Index
ورود کاربر
Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 180963
تاریخ انتشار : 20 دی 1394 0:0
تعداد مشاهدات : 72

عملیات کربلای 5؛ نماد قدرت راهبردی ایران

تهران- ایرنا- 17دی سالروز اجرای عملیات کربلای 5 است، نبردی موفقیت آمیز که تاثیر بسزایی بر پایان یافتن جنگ تحمیلی گذاشت، معادله های نیروهای حزب بعث عراق را در هم شکست و جایگاه برتر ایران را به جهانیان نشان داد. تاریخ دفاع مقدس گنجینه ای غنی از ایثار، رشادت و از خودگذشتگی انسان هایی است که در راه دفاع از مام وطن تا آخرین نفس ایستادند و اجازه ندادند ذره ای از خاک میهن به تاراج رود. اکنون آن جانفشانی ها سبب شده است با آن که از پایان جنگ تحمیلی، 27 سال می گذرد، هنوز هم یاد و خاطره رزمندگان جبهه های حق علیه باطل پاس داشته شود. سربازان دلاور اسلام در طول جنگ ایران و عراق، عملیات های بسیاری طراحی کردند و به مرحله اجرا در آوردند. یکی از بزرگ ترین عملیات های جنگ تحمیلی، عملیات کربلای 5 به شمار می رود که با برنامه ریزی و تلاش های همه جانبه ای شکل گرفت و نقش تعیین کننده ای در پیروزی افتخارآفرین رزمندگان ایران در جنگ تحمیلی داشت. این عملیات در 19 دی 1365 هجری خورشیدی با رمز «یا زهرا(س)» در منطقه شلمچه و شرق بصره در منطقه‏ ای به گستردگی 150 کیلومتر مربع، آغاز شد. از جمله هدف های عملیات کربلای 5 می توان به آزادسازی شلمچه، جزیره ها و بخش های شرق بصره، انهدام ماشین جنگی عراق، پاسخ به دشمن در بمباران منطقه های مسکونی اشاره کرد. عملیات کربلای 5 در سه مرحله با 22 لشکر از سه قرارگاه آغاز شد و به مدت 50 روز یعنی تا هشتم اسفند به طول انجامید. در این عملیات فرماندهان و رزمندگان کشور با ورود به منطقه شلمچه، عراقی ها را غافلگیر کردند. منطقه شلمچه به لحاظ اهمیت سیاسی و نظامی به عنوان یکی از محل های عبور منتهی به شهر بصره، همواره در زمره هدف های اصلی نیروهای ایران قرار داشت. بی تردید در صورت تسلط بر این منطقه، کشور می توانست برتری خود را در جنگ تحمیلی به اثبات برساند. نیروهای ایران در علمیات کربلای 5، قوی ترین پدافند دشمن را تا عمق 9 کیلومتری خاک عراق در هم شکستند. در این نبرد خسارت های شدیدی به نیروی انسانی و تجهیزات جنگی دشمن وارد شد. از140 تیپ دشمن که به این منطقه اعزام شده بود، 81 تیپ و گردان به طور کامل و 34 تیپ دیگر تا میزان 50 درصد صدمه دیدند. افزون برآن، 10 درصد از نیروهای هوایی عراق منهدم شدند و به این ترتیب دشمن سنگین ‏ ترین تلفات انسانی را در طول جنگ تجربه کرد. صرف نظر از تلفات انسانی، در این عملیات بیش از 80 فروند هواپیما، 700 دستگاه تانک و نفربر، 250 قبضه توپ صحرایی و ضد هوایی و بسیاری از تجهیزات دشمن منهدم شد. ایران اسلامی در این نبرد به نتیجه های مورد نظر خویش دست یافت که از آن میان می توان به ضعیف شدن موقعیت سیاسی و نظامی عراق، تثبیت اوضاع جبهه های نبرد به نفع نیروهای ایران، 12 کیلومتر پیشروی به طرف بصره و آزاد کردن 150 کیلومتر مربع، افزایش تلاش های بین المللی برای