 178

سد و نیروگاه سیاه بیشه تجلی اراده ملی در تحقق ما می توانیم

تهران - ایرنا - بهره برداری از سدها و نیروگاه سیاه بیشه در استان مازندران به عنوان نخستین سد و نیروگاه تلمبه ذخیره ای در کشور، بار دیگر توان و قابلیت بالای متخصصان ایرانی در اجرای پروژه های بزرگ را به منصه ظهور رسانید که برگی زرین از تجلی اراده ملی در تحقق شعار ما می توانیم است. به گزارش ایرنا، هفته گذشته سد و نیروگاه تلمبه - ذخیره ای سیاه بیشه در استان مازندران با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و حمید چیت چیان وزیر نیرو افتتاح شد و به بهره برداری رسید. نیروگاه های تلمبه ذخیره ای این قابلیت را دارند که در ساعات اوج مصرف به تولید برق بپردازند و در ساعات کاهش مصرف با پمپاژ آب به سد بالا و ذخیره آن و در نتیجه مصرف برق، به کنترل بار شبکه سراسری اقدام کنند. این نیروگاه ها خود راه انداز بوده و پاسخ سریعی به تغییرات ناگهانی بار در شبکه دارند و می توانند در تنظیم ولتاژ و کنترل فرکانس شبکه مؤثر باشند. عملیات اجرایی طرح سد و نیروگاه تمبه ذخیره ای سیاه بیشه در سال 1382 آغاز شده است. این طرح پس از احداث، سالیانه به طور متوسط هزار و 500 میلیون کیلووات ساعت برق تولید خواهد کرد. ** تاریخچه نیروگاه های تلمبه ذخیره ای در جهان بهره برداری از نخستین نیروگاه تلمبه ذخیره ای در جهان، از سال 1890 میلادی در کشورهای ایتالیا و سوئیس آغاز شده و در حال حاضر، بیش از 220 هزار مگاوات نیروگاه تلمبه ذخیره ای در جهان در حال بهره برداری است. این در حالی است که حدود سه درصد انرژی الکتریکی تولیدی در دنیا، توسط این نیروگاه ها تامین شده و بطور نمونه 25 هزار مگاوات برق تولیدی کشور آمریکا (3.5 درصد کل انرژی تولیدی این کشور)و 30 هزار مگاوات برق تولیدی کشور ژاپن (15 درصد کل انرژی تولیدی این کشور) از طریق نیروگاه های تلمبه – ذخیره ای تامین می شود و راه اندازی این نیروگاه ها تنها بین یک تا چهار دقیقه زمان لازم دارد. ** تاریخچه سد و نیروگاه سیاه بیشه مطالعات نخستین احداث نیروگاه های تلمبه ذخیره ای در ایران با درخواست از مهندسان مشاور بلژیکی در منطقه البرز و در قالب همکاری دو دولت ایران و بلژیک آغاز و در سال 1349 گزارشات اولیه آن توسط شرکت تراکسیونل بلژیک به وزارت نیرو ارائه شد. عملیات مقدماتی زمین شناسی در اوایل سال 1357 آغاز شد که با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و قطع همکاری مشاوران خارجی متوقف شد. در سال 1362 مطالعات طراحی فاز 2 و تهیه اسناد مناقصه توسط مشارکتی از شرکنهای مشانیر/ لامایر آغاز و در سال 1364 به پایان رسید. در فاصله سال های 1364 تا 1371 کارهای مطالعاتی تکمیل و طراحی جزئیات از سوی مشارکتی از شرکت های مشانیر/ لامایر انجام شد. در همین مدت جهت تسریع در انجام کارهای اجرایی بعضی از قسمت های پروژه مانند ساخت تونل های انحراف سدهای بالا و پایین، قسمتی از تونل دسترسی به مغار نیروگاه، تونل زهکشی نیروگاه به همراه بعضی از آزمایشات انفجاری و تراکم صحرایی تکمیل شد که این فعالیت ها تا سال 1371 ادامه داشت. پس از آن تمام عملیات اجرایی از سال 1371 تا 1380 تعطیل و مجددا با عملیات تزریق تونل های انحراف از سال 1381 از سر گرفته شد. همچنین بازنگری فنی و اقتصادی طرح که از سال 1378 توسط شرکت های EDF فرانسه و مشانیر آغاز شده بود، در سال 1381 به اتمام رسید. ** موقعیت و مشخصات رودخانه چالوس رودخانه چالوس دارای حوضه آبریزی کاملا کوهستانی است و سرچشمه های آن ارتفاعات چهار هزار متری واقع در البرز مرکزی بوده که معروف ترین آنها کندوان است. سرشاخه های