Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 179715
تاریخ انتشار : 19 شهریور 1394 0:0
تعداد مشاهدات : 187

انقلاب اسلامی و نظام بین الملل - بخش دوم و پایانی

تأثیر انقلاب اسلامی بر نظام بین الملل
انقلاب اسلامی ایران، به دلیل داشتن ماهیت اسلامی دارای جنبه جهان شمولی بوده و با نگاه و بینش جهانی خود، نقش ها و رسالت هایی را در قبال جهان برای خود طراحی کرده است. عدالت یکی از مهم ترین اهداف در سطح ساختارهای درونی جوامع و نیز در سطح نظام بین الملل، تحقق قسط و عدالت، ذکر شده است. انقلاب اسلامی ایران، کارکرد نظام بین الملل را به دلیل خودخواهی، دوری از معنویت، برداشت مادی گرایانه از عدالت و رفتار ظالمانه قدرت های بزرگ در سلطه گری، زیر سؤال برد و به چالش کشید. یک. عدالت به مفهوم غربی نخستین فردی که در آستانه مدرنیته به تعریف عدالت دست زده است، فیلسوف انگلیسی، توماس هابز می باشد. وی در کتاب لویاتان، عدالت را این طور تعریف می نماید: «اینکه انسان ها قراردادهای منعقده را اجرا نمایند». (حاجی حیدر، 1388) برتراند راسل نیز می گوید: عدالت عبارت از هر چیزی است که اکثریت مردم آن را عادلانه بدانند. یا عبارت از نظامی است که آنچه را که به تصدیق عموم، زمینه هایی برای نارضایتی مردم فراهم می کند به حداقل برساند. (حکیمی، 1376: 44) نتیجه اینکه مفهوم عدالت، نزد اندیشمندان غربی، امری نسبی و به فراخور زمان ها، مکان ها، اشخاص و اقوام مختلف، قابل تغییر و یک مفهوم مادی و عرفی محض است. بیشتر حکومت های غربی به عناوینی مانند دموکراسی لیبرال، پارلمانتاریستی، اقتصاد کلاسیک آدام اسمیت، اخلاقیات ماتریالیستی غربی و ... که همه از ریشه سیاسی و اجتماعی اومانیسم نشأت گرفته است، وابسته اند. مشکل عدالت بین المللی یا جهانی در این است که اتفاق نظری بر سر اصول کلی وجود ندارد و سازمان ملل متحد نیز عدالت را بدون پردازش چارچوب مفهومی و معنایی آن، بلکه با روش برهانی و استقرایی مبتنی بر عملکرد ناعادلانه شورای امنیت پی ریزی کرده است. بنابراین، عدالت اجتماعی و جهانی از دیدگاه دموکراتیک غربی، نوعی ظلم و بیدادگری نسبت به انسانیت است. (موسوی، 1380: 207 ـ 206) دو. عدالت به مفهوم اسلامی شهید مطهری در کتاب عدل الهی چهار برداشت از عدل را بیان می کند: 1. موزون بودن. 2. تساوی و برابری و رفع تبعیض. 3. رعایت حقوق افراد و دادن پاداش و امتیاز بر اساس میزان مشارکت آنها. 4. رعایت استحقاق ها. در بحث عدالت اجتماعی، عدالت به معنای تساوی و برابری و رفع تبعیض، خصوصاً با توجه به اینکه در این بحث استعدادها و استحقاق ها یکسان است مناسب تر خواهد بود. عدالت گستری و استقرار نظم مطلوب در سطح نظام بین المللی دارای دو بعد ایجابی و سلبی است. وجه سلبی آن متضمن و مستلزم شالوده شکنی نظم بین المللی است. وجه ایجابی آن نیز تبیین و ترویج و تثبیت نظم عادلانه اسلامی و فراهم ساختن لوازم آن در نظام جهانی است. جمهوری اسلامی معتقد است به جای رابطه قدرت که خود عامل بی عدالتی است، گفتمان عدالت محور، می تواند جایگزین مناسبی برای گفتمان قدرت در عرصه بین المللی باشد. (صادقی، 1388: 304 ـ 302) حضرت امام(رحمه الله علیه) مظاهر سیاسی عصر چون استعمار، استبداد، ظلم و ستم را نشأت گرفته از مهجوریت عدالت و فراموشی فطرت و توجه به گرایش شدید به دنیا و دنیاگرایی و ماده پرستی می