پایان دادن به جنگ و به دنبال آن تصویب قطعنامه 598 شورای امنیت اشاره کرد. سرهنگ «امیر فرودگاهی» رئیس اندیشکده مرکز مطالعات نیروی زمینی ارتش در گفت وگو با پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت سالروز اجرای موفقیت آمیز عملیات کربلای 5، گفت: برای تشریح این عملیات باید فضای جنگ را در سال هفتم آن بررسی کرد. در این سال هدف این بود که تکلیف منطقه های جنگی و عملیات ها مشخص شود. با حاکم بودن چنین فضایی و با وجود شعار پایان یافتن جنگ، برنامه ریزی ها بر این امر استوار بود که تمامی امکانات کشور به کار گرفته شوند تا این هنگامه به زمانی سرنوشت ساز برای جنگ تبدیل شود. پیش بینی شده بود، 1500 گردان بسیجی فراخوانده شوند و 40 تا 50 هزار نیرو وارد عملیات سال هفتم جنگ شود که بعدها این عملیات، کربلای 4 نام گرفت. رئیس اندیشکده مرکز مطالعات نیروی زمینی ارتش در ادامه افزود: مسئولان توانستند 300 گردان و 100 هزار تن از نیروهای بسیجی و مردمی را فراخوان کنند. این نیروها پس از یک گردهمایی باشکوه در ورزشگاه آزادی برای انجام عملیات کربلای 4 به طرف منطقه جنوب غربی ایران یا شرق بصره اعزام شدند. یکی از دلیل های عمده ای که زمینه ساز ناکامی نبرد کربلای 4 شد ، آگاهی یافتن دشمن از اجرای آن بود. قرار بر این بود که اگر عملیات کربلای 4 با موفقیت انجام شود، عملیات کربلای 5 به دست نیروهای زمینی ارتش که در منطقه سومار مستقر بودند با استفاده از دستاورد عملیات کربلای 4 صورت گیرد. اما با توجه به توقف این نبرد و ناکامی آن، عملیات کربلای 5 نیز به مرحله اجرا نرسید. فرمانده یگان عملیاتی نیروی زمینی ارتش در دوران دفاع مقدس، بیان داشت: عملیات کربلای 4 در دو بخش «تک اصلی» و «تک پشتیبان» برنامه ریزی شد، به این صورت که تک اصلی در قسمت اروند قرار گرفت. تک پشتیبان نیز در قسمت «کانال ماهی» جای گرفت تا از این مکان به طرف شرق بصره حرکت کند. به دلیل آگاهی یافتن حزب بعث از اطلاعات زمان و مکان انجام عملیات تک اصلی، دشمن نیروی خود را در آن بخش متمرکز کرد. بنابراین تک اصلی عملیات کربلای 4 نتوانست پیشروی کند، اما تک پشتیبان توانسته بود به موفقیت هایی دست یابد. سپس در ادامه عملیات کربلای 4 تصمیم بر آن شد تا تک پشتیبان به عنوان تک اصلی ادامه دهنده نبرد باشد. بنابراین این تک به عنوان تک اصلی، عملیات کربلای 5 را آغاز کرد. این کارشناس مسائل نظامی با اشاره به میزان هزینه ها و تلفات افزود: در این عملیات 90 هزار تن از نیروهای دشمن کشته و اسیر شدند. تعداد زیادی از تجهیزات دشمن از میان رفت و بسیاری از سنگرهای آن ها نیز منهدم شد. در عملیات کربلای 5، دو هزار و 385 تن از نیروهای عراقی به دست رزمندگان اسلام اسیر شدند و بیش از 270 ارابه توپخانه، 300 دستگاه نفربر، 500 دستگاه تانک، پنج دستگاه بالگرد و 40 فروند هواپیما از دشمن به وسیله نیروهای کشور منهدم شدند. امیر فرودگاهی در ادامه یادآور شد: عملیات کربلای 5 به دلیل دستاوردهای فراوان ایران و تلفات سنگین نیروهای عملیاتی دشمن موفق شد. چند