عمده رودخانه عبارت از کندوان، دونا، گرم رودبار، الیکا و انگوران است که در نهایت پس از پیوستن به رودخانه های رودبند و دلیر در پایین دست، روانه دریای مازندران می شود. ** اهداف پروژه ایجاد تعادل در شبکه برق کشور در ساعات پرباری و کم باری، تولید انرژی برق آبی با ظرفیت 1040 مگاوات در ساعت پرباری شبکه، مصرف کننده مطمئن انرژی به میزان 960 مگاوات در ساعت کم باری شبکه، اشتغالزایی در حین اجرای طرح و زمان بهره برداری و ایجاد محیط گردشگری و توریستی، از جمله اهداف احداث این سد و نیرگاه است. ** موقعیت جغرافیایی طرح ساختگاه سدها و نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه در 125 کیلومتری شمال تهران و 12 کیلومتری شمال تونل کندوان در استان مازندران و در مسیر رودخانه چالوس قرار گرفته که به دلیل نزدیکی به روستای سیاه بیشه به همین نام خوانده می شود. ** ویژگی ها و شاخص های طرح این طرح به عنوان نخستین نیروگاه تلمبه ذخیره ای کشور به اجرا رسیده که مطرح بودن به عنوان یکی از نخستین سدهای CFRD (سنگریزه ای با روکش بتنی) ایران، اجرای شفت های مایل 67 درجه ای از لحاظ حفاری در آن، اجرای پوشش فلزی در شفت مایل به طول حدود 500 متر، قرار داشتن در کنار جاده اصلی چالوس در نزدیکی شهر تهران و در اقلیم آب و هوایی خاص و تخلیه و پر شدن مخزن سد در مدت زمان چهار تا پنج ساعت، از جمله مشخصه های بارز آن است. ** مشخصات سدها سد بالا - مشخصات بدنه تاج سد بالا در 2411.5 متری از سطح دریا واقع شده است. نوع سد آن سنگریزه ای با روکش بتنی(CFRD)، تراز تاج سد 2411.5 m.a.s.l، ارتفاع سد از پی 82.5 متر، طول تاج سد 436 متر، عرض تاج سد 12 متر و حداکثر عرض سد در پی 215 متر است. سد بالا- مشخصات مخزن حوضه آبریز سد بالا 19.3 کیلومترمربع است که حداکثر تراز بهره برداری مخزن 2407.6 متر از سطح دریا بوده و حجم مخزن آن 4.3 میلیون مترمکعب، مساحت دریاچه آن 182 هزار مترمربع، طول مخزن آن یک کیلومتر و حداکثر سیلاب محتمل 210 متر مکعب بر ثانیه است. سد بالا- مشخصات سرریز موقعیت سرریز سد در جناح چپ آن است که از نوع سرریز آزاد پلکانی است. دبی طراحی آن 203 متر مکعب بر ثانیه بوده، سیستم استهلاک انرژی آن حوضچه آرامش است و طول شوت و عرض تاج آن نیز به ترتیب 560 و 20 متر است. سد بالا- مشخصات سیستم انحراف موقعیت سیستم انحراف در جناح راست سد بوده که دارای یک عدد تونل به قطر 2.95 متر و طول 594 متر است و حداکثر ظرفیت تخلیه آن 22.9 متر مکعب بر ثانیه است. سد پایین- مشخصات بدنه تاج سد پایین در تراز 1911.5 متر از سطح دریا بر روی رودخانه چالوس و در فاصله حدود سه کیلومتری از سد بالا ساخته شده که به این ترتیب، اختلاف تراز بین دو سد حدود 500 متر است. نوع سد آن سنگریزه ای با روکش بتنی (CFRD)، تراز تاج سد 1911.5 m.a.s.l، ارتفاع سد از پی 102 متر، طول تاج سد 332 متر، عرض تاج سد 12 متر و حداکثر عرض سد در پی 382 متر است. سد پایین- مشخصات مخزن حوضه آبریز سد پایین 93.8 کیلومترمربع است که حداکثر تراز بهره برداری مخزن 1905.2 متر از سطح دریا بوده و حجم مخزن آن 6.9 میلیون مترمکعب، مساحت دریاچه آن 240 هزار متر مربع، طول مخزن آن 1.1 کیلومتر و حداکثر سیلاب محتمل 910 متر مکعب بر ثانیه است. سدپایین- مشخصات سرریز موقعیت سرریز سد در جناح چپ آن است که از نوع سرریز آزاد پلکانی است. دبی طراحی آن 860 مترمکعب بر ثانیه بوده، سیستم استهلاک انرژی آن حوضچه آرامش است و طول شوت و عرض تاج آن نیز به ترتیب 227 و 30 متر است. سد پایین- مشخصات سیستم انحراف موقعیت سیستم انحراف در جناح راست سد بوده که دارای یک عدد