داند و می فرماید: ما در عصری به سر می بریم که سازمان های به اصطلاح حقوق بشر، نگهبان منافع ظالمانه ابرجنایتکاران و مدافع ستمکاری آنان و بستگان آنان هستند. (امام خمینی، 1379: 18 / 23) مقام معظم رهبری نیز، فساد و قدرت طلبی، فقدان اخلاق و معنویت، بی توجهی به مصالح ملت ها، استعمار سایر ملت ها، تبعیض نژادی، سلطه رسانه ای قدرت های استکباری، اعمال زور با ابزار علم و ... را از شاخصه های بی عدالتی در جهان می داند (صادقی، 1388: 528 ـ 514) و می فرماید «تحقق حقیقی عدالت با دو مفهوم عقلانیت و معنویت به شدت درهم تنیده است ...» (جاویدی، 1385: 33، 90 ـ 89) در گفتمان انقلاب اسلامی ایران، امروز نماد بی عدالتی را می توان در رفتار شورای امنیت سازمان ملل و سلطه گری آمریکا و اسرائیل به عینه مشاهده کرد. (مولانا، 1387: 13) صلح و امنیت الف) صلح از منظر غرب در فرهنگ سیاسی، صلح به معنای حالت آرامش در روابط عادی با کشورهای دیگر و فقدان جنگ و نیز فقدان نظام تهدید است. مفهوم صلح در جهان معاصر دستخوش سه گونه تحول شده است: 1. تحول در ماهیت صلح یا تحول در نگاه جهانی به مفهوم صلح مفهوم صلح به لحاظ ماهوی متحول شده است. نگاه امروزی به ماهیت صلح نگاهی متفاوت از گذشته است. صلح منفی «مفهوم سنتی»: صلح در این معنی یعنی عدم جنگ؛ هرگاه کشوری مورد تهدید، توسل به زور یا اعمال خشونت و تجاوز قرار نگیرد صلح تحقق یافته است. (1) صلح مثبت: به معنی استقرار نظام اجتماعی ـ انسانی که در بر دارنده سه مشخصه اصلی فقدان اعمال زور، آزادی فردی و عدالت اجتماعی و مبتنی بر گذار از حداقل شرایط صلح به سمت حداکثرسازی وضعیت هایی است که در آن زندگی پایدار بشر در همه محیط های سیاسی، فرهنگی، تمدنی و جغرافیایی میسر گردد. (ساعد، بی تا: 7 ـ 6) 2. تحول مصداقی مراد از این تحول، گسترش دامنه صلح منفی از مخاصمات بین المللی به مخاصمات غیر بین المللی است. 3. تحول در اهداف وانگیزه های صلح در حقوق یین الملل سنتی برخورد با پدیده صلح تقلیل گرا و هدف تمام تلاش ها و تدابیری که به منظور استقرار صلح انجام می شد حفظ امنیت ملی بود. (بوتول، 1371: 125 ـ 124) شورای امنیت به دلیل سلطه غرب و آمریکا بر آن، اغلب در زمینه صلح منفی اقدام کرده است. سازمان ملل متحد نیز صلح را بدون پردازش چارچوب مفهومی و معنایی آن، بلکه با روش برهانی و استقرایی مبتنی بر عملکرد ناعادلانه شورای امنیت پی ریزی کرده است. در نتیجه ادراک معنایی روشن و عام از این مقوله و همچنین ارتباطی که با مسئله «امنیت بین المللی» دارد کاملاً در انحصار عملکرد خاص شورای امنیت درآمده است. (ساعد، بی تا: 16) ب) صلح از نظر اسلام صلح از نظر اسلام عبارت است از: هم زیستی و سازشی که نام خدا را که عبارت از عدالت اجتماعی و امنیت عمومی برای مردم است، روی کره زمین برقرار سازد، نه صرف خودداری از جنگ، به هر قیمتی که تمام شود. (سید قطب، 1374: 62) از منظر رهبر کبیر انقلاب اسلامی، صلح و امنیت به عنوان یکی از شاخص های اصلی در روابط بین الملل محسوب می شود و تنها استثنای آن که جنگ را مجاز می داند، دفاع مشروع جمعی و فردی است که به عنوان ضرورت حفظ اساس دین و حفظ قلمرو، به کار گرفته می شود. (ستوده و دانشیار، 1388: 36) انقلاب اسلامی، کارکرد نظام بین الملل در جهت برقراری صلح و امنیت جهانی را زیر سؤال می برد و صلح عادلانه (2) را مطرح