عامل در پیروزی کربلای 5 موثر بود که رعایت اصل غافلگیری در این نبرد یکی از مهمترین دلیل های موفقیت آن به شمار می رود. افزون بر آن، اجرای همزمان عملیات کربلای 6 به عنوان پشتیبان در منطقه سومار دلیل دیگری بود که بر پیروزی نیروهای ایران تاثیر گذاشت. تلاش توپخانه ارتش و پشتیبانی خلبان های نیروی هوایی نیز از دیگر موارد اثربخش در این امر بود. فرمانده یگان عملیاتی نیروی زمینی ارتش در دوران دفاع مقدس به بررسی نقش عملیات کربلای 5 در صدور قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد پرداخت و اظهار کرد: ایران توانست تلفات نیروی انسانی و خسارت های تجهیزاتی فراوانی به عراق وارد کند. بی تردید فرسایشی شدن جنگ و از دست دادن نیروها و امکانات، تاثیر چشمگیری در پایان یافتن جنگ و پذیرش قطعنامه 598 از طرف عراق داشت. اما نمی توان تنها دلیل پذیرش قطعنامه را عملیات کربلای 5 دانست. هشت سال جنگ و عملیات بیشماری که انجام شد، به اندازه خود بر پایان نبرد تاثیر گذاشت. به عنوان نمونه تنها در سال هفتم جنگ، هشت عملیات پدافندی و 18عملیات آفندی به دست نیروهای ارتش صورت گرفت. افزون بر آن، 24 عملیات آفندی را نیروهای سپاه و 10 عملیات آفندی را به صورت مشترک ارتش و سپاه انجام دادند که در مجموع 60 عملیات بوده است. تمامی عملیات ها در طول جنگ هر کدام به اندازه خود در پذیرش قطعنامه از طرف عراق موثر بوده اند اما عملیات کربلای 5 تاثیر عمده ای بر روی پایان یافتن جنگ گذاشت. از طرف دیگر ایران از ابتدا به بندهایی از قطعنامه 598 اعتراض داشت که این امر باعث شده بود بر سر میز گفت وگو حاضر نشود. اما در نهایت ایران این قطعنامه را که نسبت به پایان یافتن جنگ ایران و عراق تعیین تکلیف کرده و نسبت به بقیه قطعنامه های شورای امنیت منصفانه تر بود، پذیرفت. رئیس اندیشکده مرکز مطالعات نیروی زمینی ارتش در پایان با اشاره به هدف طراحی عملیات کربلای 5 جزئیات پیاده شدن این طرح را عنوان کرد و گفت: هدف از طراحی این نبرد تصرف بصره بود. این عملیات نتوانست به هدف تعیین شده خویش دست یابد اما توانست با پیشروی و گرفتن بخشی از شلمچه تلفات بسیار زیادی را به نیروهای عراقی وارد کند. این عملیات از نظر طراحی به گونه ای بود که پس از توقف عملیات کربلای 4 دشمن تصور نمی کرد عملیات ادامه پیدا کند اما نیروهای کشور که در منطقه سومار برای حمله به مواضع عراقی آماده شده بودند، در این منطقه عملیات کربلای 6 را همزمان با عملیات کربلای 5 انجام دادند. این موضوع باعث شد تعداد زیادی از نیروها و لشکرهای عراق در این منطقه درگیر شوند و نتوانند برای تقویت منطقه شرق بصره وارد عمل شوند. از طرف دیگر نیروی هوایی ارتش و توپخانه نیروی زمینی ارتش به کمک عملیات کربلای 5 شتافتند و تلفات زیادی به دشمن وارد کنند. خلبان های هوانیروز(نیروی هوایی ارتش) با 50 فروند بالگرد و انجام دادن یک هزار و 483 ساعت پرواز توانستند تعداد زیادی از نیروهای دشمن را کشته و تجهیزات آن ها را نابود سازند. * منبع: خبرگزاری ایرنا، یکشنبه 20 دی 1394