تونل به قطر چهار متر و طول 707 متر است و حداکثر ظرفیت تخلیه آن 32 متر مکعب بر ثانیه است. ** ساختمان نیروگاه نیروگاه سیاه بیشه از نوع زیرزمینی و در حدفاصل سدهای بالا و پایین در فاصله سه کیلومتری پایین دست سد بالا قرار گرفته است. مجموعه نیروگاه دارای سه مغار است که مغار نیروگاه به طول 131 متر، عرض 24.5 متر و ارتفاع 46.5 متر، مغار ترانسفورماتور به طول 160.5 متر، عرض 15.5 متر و ارتفاع 27 متر و مغار دریچه ها به طول 90.5 متر، عرض 5.5 متر و ارتفاع 10.5 متر تعبیه شده اند. ** سیستم انتقال آب نیروگاه در سیستم انتقال این نیروگاه تعداد دو رشته آبراهه طراحی شده که طول هر یک دو هزار و 200 متر بوده، ظرفیت آبگذری هر یک 130 مترمکعب بر ثانیه، دبی طراحی زمان پمپاژ هر آبراهه 100 مترمکعب بر ثانیه، قطر شفت های مایل آنها پنج متر و طول هر شفت مایل 504 متر است که پوشش شفت نیز از نوع فلزی می باشد. ** تونل های پایاب نیروگاه وظیفه این تونل ها هدایت و انتقال آب خروجی نیروگاه به دریاچه سد پایین و برعکس است. تعداد این تونل ها دو رشته است که قطر هر یک هفت متر بوده، طول تونل چپ 225 متر و طول تونل راست 264 متر است. ** تجهیزات اصلی نیروگاه پمپ توربین نیروگاه تلمبه ذخیره ای سیاه بیشه از نوع فرانسیس عمودی است، ارتفاع خالص حداکثر و حداقل پمپ توربین ها به ترتیب 511.3 و 460.6 متر است. دبی خروجی هر یک از توربین ها با ارتفاع آب متوسط حدود 65 متر مکعب بر ثانیه و توان خروجی آنها حدود 260 مگاوات در حالت تولید خواهد بود که این مقادیر در زمان پمپاژ به ترتیب 50 متر مکعب بر ثانیه و 240 مگاوات توان مصرفی خواهند بود. ** احجام کلی طرح حجم کل بتن ریزی 504 هزار مترمکعب، حجم کل خاکریزی بدنه سدها 4.1 میلیون مترمکعب، حجم کل حفاری و سنگبرداری 8.6 میلیون مترمکعب، حجم کل حفاری زیرزمینی 700 هزار مترمکعب، طول تونل های زیرزمینی 12.4 کیلومتر، طول کل جاده های دسترسی 26.5 کیلومتر، طول پرده آب بند 112 کیلومتر و طول گالری های زهکش و تزریق هزار و 500 متر است که تعداد 925 عدد تاندون به طول مجموعا 26 هزار و 665 متر در آن نصب شده و تعداد مونوبارهای اجرا شده زیرزمینی آن هزار و 571 عدد به طول 27 هزار و 568 متر است. ** فعالیت های جانبی طرح از جمله فعالیت های جانبی طرح می توان به جاده جایگزین چالوس، تونل جایگزین چالوس، طرح احیاء و جنگلکاری، طرح ساماندهی و مطالعات میراث فرهنگی و گردشگری اشاره کرد. این موفقیت بسیار بزرگ در صنعت ساخت سدها و نیروگاه ها که برای نخستین بار با فناوری جدید حاصل شده، از سد و نیروگاه سیاه بیشه یک مجموعه استثنایی ساخته که می توان از آن به عنوان افتخار مهندسی ایران یاد کرد که به رغم دشواری ها و پیچیدگی های کار، با توان علمی و فنی کشور عملیاتی و اجرایی شده است. به گفته حمید چیت چیان وزیر نیرو، وجود این نیروگاه یکی از مهم ترین مکمل ها و نیازهای شبکه برق سراسری بود تا با وارد یا خارج کردن تولید خود در کمتر از یک دقیقه به پایداری شبکه بیافزاید. وی وجود این نیروگاه ها را برای به حداقل رسانیدن نوسانات طبیعی نیروگاه های تجدیدپذیر باید و خورشیدی موثر توصیف و تاکید کرد: این نیروگاه ها نقش بی بدیلی در کنترل فرکانس و پایداری شبکه برق سراسری ایفا می کنند. بهره برداری از سدها و نیروگاه سیاه بیشه در استان مازندران به عنوان نخستین سد و نیروگاه تلمبه ذخیره ای در کشور، بار دیگر توان و قابلیت بالای متخصصان ایرانی در اجرای پروژه های بزرگ را به منصه ظهور رسانید که برگی زرین از تجلی اراده ملی در تحقق شعار ما می توانیم است. * منبع: خبرگزاری ایرنا، چهارشنبه 18 شهریور 1394