می نماید و معتقد است ساختار نظام بین الملل خود عامل تهدید کننده صلح و امنیت جهانی است و برقراری صلح و روابط مسالمت آمیز فقط از طریق مقابله با ظلم و ستمگری امکان پذیر است. اصالت و نوآوری گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه سلطه ستیزی و کوشش برای صلح و آرامش، همان قدر که قدرت و مشروعیت سلطه گران و دستگاه های تبلیغاتی آنها را به تکاپو انداخته است، آن را نیز بین قشرهای مختلف ملل، به ویژه نزد ملت ها و گروه هایی که سال ها تحت استعمار و استثمار بوده اند، با استقبال توأم با هیجان فوق العاده روبه رو کرده است. (مولانا، 1388: 101) کارکرد ایجابی انقلاب اسلامی ایران سؤالی که در اینجا باید به آن پاسخ دهیم این است: کارکرد ایجابی انقلاب اسلامی ایران چه بوده است؟ و چقدر توانسته است در وضع موجود، تغییرات به وجود آورد؟ انقلاب اسلامی ایران ابتدا با اشغال سفارت آمریکا در تهران به سرعت اقتدار آمریکایی ها در منطقه و جهان را مورد تردید جدی قرار داد و ارعاب آمریکایی‏ها برای اولین بار بی‏پاسخ ماند. اساساً بازدارندگی از نظر آمریکایی‏ها، یعنی درک قدرت آنها توسط طرف مقابل و بزرگ ترین شکست برای آمریکایی‏ها وقتی است که قدرت و ارعاب آنها توسط طرف مقابل درک نشود و این ناشی از شناخت عمیق امام از مفهوم قدرت در روابط بین‏الملل بود. (سلامی، 1381: 208) ثانیاً؛ انقلاب اسلامی ایران، مسیر مبارزه علیه اسرائیل را از یک مسیر ملی‏گرایی عربی مرده منجمد، به یک روند اسلام‏گرایی تغییر حالت داد و در جهت جهانی سازی مبارزه با صهیونیسم حضرت امام(رحمه الله علیه) آخرین روز جمعه ماه مبارک رمضان را به عنوان «روز جهانی قدس» اعلام کرد. افزون براین، احیای مراسم برائت از مشرکین در حج ابراهیمی و ابراز انزجار مسلمانان از جنایت های اسرائیل در سرزمین های اشغالی و ... موجی از خشم و وحشت را در میان سران رژیم صهیونیستی در قبال انقلاب اسلامی به دنبال داشت. (مجرد، 1386: 135 ـ 133) حزب‏الله به عنوان اولین نماد یک سازمان پیروز علیه اسرائیل که افسانه شکست‏ناپذیری این رژیم را بر هم زد، مولود انقلاب اسلامی است. (همان: 210) ثالثاً؛ وقوع انقلاب ایران راهبردهای منطقه‏ای دو ابرقدرت را دچار تغییر کرد و سپس باعث تغییراتی در راهبردهای جهانی آنها شد. در رابطه با بلوک غرب، انقلاب اسلامی در کشوری که ژاندارم آمریکا در منطقه بود ـ کشوری که باید در برابر حرکت های ضدغربی بایستد ـ اتفاق افتاده بود. بنابراین، بلافاصله با انحلال دکترین نیکسون یک شکاف آشکار قدرت در منطقه پدید آمد. ضمناً ایران به سرعت از پیمان سنتو خارج و باعث فروپاشی آن گردید و بدین وسیله بین پیمان های ناتو و سیتو فاصله افتاد. در رابطه با بلوک شرق، با پیروزی انقلاب اسلامی، امنیت داخلی و منافع جهانی شوروی تحت‏الشعاع قرار گرفت، انقلاب اسلامی با تغییر ایدئولوژی و ماهیت حرکت های انقلابی در جهان اسلام که بسیاری از آنها قبلاً کمونیست یا به شوروی گرایش داشتند، نفوذ بین‏المللی این کشور را تضعیف کرد و بدین گونه در شمار علل فروپاشی اتحاد شوروی قرار گرفت. (ملکوتیان، 1381: 82) رابعاً؛ فعال شدن جنبش بنیادگرایی اسلامی در سه دهه گذشته را می‏توان بازگشت به هویت اسلامی و متأثر از الگوهای رفتاری انقلاب ایران دانست. حرکت‏ها و جنبش‏های اسلامی، مانند نهضت ملی فلسطین، نهضت اخوان المسلمین و جماعة‏المسلمین در قرن بیستم همواره نمادی از احیاگری و مبارزه علیه استعمار و استبداد در جهت وحدت مسلمانان بوده‏اند. (ستوده و دانشیار، 1380: ش 16، 168 ـ 167) انقلاب اسلامی، همچنین با ارائه خط مشی و راهبردهایی همچون دعوت از ملت ها برای بازگشت به ارزش های اصیلشان، بیان آثار سوء و مخرب سلطه قدرت های استکباری بر ملت ها، به کارگیری واژه های قرآنی استکبار و طاغوت برای استکبار جهانی، ارائه تجربه خویش در مبارزه با قدرت های بزرگ و دعوت از ملت های تحت سلطه برای الگوگیری از انقلاب اسلامی، اقدام به «ایجاد فرهنگ و تفکر ظلم ستیزی و نفی سلطه در جهان» کرد و به ملت های مسلمان، این حقیقت را فهماند که تنها بازگشت به دین و ارزش های اسلامی است که می تواند راهگشای مشکلات و تأمین کننده مصالح آنها باشد. (مجرد، 1386: 138 ـ 137) در مجموع با توجه به کارکرد ایجابی انقلاب اسلامی ایران، جامعه جهانی شاهد شکل گیری و صف بندی دو اردوگاه در مقابل یکدیگر می باشد. در یکی از اردوگاه ها دولت های سلطه گر و دولت های وابسته به سلطه گران حضور دارند و اردوگاه دیگر ملت ها و گروه های اجتماعی و دولت های برخاسته از درون توده های مردم که ستیز خود را با نظام سلطه آغاز کرده و در حال گسترش است تشکیل می دهد. الف) اردوگاه سلطه گران می توان مدعی شد که رهبری نظام سلطه در این دوران با آمریکا می باشد که هم دارای قدرت سخت افزاری غالب و هم دارای انگیزه لازم برای استقرار در چنین جایگاهی می باشد. در حلقه دوم سلطه گران، اتحادیه اروپا به ویژه قدرت های صاحب حق وتو مانند: انگلیس و فرانسه و تا حدودی آلمان قرار گرفته اند. در حلقه سوم، دولت های توسعه یافته و غیر غربی مانند: ژاپن، چین و روسیه مشاهده می گردند و در حلقه چهارم نیز دولت های وابسته و تحت نفوذ غرب هستند که دوام و بقای خود را در پشتیبانی و حمایت نظام سلطه می بینند و در نتیجه خود به عنوان مهره هایی در خدمت سلطه گران عمل می کنند. (محمدی، 1386: 55 ـ 54) ب) اردوگاه سلطه ستیز تحلیل انقلاب اسلامی در سطح کلان نشان می دهد که انقلاب ایران اساساً در تعارض با نظام بین الملل رخداد و ارزش ها و هنجارهایی را مطرح کرد که با منافع قدرت های سلطه گر تعارض داشت. برخی از این ارزش ها عبارتند از: استقلال، آزادی، عدالت، حق تعیین سرنوشت، همبستگی و اتحاد مستضعفان، بیداری مسلمانان، حقانیت ملت های محروم، حق طلبی، همکاری، همیاری و از طرف دیگر مبارزه علیه قدرت طلبی، غارتگری، زورگویی، انحصارطلبی، پایگاه خارجی، تجاوز، امپریالیسم، استعمار، جهالت، تفرقه و اختلاف. انقلاب اسلامی ایران تلاش کرده تا از طریق طرح این ارزش ها، افکار عمومی ملت های محروم و مستضعف جهان سوم را جهت تغییر و تحول نظام بین الملل تحت تأثیر قرار دهد و ارزش های مطرح شده را از طریق تبلیغ و الگودهی تبدیل به هنجار سازد. (مجرد، 1386: 111) ایران اسلامی امروز به عنوان قدرت برتر منطقه به رسمیت شناخته شده و ملت های جهان به مواضع این کشور نگاه می کنند و می توان ادعا کرد که نبض ملت های محروم جهان با نبض ملت ایران در طپش است. (محمدی، 1386: 61) شیعیان جهان، حلقه دوم این جبهه را تشکیل می دهند؛ چراکه اصولاً مکتب تشیع از دل اعتراض و مقابله با نظام های سلطه گر بیرون آمده است. در حلقه سوم این جبهه، سایر مسلمانان که جمعیتی متجاوز از یک میلیارد نفر را تشکیل می دهند. در حلقه چهارم نیز، ملت های محروم و زجر کشیده غیر مسلمان در جهان سوم قرار دارند؛ ملت هایی که طعم استثمار و بهره کشی نظام سلطه را در طول چند قرن اخیر کشیده اند و در نهایت در حلقه پنجم، توده های مردم در کشورهای توسعه یافته قرار دارند؛ آنها که در تأمین نیازهای دولت های سلطه گرا باید به عنوان سیاهی لشکر مورد استفاده قرار گیرند. نظیر: جنبش های ضد جنگ، ضد جهانی سازی و ... . (همان: 63 ـ 61) نتیجه انقلاب اسلامی ایران، به دلیل داشتن ماهیت اسلامی دارای جنبه جهان شمولی بوده و با نگاه و بینش جهانی خود، نقش ها و رسالت هایی را در قبال جهان برای خود طراحی کرده و اصولی را به عنوان سیاست خارجی خود برگزیده و در راستای تحقق آنها گام برداشته و برمی دارد که باعث شده انقلاب اسلامی، منشأ تأثیرات، تغییرات و تحولات متعددی بر نظام بین الملل باشد. ازجمله مهم ترین این تأثیرات می توان به تأثیراتی همچون: به چالش کشیدن و زیر سؤال بردن ساختار سیاسی و کارکرد نظام بین الملل، مورد تردید جدی قرار گرفتن اقتدار آمریکایی ها در منطقه و جهان، بی اعتباری نظام دوقطبی حاکم بر جهان و ارائه راه سوم، جهانی سازی مبارزه با صهیونیسم، تغییر راهبردهای منطقه‏ای دو ابرقدرت، فروپاشی اتحاد شوروی، بیداری اسلامی در منطقه و جهان، اشاره کرد. انقلاب اسلامی، همچنین با ارائه خط مشی و راهبردهایی همچون دعوت از ملت ها برای بازگشت به ارزش های اصیلشان، بیان آثار سوء و مخرب سلطه قدرت های استکباری بر ملت ها، اقدام به «ایجاد فرهنگ و تفکر ظلم ستیزی و نفی سلطه در جهان» کرد و به ملت های مسلمان این حقیقت را فهماند که تنها بازگشت به دین و ارزش های اسلامی است که می تواند راهگشای مشکلات و تأمین کننده مصالح آنها باشد. در مقابل، قدرت های ضد انقلاب و سلطه گر (طرفدار وضع موجود به رهبری آمریکا) بلافاصله درصدد برآمدند تا از گسترش انقلاب اسلامی جلوگیری به عمل آورده و در صورت امکان، حتی انقلاب اسلامی را نیز سرنگون نمایند که این تقابل همچنان وجود دارد. پی نوشت: [1]. چنین برداشتی از صلح را گالتونگ صلح منفی می نامد «رویکردی حداقلی». 2. گفتمان صلح عادلانه، تلاقی عدالت با مقوله صلح انسانی است که در آن، عدالت به مثابه هدف و صلح به عنوان وسیله تلقی می گردد. منابع و مآخذ آخوندی ممقانی، حسین، بازتاب انقلاب اسلامی بر راهبردهای آمریکا در منطقه خلیج فارس، پایان نامه، قم، انتشارات دانشگاه باقرالعلوم(علیه السلام). آقایی، سید داوود، 1381، ایران و سازمان های بین المللی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. احمدی، حسین پور، 1386، انقلاب اسلامی و نظام ج.ا.ا در بازتاب فرایند جهانی شدن همسویی، تقابل یا تعامل، تهران، نشر عروج. اردستانی، حسین، 1378، «جنگ تحمیلی، تأثیر تحولات صحنه نبرد بر استراتژی قدرت های بزرگ»، فصلنامه امنیت ملی، سال اول، شماره اول، پاییز 78. اسپوزیتو، جان. ال.، 1382، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن مدیر شانه چی، تهران، باز. امام خمینی، سیدروح الله، 1376، تفسیر سوره حمد، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چ 3. ــــــــــــــ ، 1379، صحیفه نور، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی. باقری، علی، 1376، مبانی عدالت اقتصادی در اسلام و سایر مکاتب، قم، انتشارات دانشگاه مفید. بختیاری، صادق، 1382، تحلیلی از توزیع درآمد با استفاده از روش پارامتریک، تهران، وزارت امور اقتصادی و دارایی. برهانی، هادی، 1378، «نگاهی به ریاست ایران بر سازمان کنفرانس اسلامی در میانه راه»، فصلنامه خاورمیانه، شماره 19. بوتول، گاستون، 1371، جامعه شناسی صلح، ترجمه دکتر هوشنگ فرخجسته، تهران، نشر شیفته. بی نا، 1378، دستاوردهای عظیم انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در گستره جهان، ج 1، تهران، مرکز رسیدگی به امور مساجد. جاویدی، مجتبی، 1385، قاموس عدالت؛ بررسی مبانی نظری و عملی مفهوم عدالت در کلام مقام معظم رهبری، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. جمشیدی، محمدحسین، 1380، نظریه عدالت؛ از دیدگاه فارابی، امام خمینی، شهید صدر، تهران، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. حاجی حیدر، حمید، 1388، «تحول تاریخی مفهوم عدالت»، فصلنامه علوم سیاسی، ش 45. حسینی اسفیداواجانی، مهدی، 1385، «سیاست خارجی ایران و نظام بین الملل کنونی»، مجله اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، شماره 225، خرداد و تیر 85 . حکیمی، محمدرضا، 1376، «حقوق و عدالت»، نقد و نظر، ش 3 ـ 2، بهار و تابستان. داستانی بیرکی، علی، 1381 ، سیاست خارجی و روابط بین الملل ازدیدگاه امام خمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تبیان دفتر 28. دامن پاک جامی، مرتضی، 1388، «دیپلماسی انرژی دولت نهم»، مجموعه مقالات گزارش جمهور؛مبانی حکمی و سیاست عملی دولت نهم در روابط بین الملل، تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری. داوری اردکانی، رضا، 1361، انقلاب اسلامی و وضع کنونی عالم، تهران، مرکز فرهنگی علامه طباطبایی. دهشیری، محمدرضا، 1379، درآمدی بر نظریه سیاسی امام خمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ــــــــــــــ ، 1388، بازتاب مفهومی و نظری انقلاب اسلامی ایران در روابط بین الملل، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی. ساعد، نادر، بی تا، درآمدی برچارچوبهای مفهومی گفتمان صلح عادلانه، به نقل از سایت مجمع جهانی صلح اسلامی. ستوده، محمد، 1385، تحولات نظام بین الملل و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم، بوستان کتاب. ستوده، محمد و علیرضا دانشیار، 1380، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و ساختار نظام بین الملل»، مجله علوم سیاسی، شماره 16، زمستان. ــــــــــــــ ، 1388، «آسیب شناسی روابط بین الملل از دیدگاه امام خمینی(رحمه الله علیه)»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال ششم، شماره 19 زمستان. سجادی، سیدجعفر، 1361 ق، فرهنگ علوم عقلی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران. سلامی، حسین، 1381، «تأثیر انقلاب اسلامی بر تحولات منطقه و جهان»، مجله اندیشه انقلاب اسلامی، شماره 4، زمستان 81 . سید قطب، 1374، اسلام و صلح جهانی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی و زین العابدین قربانی، تهران، دفتر نشرفرهنگ اسلامی، چ 6. صادقی، زهرا، 1388، «تبیین دو مفهوم صلح و عدالت و جایگاه آن در سیاست خارجی دولت نهم»، مجله راهبرد یاس، شماره 17، بهار 88 . طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج 14، تهران، دارالکتاب الاسلامیه. علی بابایی، غلامرضا، 1383، فرهنگ روابط بین الملل، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی. فراتی، عبدالوهاب، 1381، انقلاب اسلامی و بازتاب آن، قم، انجمن معارف اسلامی ایران. ــــــــــــــ ، 1381، انقلاب اسلامی و بازتاب آن، قم، زلال کوثر. قوام، عبد العلی، 1372، اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، تهران، سمت. کدیور، جمیله، 1374، رویارویی انقلاب اسلامی در ایران و امریکا، تهران، اطلاعات. له دین، مایکل و لوئیس ویلتام، 1362، هزیمت یا شکست رسوای آمریکا، ترجمه احمد سمیعی، تهران، نشر ناشر. متقی نژاد، سیدمحمدعلی، 1388، «نقش دولت نهم در پویایی جنبش عدم تعهد»، مجموعه مقالات گزارش جمهور؛مبانی حکمی و سیاست عملی دولت نهم در روابط بین الملل، تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری. متقی، ابراهیم، 1376، تحولات سیاست خارجی: مداخله گرایی و گسترش، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. مجرد، محسن، 1386، تأثیر انقلاب اسلامی بر سیاست بین الملل، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. مجیدی، محمدرضا، 1388، «دیپلماسی چند جانبه دولت نهم در یونسکو»، مجموعه مقالات گزارش جمهور؛مبانی حکمی و سیاست عملی دولت نهم در روابط بین الملل، تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری. محمدی، منوچهر، 1377، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دادگستر. ــــــــــــــ ، 1386، آینده نظام بین الملل و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، وزارت امورخارجه مرکز چاپ و انتشارات. ــــــــــــــ ، 1387، بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. ــــــــــــــ ، 1388، «دولت نهم و نظام بین الملل»، مجموعه مقالات گزارش جمهور؛مبانی حکمی و سیاست عملی دولت نهم در روابط بین الملل، تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری. معین، محمد، 1362، فرهنگ فارسی معین، ج 2، تهران، مؤسسه امیرکبیر. ملکوتیان، مصطفی، 1384، «تأثیرات منطقه ای و جهانی انقلاب اسلامی ایران»، مجله مطالعات انقلاب اسلامی، شماره 1، تابستان 84 . موسوی، سید جمال الدین، 1380، عدالت اجتماعی در اسلام، تهران، مؤسسه دانش و اندیشه معاصر. مولانا، سیدحمید، 1387، مقدمه ای بر عدل و صلح، تهران، نشر جمهور. ــــــــــــــ ، 1388، «مؤلفه های بنیادین در سیاست خارجی دولت نهم»، مجموعه مقالات گزارش جمهور؛ مبانی حکمی و سیاست عملی دولت نهم در روابط بین الملل، تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری. نیک گهر، عبدالحسین، 1373، مبانی جامعه شناختی، تهران، رایزن. هالیدی، فرد، 1378، «انقلاب و روابط بین الملل»، ترجمه مسعود اخوان کاظمی، مجله انقلاب اسلامی، سال اول، شماره سوم، پاییز 78. هلباوی، کمال، 1390، همایش بین المللی ائتلاف جهانی علیه ترویسم برای صلح عادلانه، تهران، 28 خرداد. ولایتی، علی اکبر، 1375، «اهم مسائل مطرح در سازمان ملل متحد و دیدگاه های جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات سازمان ملل متحد، سال اول، شماره 4 ـ 3، پایز و زمستان. حسین رضاپور: دانشجوی دکتری دانشگاه معارف اسلامی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی سمنان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی 37 * منبع: خبرگزاری فارس، پنجشنبه 19 شهریور 1394